{"id":87394,"date":"2016-05-06T15:19:58","date_gmt":"2016-05-06T19:19:58","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=87394"},"modified":"2016-05-06T15:19:58","modified_gmt":"2016-05-06T19:19:58","slug":"nie-mozemy-na-nowo-wymyslac-kosciola-wywiad-z-kardynalem-raymondem-leo-burke","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=87394","title":{"rendered":"Nie mo\u017cemy na nowo wymy\u015bla\u0107 Ko\u015bcio\u0142a &#8211; <em>wywiad z Kardyna\u0142em Raymondem Leo Burke<\/em>"},"content":{"rendered":"<h4>Nie mo\u017cemy na nowo wymy\u015bla\u0107 Ko\u015bcio\u0142a<\/h4><p><strong>Wiemy, czego naucza Ko\u015bci\u00f3\u0142. Jest to zawarte w Katechizmie Ko\u015bcio\u0142a Katolickiego; zawarte jest to w magisterialnych wypowiedziach dotycz\u0105cych ma\u0142\u017ce\u0144stwa i rodziny. Przeczytaj <em>Familiaris Consortio<\/em>, przeczytaj <em>Casti Connubii<\/em>, przeczytaj <em>Humanae Vitae<\/em>! Wiemy, czego naucza Ko\u015bci\u00f3\u0142 i mocno si\u0119 tego trzymamy.\u00a0<\/strong><strong>Nie mo\u017cemy podda\u0107 si\u0119 zniech\u0119ceniu. Sytuacja szerz\u0105cego si\u0119 zam\u0119tu jest przygn\u0119biaj\u0105ca. Rozumiem to i zdaj\u0119 sobie z tego spraw\u0119. Jest to trudne, poniewa\u017c wierni czytaj\u0105 gazety oraz r\u00f3\u017cne raporty i m\u00f3wi\u0105 do kap\u0142an\u00f3w: \u201eKsi\u0105dz nie pod\u0105\u017ca z duchem czasu\u201d lub \u201eKsi\u0105dz nie s\u0142ucha papie\u017ca Franciszka\u201d. Papie\u017c nie mo\u017ce uczy\u0107 nas ani kaza\u0107 nam czyni\u0107 niczego innego ni\u017c to, czego zawsze naucza\u0142 i co praktykowa\u0142 Ko\u015bci\u00f3\u0142 &#8211; m\u00f3wi Kardyna\u0142 Raymond Leo Burke w rozmowie z Donem Fierem.<\/strong><\/p><p><em>Ksi\u0105dz Kardyna\u0142 Raymond Leo Burke, Patron Suwerennego Rycerskiego Zakonu Malta\u0144skiego, niedawno odwiedzi\u0142 sanktuarium Matki Bo\u017cej z Guadalupe w La Crosse w stanie Wisconsin, wspania\u0142e miejsce kultu Bo\u017cego za\u0142o\u017cone i po\u015bwi\u0119cone przez Jego Eminencj\u0119. Przy tej okazji Ksi\u0105dz Kardyna\u0142 udzieli\u0142 d\u0142ugiego wywiadu tygodnikowi \u201eThe Wanderer\u201d, dziel\u0105c si\u0119 swoimi spostrze\u017ceniami na temat zako\u0144czonego niedawno Zwyczajnego Zgromadzenia Og\u00f3lnego Synodu o Rodzinie, jak r\u00f3wnie\u017c radami odno\u015bnie do tego jak powinni\u015bmy radzi\u0107 sobie z poczuciem niepewno\u015bci i zam\u0119tu, kt\u00f3re sta\u0142o si\u0119 udzia\u0142em wielu duchownych i wiernych \u015bwieckich.<\/em><\/p><p><strong>Od zako\u0144czenia Zwyczajnego Zgromadzenia Og\u00f3lnego Synodu o Rodzinie up\u0142yn\u0119\u0142o kilka tygodni, zak\u0142adam wi\u0119c, \u017ce uda\u0142o si\u0119 Ksi\u0119dzu Kardyna\u0142owi starannie przestudiowa\u0107 raport ko\u0144cowy. Jakie, wed\u0142ug Waszej Eminencji, s\u0105 g\u0142\u00f3wne owoce Synodu i w jaki spos\u00f3b Ko\u015bci\u00f3\u0142 mo\u017ce odnie\u015b\u0107 z nich najwi\u0119ksz\u0105 korzy\u015b\u0107?<\/strong><\/p><p>Raport ko\u0144cowy jest skomplikowanym dokumentem, napisanym w taki spos\u00f3b, \u017ce nie zawsze \u0142atwo jest zrozumie\u0107 dok\u0142adne znaczenie tego, co w nim zosta\u0142o stwierdzone. Na przyk\u0142ad trzy punkty (nr 84-86) sugeruj\u0105, \u017ce ostatnia sesja Synodu znalaz\u0142a spos\u00f3b na to, aby osoby pozostaj\u0105ce w nieuregulowanych zwi\u0105zkach ma\u0142\u017ce\u0144skich mog\u0142y przyjmowa\u0107 sakramenty. W celu zwr\u00f3cenia uwagi na niewystarczaj\u0105c\u0105 jasno\u015b\u0107 tego dokumentu, sporz\u0105dzi\u0142em kr\u00f3tki komentarz do tych punkt\u00f3w, aby wyja\u015bni\u0107, jakie jest autentyczne nauczanie Ko\u015bcio\u0142a w tej kwestii.<\/p><p>Po zamkni\u0119ciu Synodu ks. Antonio Spadaro, jezuita, kt\u00f3ry by\u0142 jednym z ojc\u00f3w synodalnych oraz cz\u0142onkiem synodalnego komitetu redakcyjnego, opublikowa\u0142 artyku\u0142, w kt\u00f3rym stwierdzi\u0142, \u017ce kwesti\u0105 centraln\u0105 ostatniej sesji Synodu by\u0142o co\u015b, czego nie uda\u0142o si\u0119 osi\u0105gn\u0105\u0107 podczas poprzedniej sesji, a mianowicie utorowanie drogi dla przyjmowania Komunii \u015awi\u0119tej oraz otrzymywania rozgrzeszenia w spowiedzi \u015bw. przez osoby rozwiedzione, kt\u00f3re zawar\u0142y nowe, cywilne zwi\u0105zki ma\u0142\u017ce\u0144skie. W moim sumieniu uzna\u0142em, \u017ce musz\u0119 opublikowa\u0107 wyja\u015bnienie do tego, co napisa\u0142.<\/p><p>W raporcie ko\u0144cowym znajduje si\u0119 wiele dobrych punkt\u00f3w, lecz znalaz\u0142o si\u0119 w nim sporo innych kwestii, o kt\u00f3rych zamierzam napisa\u0107, aby wyja\u015bni\u0107, jakie jest nauczanie Ko\u015bcio\u0142a. Na przyk\u0142ad nie s\u0105dz\u0119, \u017ce stwierdzenie o rodzicielskiej odpowiedzialno\u015bci za wychowanie i edukacj\u0119 zosta\u0142o nale\u017cycie sformu\u0142owane. Mo\u017ce ono stwarza\u0107 wra\u017cenie, \u017ce rodzice nie s\u0105 pierwszymi osobami odpowiedzialnymi za wychowanie i edukacj\u0119 swych dzieci.<\/p><p>Og\u00f3lnie rzecz bior\u0105c, jak wynika z artyku\u0142u ks. Spadaro, argumentacja zawarta w raporcie opiera si\u0119 na filozoficznym za\u0142o\u017ceniu, kt\u00f3re jest po pierwsze fa\u0142szywe, a po drugie bardzo wrogie wobec magisterium Ko\u015bcio\u0142a. Na przyk\u0142ad pojawia si\u0119 tam twierdzenie, \u017ce obok prawd wiary istnieje r\u00f3wnie\u017c co\u015b, co nazywamy \u201eprawdami historii\u201d (np. w\u0142a\u015bciwe dla zmieniaj\u0105cych si\u0119 czas\u00f3w). Rozumiemy, \u017ce czasy si\u0119 zmieniaj\u0105 i \u017ce stajemy przed nowymi wyzwaniami, lecz rozumiemy tak\u017ce, \u017ce istota rzeczy pozostaje ta sama. Istnieje prawda, w \u015bwietle kt\u00f3rej musimy ocenia\u0107 zmiany, jakie napotykamy w czasie. Nie zosta\u0142o to jasno stwierdzone w ostatecznym dokumencie Synodu, szczeg\u00f3lnie je\u015bli przyjmiemy, \u017ce artyku\u0142 ks. Spadaro ma wyra\u017ca\u0107 prawdziwe stanowisko zgromadzenia synodalnego. Je\u015bli tak jest w istocie, niezb\u0119dne s\u0105 powa\u017cne wyja\u015bnienia.<\/p><p>Osobi\u015bcie uwa\u017cam, \u017ce by\u0142oby najlepszym rozwi\u0105zaniem, gdyby raport ko\u0144cowy zosta\u0142 poddany dalszej analizie podj\u0119tej przez prawdziwych nauczycieli wiary. Mam nadziej\u0119, \u017ce nie zostan\u0105 podj\u0119te \u017cadne dalsze dzia\u0142ania na rzecz kontrowersyjnych kwestii zawartych w raporcie ko\u0144cowym, gdy\u017c dotykaj\u0105 one najg\u0142\u0119bszych fundament\u00f3w wiary katolickiej.\u00a0<\/p><p>Artyku\u0142 ksi\u0119dza Spadaro stwarza na przyk\u0142ad wra\u017cenie, \u017ce istnieje rozwi\u0105zanie w sytuacji os\u00f3b trwaj\u0105cych w niesakramentalnym zwi\u0105zku ma\u0142\u017ce\u0144skim, kt\u00f3re pozwoli\u0142oby im na przyjmowanie sakrament\u00f3w. Tymczasem Ko\u015bci\u00f3\u0142 zawsze rozumia\u0142, \u017ce przyjmowanie sakrament\u00f3w przez te osoby mo\u017cliwe jest pod warunkiem, \u017ce nie mog\u0105c si\u0119 rozsta\u0107, postanowi\u0105 one we w\u0142asnym sumieniu, i\u017c b\u0119d\u0105 \u017cy\u0107 niczym brat z siostr\u0105 i \u017ce b\u0119d\u0105 przyjmowa\u0107 sakramenty w miejscu, w kt\u00f3rym nie wywo\u0142aj\u0105 zgorszenia u ludzi, kt\u00f3rym wiadome jest, \u017ce \u017cyj\u0105 ze sob\u0105 i \u017ce s\u0105 zwi\u0105zane zawartym uprzednio w\u0119z\u0142em ma\u0142\u017ce\u0144skim. Stwarzanie wra\u017cenia, \u017ce na forum wewn\u0119trznym istnieje jeszcze inne rozwi\u0105zanie, jest czym\u015b z\u0142ym, gdy\u017c rodzi ono w ludziach b\u0142\u0119dne oczekiwania oraz wywo\u0142uje zam\u0119t co do istoty sumienia oraz prawdy moralnej, kt\u00f3rej nasze sumienie zawsze musi si\u0119 podporz\u0105dkowa\u0107.<\/p><p>Oczywi\u015bcie istniej\u0105 dobre owoce Synodu, np. nacisk, jaki po\u0142o\u017cy\u0142 on na przygotowanie do ma\u0142\u017ce\u0144stwa i na jego kluczowe znaczenie. Osobi\u015bcie chcia\u0142bym, aby nacisk na przygotowanie do ma\u0142\u017ce\u0144stwa, zar\u00f3wno dalsze, jak i bezpo\u015brednio poprzedzaj\u0105ce zawarcie zwi\u0105zku ma\u0142\u017ce\u0144skiego, by\u0142 jeszcze wi\u0119kszy. S\u0105dz\u0119, \u017ce katecheza jest fundamentaln\u0105 kwesti\u0105 je\u015bli chodzi o duszpasterstwo rodzin i duszpasterstwo powo\u0142anych do ma\u0142\u017ce\u0144stwa. Mamy ca\u0142e pokolenia katolik\u00f3w, kt\u00f3rzy nie rozumiej\u0105 wiele z wiary katolickiej, w\u0142\u0105czaj\u0105c w to nauczanie Ko\u015bcio\u0142a o sakramentalnej naturze ma\u0142\u017ce\u0144stwa i o rodzinie. W\u0142a\u015bnie to nauczanie nale\u017cy akcentowa\u0107 przede wszystkim, ucz\u0105c go ju\u017c w wieku dzieci\u0119cym.<\/p><p>Gdy jako dziecko uczy\u0142em si\u0119 religii na podstawie <em>Katechizmu z Baltimore<\/em>, jedna z pierwszych definicji, jakie pozna\u0142em, dotyczy\u0142a sakramentu ma\u0142\u017ce\u0144stwa. Przestano ju\u017c naucza\u0107 tej definicji. M\u0142odzi ludzie przygotowuj\u0105cy si\u0119 do ma\u0142\u017ce\u0144stwa powinni odbiera\u0107 intensywn\u0105 katechez\u0119. Powinna ona polega\u0107 jednak\u017ce na pog\u0142\u0119bianiu wiedzy, kt\u00f3r\u0105 ju\u017c posiadaj\u0105. Powinni\u015bmy r\u00f3wnie\u017c edukowa\u0107 wiernych w og\u00f3le, gdy\u017c wielu z nich jest niedostatecznie katechizowanych i de facto w ich umys\u0142ach zasiewany jest zam\u0119t odno\u015bnie do tych kwestii.<\/p><p><strong>Raport ko\u0144cowy Synodu zawiera w istocie pochwa\u0142\u0119 du\u017cych rodzin, popiera otwarto\u015b\u0107 na \u017cycie i zach\u0119ca do \u201eodkrycia na nowo\u201d dokument\u00f3w magisterium promuj\u0105cych cywilizacj\u0119 \u017cycia (np. <em>Familiaris Consortio<\/em> \u015bw. Jana Paw\u0142a II oraz <em>Humanae Vitae<\/em> b\u0142. Paw\u0142a VI). W jaki spos\u00f3b mo\u017cna to skutecznie prze\u0142o\u017cy\u0107 na wiar\u0119 prze\u017cywan\u0105 na poziomie parafii, skoro ponad 50 proc. w\u015br\u00f3d os\u00f3b \u015bwieckich (je\u015bli damy wiar\u0119 sonda\u017com) nie akceptuje nauczania Ko\u015bcio\u0142a na temat antykoncepcji?<\/strong><\/p><p>To r\u00f3wnie\u017c jest kwesti\u0105 katechezy. Dokument\u00f3w takich jak <em>Humanae Vitae<\/em> i <em>Familiaris Consortio<\/em> nie mo\u017cna przytacza\u0107 wy\u0142\u0105cznie w spos\u00f3b og\u00f3lny, przypominaj\u0105cy wymachiwanie flag\u0105. Musz\u0105 by\u0107 one starannie studiowane w parafiach, a kap\u0142ani powinni g\u0142osi\u0107 na ich temat kazania, aby zilustrowa\u0107 prawdy w tak pi\u0119kny spos\u00f3b przedstawiane przez te dokumenty. Je\u015bli wiemy &#8211; a niew\u0105tpliwie tak jest &#8211; \u017ce [wsp\u00f3\u0142czesna] kultura stoi w totalnej opozycji wobec nauczania zawartego w tych dw\u00f3ch dokumentach, je\u015bli wiemy &#8211; a niew\u0105tpliwie tak jest &#8211; \u017ce wielu spo\u015br\u00f3d wiernych nie jest nale\u017cycie katechizowanych i raczej b\u0119dzie pod\u0105\u017ca\u0107 za tym, co g\u0142osi kultura, a nie za tym, czego naucza Ko\u015bci\u00f3\u0142, musimy sobie te\u017c u\u015bwiadomi\u0107, \u017ce mamy obowi\u0105zek ewangelizowania w kwestii ma\u0142\u017ce\u0144stwa i rodziny, jak gdyby\u015bmy czynili to po raz pierwszy. W moim przekonaniu jest to jedyna odpowied\u017a [na to pytanie].<\/p><p>Istotnym powodem, dla kt\u00f3rego nale\u017cy pr\u00f3bowa\u0107 pomaga\u0107 parom ma\u0142\u017ce\u0144skim \u017cy\u0107 w prawdzie o ma\u0142\u017ce\u0144stwie, jest to, \u017ce dzieci poznaj\u0105 te fundamentalne prawdy w domu, obserwuj\u0105c stosunki panuj\u0105ce mi\u0119dzy ich rodzicami. Dzieci wiedz\u0105 &#8211; nawet je\u015bli nie m\u00f3wi si\u0119 o tym g\u0142o\u015bno &#8211; kiedy ich rodzice stosuj\u0105 antykoncepcj\u0119; dzieci wiedz\u0105, je\u015bli ich rodzice nie w pe\u0142ni si\u0119 kochaj\u0105. Musimy zatem r\u00f3wnie\u017c podkre\u015bla\u0107, \u017ce dom jest pierwotnym miejscem ewangelizacji w temacie ma\u0142\u017ce\u0144stwa i rodziny. Musimy pomaga\u0107 tym, kt\u00f3rzy staraj\u0105 si\u0119 \u017cy\u0107 prawd\u0105 o w\u0142asnych zobowi\u0105zaniach ma\u0142\u017ce\u0144skich, aby wytrwali i stawali si\u0119 coraz silniejsi. A tym, kt\u00f3rzy prze\u017cywaj\u0105 trudno\u015bci, musimy u\u015bwiadamia\u0107 potrzeb\u0119 przemiany ich \u017cycia, musimy z mi\u0142o\u015bci\u0105 pr\u00f3bowa\u0107 doprowadza\u0107 ich do prawdy.<\/p><p><strong>Ojcowie Synodalni, cytuj\u0105c fragment punktu 84 <em>Familiaris Consortio<\/em>, pomin\u0119li istotne zdanie: \u201eKo\u015bci\u00f3\u0142 jednak na nowo potwierdza swoj\u0105 praktyk\u0119, opart\u0105 na Pi\u015bmie \u015awi\u0119tym, niedopuszczania do komunii eucharystycznej rozwiedzionych, kt\u00f3rzy zawarli ponowny zwi\u0105zek ma\u0142\u017ce\u0144ski.\u201d To pomini\u0119cie musia\u0142o by\u0107 przygn\u0119biaj\u0105ce dla Waszej Eminencji, zwa\u017cywszy szczeg\u00f3lnie na niedawne ukazanie si\u0119 w\u0142oskiego wydania ksi\u0105\u017cki Ksi\u0119dza Kardyna\u0142a o Eucharystii, pt. <em>Bo\u017ca Mi\u0142o\u015b\u0107 sta\u0142a si\u0119 Cia\u0142em<\/em>. Dlaczego, wed\u0142ug Waszej Eminencji, ten fragment nauczania zosta\u0142 pomini\u0119ty w raporcie ko\u0144cowym? Czy to pomini\u0119cie nie sugeruje, \u017ce Ko\u015bci\u00f3\u0142 otwiera si\u0119 na zmian\u0119 jednej ze swoich niezmiennych prawd dogmatycznych?<\/strong><\/p><p>Oczywi\u015bcie, \u017ce sugeruje. Co do tego nie ma w\u0105tpliwo\u015bci. Wspomniany akapit raportu ko\u0144cowego jest w bardzo powa\u017cnym stopniu zwodniczy. Stwarza on fa\u0142szywe wra\u017cenie, \u017ce odzwierciedla nauczanie zawarte w <em>Familiaris Consortio<\/em>, nauczanie, kt\u00f3re zawarte jest r\u00f3wnie\u017c w dokumencie Papieskiej Rady ds. Tekst\u00f3w Prawnych (do kt\u00f3rego tak\u017ce nawi\u0105zuje raport ko\u0144cowy). Synodalny raport ko\u0144cowy sugeruje, \u017ce <em>Familiaris Consortio<\/em> oraz wspomniany dokument Rady Papieskiej otwieraj\u0105 drog\u0119 do sakrament\u00f3w osobom pozostaj\u0105cym w niesakramentalnych zwi\u0105zkach ma\u0142\u017ce\u0144skich. Tymczasem jest dok\u0142adnie na odwr\u00f3t.<\/p><p>By\u0142em mocno przygn\u0119biony tym, \u017ce raport ko\u0144cowy nie przytoczy\u0142 pe\u0142nego nauczania <em>Familiaris Consortio<\/em> w tej kwestii. Przede wszystkim, prawda przedstawiona przez \u015bw. Jana Paw\u0142a II w <em>Familiaris Consortio<\/em>, a nast\u0119pnie zobrazowana i podkre\u015blona w dokumencie Rady Papieskiej, zosta\u0142a ukazana w raporcie ko\u0144cowym w spos\u00f3b fa\u0142szywy. Bardzo mnie to zasmuci\u0142o, szczeg\u00f3lnie wzi\u0105wszy pod uwag\u0119, \u017ce fakt ten mia\u0142 miejsce na szczeblu Synodu Biskup\u00f3w. Zmartwi\u0142o mnie to r\u00f3wnie\u017c dlatego, poniewa\u017c wiedzia\u0142em, \u017ce osoby takie jak ks. Spadaro i inni b\u0119d\u0105 wykorzystywa\u0107 ten raport by twierdzi\u0107, \u017ce Ko\u015bci\u00f3\u0142 zmieni\u0142 swe nauczanie w tej kwestii. A to w istocie nie jest prawd\u0105.<\/p><p>Naprawd\u0119 uwa\u017cam, \u017ce raport ko\u0144cowy Synodu powinien zawiera\u0107 odniesienie do pe\u0142nego nauczania <em>Familiaris Consortio<\/em>. Gdy bra\u0142em udzia\u0142 w sesji Nadzwyczajnego Synodu Biskup\u00f3w w roku 2014, odnosi\u0142o si\u0119 wra\u017cenie, jak gdyby Jan Pawe\u0142 II nigdy nie istnia\u0142. Uwa\u017cna analiza raportu ko\u0144cowego synodu pokazuje, \u017ce bogactwo nauczania magisterialnego <em>Familiaris Consortio<\/em>, kt\u00f3ry jest tak pi\u0119knym dokumentem, nie zosta\u0142o w nim zawarte. By\u0142by to idealny moment na odkrycie go i ponowne zaprezentowanie w ca\u0142ej jego g\u0142\u0119bi. Mimo \u017ce ustawicznie twierdzono, i\u017c celem Synodu nie by\u0142o rozlu\u017anienie nauczania Ko\u015bcio\u0142a lub dyscypliny dotycz\u0105cej nierozerwalno\u015bci ma\u0142\u017ce\u0144stwa, odnosi si\u0119 silne wra\u017cenie, \u017ce to w\u0142a\u015bnie by\u0142o jego g\u0142\u00f3wnym motorem nap\u0119dowym. Wzi\u0105wszy pod uwag\u0119 wszystko, co znalaz\u0142o si\u0119 w raporcie ko\u0144cowym, bardzo niepokoi stwierdzenie ks. Spadaro, \u017ce ten Synod osi\u0105gn\u0105\u0142 to, czego nie uda\u0142o si\u0119 osi\u0105gn\u0105\u0107 podczas poprzedniej sesji. Musimy by\u0107 ze sob\u0105 bardzo szczerzy w tej kwestii. Co\u015b tu jest nie w porz\u0105dku.<\/p><p><strong>\u201eNienaruszalno\u015b\u0107 sumienia\u201d by\u0142a podkre\u015blana przez niekt\u00f3rych Ojc\u00f3w Synodalnych, gdy dyskusje dotyczy\u0142y kontrowersyjnych kwestii (np. udzielania Komunii \u015awi\u0119tej osobom rozwiedzionym, kt\u00f3re zawar\u0142y nowe zwi\u0105zki cywilne). Jednak\u017ce wydaje si\u0119, \u017ce niewiele zosta\u0142o powiedziane o konieczno\u015bci formowania ludzkiego sumienia do pos\u0142usze\u0144stwa prawdzie obiektywnej. \u0179ywo przypominam sobie, jak pewien profesor teologii moralnej, u kt\u00f3rego studiowa\u0142em, cz\u0119sto powtarza\u0142: \u201ePonosimy win\u0119 za wszystko, co mogli\u015bmy i powinni\u015bmy byli wiedzie\u0107\u201d. Czy Ksi\u0105dz Kardyna\u0142 zechcia\u0142by wyja\u015bni\u0107 Czytelnikom, jak brzmi dok\u0142adne nauczanie Ko\u015bcio\u0142a w kwestii formacji sumienia?<\/strong><\/p><p>Sumienie jest w istocie, jak uj\u0105\u0142 to kardyna\u0142 John Henry Newman, \u201epierwszym Wikariuszem Chrystusa\u201d. Innymi s\u0142owy jest ono g\u0142osem Boga, kt\u00f3ry od samego momentu stworzenia m\u00f3wi naszemu sercu, co jest s\u0142uszne, a co b\u0142\u0119dne, co jest dobre, a co z\u0142e, co jest zgodne z Jego planem dla \u015bwiata i co jest niezgodne z tym planem. Newman wyja\u015bnia nast\u0119pnie, \u017ce sumienie, by mog\u0142o wype\u0142nia\u0107 swoje g\u0142\u00f3wne zadanie, musi by\u0107 formowane w zgodzie z prawd\u0105. Sumienie nie jest jakim\u015b subiektywnym zmys\u0142em, kt\u00f3ry tobie podpowiada jedno, a mnie m\u00f3wi co\u015b przeciwnego. Jest to co\u015b, co nas jednoczy, poniewa\u017c sumienia nas obu, je\u015bli podporz\u0105dkowane s\u0105 prawdzie, b\u0119d\u0105 nam podpowiada\u0107 t\u0119 sam\u0105 rzecz.<\/p><p>Newman m\u00f3wi te\u017c, \u017ce Pan B\u00f3g formuje nasze sumienie poprzez wiar\u0119, rozum oraz poprzez swoich widzialnych przedstawicieli na ziemi (papie\u017ca i biskup\u00f3w, kt\u00f3rzy s\u0105 z nim w komunii, to znaczy poprzez magisterium). Zatem sumienie w og\u00f3le nie jest kwesti\u0105 subiektywn\u0105. Musimy post\u0119powa\u0107 zgodnie z naszym sumieniem, lecz ono mo\u017ce by\u0107 naszym nieomylnym przewodnikiem tylko w\u00f3wczas, je\u015bli jest formowane zar\u00f3wno przez sam rozum, jak i przez prawdy naszej wiary, kt\u00f3re pozostaj\u0105 w zgodzie ze sob\u0105 nawzajem.<\/p><p>Papie\u017c Benedykt XVI w przem\u00f3wieniu do Kurii Rzymskiej tu\u017c przed Bo\u017cym Narodzeniem 2010 roku udzieli\u0142 wspania\u0142ej katechezy o sumieniu. Papie\u017c Benedykt opar\u0142 sw\u0105 katechez\u0119 na nauczaniu b\u0142. kardyna\u0142a Johna Henry\u2019ego Newmana, kt\u00f3ry jest jednym z najwi\u0119kszych nauczycieli Ko\u015bcio\u0142a w kwestii sumienia.<\/p><p><strong>Pozostaj\u0105c w podobnym temacie, w raporcie Catholic News Agency z 16 pa\u017adziernika 2015 r. zacytowany by\u0142 pewien prominentny dostojnik ko\u015bcielny, kt\u00f3ry mia\u0142 powiedzie\u0107, \u017ce \u201ew\u0105tpliwe jest, czy zachowania seksualne mog\u0105 by\u0107 oceniane niezale\u017cnie od konkretnego kontekstu\u201d i zasugerowa\u0142, \u017ce powstrzymywanie si\u0119 os\u00f3b rozwiedzionych i pozostaj\u0105cych w nowych zwi\u0105zkach cywilnych od aktywno\u015bci seksualnej jest nierealistyczne (stanowisko to zosta\u0142o kategorycznie odparte przez kardyna\u0142a Francisa Arinze w wywiadzie dla LifeSiteNews, jak podano w artykule z 21 pa\u017adziernika 2015 roku). Prosz\u0119 Ksi\u0119dza Kardyna\u0142a o komentarz na temat roli, jak\u0105 ten \u201ekonkretny kontekst\u201d m\u00f3g\u0142by odegra\u0107 w ocenianiu zachowa\u0144 obiektywnie grzesznych.<\/strong><\/p><p>\u201eKonkretny kontekst\u201d to kontekst, w kt\u00f3rym \u017cyjemy prawd\u0105. Innymi s\u0142owy, mamy na\u015bladowa\u0107 Chrystusa, spe\u0142niaj\u0105c wol\u0119 Ojca w kontek\u015bcie naszego \u017cycia. Nie mo\u017cna ocenia\u0107 prawd moralnych w oparciu o kontekst &#8211; klasyczna nazwa takiej postawy to proporcjonalizm lub konsekwencjonalizm. Taki spos\u00f3b my\u015blenia zak\u0142ada, na przyk\u0142ad, \u017ce mimo i\u017c aborcja jest zawsze z\u0142a, to je\u015bli kto\u015b znajduje si\u0119 pod olbrzymi\u0105 presj\u0105, w\u00f3wczas w tych szczeg\u00f3lnych okoliczno\u015bciach jest ona dopuszczalna. Jest to po prostu fa\u0142szywe. Jeste\u015bmy powo\u0142ani do tego, by heroicznie prze\u017cywa\u0107 nasz\u0105 katolick\u0105 wiar\u0119. Nawet najs\u0142absza osoba otrzymuje od Chrystusa \u0142ask\u0119 pozwalaj\u0105c\u0105 \u017cy\u0107 prawd\u0105 w mi\u0142o\u015bci.<\/p><p>Oceniamy konkretny kontekst w odniesieniu do prawdy Chrystusowej. Je\u015bli kto\u015b nie by\u0142 \u015bwiadomy moralnego z\u0142a wi\u0105\u017c\u0105cego si\u0119 z danym zachowaniem, kt\u00f3re obiektywnie jest bardzo z\u0142e, mo\u017cliwe, \u017ce dana osoba nie jest winna pope\u0142nienia grzechu (aby pope\u0142ni\u0107 grzech \u015bmiertelny, trzeba wiedzie\u0107, \u017ce dany akt jest grzeszny i mimo wszystko dobrowolnie go pope\u0142ni\u0107). Jednak\u017ce obiektywna prawda moralna dotycz\u0105ca danego zachowania w \u017caden spos\u00f3b nie zmienia si\u0119 poprzez konkretny kontekst. To obiektywna prawda wzywa \u201ekonkretny kontekst\u201d do radykalnej przemiany.<\/p><p>M\u00f3wi\u0107 osobom, kt\u00f3re \u017cyj\u0105 ze sob\u0105 w nieuregulowanym zwi\u0105zku, \u017ce s\u0105 powo\u0142ane do \u017cycia w czysto\u015bci niczym brat z siostr\u0105, to znaczy m\u00f3wi\u0107 im, \u017ce dana im b\u0119dzie niezb\u0119dna \u0142aska do tego, by \u017cy\u0107 w czysto\u015bci. Ta \u0142aska pochodzi z ma\u0142\u017ce\u0144stwa, kt\u00f3rym s\u0105 prawdziwie zwi\u0105zani. Tego w\u0142a\u015bnie si\u0119 od nas oczekuje.\u00a0<\/p><p><strong>Wydaje si\u0119, \u017ce rozwa\u017cane s\u0105 propozycje decentralizacji struktury hierarchicznej w administracji Ko\u015bcio\u0142a. Innymi s\u0142owy, Konferencje Biskup\u00f3w oraz ordynariusze diecezjalni mieliby otrzyma\u0107 wi\u0119cej w\u0142adzy, by m\u00f3c lokalnie rozstrzyga\u0107 o praktykach duszpasterskich dotycz\u0105cych niekt\u00f3rych gor\u0105cych temat\u00f3w dyskutowanych na Synodzie. Czy zechcia\u0142by Ksi\u0105dz Kardyna\u0142 odnie\u015b\u0107 si\u0119 do mo\u017cliwo\u015bci realizacji tych plan\u00f3w? Czy mo\u017cna si\u0119 spodziewa\u0107 p\u0119kni\u0119\u0107 w jedno\u015bci lub nawet schizmy (jak sugeruj\u0105 niekt\u00f3re media)?<\/strong><\/p><p>S\u0105dz\u0119, \u017ce jest to realne zagro\u017cenie. \u201eDecentralizacja\u201d jest s\u0142owem przej\u0119tym od \u015bwiata \u015bwieckiego i u\u017cywanie go w odniesieniu do Ko\u015bcio\u0142a nie jest stosowne. Nale\u017cy powr\u00f3ci\u0107 do Ewangelii i do takiego Ko\u015bcio\u0142a, jaki ustanowi\u0142 Chrystus. Od pocz\u0105tku swej publicznej dzia\u0142alno\u015bci Pan Jezus powo\u0142a\u0142 Dwunastu, wyr\u00f3\u017cni\u0142 ich i przygotowa\u0142 do tego, by pe\u0142nili Jego duszpastersk\u0105 w\u0142adz\u0119 nad\u00a0 Ko\u015bcio\u0142em w ka\u017cdym czasie i w ka\u017cdym miejscu.<\/p><p>W celu wype\u0142niania tego obowi\u0105zku Chrystus ustanowi\u0142 \u015bw. Piotra g\u0142ow\u0105 kolegium apostolskiego jako podstaw\u0119 jedno\u015bci w\u015br\u00f3d wszystkich biskup\u00f3w i w\u015br\u00f3d wszystkich wiernych. Jasno wybrzmiewa to w Jego s\u0142owach wypowiedzianych do Szymona Piotra pod Cezare\u0105 Filipow\u0105: \u201eTy jeste\u015b Piotr [czyli Ska\u0142a], i na tej Skale zbuduj\u0119 Ko\u015bci\u00f3\u0142 m\u00f3j, a bramy piekielne go nie przemog\u0105\u201d (Mt 16,13). Oto jest Bo\u017cy dar, oto jest Bo\u017ce prawo w Ko\u015bciele: apostolski urz\u0105d Biskupa Rzymu oraz biskup\u00f3w pozostaj\u0105cych z nim w komunii. Do nich nale\u017cy wykonywanie w\u0142adzy w Ko\u015bciele.<\/p><p>Konferencja Biskup\u00f3w jest wytworem ludzkim, maj\u0105cym pomaga\u0107 w koordynowaniu dzia\u0142alno\u015bci duszpasterskiej i w promowaniu wi\u0119zi mi\u0119dzy biskupami. Nasz Pan nigdy o niej nie naucza\u0142, a w historii Ko\u015bcio\u0142a nie ma nic, co mog\u0142oby da\u0107 Konferencjom Biskup\u00f3w w\u0142adz\u0119 podejmowania decyzji na temat praktyk duszpasterskich, kt\u00f3re wi\u0105za\u0142yby si\u0119 ze zmian\u0105 nauczania Ko\u015bcio\u0142a. Przypomnijmy, \u017ce ka\u017cda praktyka duszpasterska zwi\u0105zana jest z dan\u0105 prawd\u0105 doktrynaln\u0105.<\/p><p><strong>Ks. Spadaro twierdzi w swoim artykule, \u017ce praktyka duszpasterska w Niemczech mog\u0142aby by\u0107 radykalnie odmienna od praktyki duszpasterskiej w Gwinei. Jak to mo\u017cliwe, je\u015bli ma si\u0119 na my\u015bli t\u0119 sam\u0105 doktryn\u0119 i t\u0119 sam\u0105 prawd\u0119 Chrystusow\u0105? W moim przekonaniu ca\u0142e to stwierdzenie jest bardzo niepokoj\u0105ce.<\/strong><\/p><p>Biskupi diecezjalni s\u0105 nauczycielami Wiary w swoich diecezjach. Zarazem biskupi &#8211; a tym bardziej Biskup Rzymu &#8211; zobligowani s\u0105 w najwy\u017cszym stopniu do pos\u0142usze\u0144stwa Chrystusowi i \u017cywej tradycji, dzi\u0119ki kt\u00f3rej Chrystus przychodzi do nas w swoim Ko\u015bciele. Nie mo\u017cemy na nowo wymy\u015bla\u0107 Ko\u015bcio\u0142a w ka\u017cdej epoce lub wed\u0142ug jakich\u015b lokalnych pomys\u0142\u00f3w.<\/p><p>Z mojego do\u015bwiadczenia zwi\u0105zanego z Konferencjami Biskup\u00f3w mog\u0119 powiedzie\u0107, \u017ce mog\u0105 by\u0107 one bardzo przydatne, lecz mog\u0105 mie\u0107 r\u00f3wnie\u017c bardzo destruktywny skutek w tym sensie, \u017ce poszczeg\u00f3lni biskupi przestaj\u0105 traktowa\u0107 sw\u00f3j w\u0142asny obowi\u0105zek nauczania wiary i sprawowania rz\u0105d\u00f3w w zgodno\u015bci z tym nauczaniem tak powa\u017cnie, jak powinni go traktowa\u0107. Istnieje ryzyko pojawienia si\u0119 koncepcji, zgodnie z kt\u00f3r\u0105 nauczanie i w\u0142adza biskupa mia\u0142yby by\u0107 ustalane przez Konferencj\u0119 Episkopatu.<\/p><p>Gdy m\u00f3wimy o Konferencji Episkopatu takiej jak ameryka\u0144ska (w kt\u00f3rej jest tak wielu biskup\u00f3w), jasne jest, \u017ce nie jest ona skutecznym narz\u0119dziem rozstrzygania kwestii duszpasterskich dotykaj\u0105cych prawd wiary. Gdyby mia\u0142a mie\u0107 miejsce sytuacja, w kt\u00f3rej na przyk\u0142ad praktyka duszpasterska dotycz\u0105ca os\u00f3b pozostaj\u0105cych w nieregularnych zwi\u0105zkach ma\u0142\u017ce\u0144skich mia\u0142aby by\u0107 przedmiotem decyzji danej Konferencji Biskup\u00f3w lub danego biskupa diecezjalnego, mieliby\u015bmy do czynienia z kolejnym wyznaniem protestanckim. Jeste\u015bmy jednym Ko\u015bcio\u0142em na ca\u0142ym \u015bwiecie: jednym, \u015bwi\u0119tym, powszechnym i apostolskim Ko\u015bcio\u0142em. Nale\u017cy dobitnie podkre\u015bla\u0107 te cztery cechy w czasach, w kt\u00f3rych \u017cyjemy.<\/p><p><strong>Ostatnio opublikowane dokumenty (motu proprio) papie\u017ca Franciszka dotycz\u0105ce nowych norm dla proces\u00f3w o stwierdzenie niewa\u017cno\u015bci ma\u0142\u017ce\u0144stwa wprawi\u0142y wielu ludzi w przekonanie, \u017ce Ko\u015bci\u00f3\u0142 rozlu\u017ania swe nauczanie w kwestii nierozerwalno\u015bci ma\u0142\u017ce\u0144stwa i \u017ce wkr\u00f3tce \u0142atwiej b\u0119dzie otrzyma\u0107 orzeczenie niewa\u017cno\u015bci. Prosz\u0119 wyja\u015bni\u0107, co te zmiany b\u0119d\u0105 oznacza\u0142y na szczeblu duszpasterskim.<\/strong><\/p><p>Uwa\u017cam, \u017ce jest praktycznie niemo\u017cliwe, aby zmiany nakazane we wspomnianym motu proprio mog\u0142y by\u0107 wprowadzone w \u017cycie do 8 grudnia 2015 r. S\u0105 one radykalne i dotykaj\u0105 istoty procesu stwierdzania niewa\u017cno\u015bci ma\u0142\u017ce\u0144stwa jako drogi prowadz\u0105cej do wydania wyroku o prawdzie dotycz\u0105cej ewentualnej niewa\u017cno\u015bci. Na przyk\u0142ad za\u0142o\u017cenie, zgodnie z kt\u00f3rym istnieje wiele przypadk\u00f3w, kt\u00f3re mog\u0105 by\u0107 przedmiotem \u0142atwego os\u0105du, przez co strona procesowa mo\u017ce p\u00f3j\u015b\u0107 do biskupa i otrzyma\u0107 wyrok w ci\u0105gu 45 dni, jest po prostu niezgodne z realn\u0105 sytuacj\u0105 w odniesieniu do niewa\u017cno\u015bci zawartych zwi\u0105zk\u00f3w ma\u0142\u017ce\u0144skich.<\/p><p>Wi\u0119kszo\u015b\u0107 wniosk\u00f3w o stwierdzenie niewa\u017cno\u015bci ma\u0142\u017ce\u0144stwa to bardzo skomplikowane sprawy &#8211; rozpad ma\u0142\u017ce\u0144stwa jest zawsze bardzo skomplikowan\u0105 sytuacj\u0105. Istniej\u0105 przypadki, gdy kto\u015b oszuka\u0142 drug\u0105 stron\u0119 w kwestii tego, \u017ce by\u0142 uprzednio zwi\u0105zany innym w\u0119z\u0142em ma\u0142\u017ce\u0144skim. Niewinna strona s\u0105dzi\u0142a, \u017ce zawar\u0142a wa\u017cne ma\u0142\u017ce\u0144stwo, kt\u00f3re takie by\u0107 nie mog\u0142o, poniewa\u017c druga strona by\u0142a ju\u017c zwi\u0105zana poprzez zawarcie innego zwi\u0105zku ma\u0142\u017ce\u0144skiego. \u0141atwo to udowodni\u0107 za pomoc\u0105 dokument\u00f3w.<\/p><p>W wi\u0119kszo\u015bci przypadk\u00f3w, a mam wieloletnie do\u015bwiadczenie w tej kwestii, te sprawy s\u0105 bardzo skomplikowane i wymagaj\u0105 starannego zbadania przez osoby przygotowane do wykonywania tej pracy. Wielu biskup\u00f3w, bardzo szczerze i bez w\u0142asnej winy w tej kwestii m\u00f3wi\u0142o mi: \u201eNie jestem przygotowany do tego, by os\u0105dza\u0107 przypadki niewa\u017cno\u015bci ma\u0142\u017ce\u0144stwa. Poza podstawowymi studiami w dziedzinie prawa kanonicznego, nie zajmowa\u0142em si\u0119 tym tematem. To dlatego wysy\u0142am kap\u0142an\u00f3w na wieloletnie studia, aby przygotowa\u0107 ich do wykonywania tej pracy\u201d.<\/p><p>Moja odpowied\u017a dla tych biskup\u00f3w brzmi nast\u0119puj\u0105co: \u201ePrawo nigdy nie mo\u017ce zobowi\u0105za\u0107 ci\u0119 do robienia tego, czego nie jeste\u015b w stanie zrobi\u0107, innymi s\u0142owy do tego, czego nie mo\u017cesz wykonywa\u0107 w spos\u00f3b uczciwy\u201d. Dlatego odpowied\u017a, jakiej powinni oni udziela\u0107 wiernym, brzmi: \u201eNie jestem przygotowany do tego, by wyrokowa\u0107 w twojej sprawie, dlatego kieruj\u0119 j\u0105 do trybuna\u0142u ma\u0142\u017ce\u0144skiego, kt\u00f3ry jest przygotowany do tego, by wyda\u0107 sprawiedliwy wyrok\u201d.<\/p><p>S\u0105dz\u0119, \u017ce ca\u0142a kwestia reformy procesu stwierdzania niewa\u017cno\u015bci ma\u0142\u017ce\u0144stwa wymaga bardzo powa\u017cnej analizy, szczeg\u00f3lnie w odniesieniu do jej niekt\u00f3rych, najpowa\u017cniejszych aspekt\u00f3w. Na przyk\u0142ad nie potrzeba ju\u017c zgodnej, pozytywnej decyzji drugiej instancji, aby stwierdzi\u0107 niewa\u017cno\u015b\u0107 ma\u0142\u017ce\u0144stwa. Cz\u0119sto u\u017cywa si\u0119 argumentu, \u017ce zasada ta zosta\u0142a wprowadzona dopiero w XVIII wieku przez papie\u017ca Benedykta XIV i faktycznie tak by\u0142o. Lecz wprowadzi\u0142 on j\u0105 z bardzo powa\u017cnego powodu: nawet wtedy istnia\u0142y przypadki nadu\u017cy\u0107 przy orzekaniu niewa\u017cno\u015bci ma\u0142\u017ce\u0144stwa. Ale nawet w tamtych czasach, jeszcze zanim papie\u017c Benedykt XIV wprowadzi\u0142 wym\u00f3g zgodno\u015bci wyrok\u00f3w dw\u00f3ch instancji, wnioski o stwierdzenie niewa\u017cno\u015bci ma\u0142\u017ce\u0144stwa by\u0142y oceniane przez kolegium s\u0119dziowskie. Trzech do pi\u0119ciu (lub wi\u0119cej) s\u0119dzi\u00f3w studiowa\u0142o dany przypadek i wydawa\u0142o odpowiedni wyrok. Aby mo\u017cna by\u0142o stwierdzi\u0107 niewa\u017cno\u015b\u0107 ma\u0142\u017ce\u0144stwa, potrzebna by\u0142a zgoda wi\u0119kszo\u015bci s\u0119dzi\u00f3w. Obecnie w wielu diecezjach wnioski o stwierdzenie niewa\u017cno\u015bci ma\u0142\u017ce\u0144stwa oceniane s\u0105 przez jednego s\u0119dziego.<\/p><p>Mamy zatem sytuacj\u0119, w kt\u00f3rej wniosek o stwierdzenie niewa\u017cno\u015bci ma\u0142\u017ce\u0144stwa mo\u017ce zosta\u0107 pozytywnie rozpatrzony przez jednego cz\u0142owieka, bez obowi\u0105zkowej weryfikacji jego os\u0105du. To nie jest w\u0142a\u015bciwe, to nie jest powa\u017cny spos\u00f3b os\u0105dzania sprawy dotykaj\u0105cej najg\u0142\u0119bszych podstaw \u017cycia spo\u0142ecze\u0144stwa i Ko\u015bcio\u0142a! Nie tylko dany przypadek nie jest traktowany w powa\u017cny spos\u00f3b; nak\u0142ada si\u0119 r\u00f3wnie\u017c niesprawiedliwy ci\u0119\u017car na s\u0119dziego. Je\u015bli o mnie chodzi, gdybym by\u0142 s\u0119dzi\u0105, nie wzi\u0105\u0142bym odpowiedzialno\u015bci za orzekanie w takich przypadkach. Nie wierz\u0119, \u017ce decyzja jednego s\u0119dziego daje wystarczaj\u0105c\u0105 gwarancj\u0119 obrony \u015bwi\u0119to\u015bci ma\u0142\u017ce\u0144stwa; m\u00f3j w\u0142asny os\u0105d nie jest wystarczaj\u0105cy w tak powa\u017cnej sprawie.<\/p><p>Je\u015bli ktokolwiek pracowa\u0142 kiedy\u015b w trybunale ma\u0142\u017ce\u0144skim, zrozumie to. Ta reforma jest oparta na bardzo naiwnej i sentymentalnej koncepcji. Koncentruje si\u0119 wy\u0142\u0105cznie na osobie, kt\u00f3ra wyst\u0105pi\u0142a i powiedzia\u0142a: \u201eMoje ma\u0142\u017ce\u0144stwo by\u0142o niewa\u017cne i prosz\u0119 Ko\u015bci\u00f3\u0142, aby to orzek\u0142, abym m\u00f3g\u0142 [ponownie] wst\u0105pi\u0107 w zwi\u0105zek ma\u0142\u017ce\u0144ski\u201d. Taka osoba powinna by\u0107 traktowana z wielkim wsp\u00f3\u0142czuciem, ale jej ma\u0142\u017ce\u0144stwo jest publicznym stanem \u017cycia w Ko\u015bciele, kt\u00f3ry obejmuje wsp\u00f3\u0142ma\u0142\u017conka i ca\u0142y szereg stosunk\u00f3w rodzinnych, zwykle w\u0142\u0105czaj\u0105c w to dzieci. Koncentrowanie naszej uwagi po prostu na znalezieniu szybkiego rozwi\u0105zania dla danej osoby, aby mog\u0142a wst\u0105pi\u0107 w nowy zwi\u0105zek ma\u0142\u017ce\u0144ski (lub otrzyma\u0107 b\u0142ogos\u0142awie\u0144stwo dla zwi\u0105zku, w kt\u00f3ry ju\u017c wst\u0105pi\u0142a), wyrz\u0105dza olbrzymi\u0105 krzywd\u0119 wielu ludziom, kt\u00f3rych dotyczy dane ma\u0142\u017ce\u0144stwo, i to w spos\u00f3b nieprzypadkowy lub wr\u0119cz faryzejski. [Ma\u0142\u017ce\u0144stwo] jest prawdziwym zobowi\u0105zaniem, kt\u00f3re dotyka wielu ludzi: rodzic\u00f3w, dzieci, rodze\u0144stwa, przyjaci\u00f3\u0142 i tak dalej. Dotyczy ono najwi\u0119kszych \u015bwi\u0119to\u015bci w naszym \u017cyciu.<\/p><p><strong>Wchodz\u0105c w Rok Mi\u0142osierdzia og\u0142oszony przez papie\u017ca Franciszka, wa\u017cne jest, aby\u015bmy dostrzegli to, o czym Ojcowie Synodalni prowadzili pog\u0142\u0119bion\u0105 dyskusj\u0119, a mianowicie potrzeb\u0119 mi\u0142osierdzia i mi\u0142o\u015bci dla tych, kt\u00f3rzy \u017cyj\u0105 zgodnie z zasadami moralnymi Ko\u015bcio\u0142a. Czy\u017c jednak\u017ce nie musimy strzec si\u0119 przed fa\u0142szywym mi\u0142osierdziem, kt\u00f3re poza grzesznikiem akceptuje te\u017c grzech i przyzwala na\u0144?<\/strong><\/p><p>Tak, dok\u0142adnie o to chodzi. Mi\u0142osierdzie Boga jest odpowiedzi\u0105 na skruch\u0119 i na mocne postanowienie poprawy. Syn marnotrawny wr\u00f3ci\u0142 do swojego ojca po tym, jak po\u017ca\u0142owa\u0142 tego, co zrobi\u0142. Powiedzia\u0142 do ojca, \u017ce nie jest ju\u017c godny miana jego syna i poprosi\u0142, aby ojciec przyj\u0105\u0142 go jako niewolnika. Syn marnotrawny zrozumia\u0142, co zrobi\u0142 i okaza\u0142 skruch\u0119 &#8211; odpowiedzi\u0105 by\u0142o mi\u0142osierdzie ojca. Ojciec zobaczy\u0142, \u017ce syn do\u015bwiadczy\u0142 przemiany serca.<\/p><p>Podobnie je\u015bli ludzie \u017cyj\u0105 w stanie grzechu ci\u0119\u017ckiego i przychodz\u0105 do Ko\u015bcio\u0142a, przyjmujemy ich z mi\u0142o\u015bci\u0105. Zawsze kochamy grzesznika, lecz musimy widzie\u0107, \u017ce dana osoba rozumie sw\u00f3j grzech i stara si\u0119 go pokona\u0107, \u017ce odczuwa skruch\u0119 i czyni wynagrodzenie za szkod\u0119, jak\u0105 dany grzech wyrz\u0105dzi\u0142. W przeciwnym razie mi\u0142osierdzie traci warto\u015b\u0107 i znaczenie.<\/p><p>Obawiam si\u0119, \u017ce ludzie powtarzaj\u0105 \u201emi\u0142osierdzie, mi\u0142osierdzie, mi\u0142osierdzie\u201d, nie rozumiej\u0105c znaczenia tego s\u0142owa. Tak, B\u00f3g jest Bogiem mi\u0142osierdzia. Lecz mi\u0142osierdzie jest bardzo istotn\u0105 spraw\u0105 &#8211; dotyczy ono naszej intymnej relacji z Bogiem i naszego uznania Jego niesko\u0144czonej dobroci, naszej osobistej grzeszno\u015bci i naszej potrzeby spowiedzi i skruchy. Rzucamy si\u0119 w obj\u0119cia Bo\u017cego mi\u0142osierdzia, lecz r\u00f3wnie\u017c b\u0142agamy o \u0142ask\u0119 przemiany naszego \u017cycia i szczero\u015bci w d\u0105\u017ceniu do celu, jakim jest poprawa.<\/p><p>Widzimy to w Ewangelii, w spotkaniach naszego Pana z grzesznikami. Okazuje On wielkie wsp\u00f3\u0142czucie, lecz jego stanowisko wobec nich jest bardzo jasne. Kobiecie przy\u0142apanej na cudzo\u0142\u00f3stwie powiedzia\u0142, aby odesz\u0142a i wi\u0119cej nie grzeszy\u0142a (por. J 8,11). Podobnie, gdy u studni jakubowej spotka\u0142 Samarytank\u0119, zapyta\u0142 j\u0105 o jej m\u0119\u017ca. Gdy odpowiedzia\u0142a \u201enie mam m\u0119\u017ca\u201d, powiedzia\u0142 do niej: \u201eDobrze powiedzia\u0142a\u015b: Nie mam m\u0119\u017ca. Mia\u0142a\u015b bowiem pi\u0119ciu m\u0119\u017c\u00f3w, a ten, kt\u00f3rego masz teraz, nie jest twoim m\u0119\u017cem\u201d (J 4,17-18).<\/p><p>Rozdzielanie mi\u0142osierdzia od prawdy jest zdrad\u0105 mi\u0142osierdzia i uczynieniem go czym\u015b innym, ni\u017c jest ono w istocie: przejawem mi\u0142o\u015bci Boga.<\/p><p><strong>Czy Ksi\u0105dz Kardyna\u0142 chcia\u0142by co\u015b powiedzie\u0107 kap\u0142anom, kt\u00f3rych przygn\u0119bia obecna atmosfera doktrynalnego zam\u0119tu i dywersji w Ko\u015bciele? Co mo\u017cna powiedzie\u0107 \u015bwieckim? Je\u015bli wierni \u015bwieccy s\u0105 cz\u0142onkami parafii (lub diecezji), w kt\u00f3rych obowi\u0105zuj\u0105 wypaczone praktyki niezgodne z autentycznym nauczaniem Ko\u015bcio\u0142a, co powinno si\u0119 im powiedzie\u0107? Do kogo maj\u0105 zwr\u00f3ci\u0107 si\u0119 \u015bwieccy, je\u015bli osoby piastuj\u0105ce stanowiska odpowiedziane za nauczanie w Ko\u015bciele opowiadaj\u0105 si\u0119 za praktykami duszpasterskimi sprzecznymi z jego niezmienn\u0105 doktryn\u0105?<\/strong><\/p><p>S\u0142ysz\u0119 to od wielu dobrych kap\u0142an\u00f3w; r\u00f3wnie\u017c biskupi rozmawiaj\u0105 ze mn\u0105 o trudno\u015bciach, jakich przysparza rozprawianie si\u0119 z zam\u0119tem, gdy przedstawiaj\u0105 nauczanie Ko\u015bcio\u0142a. M\u00f3wi si\u0119 im, \u017ce nie dotrzymuj\u0105 kroku obecnym praktykom Ko\u015bcio\u0142a, lub nawet \u017ce sprzeciwiaj\u0105 si\u0119 papie\u017cowi. Pewien arcybiskup powiedzia\u0142 mi: \u201eJak to mo\u017cliwe, \u017ce ci z nas, kt\u00f3ry nauczaj\u0105 tego, czego zawsze naucza\u0142 Ko\u015bci\u00f3\u0142, s\u0105 okre\u015blani przez media i inne osoby mianem wrog\u00f3w papie\u017ca?\u201d<\/p><p>Moja odpowied\u017a brzmi: \u201eWiemy, czego naucza Ko\u015bci\u00f3\u0142. Jest to zawarte w Katechizmie Ko\u015bcio\u0142a Katolickiego; zawarte jest to w magisterialnych wypowiedziach dotycz\u0105cych ma\u0142\u017ce\u0144stwa i rodziny. Przeczytaj <em>Familiaris Consortio<\/em>, przeczytaj <em>Casti Connubii<\/em>, przeczytaj <em>Humanae Vitae<\/em>! Wiemy, czego naucza Ko\u015bci\u00f3\u0142 i mocno si\u0119 tego trzymamy.\u201d<\/p><p>Nie mo\u017cemy podda\u0107 si\u0119 zniech\u0119ceniu. Sytuacja szerz\u0105cego si\u0119 zam\u0119tu jest przygn\u0119biaj\u0105ca. Rozumiem to i zdaj\u0119 sobie z tego spraw\u0119. Jest to trudne, poniewa\u017c wierni czytaj\u0105 gazety oraz r\u00f3\u017cne raporty i m\u00f3wi\u0105 do kap\u0142an\u00f3w: \u201eKsi\u0105dz nie pod\u0105\u017ca z duchem czasu\u201d lub \u201eKsi\u0105dz nie s\u0142ucha papie\u017ca Franciszka\u201d. Papie\u017c nie mo\u017ce uczy\u0107 nas ani kaza\u0107 nam czyni\u0107 niczego innego ni\u017c to, czego zawsze naucza\u0142 i co praktykowa\u0142 Ko\u015bci\u00f3\u0142.<\/p><p>Obserwowanie tego zam\u0119tu jest przygn\u0119biaj\u0105ce r\u00f3wnie\u017c dla mnie. Ten zam\u0119t mo\u017ce rodzi\u0107 dezorientacj\u0119 i pokus\u0119 siedzenia cicho i przyzwolenia na\u0144 jako na co\u015b, co jest wol\u0105 Boga, a tymczasem nie mo\u017ce to by\u0107 wol\u0105 Bo\u017c\u0105. Zastanawia\u0142em si\u0119 nad tym i powiedzia\u0142em: \u201eNie, my kap\u0142ani i biskupi jeste\u015bmy prawdziwymi nauczycielami wiary. Depozyt wiary jest nam dany przez Ko\u015bci\u00f3\u0142 i musimy go strzec. Nie zdradzamy go i nie porzucamy poprzez pod\u0105\u017canie za popularnymi trendami wszelkiego rodzaju\u201d. W li\u015bcie apostolskim <em>Novo Millennio Ineunte<\/em> \u015bw. Jana Paw\u0142a II znajduje si\u0119 przepi\u0119kna fraza o tym, \u017ce ludzie zawsze szukaj\u0105 jakiej\u015b magicznej formu\u0142y lub jakiego\u015b nowego programu dla praktyk duszpasterskich w Ko\u015bciele. Ale Jan Pawe\u0142 II m\u00f3wi: \u201eNie, program ju\u017c istnieje: ten sam co zawsze: jest nim Jezus Chrystus w \u017cywej Tradycji\u201d (por. nr 29).<\/p><p>Je\u015bli chodzi o \u015bwieckich, wsz\u0119dzie, dok\u0105d jad\u0119, usilnie zach\u0119cam ruchy, organizacje i stowarzyszenia os\u00f3b \u015bwieckich, by organizowa\u0142y \u201eDni Skupienia\u201d, podczas kt\u00f3rych prawdy wiary b\u0119d\u0105 przedstawiane przez dobrych, rzetelnych kaznodziej\u00f3w i jeszcze bardziej zach\u0119cam do tego, aby po\u0142\u0105czy\u0107 z tym dni modlitwy. \u015awieccy musz\u0105 pisa\u0107 o tych rzeczach. Je\u015bli zachowamy milczenie, stworzymy wra\u017cenie, \u017ce r\u00f3wnie\u017c my zgadzamy si\u0119 na ca\u0142y ten zam\u0119t i b\u0142\u0105d. Wiemy, \u017ce jest to dzie\u0142o szatana &#8211; jest on panem zam\u0119tu i b\u0142\u0119du.<\/p><p><strong>Co Ksi\u0105dz Kardyna\u0142 s\u0105dzi o zam\u0119cie, jaki wynik\u0142 z niedawnych uwag poczynionych przez papie\u017ca Franciszka podczas sesji pyta\u0144 i odpowiedzi w rzymskim Ewangelicznym Ko\u015bciele Lutera\u0144skim (jak podano w <em>National Catholic Register<\/em> 16 listopada 2015 r.)? Komentarze Ojca \u015awi\u0119tego zdawa\u0142y si\u0119 sugerowa\u0107 &#8211; chyba \u017ce kto\u015b bardzo dok\u0142adnie je przeczyta\u0142 &#8211; \u017ce lutera\u0144ska \u017cona katolickiego m\u0119\u017ca mo\u017ce przyjmowa\u0107 Komuni\u0119 \u015awi\u0119t\u0105 w Ko\u015bciele Katolickim<\/strong>.<\/p><p>Przede wszystkim uwagi papie\u017ca Franciszka by\u0142y ca\u0142kowicie spontaniczne. Przeczytawszy je, nie jest dla mnie jasne, co Ojciec \u015awi\u0119ty mia\u0142 na my\u015bli. Jednak\u017ce zosta\u0142o stworzone wra\u017cenie, \u017ce niekatolik mo\u017ce przyst\u0105pi\u0107 do o\u0142tarza, aby przyj\u0105\u0107 Komuni\u0119 \u015awi\u0119t\u0105, je\u015bli w swoim sercu stwierdzi, \u017ce jest to rzecz\u0105 s\u0142uszn\u0105.<\/p><p>Kluczowa sprawa jest nast\u0119puj\u0105ca: papie\u017c nie mo\u017ce uczy\u0107 niczego, czego Ko\u015bci\u00f3\u0142 nigdy nie naucza\u0142 w odniesieniu do przyjmowania Naj\u015bwi\u0119tszej Eucharystii. Kto\u015b, kto nie posiada katolickiej wiary w Eucharysti\u0119, nie mo\u017ce przyst\u0105pi\u0107 do Komunii \u015awi\u0119tej, aby otrzyma\u0107 ten sakrament. Ponadto wiara wymagana do przyj\u0119cia Naj\u015bwi\u0119tszej Eucharystii nie jest czym\u015b, o czym kto\u015b mo\u017ce sam decydowa\u0107. Wymagane jest, aby dana osoba zosta\u0142a przygotowana przez katechez\u0119 do pe\u0142nego przyj\u0119cia wiary katolickiej i by\u0142a w komunii z Ko\u015bcio\u0142em. Pe\u0142na komunia osi\u0105gana jest wtedy, gdy dana osoba przyjmuje Komuni\u0119 \u015awi\u0119t\u0105 &#8211; nie mo\u017cna jednak pomija\u0107 tych wyliczonych wcze\u015bniej, obowi\u0105zkowych krok\u00f3w. W ten w\u0142a\u015bnie spos\u00f3b nale\u017cy interpretowa\u0107 komentarze Ojca \u015awi\u0119tego.<\/p><p><strong>Czy mo\u017ce Ksi\u0105dz Kardyna\u0142 skomentowa\u0107 r\u00f3wnie\u017c niedawne przem\u00f3wienie Ojca \u015awi\u0119tego ad limina skierowane do niemieckich biskup\u00f3w, w kt\u00f3rym wyrazi\u0142 on swoje zaniepokojenie \u201eerozj\u0105 Wiary katolickiej w Niemczech\u201d? Ojciec \u015awi\u0119ty zauwa\u017cy\u0142 \u201eostry spadek uczestnictwa w niedzielnej Mszy \u015awi\u0119tej oraz w \u017cyciu sakramentalnym\u201d (jak podano w CNA\/EWTN News 20 listopada 2015 roku). <\/strong><\/p><p>Tak, znane mi jest to przem\u00f3wienie papie\u017ca Franciszka. Zdaje si\u0119, \u017ce jest bardzo konkretne i wyznacza dobry kierunek. W mojej ocenie jest to przes\u0142anie, kt\u00f3rego rozpaczliwie potrzeba w Niemczech. Niekt\u00f3re z publicznych deklaracji hierarch\u00f3w Ko\u015bcio\u0142a w tym kraju, w\u0142\u0105czaj\u0105c w to wypowiedzi Konferencji Biskup\u00f3w, s\u0105 skandaliczne. Ci, na kt\u00f3rych spoczywa obowi\u0105zek przewodzenia Ko\u015bcio\u0142owi, s\u0105 g\u0142\u00f3wnymi or\u0119downikami zerwania z jego dyscyplin\u0105 odno\u015bnie do nierozerwalno\u015bci ma\u0142\u017ce\u0144stwa. Biskupi ci musz\u0105 bardzo powa\u017cnie zmierzy\u0107 si\u0119 ze smutnym faktem, \u017ce ludzie nie praktykuj\u0105 wiary, \u017ce nie chodz\u0105 do ko\u015bcio\u0142a i nie korzystaj\u0105 z sakrament\u00f3w.<\/p><p>W Niemczech dosz\u0142o do wielkiej utraty wiary &#8211; w kraju, kt\u00f3ry w przesz\u0142o\u015bci praktykowa\u0142 wiar\u0119 katolick\u0105 w stopniu heroicznym. Niew\u0105tpliwie istnieje tam nagl\u0105ca potrzeba nowej ewangelizacji. I uwa\u017cam, \u017ce przem\u00f3wienie papie\u017ca Franciszka stanowi wezwanie do tej ewangelizacji.<\/p><p>S\u0105dz\u0119 ponadto, \u017ce katoliccy hierarchowie w Niemczech nie mog\u0105 twierdzi\u0107, \u017ce Ko\u015bci\u00f3\u0142 w ich kraju jest inny ni\u017c Ko\u015bci\u00f3\u0142 w Gwinei, Ko\u015bci\u00f3\u0142 w Stanach Zjednoczonych lub gdziekolwiek indziej &#8211; i \u017ce z tego powodu mog\u0105 oni przyjmowa\u0107 odmienne praktyki duszpasterskie. Nie, Ko\u015bci\u00f3\u0142 ustanowiony przez Chrystusa jest jednym, \u015bwi\u0119tym, powszechnym i apostolskim Ko\u015bcio\u0142em, jakim zawsze by\u0142 i zawsze b\u0119dzie.<\/p><p><strong>Jednym z charyzmat\u00f3w Kawaler\u00f3w Malta\u0144skich jest obrona wiary. Czy Ksi\u0105dz Kardyna\u0142 przewiduje, \u017ce Kawalerowie (i Damy) Zakonu Malta\u0144skiego odegraj\u0105 wiod\u0105c\u0105 rol\u0119 w nauczaniu i obronie magisterium Ko\u015bcio\u0142a w kwestiach seksualno\u015bci, ma\u0142\u017ce\u0144stwa i rodziny? Czy obecnie realizowane s\u0105 w tej sferze jakie\u015b projekty?<\/strong><\/p><p>Damy oraz Kawalerowie Malta\u0144scy niew\u0105tpliwie stoj\u0105 w obliczu obecnego zam\u0119tu przed tymi samymi wyzwaniami, co dobrzy kap\u0142ani oraz wierni \u015bwieccy. Jest to szczeg\u00f3lnym przedmiotem troski dla Kawaler\u00f3w Malta\u0144skich, poniewa\u017c ich g\u0142\u00f3wnymi zadaniami jest obrona wiary i dba\u0142o\u015b\u0107 o ubogich (<em>Tuitio Fidei<\/em> i <em>Obsequium Pauperum<\/em>). W istocie oba te zadania s\u0105 nierozerwalnie ze sob\u0105 po\u0142\u0105czone. Nie ma mowy o prawdziwej trosce o ubogich, je\u015bli nie jest ona poparta sp\u00f3jn\u0105 obron\u0105 wiary. W trakcie moich spotka\u0144 z Wielkim Mistrzem i za ka\u017cdym razem, gdy jestem proszony o rozmow\u0119 z Rycerzami, apeluj\u0119 do nich, aby wywi\u0105zywali si\u0119 ze swoich obowi\u0105zk\u00f3w w sytuacji, w kt\u00f3rej obecnie znajduje si\u0119 Ko\u015bci\u00f3\u0142, poprzez odgrywanie wiod\u0105cej roli w obronie prawd wiary. Naszym wzorem w tych staraniach powinien by\u0107 \u015bw. Pawe\u0142, bohaterski Aposto\u0142 pogan, kt\u00f3ry do\u015bwiadczy\u0142 wszelkich pr\u00f3b i trudno\u015bci. Pod koniec swojego \u017cycia m\u00f3g\u0142 napisa\u0107 do \u015bw. Tymoteusza: \u201eW dobrych zawodach wyst\u0105pi\u0142em, bieg uko\u0144czy\u0142em, wiary ustrzeg\u0142em\u201d (2 Tm 4,7).<\/p><p>Zalecam wi\u0119c Kawalerom Malta\u0144skim, aby wyst\u0119powali w dobrych zawodach w sytuacji, w kt\u00f3rej jeste\u015bmy skonfrontowani z szerz\u0105cym si\u0119 zamieszaniem: musimy sta\u0107 si\u0119 liderami. Je\u015bli kto\u015b przyjmuje wielki zaszczyt wi\u0105\u017c\u0105cy si\u0119 ze statusem Kawalera lub Damy Zakonu Malta\u0144skiego, musi r\u00f3wnie\u017c przyj\u0105\u0107 odpowiedzialno\u015b\u0107 wynikaj\u0105c\u0105 z bycia obro\u0144c\u0105 wiary.<\/p><p><strong>Mo\u017cliwo\u015b\u0107 sp\u0119dzenia tego tygodnia w sanktuarium Matki Bo\u017cej z Guadalupe w La Crosse oraz odprawienia pontyfikalnej Mszy \u015awi\u0119tej w dniu Jej wielkiego \u015bwi\u0119ta, 12 grudnia, musi by\u0107 \u017ar\u00f3d\u0142em wielkiej rado\u015bci dla Waszej Eminencji. Czy Ksi\u0105dz Kardyna\u0142 zechcia\u0142by powiedzie\u0107, w jaki spos\u00f3b Maryja, Gwiazda Nowej Ewangelizacji, jest \u015bwiat\u0142em, w kt\u00f3rym mo\u017cemy pok\u0142ada\u0107 nasz\u0105 ufn\u0105 nadziej\u0119?<\/strong><\/p><p>Co roku z wielk\u0105 rado\u015bci\u0105 czekam na t\u0119 uroczysto\u015b\u0107. To sanktuarium jest przede wszystkim prawdziwie \u015bwi\u0119tym miejscem, przepe\u0142nionym modlitw\u0105 i pobo\u017cno\u015bci\u0105. Matka Bo\u017ca kr\u00f3luje w tym miejscu i prowadzi je ku swojemu Boskiemu Synowi. Msza \u015awi\u0119ta w dniu Jej uroczysto\u015bci jest inspiruj\u0105cym zwie\u0144czeniem ca\u0142ego roku naszych praktyk duchowych. Maryja prawdziwie jest naszym promykiem nadziei. Wobec ca\u0142ego zam\u0119tu, w kt\u00f3rym si\u0119 znajdujemy, ludzi cz\u0119sto ogarnia wielkie zniech\u0119cenie lub wr\u0119cz strach przed tym, \u017ce grozi nam rych\u0142a apokalipsa. Lecz je\u015bli uciekniemy si\u0119 w matczyne ramiona Maryi, zadba Ona, aby\u015bmy byli blisko Jej Syna. M\u00f3wi nam Ona, podobnie jak m\u00f3wi\u0142a do s\u0142ug w Kanie Galilejskiej, znajduj\u0105cych si\u0119 w tak rozpaczliwej sytuacji: \u201eZr\u00f3bcie wszystko, cokolwiek wam powie!\u201d (J 2,5).<\/p><p>Maryja jest \u015bwiat\u0142em, kt\u00f3re na nowo prowadzi nas ku tradycji, ku fundamentom naszej wiary. Nie pozwoli ona, aby\u015bmy zostali porwani przez tak zwane \u201enowe idee\u201d, kt\u00f3re s\u0105 \u015bwieckie i niezgodne z nasz\u0105 wiar\u0105. Musimy wci\u0105\u017c coraz \u017carliwiej modli\u0107 si\u0119 na r\u00f3\u017ca\u0144cu, prosz\u0105c o to, aby wstawia\u0142a si\u0119 za Ko\u015bcio\u0142em w naszych czasach. Jest Ona nie tylko Matk\u0105 Ko\u015bcio\u0142a; jest r\u00f3wnie\u017c Matk\u0105 ameryka\u0144skiego kontynentu i Gwiazd\u0105 Nowej Ewangelizacji. Co uczyni\u0142a, gdy si\u0119 ukaza\u0142a? Przede wszystkim poprosi\u0142a, aby wzniesiono kaplic\u0119, w kt\u00f3rej mog\u0142aby Ona objawia\u0107 nam mi\u0142osierdzie Boga. Czyni to Ona w kaplicy, w kt\u00f3rej sprawowana jest Naj\u015bwi\u0119tsza Eucharystia, w kt\u00f3rej wierni mog\u0105 si\u0119 szczerze wyspowiada\u0107, w kt\u00f3rej mog\u0105 si\u0119 modli\u0107 i ponawia\u0107 pobo\u017cne akty.\u00a0\u00a0<\/p><p>Wywiad z Kardyna\u0142em Raymondem Leo Burke ukaza\u0142 si\u0119 na \u0142amach \u201eThe Wanderer\u201d <strong>(<a href=\"http:\/\/thewandererpress.com\">http:\/\/thewandererpress.com<\/a>)<\/strong>\u00a0przed og\u0142oszeniem adhortacji <em>Amoris Laetitia.<\/em><\/p><p><em>T\u0142umaczenie: Izabella Parowicz<\/em><\/p><p class=\"zrodlo\">Za: <a href=\"http:\/\/www.pch24.pl\/nie-mozemy-na-nowo-wymyslac-kosciola,42849,i.html\">PoloniaChristiana &#8211; pch24.pl (2016-05-06) &#8211; &#8222;Nie mo\u017cemy na nowo wymy\u015bla\u0107 Ko\u015bcio\u0142a&#8221;<\/a><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Nie mo\u017cemy na nowo wymy\u015bla\u0107 Ko\u015bcio\u0142aWiemy, czego naucza Ko\u015bci\u00f3\u0142. Jest to zawarte w Katechizmie Ko\u015bcio\u0142a Katolickiego; zawarte jest to w magisterialnych wypowiedziach dotycz\u0105cych ma\u0142\u017ce\u0144stwa i rodziny. Przeczytaj Familiaris Consortio, przeczytaj Casti Connubii, przeczytaj Humanae Vitae! Wiemy, czego naucza Ko\u015bci\u00f3\u0142 i mocno si\u0119 tego trzymamy.\u00a0Nie mo\u017cemy podda\u0107 si\u0119 zniech\u0119ceniu. Sytuacja szerz\u0105cego si\u0119 zam\u0119tu jest przygn\u0119biaj\u0105ca. Rozumiem [&hellip;]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[3],"tags":[221,41,33],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/87394"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=87394"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/87394\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=87394"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=87394"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=87394"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}