{"id":87247,"date":"2016-04-27T09:19:23","date_gmt":"2016-04-27T13:19:23","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=87247"},"modified":"2020-09-19T15:04:56","modified_gmt":"2020-09-19T19:04:56","slug":"duda-bede-walczyl-z-szowinizmem","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=87247","title":{"rendered":"Duda: „B\u0119d\u0119 walczy\u0142 z szowinizmem”"},"content":{"rendered":"

„Polska jest pa\u0144stwem sp\u00f3jnym i jednolitym, nie ma w naszym kraju \u017cadnych konflikt\u00f3w na tle narodowym czy etnicznym” – powiedzia\u0142 prezydent Andrzej Duda. <\/strong><\/p>\r\n

[…] Ca\u0142y tekst dost\u0119pny w materiale \u017ar\u00f3d\u0142owym<\/span><\/div>\r\n

kk\/PAP<\/p>\r\n

Za: Stefczyk.info (26.04.2016)<\/a><\/p>\r\n

\u00a0<\/h4>\r\n
\r\n

\u00a0<\/h4>\r\n

Szowinizm<\/h2>\r\n

Prof. Jacek Bartyzel<\/em><\/h4>\r\n

SZOWINIZM<\/strong> (franc. chauvinisme<\/em>) – wyolbrzymione, bezkrytyczne i niezreflektowane uczucie przywi\u0105zania i podziwu dla w\u0142asnego kraju, grupy etnicznej lub spo\u0142ecznej i\/albo przyw\u00f3dcy oraz wyolbrzymiania ich zalet, a pomniejszania lub negowania ich wad, id\u0105ce zazwyczaj w parze z r\u00f3wnie przesadnym i nieuzasadnionym deprecjonowaniem innych kraj\u00f3w, narodowo\u015bci i os\u00f3b oraz uznawaniem prawa do ich ujarzmiania; z tego powodu sz. bywa cz\u0119sto definiowany jako \u201esamoobronna wrogo\u015b\u0107\u201d, ukrywaj\u0105ca immanentn\u0105 niezdolno\u015b\u0107 danego podmiotu do wchodzenia w r\u00f3wnoprawne i oparte na wzajemnym poszanowaniu stosunki z innymi.<\/p>\r\n

1. Sens poj\u0119cia<\/span>. S\u0142owo sz. zosta\u0142o utworzone od nazwiska \u017co\u0142nierza francuskiej \u201eWielkiej Armii\u201d, Nicolasa Chauvina, fanatycznie i naiwnie oddanego Napoleonowi Bonaparte; pierwotne u\u017cycie tego s\u0142owa w w\u0105skim sensie ba\u0142wochwalczego kultu cesarza Francuz\u00f3w (idolatrie napol\u00c3\u00a9onienne<\/em>) by\u0142o nast\u0119pstwem spopularyzowania anegdotycznej postaci Chauvina w licznych litografiach oraz w literaturze pi\u0119knej okresu Monarchii Lipcowej 1830-48 (zw\u0142aszcza w sztuce La cocarde tricolore<\/em> braci Cogniard); rych\u0142o rozszerzy\u0142o ono jednak swoje znaczenie na kult o charakterze etniczno-plemiennym; jego typow\u0105 postaci\u0105 jest ba\u0142wochwalstwo tego, co bliskie i w\u0142asne, czyli \u201eojkolatria\u201d, a towarzyszy mu zazwyczaj \u201eksenofobia\u201d, czyli niech\u0119\u0107 do tego, co obce i dalekie; czynnikiem wzmagaj\u0105cym sz. – i to wbrew, przynajmniej deklarowanym, zamiarom – oraz pot\u0119guj\u0105cym ksenofobi\u0119 jest \u201eojkofobia\u201d, czyli niech\u0119\u0107 i pogarda \u017cywione cz\u0119stokro\u0107 przez wykorzenione ze swojego \u015brodowiska narodowego elity; sz. stanowi w\u00f3wczas prymitywny spos\u00f3b odreagowania upokorze\u0144 zadawanych sentymentom, upodobaniom i obyczajom mas; je\u017celi przywi\u0105zanie to dotyczy wsp\u00f3lnoty wyznaniowej, t\u0119 odmian\u0119 sz. pi\u0119tnuje si\u0119 zazwyczaj mianem \u201efanatyzmu religijnego\u201d.<\/p>\r\n

Wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie obserwuje si\u0119 tendencj\u0119 do niemal nieograniczonego rozszerzania znaczenia terminu sz. na wszelkiego rodzaju przesadne, zacietrzewione i zabarwione \u015bmieszno\u015bci\u0105 objawy przywi\u0105zania do czegokolwiek (np. do stosowanej diety czy uprawianych rozrywek); w tym kontek\u015bcie sz. mo\u017ce by\u0107 nazywany m.in. tak\u017ce – przejawiaj\u0105cy si\u0119 nagminnie wybuchami entuzjastycznej histerii – kult wybranych \u201egwiazd\u201d show-biznesu, uprawiany przez ich \u201efan\u00f3w\u201d, jak r\u00f3wnie\u017c – demonstrowany wandalizmem i coraz cz\u0119\u015bciej bezpo\u015bredni\u0105 agresj\u0105 fizyczn\u0105, skierowan\u0105 zar\u00f3wno do konkurent\u00f3w, jak i do os\u00f3b zupe\u0142nie postronnych – sz. zwyrodnia\u0142ych kibic\u00f3w zespo\u0142\u00f3w sportowych, najcz\u0119\u015bciej futbolowych; chocia\u017c ma to pewne uzasadnienie w nieostro\u015bci terminu, po\u0142\u0105czonej z czysto nagann\u0105 ocen\u0105, grozi jednak zupe\u0142nym rozmyciem znaczenia, albo jego nadu\u017cyciem; to ostatnie zachodzi najwyra\u017aniej w nowym (od kilku dziesi\u0119cioleci), lecz coraz bardziej popularnym, zastosowaniu terminu sz. przez reprezentantki barbarzy\u0144skiej i wojowniczej ideologii feminizmu, w kt\u00f3rej poj\u0119cie \u201em\u0119ski szowinizm\u201d zosta\u0142o ukute celem napi\u0119tnowania nie tylko rzeczywistych, ale i ideologicznie zmistyfikowanych, przejaw\u00f3w jednostronnego wywy\u017cszania m\u0119\u017cczyzn i poni\u017cania kobiet; w j\u0119zyku ideolo\u017cek i wyznawczy\u0144 feminizmu s\u0142owo to wyst\u0119puje nagminnie w postaci wulgarnych zwi\u0105zk\u00f3w frazeologicznych, typu: \u201em\u0119ska, szowinistyczna \u015bwinia\u201d (w wypadku podnoszenia aspektu \u201eantyrasistowskiego\u201d dodaje si\u0119 jeszcze przymiotnik \u201ebia\u0142a\u201d); innym przyk\u0142adem tej tendencji jest poj\u0119cie sz. \u201egatunkowego\u201d (ludzi), kt\u00f3rym pos\u0142uguj\u0105 si\u0119 zwolennicy radykalnej (\u201eg\u0142\u0119bokiej\u201d) ekologii.<\/p>\r\n

2. Aspekt polityczny<\/span>. W kontek\u015bcie ideologicznym sz. jest postaw\u0105 wi\u0105zan\u0105 najcz\u0119\u015bciej z nacjonalizmem; autorzy lewicowi i liberalni maj\u0105 wr\u0119cz sk\u0142onno\u015b\u0107 do ich identyfikowania (traktowania jako synonimy); w uj\u0119ciach innych, bardziej wywa\u017conych, sz. traktuje si\u0119 ju\u017c tylko jako skrajn\u0105 i wynaturzon\u0105 posta\u0107 nacjonalizmu, albo – je\u015bli terminowi \u201enacjonalizm\u201d nadaje si\u0119 znaczenie aksjologicznie neutralne – patriotyzmu; w tym drugim wypadku tworzy si\u0119 sekwencja stopniowalnych w zakresie warto\u015bciowania poj\u0119\u0107: \u201edobry\u201d patriotyzm -\u201emoralnie oboj\u0119tny\u201d lub \u201ewzgl\u0119dnie z\u0142y\u201d nacjonalizm – \u201ebezwzgl\u0119dnie z\u0142y\u201d sz.; zwa\u017cywszy, \u017ce nacjonalizm sensu stricte<\/em> (polityczny, \u201enowoczesny\u201d, \u201eintegralny\u201d) jest postaci\u0105 ideologii (doktryn\u0105), co wymaga umiej\u0119tno\u015bci tworzenia poj\u0119\u0107 abstrakcyjnych, za\u015b sz. to uczucie, traktowanie sz. jako moralnie i estetycznie zdefektowanej postaci patriotyzmu jest rzeczywi\u015bcie co najmniej r\u00f3wnie, je\u015bli nie bardziej, zasadne, ni\u017c jako \u201eskrajnej\u201d postaci nacjonalizmu; dojrza\u0142a doktryna nacjonalistyczna cz\u0119sto jest bardzo krytyczna w stosunku do charakterologicznych cech narodu, w kt\u00f3rego imieniu wyst\u0119puje, i bardzo surowa w ocenie jego wad moralnych tudzie\u017c dorobku cywilizacyjnego (exemplum<\/em>: My\u015bli nowoczesnego Polaka<\/em> Romana Dmowskiego), co jest oczywistym przeciwie\u0144stwem sz.; nadto, sz. mo\u017ce przejawia\u0107 si\u0119 jako uwielbienie pa\u0144stwa, w\u0142adzy, instytucji nie- i ponadnarodowej (np. og\u00f3lnoeuropejskiej czy arabskiej), lub wr\u0119cz przeciwnie – partykularnej \u201ema\u0142ej ojczyzny\u201d (sz. \u201etutejszych\u201d, \u201eswojak\u00f3w\u201d, \u201ekrajan\u00f3w\u201d, a nie Polak\u00f3w, Niemc\u00f3w czy Rosjan).<\/p>\r\n

Chocia\u017c przejawy sz. dostrzec mo\u017cna w ka\u017cdej epoce i miejscu, np. pod postaci\u0105 niech\u0119ci mot\u0142ochu (cz\u0119sto celowo podsycanej przez mo\u017cnych intrygant\u00f3w) do \u201eobcych\u201d w\u0142adc\u00f3w, a jeszcze cz\u0119\u015bciej ich ma\u0142\u017conek (\u201etrucicielskiej W\u0142oszki\u201d Bony czy \u201ezdradzieckiej Austriaczki\u201d Marii Antoniny), eksplozywny i niebezpieczny staje si\u0119 on dopiero w epoce \u201ebuntu mas\u201d, rewolucji i demokratyzacji; wynika to z faktu, \u017ce ma on charakter nieodzownie plebejski, stanowi\u0105c w \u015brodowisku plebsu niejako rewers kosmopolityzmu po\u015br\u00f3d elity; przyk\u0142adem \u201ezgodnej niezgody\u201d tych dwu wynaturze\u0144 jest, z jednej strony, o\u015bmieszone przez Mickiewicza mniemanie Hrabiego w Panu Tadeuszu<\/em>, \u017ce jedynie w\u0142oskie niebo mo\u017ce by\u0107 stosownym t\u0142em dla wielkiego malarstwa, z drugiej za\u015b – szyderczy kuplet Kazimierza Tetmajera: \u201eLepsze polskie g\u00f3wno w polu \/ ni\u017ali fio\u0142ki w Neapolu\u201d.<\/p>\r\n

Dla ukszta\u0142towania si\u0119 wyartyku\u0142owanych politycznie ideologii szowinistycznych niema\u0142e znaczenie mia\u0142y kolejno (chronologicznie): protestancka \u201enacjonalizacja religii\u201d, tj. poddanie ko\u015bcio\u0142\u00f3w reformowanych zwierzchnictwu w\u0142adzy pa\u0144stwowej; sentymentalna idealizacja \u201edobrego dzikusa\u201d w antropologii J.-J. Rousseau`a; romantyczny kult \u201eludowo\u015bci\u201d i \u201egminnej\u201d m\u0105dro\u015bci serca, przeciwstawionej bezdusznemu \u201eszkie\u0142ku i oku\u201d uczonych; wreszcie, \u201enaukowe\u201d odmiany teorii rasowych (rasizm) w dobie pozytywizmu; sz. zideologizowany i podniesiony do rangi \u201ecnoty\u201d wyst\u0119puje tedy z regu\u0142y w ideologiach rewolucyjnych i lewicowych, jak: jakobinizm (nie tylko francuski), nacjonalizm plebejski i demokratyczny (nacjonalitaryzm), niemiecki volkizm, hitleryzm, etnonacjonalizm narod\u00f3w \u201eniehistorycznych\u201d (bez przesz\u0142o\u015bci pa\u0144stwowej) oraz pozbawionych narodowych elit (jak nacjonalizm ukrai\u0144ski OUN-UPA czy \u201ech\u0142opskich\u201d narod\u00f3w ba\u0142ka\u0144skich), z\u0142\u0105czony z pogard\u0105 i resentymentem wobec \u201egoj\u00f3w\u201d \u017cydowski syjonizm, rasistowski nacjonalizm baskijski, a tak\u017ce stalinowska odmiana (vel<\/em> stadium) bolszewickiego komunizmu, w kt\u00f3rego propagandzie Rosjanie (lub \u201eludzie radzieccy\u201d) okazywali si\u0119 autorami wszystkich wa\u017cniejszych wynalazk\u00f3w i osi\u0105gni\u0119\u0107 kulturalnych ludzko\u015bci.<\/p>\r\n

W Polsce wsp\u00f3\u0142czesnej – wyczerpuj\u0105c\u0105 znamiona plebejsko\u015bci, etnicznej ojkolatrii, prymitywizmu, wulgarno\u015bci i potencjalnie rewolucyjnej agresywno\u015bci – emanacj\u0105 sz. jest Samoobrona, za\u0142o\u017cona i kierowana przez Andrzeja Leppera; charakterystycznym rysem niesmacznej ostentacji \u201epatriotycznej\u201d w tej formacji s\u0105 bia\u0142o-czerwone krawaty dzia\u0142aczy partyjnych, przyw\u0142aszczaj\u0105cych sobie symbolik\u0119 barw narodowych, a tym samym j\u0105 banalizuj\u0105cych; fakt ten ujawnia jaskrawe przeciwie\u0144stwo pomi\u0119dzy sz. a – znamionuj\u0105c\u0105 szlachetn\u0105 posta\u0107 patriotyzmu – pe\u0142n\u0105 szacunku pow\u015bci\u0105gliwo\u015bci\u0105 w szermowaniu \u201epatriotyczn\u0105\u201d frazeologi\u0105, czemu wyraz da\u0142 Jan Kasprowicz (najwi\u0119kszy polski poeta pochodzenia ch\u0142opskiego) w s\u0142owach: \u201erzadko na moich wargach\u2026 naj\u015bwi\u0119tszy wyraz Ojczyzna\u201d.<\/p>\r\n

Istot\u0105 sz. zdaje si\u0119 by\u0107 pomieszanie elementarnego kryterium polityczno\u015bci: \u201eprzyjaciel – wr\u00f3g\u201d z kryteriami etycznymi (dobry – z\u0142y) i estetycznymi (pi\u0119kny – szpetny); sz. to tak\u017ce zabobonna i prostacka manifestacja \u201eswojsko\u015bci\u201d, w\u0142a\u015bciwa ludziom pozbawionym – z winy w\u0142asnej lub nie – mo\u017cliwo\u015bci dorastania do wy\u017cszych, szlachetniejszych i rozumniejszych przejaw\u00f3w patriotyzmu, czyli mi\u0142o\u015bci do przekaz\u00f3w tradycji, kultury w\u0142asnego kraju oraz zdolno\u015bci przyczyniania si\u0119 do realizowania dobra wsp\u00f3lnego narodu, a wykorzeniania jego wad, bez nieuzasadnionej wrogo\u015bci, deprecjonowania warto\u015bci, j\u0105trzenia sentyment\u00f3w i niszczenia d\u00f3br innych narod\u00f3w i os\u00f3b.<\/p>\r\n

Jacek Bartyzel<\/em><\/strong><\/p>\r\n

J.M. Boche\u0144ski, O patriotyzmie<\/em>, Warszawa 1989; A. Walicki, Trzy patriotyzmy<\/em>, Warszawa 1991; M. Billig, Banal Nationalism<\/em>, London 1995; J.G. Fichte, Mowy do narodu niemieckiego<\/em>, w: Zamkni\u0119te pa\u0144stwo handlowe i inne pisma<\/em>, Warszawa 1996; W. Poliszczuk, Ideologia nacjonalizmu ukrai\u0144skiego<\/em>, Toronto 1996; B. Anderson, Wsp\u00f3lnoty wyobra\u017cone<\/em>, Krak\u00f3w – Warszawa 1997; U. Altermatt, Sarajewo przestrzega. Etnonacjonalizm w Europie<\/em>, Krak\u00f3w 1998.<\/p>\r\n

Za: Organizacja Monarchist\u00f3w Polskich – Portal Legitymistyczny – legitimizm.org<\/a><\/p>\r\n

\u00a0<\/h4>\r\n
\r\n

\u00a0<\/h4>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"„Polska jest pa\u0144stwem sp\u00f3jnym i jednolitym, nie ma w naszym kraju \u017cadnych konflikt\u00f3w na tle narodowym czy etnicznym” – powiedzia\u0142 prezydent Andrzej Duda. […] Ca\u0142y tekst dost\u0119pny w materiale \u017ar\u00f3d\u0142owym kk\/PAP Za: Stefczyk.info (26.04.2016) \u00a0 \u00a0 Szowinizm Prof. Jacek Bartyzel SZOWINIZM (franc. chauvinisme) – wyolbrzymione, bezkrytyczne i niezreflektowane uczucie przywi\u0105zania i podziwu dla w\u0142asnego kraju, […]","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[8],"tags":[349,35,448,98],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/87247"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=87247"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/87247\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":118135,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/87247\/revisions\/118135"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=87247"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=87247"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=87247"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}