{"id":87217,"date":"2016-04-26T10:30:33","date_gmt":"2016-04-26T14:30:33","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=87217"},"modified":"2016-04-26T10:30:33","modified_gmt":"2016-04-26T14:30:33","slug":"oddzial-porucznika-podkowy-uciekali-1000-km-do-wolnosci-amerykanie-wydali-ich-komunistom","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=87217","title":{"rendered":"Oddzia\u0142 porucznika \u201ePodkowy”: Uciekali 1000 km do wolno\u015bci. Amerykanie wydali ich komunistom"},"content":{"rendered":"

21 czerwca 1945 roku z centrum Polski, ze Zwierzy\u0144ca pod Szczebrzeszynem, wyruszy\u0142a niezwyk\u0142a wyprawa. Zdobyt\u0105 na komunistach ci\u0119\u017car\u00f3wk\u0105 odjechali na zach\u00f3d polscy partyzanci dowodzeni przez por. Tadeusza Kuncewicza ps. Podkowa.<\/strong><\/p>

<\/p>

Por. Tadeusz Kuncewicz pseud. Podkowa (pierwszy z prawej) z batalionem zbornym 27. Wo\u0142y\u0144skiej Dywizji Piechoty AK, Szczebrzeszyn, 30 lipca 1944 r.<\/em>
\/Z archiwum Narodowego Archiwum Cyfrowego.<\/em><\/p>

Trasa mia\u0142a zako\u0144czy\u0107 si\u0119 w ameryka\u0144skiej strefie okupacyjnej Niemiec, a jej d\u0142ugo\u015b\u0107 mog\u0142a wynosi\u0107 a\u017c 1000 km. Co sk\u0142oni\u0142o tych ludzi, wywodz\u0105cych si\u0119 z AK, do tak ryzykownego i desperackiego rajdu? Kim by\u0142 przewodz\u0105cy im porucznik \u201ePodkowa\u201d?<\/p>

\u201eUmrze\u0107 w bitwie, z r\u0105k KBW lub agent\u00f3w bezpieki? To grozi\u0142o im na ka\u017cdym kroku. Tak\u017ce \u015bmier\u0107 na torturach w czerwonej katowni. I bezimienny poch\u00f3wek w zbiorowej, anonimowej mogile\u201d – tak los tych ludzi podziemia, kt\u00f3rzy nie godzili si\u0119 na now\u0105 rzeczywisto\u015b\u0107 Polski, narzucon\u0105 przez Zwi\u0105zek Radziecki, opisuje Szymon Nowak w ksi\u0105\u017cce \u201eOddzia\u0142y Wykl\u0119tych\u201d<\/a>, opublikowanej przez Wydawnictwo Fronda. Przedstawiamy jej fragmenty.<\/p>

Ucieczka ku wolno\u015bci. Oddzia\u0142 Armii Krajowej por. Tadeusza Kuncewicza \u201ePodkowy\u201d<\/strong><\/p>

Tadeusz Kuncewicz urodzi\u0142 si\u0119 w 1916 roku w Fastowie niedaleko Kijowa. By\u0142 synem maszynisty kolejowego Stanis\u0142awa i Anny z domu Mijakowskiej. Po zako\u0144czeniu I wojny \u015bwiatowej i odzyskaniu przez Polsk\u0119 niepodleg\u0142o\u015bci rodzina Kuncewicz\u00f3w przenios\u0142a si\u0119 do Stanis\u0142awowa.<\/p>

W 1935 roku Tadeusz wst\u0105pi\u0142 do wojska, uko\u0144czy\u0142 Szko\u0142\u0119 Podchor\u0105\u017cych Rezerwy Piechoty przy 27. Dywizji Piechoty oraz kurs kolejowy. Po zako\u0144czeniu s\u0142u\u017cby pracowa\u0142 na kolei w Ruskich Piaskach. Nie bra\u0142 udzia\u0142u w walkach we wrze\u015bniu 1939 roku, ale ju\u017c jesieni\u0105 wst\u0105pi\u0142 do konspiracji, przybieraj\u0105c pseudonim Kmicic.<\/p>

Od 1940 roku by\u0142 adiutantem komendanta ZWZ-AK Obwodu Zamo\u015b\u0107 Stanis\u0142awa Prusa oraz oficerem do zada\u0144 specjalnych. Nast\u0119pnie Tadeuszowi Kuncewiczowi zosta\u0142o przydzielone zadanie odbudowy struktur konspiracyjnych w zachodnich rejonach obwodu oraz stworzenie oddzia\u0142u dywersyjnego.<\/p>

Kiedy Niemcy przyst\u0105pili do wysiedlania ludno\u015bci Zamojszczyzny, oddzia\u0142 Kuncewicza, kt\u00f3ry zmieni\u0142 wtedy sw\u00f3j pseudonim na \u201ePodkowa\u201d, przeprowadza\u0142 liczne akcje dywersyjne, takie jak np. wysadzanie most\u00f3w kolejowych, niszczenie poci\u0105g\u00f3w, podpalanie wie\u017c ci\u015bnie\u0144 na stacjach. Grupa dowodzona przez \u201ePodkow\u0119\u201d liczy\u0142a w\u00f3wczas nawet do 120 ludzi. Walki z Niemcami prowadzone by\u0142y pod wsi\u0105 Lasowce, na szosie Zwierzyniec – J\u00f3zef\u00f3w, na stacji Zwierzyniec-Bia\u0142y S\u0142up, w rejonie wsi Roz\u0142opy, w Su\u0142owie.<\/p>

5 czerwca 1943 roku oddzia\u0142y AK (w tym oddzia\u0142 \u201ePodkowy\u201d) i AL przeprowadzi\u0142y wsp\u00f3ln\u0105 akcj\u0119 na zamieszkan\u0105 przez niemieckich kolonist\u00f3w wie\u015b Siedliska. Podczas akcji zgin\u0105\u0142 niemiecki major SS oraz dw\u00f3ch jego \u017co\u0142nierzy. 19 czerwca przeprowadzono atak na fabryk\u0119 terpentyny i kalafonii \u201eAlfa\u201d, a we wrze\u015bniu akcj\u0119 w Janowie Lubelskim w celu zdobycia zaopatrzenia (\u017cywno\u015bci, but\u00f3w i tkanin). 27 wrze\u015bnia zdobyto niemieckie wi\u0119zienie w Bi\u0142goraju, z kt\u00f3rego uwolniono 78 os\u00f3b. 15 pa\u017adziernika przeprowadzono akcj\u0119 na zamieszkan\u0105 przez Niemc\u00f3w wie\u015b Brody Du\u017ce, a 24 pa\u017adziernika bez skutku atakowano posterunek policji ukrai\u0144skiej w Ksi\u0119\u017cpolu.<\/p>

W zwi\u0105zku z nadci\u0105gaj\u0105c\u0105 zim\u0105 dow\u00f3dztwo postanowi\u0142o cz\u0119\u015bciowo rozpu\u015bci\u0107 ludzi i w lesie pozosta\u0142 jedynie oddzia\u0142 Kuncewicza, skupiaj\u0105cy spalonych u okupant\u00f3w Polak\u00f3w. W pa\u017adzierniku do grupy Kuncewicza czasowo do\u0142\u0105czy\u0142 \u201ecichociemny\u201d, ppor. Hieronim Dekutowski ps. Zapora, dla kt\u00f3rego \u201ePodkowa\u201d wydzieli\u0142 osobny pluton ze swoich \u017co\u0142nierzy. W tym czasie w polskim oddziale znajdowa\u0142a si\u0119 tak\u017ce dru\u017cyna Ormian, kt\u00f3rzy porzucili s\u0142u\u017cb\u0119 niemieck\u0105 i przeszli na stron\u0119 polskich partyzant\u00f3w.<\/p>

Zim\u0119 planowano przetrwa\u0107 w specjalnie pobudowanych bunkrach i ziemiankach na \u0141y\u015bcu niedaleko Hoszni Ordynackiej. Jednak w styczniu kwateruj\u0105cych tam partyzant\u00f3w wyp\u0142oszy\u0142 kr\u0105\u017c\u0105cy niemiecki samolot, kt\u00f3ry wr\u00f3\u017cy\u0142 niezawodnie pocz\u0105tek ob\u0142awy. Grupa uda\u0142a si\u0119 do Puszczy Solskiej, gdzie zaj\u0119\u0142a opuszczon\u0105 wie\u015b Maziarze.<\/p>

Tutaj dotar\u0142y wie\u015bci o maszeruj\u0105cym wielkim oddziale partyzant\u00f3w radzieckich. Na spotkanie z dow\u00f3dcami sowieckimi udali si\u0119 ze strony polskiej: kpt. Janusz Pruszkowski ps. Wac\u0142aw, Edward B\u0142aszczak ps. Grom, Tadeusz Kuncewicz ps. Podkowa, Adam Piotrowski ps. Dolina, Czes\u0142aw Bo\u0144cza-Pi\u00f3ro ps. Colt i Mieczys\u0142aw Skwarczy\u0144ski ps. Leszcz. Okaza\u0142o si\u0119, \u017ce radzieccy partyzanci s\u0105 z oddzia\u0142u im. Kowpaka, a jego dow\u00f3dc\u0105 jest pp\u0142k Petro Werszyhora.<\/p>

Na spotkaniu obie grupy uzgodni\u0142y wsp\u00f3\u0142dzia\u0142anie przeciwko Niemcom, a \u201ePodkowa\u201d dodatkowo zaplanowa\u0142 wsp\u00f3ln\u0105 akcj\u0119 z Rosjanami na most kolejowy pod W\u00f3lk\u0105 Or\u0142owsk\u0105. Akcj\u0119 t\u0119 wykonano w nocy z 18 na 19 lutego 1944 roku. Po operacji pp\u0142k Werszyhora w dow\u00f3d uznania osobi\u015bcie wr\u0119czy\u0142 Tadeuszowi Kuncewiczowi pepesz\u0119 z wygrawerowanym napisem: \u201ePor. Podkowie w znak dru\u017cby ruskogo i polskogo narodow – od kowpakowcew\u201d.<\/p>

W tym samym czasie oddzia\u0142 radziecki zosta\u0142 przemianowany na 1. Ukrai\u0144sk\u0105 Dywizj\u0119 Partyzanck\u0105 im. Kowpaka. Partyzanci radzieccy i polscy przeprowadzili w\u00f3wczas wiele wsp\u00f3lnych akcji, np. na pocz\u0105tku marca, dzi\u0119ki informacjom przekazanym przez Kuncewicza, oddzia\u0142 sowiecki wyszed\u0142 obronn\u0105 r\u0119k\u0105 z niemieckiego okr\u0105\u017cenia. W maju przeprowadzono zasadzk\u0119 na Niemc\u00f3w na drodze Zwierzyniec – Bi\u0142goraj, wysadzono tory i poci\u0105g na odcinku Zwierzyniec – Krasnobr\u00f3d oraz most kolejowy nad rzek\u0105 Wieprz w Zwierzy\u0144cu.<\/p>

Pod koniec maja 1944 roku oddzia\u0142 por. \u201ePodkowy\u201d otrzyma\u0142 rozkaz, aby wydzielon\u0105 grup\u0105 wyj\u015b\u0107 naprzeciw okr\u0105\u017conej 27. Wo\u0142y\u0144skiej Dywizji Piechoty AK i umo\u017cliwi\u0107 jej oddzia\u0142om przepraw\u0119 przez Bug. Po nawi\u0105zaniu kontaktu z oddzia\u0142em 27. WDP, dowodzonym przez por. Tadeusza Persza ps. G\u0142az, patrol powr\u00f3ci\u0142 na sw\u00f3j teren, staczaj\u0105c zaraz potyczk\u0119 z Niemcami na drodze Rudnik-Gorzk\u00f3w. Podczas niemieckiej akcji przeciwpartyzanckiej \u201eSturmwind II\u201d oddzia\u0142 Kuncewicza umiej\u0119tnie lawirowa\u0142 i przebija\u0142 si\u0119 przez okr\u0105\u017cenia z minimalnymi stratami.<\/p>

W og\u00f3le \u201ePodkowa\u201d by\u0142 znany na terenie Zamojszczyzny jako taki dow\u00f3dca, w kt\u00f3rego oddziale gin\u0119\u0142o najmniej ludzi. Mia\u0142 takie powiedzenie: \u201eBro\u0144, \u017cywno\u015b\u0107, sprz\u0119t wojskowy mo\u017cna zdoby\u0107 zawsze, ale ludzkiego \u017cycia nie zdob\u0119dzie si\u0119 i nie przywr\u00f3ci si\u0119 go\u201d. Dlatego by\u0142 bardzo szanowany i lubiany przez swych podkomendnych, a partyzanci chcieli s\u0142u\u017cy\u0107 pod jego rozkazami.<\/p>

Na pocz\u0105tku lipca mia\u0142a miejsce seria potyczek z grasuj\u0105cymi po okolicy ka\u0142muckimi kawalerzystami, b\u0119d\u0105cymi na s\u0142u\u017cbie u Niemc\u00f3w. Po tych walkach oddzia\u0142 por. Kuncewicza, kt\u00f3ry oficjalnie nazywa\u0142 si\u0119 ju\u017c wtedy II batalionem 9. pp AK i liczy\u0142 oko\u0142o 200 \u017co\u0142nierzy, zakwaterowa\u0142 w okolicy Top\u00f3lczy. W tym czasie \u201ePodkowa\u201d zaopiekowa\u0142 si\u0119 zbornym batalionem 27. WDP, kt\u00f3ry zosta\u0142 przydzielony do II baonu na czas przetoczenia si\u0119 frontu. Partyzantom z Wo\u0142ynia przydzielono bro\u0144, amunicj\u0119 i umundurowanie.<\/p>

Blisko\u015b\u0107 frontu wschodniego sprawi\u0142a, \u017ce walki partyzanckie nasili\u0142y si\u0119. 24 lipca polskie bataliony przeprowadzi\u0142y wiele zasadzek, w wyniku kt\u00f3rych wzi\u0119to do niewoli 10 je\u0144c\u00f3w i zdobyto kilkana\u015bcie woz\u00f3w taborowych. Tak\u017ce nast\u0119pnego dnia Polacy stoczyli kilka potyczek z wycofuj\u0105cymi si\u0119 Niemcami.<\/p>

Kiedy w nocy z 25 na 26 lipca Niemcy wysadzili mosty na Wieprzu i usta\u0142 ruch uciekaj\u0105cych okupant\u00f3w, por. \u201ePodkowa\u201d zarz\u0105dzi\u0142 marsz na Szczebrzeszyn. Wczesnym rankiem 26 lipca polskie oddzia\u0142y wyruszy\u0142y do miasta, a pierwsi, kt\u00f3rzy do niego weszli, zastali cisz\u0119 i opustosza\u0142e ulice.<\/p>

Dopiero kiedy na ratuszu za\u0142opota\u0142a wielka bia\u0142o-czerwona flaga, mieszka\u0144cy rado\u015bnie wyszli z dom\u00f3w, witaj\u0105c kwiatami polskich \u017co\u0142nierzy. Odby\u0142a si\u0119 uroczysta defilada, do miasta wjecha\u0142y tabory partyzant\u00f3w i przyprowadzono niemieckich je\u0144c\u00f3w. Partyzanci \u201ePodkowy\u201d zaj\u0119li poniemieckie koszary i zabezpieczyli magazyny zbo\u017cowe. Do miasta wkroczy\u0142y tak\u017ce inne okoliczne grupy partyzanckie wraz z dzia\u0142aczami podziemnego pa\u0144stwa.<\/p>

W tym czasie Sowieci naprawili most na rzece i w Szczebrzeszynie zjawili si\u0119 przedstawiciele Armii Czerwonej, og\u0142aszaj\u0105c przez megafon o zaj\u0119ciu miasta. Por. Kuncewicz s\u0142u\u017cbowo zameldowa\u0142 oficerom radzieckim o swoim wcze\u015bniejszym zdobyciu miasta oraz o dowodzonym przez niego partyzanckim oddziale, stacjonuj\u0105cym w tym miejscu.<\/p>

Polskie oddzia\u0142y partyzanckie znajdowa\u0142y si\u0119 w Szczebrzeszynie do 30 lipca, kiedy to kpt. \u201eWac\u0142aw\u201d odczyta\u0142 rozkaz o z\u0142o\u017ceniu broni przed Sowietami. Rozbrojeniu towarzyszy\u0142o ogromne rozgoryczenie i zdziwienie, \u017ce zamiast kontynuowa\u0107 walk\u0119 o pe\u0142ne wyzwolenie Polski, \u017co\u0142nierze musz\u0105 odda\u0107 bro\u0144, a ich przysz\u0142o\u015b\u0107 pozostaje nieznana. W zwi\u0105zku z tym partyzanci ukrywali wi\u0119kszo\u015b\u0107 broni, a zdawali tylko star\u0105 i uszkodzon\u0105.<\/p>

<\/p>

Oddzia\u0142 por. \u201ePodkowy\u201d tu\u017c przed rozbrojeniem, Szczebrzeszyn, 30 lipca 1944 r. (fot. z ksi\u0105\u017cki Szymona Nowaka \u201eOddzia\u0142y Wykl\u0119tych\u201d) \/Z archiwum Narodowego Archiwum Cyfrowego<\/em><\/p>

Zdesperowany rozkazem prze\u0142o\u017conych i w\u0142asn\u0105 bezsilno\u015bci\u0105 por. \u201ePodkowa\u201d roztrzaska\u0142 sw\u00f3j pami\u0105tkowy automat, otrzymany od dow\u00f3dcy radzieckiej partyzantki i\u2026 przeszed\u0142 do konspiracji obr\u00f3conej teraz przeciwko \u201ewyzwolicielom\u201d ze wschodu. Jeszcze w sierpniu pr\u00f3bowa\u0142 i\u015b\u0107 na pomoc walcz\u0105cej Warszawie, jednak nasycenie terenu oddzia\u0142ami sowieckimi by\u0142o tak wielkie, \u017ce plan okaza\u0142 si\u0119 niemo\u017cliwy do zrealizowania.<\/p>

Kiedy w styczniu 1945 roku zosta\u0142 dow\u00f3dc\u0105 dywersji Obwodu Zamo\u015b\u0107, rozpocz\u0105\u0142 prac\u0119 w terenie poprzez stworzenie siatki konspirator\u00f3w. Uda\u0142o mu si\u0119 to i na wiosn\u0119 dysponowa\u0142 grup\u0105, kt\u00f3rej liczebno\u015b\u0107 na okre\u015blone akcje mog\u0142a wzrosn\u0105\u0107 do 50-60 ludzi. W lutym wykonano wyroki \u015bmierci na sowieckim donosicielu Szurmie, komendancie MO w Zwierzy\u0144cu \u017bydzie Bibermanie, a w marcu ludzie \u201ePodkowy\u201d rozbili posterunek milicji w Skierbieszowie.<\/p>

W kwietniu oddzia\u0142 przeszed\u0142 na teren s\u0105siedniego powiatu bi\u0142gorajskiego i tam wsp\u00f3lnie z grup\u0105 ppor. T. Borkowskiego ps. Mat przeprowadzono akcje na posterunki milicji we Frampolu i Zakrzewie. 27 kwietnia po\u0142\u0105czone polskie oddzia\u0142y \u201ePodkowy\u201d, \u201eMata\u201d, Antoniego Sanetry ps. M\u015bciciel oraz miejscowe oddzia\u0142y ROAK i NSZ przeprowadzi\u0142y spektakularn\u0105 akcj\u0119 i opanowa\u0142y na kilka godzin Jan\u00f3w Lubelski, uwalniaj\u0105c z wi\u0119zienia 15 aresztowanych oraz rozbijaj\u0105c komend\u0119 MO. Interesuj\u0105c\u0105 spraw\u0105 jest to, \u017ce na jednym z uwolnionych natychmiast wykonano wyrok \u015bmierci za napady rabunkowe i podszywanie si\u0119 pod AK. Dodatkowo zarekwirowano artyku\u0142y ze sp\u00f3\u0142dzielni i zabrano z Urz\u0119du Skarbowego ponad 400 tys. z\u0142otych i sporo rubli. Ponadto w akcji zdobyto cztery samochody i zabrano czterech radzieckich je\u0144c\u00f3w, kt\u00f3rych po rozbrojeniu puszczono wolno.
Po akcji w Janowie oddzia\u0142 Kuncewicza rozdzieli\u0142 si\u0119 z \u201eMatem\u201d i zaraz 29 kwietnia rozbi\u0142 posterunki milicji w Biszczy i \u0141ukowej. We wszystkich akcjach na komisariaty MO podkowiacy zabierali mundury i bro\u0144. Przed opuszczeniem terenu bi\u0142gorajskiego i zako\u0144czeniu rajdu, grupa pr\u00f3bowa\u0142a bezskutecznie zdoby\u0107 budynek milicji w Tarnogrodzie.
12 maja zgrupowanie partyzanckie w liczbie oko\u0142o 100 \u017co\u0142nierzy planowa\u0142o wielk\u0105 akcj\u0119 na Krasnystaw, jednak\u017ce, wobec informacji o przybyciu do miasta wojsk komunistycznych z broni\u0105 pancern\u0105, odst\u0105piono od ataku. Nast\u0119pnie grupa por. \u201ePodkowy\u201d zaj\u0119\u0142a posterunek milicji w \u0179\u00f3\u0142kiewce, gdzie rozstrzelano funkcjonariusza UB i sekretarza PPR, a w kolonii Bor\u00f3wek zlikwidowano dw\u00f3ch braci Ksiedrak\u00f3w – milicjanta i PPR-owca. Jeszcze w maju ci\u0105gle aktywna grupa przeprowadzi\u0142a akcje na komisariat MO i Urz\u0105d Gminy w Izbicy oraz na transport wi\u0119\u017ani\u00f3w przewo\u017conych drog\u0105 Zwierzyniec-Bi\u0142goraj. Pod koniec maja partyzanci starli si\u0119 z ob\u0142aw\u0105 UB w Czystej D\u0119binie, a na pocz\u0105tku czerwca wykonali kilka wyrok\u00f3w \u015bmierci na ubeckich donosicielach.
Mimo wielu przeprowadzonych akcji na ludzi komunistycznego aparatu terroru, chyba wtedy Tadeusz Kuncewicz uzmys\u0142owi\u0142 sobie, \u017ce pomimo ogromnego nak\u0142adu czasu i energii nie jest w stanie zwalczy\u0107 tego systemu. Na miejsce zabitych ubek\u00f3w przychodzili nowi, rozbrojonych milicjant\u00f3w wyposa\u017cano w coraz lepsz\u0105 bro\u0144, a rozbite wi\u0119zienia z powrotem zape\u0142nia\u0142y si\u0119 polskimi patriotami. Za ca\u0142ym dzia\u0142aniem sytemu komunistycznego w Polsce sta\u0142 wszechpot\u0119\u017cny ZSRR, z wielk\u0105 i znakomicie wyposa\u017con\u0105 armi\u0105, gotow\u0105 w ka\u017cdej chwili udzieli\u0107 pomocy \u201ebratniemu narodowi\u201d, czyli zaprzedanym polskim komunistom.
Nadzieja na wybuch wojny mi\u0119dzy aliantami zachodnimi a sowieck\u0105 Rosj\u0105 stawa\u0142a si\u0119 zupe\u0142n\u0105 mrzonk\u0105. Dlatego te\u017c w czerwcu 1945 roku por. \u201ePodkowa\u201d zg\u0142osi\u0142 swoim prze\u0142o\u017conym propozycj\u0119, aby wraz z zaufanymi lud\u017ami spr\u00f3bowa\u0107 przedrze\u0107 si\u0119 do ameryka\u0144skiej strefy okupacyjnej Niemiec i do\u0142\u0105czy\u0107 tam do polskiej armii gen. W\u0142adys\u0142awa Andersa. Kiedy \u201ePodkowa\u201d otrzyma\u0142 zgod\u0119 na t\u0119 ryzykown\u0105 wypraw\u0119, rozwi\u0105za\u0142 oddzia\u0142, a do rajdu wybra\u0142 jedynie 22 ochotnik\u00f3w. Byli to m\u0142odzi nie\u017conaci m\u0119\u017cczy\u017ani, niel\u0119kaj\u0105cy si\u0119 podj\u0105\u0107 wielkiego ryzyka, cz\u0119\u015bciowo znaj\u0105cy si\u0119 na samochodach i motoryzacji. W\u015br\u00f3d uczestnik\u00f3w planowanego rajdu by\u0142 podobno tak\u017ce oficer dezerter z ludowego Wojska Polskiego o nieustalonym nazwisku. Wszyscy \u017co\u0142nierze przebrali si\u0119 w mundury armii polskiej gen. Berlinga, mieli fa\u0142szywe dokumenty i przepustki i uzbrojeni byli w bro\u0144 radzieck\u0105.<\/p>
\"\"<\/td><\/tr>

Szymon Nowak \u201eOddzia\u0142y Wykl\u0119tych\u201d, Wydawnictwo Fronda \/materia\u0142y prasowe<<\/p><\/td><\/tr><\/tbody><\/table>

Pod Zwierzy\u0144cem grupa zatrzyma\u0142a samoch\u00f3d ci\u0119\u017carowy Studebaker z dwoma propagandzistami PPR. Pojazdy tego typu u\u017cywane by\u0142y masowo w czasie II wojny \u015bwiatowej przez Rosjan (i po\u015brednio tak\u017ce przez LWP), a otrzymywane by\u0142y z Zachodu w ramach ameryka\u0144skiej pomocy Lend-Lease.<\/p>

Zabrawszy zatrzymanych propagandzist\u00f3w ze sob\u0105, 21 czerwca podkowiacy ruszyli zdobycznym samochodem na zach\u00f3d, kieruj\u0105c si\u0119 od Zwierzy\u0144ca na Stalow\u0105 Wol\u0119. Po przekroczeniu Wis\u0142y w Sandomierzu, zlikwidowano w lesie PPR-owc\u00f3w.<\/p>

Grupa kierowa\u0142a si\u0119 teraz na Katowice. Po przejechaniu przez Dolny \u015al\u0105sk, 5 lipca ci\u0119\u017car\u00f3wka dotar\u0142a w okolicach Zgorzelca do granicy polsko-niemieckiej, kt\u00f3r\u0105 uda\u0142o si\u0119 przekroczy\u0107. Lecz zaraz potem, nie posiadaj\u0105c map tych teren\u00f3w, grupa zb\u0142\u0105dzi\u0142a i zamiast kierowa\u0107 si\u0119 na zach\u00f3d, nieopatrznie skr\u0119ci\u0142a na po\u0142udnie, w stron\u0119 Czechos\u0142owacji.<\/p>

Nie zauwa\u017cono, kiedy przejechano granic\u0119 i dopiero pod miejscowo\u015bci\u0105 \u00c5\u00a0luknov partyzanci zorientowali si\u0119, \u017ce jad\u0105 w z\u0142ym kierunku i s\u0105 na terenie Czechos\u0142owacji, a nie Niemiec. Na szcz\u0119\u015bcie jeden z partyzant\u00f3w zna\u0142 te tereny oraz mieszkaj\u0105c\u0105 w \u00c5\u00a0luknovie polsk\u0105 rodzin\u0119 K\u0142usowskich. Zdzis\u0142aw Szyndzielarz ps. Lotnik, bo tak nazywa\u0142 si\u0119 ten partyzant, zaprowadzi\u0142 grup\u0119 do domu K\u0142usowskich.<\/p>

Na miejscu okaza\u0142o si\u0119 jednak, \u017ce z K\u0142usowskimi mieszka\u0142a 18-letnia Niemka Margit Maszkova, u kt\u00f3rej przebywa\u0142 w\u0142a\u015bnie jej narzeczony Czech. Najgorsze z tego wszystkiego by\u0142o to, \u017ce \u00f3w Czech, Josef Sindelar, by\u0142 porucznikiem czechos\u0142owackiego wywiadu, a wizyta u Niemki to by\u0142a nie tylko randka, ale tak\u017ce spotkanie z agentk\u0105 w celach rozpracowywania niemieckiej organizacji dywersyjnej Werwolf.<\/p>

Maj\u0105cy s\u0142abo\u015b\u0107 do pi\u0119knych kobiet porucznik \u201ePodkowa\u201d podobno za bardzo adorowa\u0142 m\u0142od\u0105 Niemk\u0119, co nie spodoba\u0142o si\u0119 por. Sindelarowi. Zreszt\u0105 i tak widok polskich \u017co\u0142nierzy na ziemi czeskiej musia\u0142 wzbudzi\u0107 zrozumia\u0142e podejrzenie u oficera wywiadu. Tak te\u017c si\u0119 sta\u0142o i por. Sindelar opu\u015bci\u0142 towarzystwo, wracaj\u0105c po kilku godzinach samochodem z kierowc\u0105 oraz nakazem stawienia si\u0119 \u201ePodkowy\u201d w najbli\u017cszej komendanturze sowieckiej.<\/p>

Polacy nie zgodzili si\u0119 na rozdzielenie oddzia\u0142u i uzgodniono, \u017ce z Czechami pojedzie ca\u0142a grupa. Czesi i Niemka jechali przodem samochodem osobowym, a za nimi w ci\u0119\u017car\u00f3wce Polacy.<\/p>

Przy podje\u017adzie pod strom\u0105 g\u00f3rk\u0119 por. \u201ePodkowa\u201d nakaza\u0142 zatrzyma\u0107 samoch\u00f3d. Kiedy Tadeusz Jankowski ps. \u0179bik udawa\u0142, \u017ce majstruje co\u015b pod mask\u0105, trzech Polak\u00f3w zaczai\u0142o si\u0119. Kiedy Czesi zawr\u00f3cili i wyszli sprawdzi\u0107, co si\u0119 sta\u0142o, sprawnie ich rozbrojono. Oddzia\u0142 \u201ePodkowy\u201d pojecha\u0142 dalej, przy czym samochodem osobowym kierowa\u0142 teraz \u201e\u0179bik\u201d, a ci\u0119\u017car\u00f3wk\u0105 \u201eLotnik\u201d.<\/p>

Po oko\u0142o godzinie jazdy Marian Mijalski ps. Maf zlikwidowa\u0142 w lesie por. Sindelara i jego kierowc\u0119. \u201eMaf\u201d nalega\u0142, by zastrzeli\u0107 tak\u017ce Margit Maszkov\u0105, lecz \u201ePodkowa\u201d stanowczo sprzeciwi\u0142 si\u0119 temu. Po drodze kobiet\u0119 zostawiono w lesie przywi\u0105zan\u0105 do drzewa. Od \u00c5\u00a0luknova Polacy kierowali si\u0119 na D\u00c4\u203a\u00c4\u008d\u00c3\u00adn, a w dalszej kolejno\u015bci trasa mia\u0142a przebiega\u0107 przez \u00c3\u0161sti nad \u0141ab\u0105, Teplice i Kl\u00e1\u0161terec nad Ohrz\u0105.<\/p>

W mi\u0119dzyczasie, kiedy podkowiacy pod\u0105\u017cali na zach\u00f3d, m\u0142oda Niemka zdo\u0142a\u0142a si\u0119 uwolni\u0107 i powiadomi\u0142a czesk\u0105 bezpiek\u0119. Bezzw\u0142ocznie na nogi postawiono wojsko i milicj\u0119, na drogach stan\u0119\u0142y posterunki sprawdzaj\u0105ce samochody, a po szosach zacz\u0119\u0142y kr\u0105\u017cy\u0107 liczne patrole. Oddzia\u0142 \u201ePodkowy\u201d zorientowa\u0142 si\u0119, \u017ce co\u015b jest nie tak i ukry\u0142 si\u0119 w lesie.<\/p>

W nocy bocznymi drogami Polacy ruszyli dalej, lecz po drodze musieli porzuci\u0107 ci\u0119\u017car\u00f3wk\u0119, kt\u00f3r\u0105 wepchni\u0119to do \u0141aby. Samoch\u00f3d osobowy pozostawiono ju\u017c wcze\u015bniej w lesie. Dalej ruszono marszem. Tak partyzanci przebyli jeszcze dwie doby, najcz\u0119\u015bciej klucz\u0105c lasami. Dotarli w okolice miasta Loket, gdzie samotnie mieszkaj\u0105cy Niemiec zgodzi\u0142 si\u0119 przeprowadzi\u0107 ich do miasta, do Amerykan\u00f3w.<\/p>

Kiedy grupa przechodzi\u0142a przez k\u0142adk\u0119 na rzece, w oddali wida\u0107 by\u0142o most i radzieckich wartownik\u00f3w. Nast\u0119pnie ukaza\u0142o si\u0119 miasto, zaj\u0119te przez wojska ameryka\u0144skie. Dw\u00f3ch partyzant\u00f3w, \u201eMaf\u201d i \u201e\u0179bik\u201d, wyruszy\u0142o do miasta, pozostali czekali niecierpliwie i przygotowywali si\u0119 nawet do ewentualnej obrony.<\/p>

Rankiem oko\u0142o godziny 8 do ukrywaj\u0105cych si\u0119 Polak\u00f3w podjecha\u0142 ameryka\u0144ski d\u017cip, kt\u00f3rym opr\u00f3cz \u201eMafa\u201d i \u201e\u0179bika\u201d przyby\u0142 ameryka\u0144ski oficer z kierowc\u0105. W\u015br\u00f3d ludzi \u201ePodkowy\u201d zapanowa\u0142 nieopisany entuzjazm i rado\u015b\u0107, \u017ce po wielu dniach tu\u0142aczki i niebezpiecze\u0144stw wreszcie dotarli do celu. Wydawa\u0142o si\u0119, \u017ce ucieczka do wolno\u015bci powiod\u0142a si\u0119. By\u0142 10 lipca 1945 roku. Szcz\u0119\u015bcie pot\u0119gowa\u0142a informacja przyby\u0142ych, \u017ce Polacy zostan\u0105 wcieleni do wojsk polskich gen. Andersa i niebawem b\u0119d\u0105 w\u015br\u00f3d swoich.<\/p>

W mie\u015bcie Amerykanie pocz\u0119stowali Polak\u00f3w jedzeniem, papierosami i gum\u0105 do \u017cucia. Polacy zdali ca\u0142\u0105 posiadan\u0105 bro\u0144, ale wydawa\u0142o si\u0119 to normalne w tych okoliczno\u015bciach. Kiedy Amerykanie zabrali \u201ePodkow\u0119\u201d na rozmow\u0119, tak\u017ce nikt nie przewidywa\u0142 k\u0142opot\u00f3w – ot, normalny wywiad: sk\u0105d, dok\u0105d, kto i jak. Jednak w dow\u00f3dztwie garnizonu ameryka\u0144skiego znana ju\u017c by\u0142a informacja z Czechos\u0142owacji o \u201eterrorystach\u201d z Polski nale\u017c\u0105cych do SS, kt\u00f3rzy przedarli si\u0119 przez Czechos\u0142owacj\u0119, po drodze morduj\u0105c obywateli tego kraju. Wszystkich z oddzia\u0142u \u201ePodkowy\u201d aresztowano i wydano w r\u0119ce s\u0142u\u017cb czechos\u0142owackich.<\/p>

Zatrzymanych przewieziono do wi\u0119zienia w Karlowych Warach, gdzie uprowadzona wcze\u015bniej Niemka rozpozna\u0142a Polak\u00f3w, a Czesi bili ich do nieprzytomno\u015bci. Kiedy zmasakrowanych wi\u0119\u017ani\u00f3w przewo\u017cono do Pragi, porucznik Kuncewicz postanowi\u0142 zaryzykowa\u0107 i spr\u00f3bowa\u0107 ucieczki. Poinformowa\u0142 dyskretnie o swych zamiarach innych wi\u0119\u017ani\u00f3w. Plan zak\u0142ada\u0142 likwidacj\u0119 konwojent\u00f3w, opanowanie samochodu i powr\u00f3t do strefy ameryka\u0144skiej. W ci\u0119\u017car\u00f3wce przewo\u017c\u0105cej Polak\u00f3w by\u0142o w sumie sze\u015bciu uzbrojonych stra\u017cnik\u00f3w: trzech jecha\u0142o w szoferce, a trzech na pace razem z zatrzymanymi, cho\u0107 byli oddzieleni zakratowanymi drzwiami.<\/p>

Po jakim\u015b czasie uwi\u0119zieni Polacy zacz\u0119li puka\u0107 i prosi\u0107 o wod\u0119. Kiedy samoch\u00f3d zatrzyma\u0142 si\u0119 i wartownicy otworzyli zakratowane drzwi, wi\u0119\u017aniowie rzucili si\u0119 na nich, a kilku wyskoczy\u0142o z samochodu. \u201e\u0179bik\u201d zacz\u0105\u0142 strzela\u0107 ze zdobytego automatu, celuj\u0105c w szoferk\u0119, jednak kule sz\u0142y za wysoko. Czesi znajduj\u0105cy si\u0119 w kabinie kierowcy tak\u017ce odpowiedzieli ogniem, strzelaj\u0105c przez ma\u0142e okienko.<\/p>

W wyniku tego ostrza\u0142u zgin\u0119\u0142o a\u017c o\u015bmiu wi\u0119\u017ani\u00f3w: Zdzis\u0142aw Szyndzielarz ps. Lotnik, Wac\u0142aw W\u0119gli\u0144ski ps. Ry\u015b, Zygmunt Kuncewicz ps. Podk\u00f3wka (brat porucznika \u201ePodkowy\u201d), Marian Wodyk ps. Szabelka, Jan Chwiejczak ps. \u0179wirko, W\u0142adys\u0142aw Olechowicz ps. \u0179uraw, Stanis\u0142aw Olczyk, Augustyn Po\u017adzik ps. Korsarz.<\/p>

Wkr\u00f3tce Czesi pochwycili uciekaj\u0105cych Mariana Mijalskiego ps. Maf, Seweryna B\u0142aszaka ps. Szczygie\u0142 i Tadeusza Jankowskiego ps. \u0179bik. Bito ich tak bardzo, \u017ce Maf zosta\u0142 zakatowany na \u015bmier\u0107. Kilku uciekinier\u00f3w, w tym dow\u00f3dc\u0119 grupy, z\u0142apano w ci\u0105gu dw\u00f3ch dni. W\u015br\u00f3d uj\u0119tych byli: Tadeusz Kuncewicz ps. Podkowa, Piotr Radziejowski ps. Gwiazda, Henryk J\u00f3\u017awiakowski ps. \u0179mijka, Witold Lew ps. Azja, Tadeusz Ju\u015bci\u0144ski ps. Lew, Zbigniew Hyckiewicz ps. Szczerbaty, Tadeusz Wiatrowski ps. Nevada.<\/p>

Ucieczka uda\u0142a si\u0119 tylko czterem osobom. Henryk Marczeski ps. Jurand, Wac\u0142aw M\u0105czka ps. Wierny i Stanis\u0142aw Bizior ps. Eam przedostali si\u0119 z powrotem do Polski, a Jan Chwiejczak ps. Wrzask – tak jak planowali – trafi\u0142 do ameryka\u0144skiej strefy i nast\u0119pnie do polskiego II Korpusu.<\/p>

Zatrzymanych niedosz\u0142ych uciekinier\u00f3w czechos\u0142owacka s\u0142u\u017cba bezpiecze\u0144stwa podda\u0142a torturom. Bito ich gumowymi i drewnianymi pa\u0142kami, a \u201ePodkowie\u201d pod paznokcie wbijano zapa\u0142ki, kt\u00f3re potem podpalano. Wskutek katowania w czeskim wi\u0119zieniu zmarli \u201eAzja\u201d i \u201eGwiazda\u201d. Torturuj\u0105cy Polak\u00f3w Czesi chcieli wymusi\u0107 absurdalne przyznanie si\u0119 do przynale\u017cno\u015bci do \u201epolskiej SS\u201d.<\/p>

Dopiero po dw\u00f3ch latach, w lipcu 1947 roku, s\u0142u\u017cby czechos\u0142owackie przekaza\u0142y wi\u0119\u017ani\u00f3w polskiemu UB. W Polsce wtr\u0105cono ich do wi\u0119zienia na zamku w Lublinie. Dzi\u0119ki amnestii sze\u015bciu podkomendnych \u201ePodkowy\u201d zosta\u0142o wypuszczonych z wi\u0119zienia w grudniu 1947 roku. Tadeusza Kuncewicza skazano w pokazowym procesie na 10 lat. Z wi\u0119zienia wyszed\u0142 w 1955 roku, potem pracowa\u0142 na kolei. Zmar\u0142 w 1991 roku w Warszawie.<\/p>

Ogromne jest pragnienie wolno\u015bci i ch\u0119\u0107 ucieczki za wszelk\u0105 cen\u0119 od morderczego, niszcz\u0105cego wszystko komunizmu. To by\u0142a tak\u017ce desperacka konieczno\u015b\u0107 przekazania na Zach\u00f3d informacji zza \u017celaznej kurtyny o tym, co naprawd\u0119 dzia\u0142o si\u0119 w Polsce i jak wygl\u0105da\u0142a wprowadzana sierpem i m\u0142otem, kajdanami i kul\u0105 w g\u0142ow\u0119 \u201edemokracja ludowa\u201d.<\/p>

Podczas przes\u0142ucha\u0144 \u201ePodkowa\u201d tak przedstawia\u0142 motywy swego post\u0119powania: Obserwuj\u0105c rozw\u00f3j wypadk\u00f3w w Polsce, nie by\u0142em z tego zadowolony. Zdecydowa\u0142em si\u0119 wi\u0119c przedosta\u0107 do k\u00f3\u0142 polskich na Zachodzie, aby przedstawi\u0107 im ca\u0142\u0105 spraw\u0119. Po to zebra\u0142em dwudziestu trzech najlepszych ludzi. Wzi\u0105\u0142em ze sob\u0105 broszurki i dokumenty stwierdzaj\u0105ce sytuacj\u0119 w Polsce i autem ci\u0119\u017carowym wyruszy\u0142em na zach\u00f3d dnia 21 czerwca 1945 roku.<\/p>

Dramat polskich partyzant\u00f3w polega\u0142 na tym, \u017ce kiedy osi\u0105gn\u0119li ju\u017c cel swego rajdu i dotarli do ameryka\u0144skiej strefy okupacyjnej, zostali wydani przez Amerykan\u00f3w z powrotem komunistom, swoim oprawcom i katom.<\/p>

Opublikowany fragment pochodzi z ksi\u0105\u017cki: Szymon Nowak \u201eOddzia\u0142y Wykl\u0119tych\u201d, Wydawnictwo Fronda<\/em><\/p>

http:\/\/nowahistoria.interia.pl\/<\/a><\/em><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"21 czerwca 1945 roku z centrum Polski, ze Zwierzy\u0144ca pod Szczebrzeszynem, wyruszy\u0142a niezwyk\u0142a wyprawa. Zdobyt\u0105 na komunistach ci\u0119\u017car\u00f3wk\u0105 odjechali na zach\u00f3d polscy partyzanci dowodzeni przez por. Tadeusza Kuncewicza ps. Podkowa.Por. Tadeusz Kuncewicz pseud. Podkowa (pierwszy z prawej) z batalionem zbornym 27. Wo\u0142y\u0144skiej Dywizji Piechoty AK, Szczebrzeszyn, 30 lipca 1944 r. \/Z archiwum Narodowego Archiwum Cyfrowego.Trasa […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[9],"tags":[59],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/87217"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=87217"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/87217\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=87217"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=87217"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=87217"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}