{"id":87344,"date":"2016-05-04T12:29:59","date_gmt":"2016-05-04T16:29:59","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=87344"},"modified":"2016-05-04T12:29:59","modified_gmt":"2016-05-04T16:29:59","slug":"prof-bartyzel-jedna-wladza-wiele-organow","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=87344","title":{"rendered":"Prof. Bartyzel: Jedna w\u0142adza, wiele organ\u00f3w"},"content":{"rendered":"

Rocznica Ustawy Majowej, z drugiej za\u015b strony nieustaj\u0105ce g\u0119ganie „obro\u0144c\u00f3w demokracji\u201d o „tr\u00f3jpodziale w\u0142adz\u201d (teorii nigdy i nigdzie faktycznie nieurzeczywistnionej, bo nieurzeczywistnialnej, gdy\u017c zawsze albo legislatywa dominuje nad egzekutyw\u0105 albo odwrotnie, za\u015b judykatura nie jest w og\u00f3le \u017cadn\u0105 w\u0142adz\u0105), to dobra okazja do przypomnienia koncepcji ustrojowej najwybitniejszego przedstawiciela polskiego konserwatyzmu prawniczego – prof. W\u0142adys\u0142awa Leopolda Jaworskiego (1865-1930).<\/strong><\/p>

Oto kardynalne za\u0142o\u017cenia tej koncepcji wy\u0142o\u017cone przez autora w jego Projekcie Konstytucji <\/em>(1928), kt\u00f3re znalaz\u0142y te\u017c w du\u017cym stopniu odzwierciedlenie w najlepszej spisanej konstytucji, jak\u0105 mieli\u015bmy, czyli tzw. kwietniowej.<\/p>

\"Wladyslaw_L._Jaworski_2\"Punktem wyj\u015bcia jest tu zdefiniowanie pa\u0144stwa jako „bytu idealnego\u201d istniej\u0105cego jako „porz\u0105dek prawny\u201d, kt\u00f3ry jest urzeczywistniany przy pomocy \u015brodk\u00f3w przymusu przez w\u0142adz\u0119 suwerenn\u0105 (Jaworski \u0142\u0105czy zatem uj\u0119cie normatywistyczne z decyzjonistycznym, a wi\u0119c przekracza sp\u00f3r: Kelsen – Schmitt). T\u0105 w\u0142adz\u0105, kt\u00f3ra \u00f3w porz\u0105dek urzeczywistnia jest G\u0142owa Pa\u0144stwa:<\/p>

Organem, kt\u00f3ry urzeczywistnia porz\u0105dek prawny, stanowi\u0105cy Pa\u0144stwo Polskie, jest wy\u0142\u0105cznie Prezydent Rzeczypospolitej. Prezydentowi Rzeczypospolitej s\u0142u\u017cy w\u0142adza u\u017cywania \u015brodk\u00f3w przymusowych w granicach prawa<\/em>.<\/p>

Skoro „w granicach prawa\u201d, to co ogranicza „piastuna w\u0142adzy\u201d (bo takiego okre\u015blenia Jaworski r\u00f3wnie\u017c u\u017cywa)? Co jest „uzewn\u0119trznion\u0105\u201d przez wskazanie w konstytucji norm\u0105 nadrz\u0119dn\u0105, pochodz\u0105c\u0105 spoza normatywno\u015bci pozytywnej, kt\u00f3rej nie mo\u017ce ogranicza\u0107 \u017cadna norma w sensie prawniczym (czyli po\u0142\u0105czenie dw\u00f3ch zda\u0144, okre\u015blaj\u0105cych pewne sytuacje za pomoc\u0105 przymusu<\/em>)? Ot\u00f3\u017c t\u0105, transcendentn\u0105 i wobec prawa pozytywnego, i wobec akt\u00f3w decyzji suwerena, jest „moralno\u015b\u0107 Chrystusowa\u201d:<\/p>

W\u0142adz\u0119 sw\u0105 wykonywa Prezydent wedle zasad moralno\u015bci Chrystusowej i nie mo\u017ce by\u0107 w tym \u017cadn\u0105 norm\u0105 ograniczony<\/em>.<\/p>

Oczywist\u0105 – ale w\u0142a\u015bnie dlatego, \u017ce oczywist\u0105, to nie ma potrzeby zapisywa\u0107 tego w konstytucji konsekwencj\u0105 powy\u017cszego jest zar\u00f3wno to, \u017ce prezydentem mo\u017ce by\u0107 tylko chrze\u015bcijanin, jak i to, \u017ce W Pa\u0144stwie Polskim dzia\u0142alno\u015b\u0107 pa\u0144stwowa jest przenikni\u0119ta przez moralno\u015b\u0107 Chrystusow\u0105. <\/em>Nale\u017cy jednak zaznaczy\u0107, \u017ce nie chodzi tu o uznanie norm prawa ko\u015bcielnego (bo te s\u0105 jedynie prawem pozytywnym Ko\u015bcio\u0142a), lecz norm moralno\u015bci chrze\u015bcija\u0144skiej. Przed czym natomiast zabezpiecza taka norma naczelna?<\/p>

Prezydent Rzeczypospolitej, kt\u00f3ry wykonywa sw\u0105 w\u0142adz\u0119 wedle zasad moralno\u015bci Chrystusowej, nie podpisze ustawy, kt\u00f3ra by mia\u0142a na celu zniszczenie jakiej\u015b klasy spo\u0142ecznej, jakiej\u015b narodowo\u015bci, kt\u00f3ra by nak\u0142ada\u0142a p\u0119ta wolno\u015bci duchowej cz\u0142owieka.<\/em><\/p>

Prezydent posiada szereg tzw. prerogatyw osobistych, to jest akt\u00f3w niewymagaj\u0105cych kontrasygnaty szefa rz\u0105du ani odno\u015bnych ministr\u00f3w. Ma r\u00f3wnie\u017c prawo sankcji wobec ustaw uchwalanych przez parlament.<\/p>

Co za\u015b z pozosta\u0142ymi instytucjami pa\u0144stwa? Czy chodzi tylko o wzmocnienie „w\u0142adzy wykonawczej\u201d, kr\u0119powanej na r\u00f3\u017cne sposoby przez \u2018sejmokracj\u0119\u201d? Nie: konieczne jest zupe\u0142ne odrzucenie filozofii zak\u0142adaj\u0105cej wielo\u015b\u0107 w\u0142adz, kt\u00f3ra implikuje tak\u017ce pojmowanie G\u0142owy Pa\u0144stwa (prezydenta) jako przedstawiciela „w\u0142adzy wykonawczej\u201d – dublowanej zreszt\u0105 przez rz\u0105d i jego prezesa (premiera). G\u0142owa Pa\u0144stwa jest suwerennym i jedynym podmiotem w\u0142adzy, wszystkie inne instytucje s\u0105 natomiast jedynie organami pa\u0144stwa. Doktryna „podzia\u0142u w\u0142adz\u201d w og\u00f3le, zdaniem Jaworskiego, nie da si\u0119 zadowalaj\u0105co uzasadni\u0107 prawniczo, poniewa\u017c je\u015bli w\u0142adz\u0119 zdefiniowa\u0107 (poprawnie) jako mo\u017cno\u015b\u0107 u\u017cycia \u015brodk\u00f3w przymusu dla wyegzekwowania normy prawnej, to legislatywa i judykatura nie mog\u0105 by\u0107 poj\u0119te jako za w\u0142adza, poniewa\u017c nie posiadaj\u0105 one \u201ew sobie\u201d tych\u017ce \u015brodk\u00f3w przymusu.<\/p>

Wszystkie „organy pa\u0144stwa\u201d (\u0142\u0105cznie z prezydentem) dziel\u0105 si\u0119 natomiast na: (1) urzeczywistniaj\u0105ce porz\u0105dek prawny <\/em>oraz (2) kontroluj\u0105ce urzeczywistnianie porz\u0105dku prawnego<\/em>.<\/p>

Organami urzeczywistniaj\u0105cymi porz\u0105dek prawny s\u0105: Prezydent Rzeczypospolitej, Rz\u0105d (przeze\u0144 swobodnie mianowany i odwo\u0142ywany) oraz Samorz\u0105dy.<\/p>

Organami kontroluj\u0105cymi urzeczywistnianie porz\u0105dku prawnego s\u0105: Sejm (sk\u0142adaj\u0105cy si\u0119 z Izby Poselskiej i Senatu – z\u0142o\u017conego po cz\u0119\u015bci z delegat\u00f3w samorz\u0105d\u00f3w, po cz\u0119\u015bci z wirylist\u00f3w i po cz\u0119\u015bci z nominat\u00f3w Prezydenta), Kontrola Finansowa, S\u0105downictwo Administracyjne, Trybuna\u0142 Konstytucyjny, Trybuna\u0142 Stanu, S\u0105dy Powszechne.<\/p>

Sejm kontroluje rz\u0105d poprzez uchwalanie bud\u017cetu i poboru rekruta, ratyfikowanie um\u00f3w mi\u0119dzynarodowych, wyra\u017canie opinii i \u017cycze\u0144 pod adresem rz\u0105du, w formie uchwa\u0142, adres\u00f3w, deklaracji, rezolucji i interpelacji oraz powo\u0142ywanie komisji \u015bledczych do badania nadu\u017cy\u0107 administracji pa\u0144stwowej interpelacje, oskar\u017canie ministr\u00f3w przez Trybuna\u0142em Stanu oraz uchwalanie votum<\/em> nieufno\u015bci wobec ministr\u00f3w (jednak nie mo\u017ce obali\u0107 rz\u0105du). Czynno\u015bci\u0105 kontroln\u0105 jest r\u00f3wnie\u017c, wed\u0142ug Jaworskiego, samo uchwalanie ustaw, poniewa\u017c jest ono tworzeniem kryteri\u00f3w kontroli.<\/p>

Szczeg\u00f3lnie oryginaln\u0105 (i zarazem liberaln\u0105) komponent\u0105 koncepcji Jaworskiego jest uznanie jednostki (obywatela) za organ pa\u0144stwa, jednocze\u015bnie urzeczywistniaj\u0105cy i kontroluj\u0105cy urzeczywistnianie porz\u0105dku prawnego – poprzez akt wyborczy, prawo petycji i stowarzyszanie si\u0119.<\/p>

Profesor Jacek Bartyzel<\/em><\/strong><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Rocznica Ustawy Majowej, z drugiej za\u015b strony nieustaj\u0105ce g\u0119ganie „obro\u0144c\u00f3w demokracji\u201d o „tr\u00f3jpodziale w\u0142adz\u201d (teorii nigdy i nigdzie faktycznie nieurzeczywistnionej, bo nieurzeczywistnialnej, gdy\u017c zawsze albo legislatywa dominuje nad egzekutyw\u0105 albo odwrotnie, za\u015b judykatura nie jest w og\u00f3le \u017cadn\u0105 w\u0142adz\u0105), to dobra okazja do przypomnienia koncepcji ustrojowej najwybitniejszego przedstawiciela polskiego konserwatyzmu prawniczego – prof. W\u0142adys\u0142awa Leopolda […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[9],"tags":[35],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/87344"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=87344"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/87344\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=87344"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=87344"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=87344"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}