Wywiad z Gavinem Smithem,\u00a0 kierownikiem pierwszych na \u015bwiecie studi\u00f3w nad inwigilacj\u0105.<\/p>\r\n\r\n
ADRIAN KONDASZEWSKI: Otwiera pan na uniwersytecie londy\u0144skim nietypowy kierunek studi\u00f3w – nauk\u0119 nad inwigilacj\u0105. Czy kontrolowanie ludzi zasz\u0142o ju\u017c tak daleko, \u017ce mo\u017cna si\u0119 o tym zacz\u0105\u0107 uczy\u0107?<\/strong> Ale czy ostatnio nie posz\u0142o to za daleko?<\/strong> My\u015bl\u0119, \u017ce nast\u0119pnym krokiem, kt\u00f3ry nast\u0105pi w ci\u0105gu kilku lat, b\u0119dzie powszechne wszczepianie ludziom czip\u00f3w pod sk\u00f3r\u0119, na kt\u00f3rych b\u0119d\u0105 zgromadzone wszystkie dotycz\u0105ce nas informacje: te o przebytych chorobach czy konfliktach z prawem. Co wi\u0119cej, w\u0142adza, dzi\u0119ki komunikacji czip\u00f3w z satelitami, b\u0119dzie tak\u017ce doskonale wiedzia\u0142a, gdzie jest dany obywatel i co robi. Ogl\u0105da\u0142 pan pewnie film „Raport mniejszo\u015bci” Spielberga. Tam w\u0142adze pr\u00f3buj\u0105 przewidywa\u0107 przest\u0119pstwa obywateli i zatrzymywa\u0107 ich przed zbrodni\u0105. I do tego aspiruj\u0105 realne organizacje zbieraj\u0105ce dane – do przewidywania decyzji i zachowania obywateli. Na razie chodzi o sprzeda\u017c jaki\u015b przeznaczony dla nich produkt\u00f3w. W przysz\u0142o\u015bci mo\u017ce chodzi\u0107 o to samo co w „Raporcie mniejszo\u015bci”.<\/p>\r\n\r\n G\u0142os obywateli nie b\u0119dzie mia\u0142 wi\u0119kszego znaczenia, bo zamiast opinii ludzi, w\u0142adza b\u0119dzie korzysta\u0107 z gotowych prognoz przygotowanych na podstawie zebranych wcze\u015bniej informacji. Wa\u017cny jest r\u00f3wnie\u017c zanik zaufania mi\u0119dzy lud\u017ami. Ju\u017c dzi\u015b jest to widoczne. Gdy rozwa\u017camy, czy zwi\u0105za\u0107 si\u0119 z dan\u0105 osob\u0105, zamiast zaufa\u0107 jej s\u0142owom i okazywanym przez ni\u0105 uczuciom, wolimy jeszcze sprawi\u0107 wszelkie dost\u0119pne na temat tej osoby dane. dziennik.pl<\/p>\r\n\r\n
\r\n GAVIN SMITH*: Na przestrzeni kilku ostatnich lat inwigilacja sta\u0142a si\u0119 jednym z kluczy do zrozumienia wsp\u00f3\u0142czesno\u015bci. To bardzo szerokie poj\u0119cie, kt\u00f3re si\u0119ga g\u0142\u0119boko w ka\u017cd\u0105 sfer\u0119 ludzkiego \u017cycia. W\u0142a\u015bnie dlatego inwigilacja powinna by\u0107 przedmiotem bada\u0144 akademickich. Powinni\u015bmy odpowiedzie\u0107 sobie na pytanie, z czego wynika i znale\u017a\u0107 odpowied\u017a, do czego mo\u017ce ona doprowadzi\u0107.
\r\n
\r\n No w\u0142a\u015bnie, do czego mo\u017ce doprowadzi\u0107 nadmierna inwigilacja w pa\u0144stwach demokratycznych? Niedawno Komisja Europejska wprowadzi\u0142a dyrektyw\u0119, w my\u015bl kt\u00f3rej operatorzy powinni gromadzi\u0107 dane na temat po\u0142\u0105cze\u0144 telefonicznych i tego, kto z kim komunikuje si\u0119 mejlami. Nie idziemy w tym za daleko?<\/strong>
\r\n Wsp\u00f3\u0142czesna inwigilacja wykracza daleko ponad to, o czym pan powiedzia\u0142. Inwigilacja to nie tylko kamery przemys\u0142owe i kontrola mejli, ale te\u017c zbieranie materia\u0142u DNA, zdj\u0119cia fotograficzne, Facebook, skanowanie oka na lotniskach. Cz\u0119sto nawet nie zdajemy sobie sprawy z tego, jak wiele r\u00f3\u017cnych podmiot\u00f3w jest w inwigilacj\u0119 zaanga\u017cowanych. Media, agencje rz\u0105dowe, organizacje polityczne, wielkie korporacje, a tak\u017ce zwykli obywatele – wszyscy nawzajem sami siebie podgl\u0105daj\u0105 i kontroluj\u0105.
\r\n
\r\n Czy inwigilacja s\u0142u\u017cy tylko naszemu bezpiecze\u0144stwu?<\/strong>
\r\n To rzeczywi\u015bcie wa\u017cny pow\u00f3d, ale niejedyny. Inwigilacja s\u0142u\u017cy utrzymywaniu w\u0142adzy i utrzymaniu sprawnej organizacji pa\u0144stwa. Co ciekawe: inwigilacja jest silnie powi\u0105zana z demokracj\u0105. Inwigilacja i zbieranie danych o obywatelach pomaga rz\u0105dz\u0105cym lepiej zorientowa\u0107 si\u0119 w potrzebach obywateli. Dzi\u0119ki temu \u0142atwiej rz\u0105dowi wybra\u0107 odpowiedni program ochrony zdrowia czy ustaw socjalnych. Tak by\u0142o zreszt\u0105 od dawna.<\/p>\r\n\r\n
\r\n Wsp\u00f3\u0142czesna inwigilacja posz\u0142a za daleko. Co do tego nie mam z\u0142udze\u0144. Wszyscy zbieraj\u0105 dane o wszystkich. R\u00f3\u017cnorakie informacje o nas samych s\u0105 wymieniane przez szereg korporacji. Na podstawie tych informacji pracownicy tych firm decyduj\u0105 o tym, czy dostaniemy kredyt, czy znajdziemy zatrudnienie, a nie tylko czy stanowimy potencjalne ryzyko terrorystyczne. To, co kiedy\u015b uwa\u017cali\u015bmy za nie do pomy\u015blenia – czytanie naszych list\u00f3w przez w\u0142adze, skanowanie oczu przy wej\u015bciu do sklep\u00f3w itd. – dzi\u015b staje si\u0119 norm\u0105 i wszyscy si\u0119 na to godz\u0105.<\/p>\r\n\r\n
\r\n
\r\n Brzmi jak obraz z powie\u015bci Orwella.<\/strong>
\r\n Gorzej. My\u015bl\u0119, \u017ce ju\u017c dawno przebili\u015bmy wyobra\u017cenia Orwella. Jego przewidywania dotyczy\u0142y inwigilacji tylko i wy\u0142\u0105cznie przez pa\u0144stwo, podczas gdy w obecnym \u015bwiecie pa\u0144stwo straci\u0142o na to monopol. Teraz wszelkie firmy i agencje prywatne zbieraj\u0105 i wymieniaj\u0105 si\u0119 danymi obywateli r\u00f3wnie dobrze jak agencje rz\u0105dowe.<\/p>\r\n\r\n
\r\n
\r\n Jako jedno z p\u00f3l do inwigilacji wymieni\u0142 pan portal spo\u0142eczno\u015bciowy Facebook. O co chodzi dok\u0142adnie?<\/strong>
\r\n Na portalach spo\u0142eczno\u015bciowych ludzie monitoruj\u0105 innych, wrzucaj\u0105 swoje zdj\u0119cia, wpisy, notki, pisz\u0105 na \u201etablicach\u201d znajomych, nie zdaj\u0105c sobie sprawy, kto to mo\u017ce czyta\u0107. Niedawno s\u0142ysza\u0142em o przypadku, \u017ce szef zwolni\u0142 pracownika, bo ten na Facebooku napisa\u0142, \u017ce jego praca jest nudna. U\u017cytkownicy my\u015bl\u0105, \u017ce gdy usun\u0105 swoje zdj\u0119cie czy wpis z profilu, to wszystko jest ok. Ale to nieprawda, bo te wszystkie informacje zostaj\u0105 w wielu miejscach ju\u017c na zawsze i po wielu latach mog\u0105 by\u0107 u\u017cyte przeciwko tym osobom.
\r\n
\r\n Mo\u017ce popularno\u015b\u0107 Facebooka jest dowodem na to, \u017ce ludziom wcale nie zale\u017cy na prywatno\u015bci? Mo\u017ce gotowi s\u0105 j\u0105 po\u015bwi\u0119ci\u0107 w zamian za mo\u017cliwo\u015bci szybkiego komunikowania si\u0119 ze swoimi znajomymi?<\/strong>
\r\n Cz\u0119\u015bciowo ma pan racj\u0119, bo inwigilacja to nie tylko z\u0142o. Kamery przemys\u0142owe pozwoli\u0142y wykry\u0107 wiele przest\u0119pstw, natomiast dzi\u0119ki gromadzeniu danych przez agencje rz\u0105dowe mo\u017cliwe jest sprawne zarz\u0105dzanie pa\u0144stwem. Ale nale\u017cy pami\u0119ta\u0107, jaki koszt przy tym ponosimy. Wed\u0142ug mnie jest on za wysoki. Post\u0119pu inwigilacji nie da si\u0119 ju\u017c cofn\u0105\u0107.
\r\n
\r\n *Gavin Smith, wyk\u0142adowca City University of London, kierownik pierwszych na \u015bwiecie, zapocz\u0105tkowanych przed kilkoma dniami studi\u00f3w nad inwigilacj\u0105<\/em><\/p>\r\n\r\n