{"id":86670,"date":"2016-03-23T09:56:56","date_gmt":"2016-03-23T13:56:56","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=86670"},"modified":"2016-03-23T09:56:56","modified_gmt":"2016-03-23T13:56:56","slug":"gorzkie-zale-kresowian","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=86670","title":{"rendered":"Gorzkie \u017cale Kresowian"},"content":{"rendered":"

Czas nieko\u0144cz\u0105cej si\u0119 drogi krzy\u017cowej Kresowian trwa od dziesi\u0105tek lat. Byli mordowani, wyp\u0119dzani ze swoich dom\u00f3w, zsy\u0142ani na Sybir, pozbawiani Ojczyzny, indoktrynowani, zastraszani, traktowani jako ludzi drugiej, a mo\u017ce i trzeciej kategorii. S\u0105 lekcewa\u017ceni, zapominani i zak\u0142amywani. S\u0105 r\u00f3wnie\u017c, co pewien czas, politycznie \u201erozgrywani\u201d, a wi\u0119c oszukiwani. Jak potraktowa\u0107 poselskie projekt ustawy maj\u0105cej upami\u0119tni\u0107 – \u201em\u0119cze\u0144stwo Kresowian\u201d?<\/strong><\/p>

Od niejakiego czasu namawiano mnie, abym zabra\u0142 g\u0142os w tej sprawie. Rzecz obchodzi mnie wi\u0119cej ni\u017c bardzo. Bo to nie tylko wo\u0142y\u0144skie korzenie mojej rodziny, czy studenckie i nieco p\u00f3\u017aniejsze naukowe penetrowanie dziej\u00f3w kresowej rodziny ksi\u0105\u017c\u0105t Sanguszk\u00f3w, ale i znaczna cz\u0119\u015b\u0107 mojej obecnej aktywno\u015bci publicystycznej, pisarskiej, edukacyjnej oraz teatralnej skupia si\u0119 w\u0142a\u015bnie na Kresach i nimi jest inspirowana. Po\u015br\u00f3d tych wszystkich didaskali\u00f3w, kt\u00f3re istotnie wp\u0142ywaj\u0105 na moje \u017cycie, najwa\u017cniejszym jest dzisiaj przyja\u017a\u0144, kt\u00f3r\u0105 obdarza mnie, urodzona w Nie\u015bwie\u017cu pani Stasia Wiatr-Partyka. Ta, wyr\u00f3\u017cniona w roku 2014 Nagrod\u0105 Literack\u0105 im. J\u00f3zefa Mackiewicza poetka, w swoim kresowym CV mog\u0142aby zapisa\u0107 niemal wszystko, co nam si\u0119 kojarzy z ow\u0105 utracon\u0105 Atlantyd\u0105, czy raczej tzw. Golgot\u0105 Wschodu. \u00a0No i jest jeszcze spektakl mojego Teatru Nie Teraz – \u201eBallada o Wo\u0142yniu\u201d. \u00a0Podr\u00f3\u017cujemy od kilku lat po kraju z tym pierwszym w Polsce i wci\u0105\u017c jedynym przedstawieniem teatralnym opowiadaj\u0105cym o ludob\u00f3jstwie, jakie Polakom zgotowali ukrai\u0144scy nacjonali\u015bci w po\u0142owie XX wieku. Te teatralne podr\u00f3\u017ce i spotkania z widzami, to dodatkowa i wyj\u0105tkowa lekcja Kres\u00f3w.<\/p>

Pose\u0142 Prawa i Sprawiedliwo\u015bci, Micha\u0142 Dworczyk, ujawni\u0142 z pocz\u0105tkiem roku kszta\u0142t og\u00f3lny przygotowywanej w sejmie ustawy o nazwie \u201eDzie\u0144 Pami\u0119ci M\u0119cze\u0144stwa Kresowian\u201d, a obchody tego Dnia mia\u0142yby si\u0119 odbywa\u0107 11 lipca. Nareszcie – kto\u015b skomentuje. I faktycznie – tak\u017ce takie reakcje s\u0105 odnotowywane.\u00a0 Rzecz w tym, \u017ce wi\u0119kszo\u015b\u0107 komentarzy jest inna, a ich wymowa wr\u0119cz wroga przedstawionemu projektowi ustawy.<\/p>

Ot\u00f3\u017c wielu ludzi, w tym zacnych i zas\u0142u\u017conych dla utrwalania r\u00f3\u017cnych aspekt\u00f3w pami\u0119ci Kres\u00f3w, nie zgadza si\u0119 z tak zdefiniowan\u0105 formu\u0142\u0105 tego Dnia Pami\u0119ci. Najcz\u0119\u015bciej jest podnoszony problem samej nazwy \u015bwi\u0119ta. Reprezentatywni dla kresowego \u015brodowiska – ks. Tadeusz Isakowicz-Zaleski i pisarz Stanis\u0142aw Srokowski uwa\u017caj\u0105, \u017ce s\u0142owo \u201eM\u0119cze\u0144stwo\u201d winno by\u0107 zast\u0105pione s\u0142owem \u201eLudob\u00f3jstwo\u201d. Data 11 lipca jednoznacznie odwo\u0142uje si\u0119 do roku 1943 i \u00f3wczesnej kulminacji mord\u00f3w na Polakach dokonanych przez bandy UPA.\u00a0 Jednocze\u015bnie, osoby rozumiej\u0105ce kontekst historyczny tego przedsi\u0119wzi\u0119cia, oczekuj\u0105, \u017ce po latach zak\u0142amywania tematu, w ko\u0144cu prawda zwyci\u0119\u017cy i zbrodnie oraz ich wykonawcy zostan\u0105 nazwani po imieniu, a ofiary, cz\u0119sto porzucone w nieznanych do dzisiaj do\u0142ach \u015bmierci, chocia\u017c t\u0105 prawd\u0105 b\u0119d\u0105 ostatecznie uhonorowane. Z drugiej strony mamy niedawne stanowisko rz\u0105du, kt\u00f3ry na interpelacj\u0119 poselsk\u0105 Roberta Winnickiego, dotycz\u0105ca gloryfikowania obecnie na Ukrainie pami\u0119ci tych, kt\u00f3rzy Polak\u00f3w mordowali, odpowiedzia\u0142 m.in: \u00a0<\/p>

Odnosz\u0105c si\u0119 do pytania dot. przygotowanej w po\u0142owie ub.r. przez Ministerstwo O\u015bwiaty i Nauki Ukrainy Koncepcji narodowo-patriotycznego wychowania dzieci i m\u0142odzie\u017cy, nale\u017cy wskaza\u0107, \u017ce we wspomnianym dokumencie, w kontek\u015bcie znajomo\u015bci historii i heroicznej walki narodu ukrai\u0144skiego o niepodleg\u0142o\u015b\u0107, przywo\u0142ane zosta\u0142y obok pomara\u0144czowej rewolucji i rewolucji godno\u015bci tak\u017ce formacje OUN i UPA. (\u2026) Koncepcja zosta\u0142a przygotowana w czasie agresji Rosji na terytorium Ukrainy, zagro\u017cenia niepodleg\u0142o\u015bci pa\u0144stwa i toczonych dzia\u0142a\u0144 zbrojnych. W takich okoliczno\u015bciach nie mo\u017cna odmawia\u0107 Ukrainie prawa do odwo\u0142ywania si\u0119 do przyk\u0142ad\u00f3w patriotycznych postaw ze stosunkowo kr\u00f3tkiej historii tego kraju.<\/em><\/p>

Musimy na Kresy popatrze\u0107 inaczej, szerzej – tak szeroko, jak ogromn\u0105 by\u0142a ta ziemia przez Polak\u00f3w zasiedlona, a rozci\u0105gni\u0119ta gdzie\u015b po Dniepr i Morze Czarne; hen za Berezyn\u0119 i a\u017c po Inflanty. \u00a0Nie wolno nam ogranicza\u0107 rozumienia Kres\u00f3w do granic II Rzeczypospolitej i do tego okresu, datowanego najcz\u0119\u015bciej na lata 1943 – 1947, kiedy to na terenach naszych \u00f3wczesnych wojew\u00f3dztw pd.-wsch. bezsprzecznie mia\u0142o miejsce ludob\u00f3jstwo na Polakach inspirowane my\u015bl\u0105 Doncowa i Bandery. Ograniczaj\u0105c si\u0119, karlejemy. Tymczasem mo\u017ce warto przypomnie\u0107, jak takie ograniczanie polsko\u015bci widzia\u0142 w 1965 r. Micha\u0142 K. Pawlikowski w ksi\u0105\u017cce \u201eWojna i sezon\u201d wydanej w Pary\u017cu:\u00a0<\/p>

Po wojnie 1920 spotka\u0142a nas \u201eszalona okazja\u201d. Spotka\u0142 nas cud, cho\u0107 nie by\u0142 to jaki\u015b \u201ecud nad Wis\u0142\u0105\u201d, lecz cud, \u017ce po up\u0142ywie stuleci trzy s\u0105siednie pot\u0119gi zosta\u0142y pobite lub os\u0142abione. Na tak\u0105 okazj\u0119 pa\u0144stwa i narody czekaj\u0105 nieraz na pr\u00f3\u017cno przez d\u0142ugie i mroczne stulecia swych dziej\u00f3w. Nie wyzyskali\u015bmy tej okazji. Dobrowolnie zrzekli\u015bmy si\u0119 spu\u015bcizny jagiello\u0144skiej. Dobrowolnie oddali\u015bmy wrogowi wschodniemu \u0107wier\u0107 miliona kilometr\u00f3w kwadratowych ziemi i kilka milion\u00f3w mieszka\u0144c\u00f3w.<\/em><\/p>

(\u2026) Nie jestem mistykiem. A jednak nie mog\u0119 oprze\u0107 si\u0119 my\u015bli, \u017ce jest jaka\u015b ni\u0107 – straszna i czerwona – kt\u00f3ra \u0142\u0105czy traktat ryski z nasz\u0105 dzisiejsz\u0105 tragedi\u0105. Biegnie ta ni\u0107, wij\u0105c si\u0119 fantastycznie, niemal kapry\u015bnie, od mogi\u0142 pomordowanych, a za \u017cycia odartych ze sk\u00f3ry u\u0142an\u00f3w pod Rochaczewem i Niemirowem do miejsca ka\u017ani pu\u0142kownika Mo\u015bcickiego w borach poleskich, gdzie w trzy lata p\u00f3\u017aniej wytkni\u0119to granic\u0119 rysk\u0105. (\u2026) Gubi si\u0119 ta ni\u0107 na lat dwadzie\u015bcia, by p\u00f3\u017aniej zab\u0142ysn\u0105\u0107 krwawo nad Katyniem. P\u00f3\u017aniej – nad Wilnem, gdy \u201esprzymierze\u0144cy\u201d likwidowali Armi\u0119 Krajow\u0105. I wreszcie zatrzymuje si\u0119 ta ni\u0107 czerwona w\u015br\u00f3d wystyg\u0142ych rumowisk Warszawy. Zatrzymuje si\u0119 – na jak d\u0142ugo?<\/em><\/p>

A na emigracji, w\u015br\u00f3d pot\u0119pie\u0144czych swar\u00f3w, gdy s\u0119p nam wyjada i serca i m\u00f3zgi, zaczynamy wyrzeka\u0107 si\u0119 braci zza Buga, tak jak w roku 1921 wyrzekli\u015bmy si\u0119 po kainowemu braci zza D\u017awiny, S\u0142uczy, Berezyny i Druci<\/em>.<\/p>

Je\u017celi tak, to pewnie powinni\u015bmy pami\u0119\u0107 kresowego ludob\u00f3jstwo na Polakach zacz\u0105\u0107 od rzezi huma\u0144skiej z 1768 r. i nie pomin\u0105\u0107 pierwszego, formalnie usankcjonowanego etnicznego ludob\u00f3jstwa, czyli rozkazu nr 00485, podpisanego przez Niko\u0142aja Je\u017cowa, szefa NKWD, co mia\u0142o miejsce 11 sierpnia 1937 r. Je\u017celi tak, to nasz dzie\u0144 pami\u0119ci o Kresach nie mo\u017ce nie pami\u0119ta\u0107 o po\u017codze roku 1917 oraz wcze\u015bniejszej o 300 lat m\u0119cze\u0144skiej \u015bmierci ks. Andrzeja Boboli. No w\u0142a\u015bnie – m\u0119cze\u0144stwo. To s\u0142owo zupe\u0142nie niepotrzebnie konfrontujemy z ludob\u00f3jstwem. Powiedzia\u0142bym nawet, \u017ce deprecjonuj\u0105c je w polemice z przygotowywan\u0105 ustaw\u0105 sejmow\u0105, nieopatrznie odbieramy naszym pomordowanym kresowianom aureol\u0119 \u015bwi\u0119to\u015bci. \u00a0Ksi\u0105dz prof. J\u00f3zef Marecki, badacz los\u00f3w Ko\u015bcio\u0142a katolickiego wobec zbrodni nacjonalist\u00f3w ukrai\u0144skich, od lat m\u00f3wi o potworno\u015bciach tego genocidum atrox i teologicznie uzasadnia to zbiorowym op\u0119taniem. I my\u015bl\u0119, ze ma racj\u0119. \u00a0Tym samym m\u00f3wienie o m\u0119cze\u0144stwie ofiar staje si\u0119 bardzo uzasadnione.<\/p>

Dodajmy jeszcze do tego jednoznacznie i martyrologicznie kojarz\u0105ce si\u0119 z Kresami ju\u017c istniej\u0105ce pa\u0144stwowe \u015bwi\u0119ta – Dzie\u0144 Sybiraka (od 2013) oraz Dzie\u0144 Pami\u0119ci Ofiar Zbrodni Katy\u0144skiej (od 2007) i za chwil\u0119 si\u0119 oka\u017ce, \u017ce nowe \u015bwi\u0119to tak\u017ce nie honoruje wszystkich rodak\u00f3w, kt\u00f3rych dotyczy\u0107 powinno, a jednocze\u015bnie, niezale\u017cnie od tego, czy zostanie uchwalone w wersji poselskiej czy tej postulowanej przez optuj\u0105cych za u\u017cyciem s\u0142owa \u201eludob\u00f3jstwo\u201d, to i tak \u201espali\u201d na lata ca\u0142e mo\u017cliwo\u015b\u0107 takiego uhonorowania.\u00a0<\/p>

\u00a0Tomasz A. \u0179ak<\/em><\/strong><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Czas nieko\u0144cz\u0105cej si\u0119 drogi krzy\u017cowej Kresowian trwa od dziesi\u0105tek lat. Byli mordowani, wyp\u0119dzani ze swoich dom\u00f3w, zsy\u0142ani na Sybir, pozbawiani Ojczyzny, indoktrynowani, zastraszani, traktowani jako ludzi drugiej, a mo\u017ce i trzeciej kategorii. S\u0105 lekcewa\u017ceni, zapominani i zak\u0142amywani. S\u0105 r\u00f3wnie\u017c, co pewien czas, politycznie \u201erozgrywani\u201d, a wi\u0119c oszukiwani. Jak potraktowa\u0107 poselskie projekt ustawy maj\u0105cej upami\u0119tni\u0107 – […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[215],"tags":[98,188,17],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/86670"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=86670"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/86670\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=86670"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=86670"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=86670"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}