Prawd\u0119 m\u00f3wi\u0105c r\u0119ce opadaj\u0105, kiedy cz\u0142owiek poddany jest lekturze tekst\u00f3w jak „Czy Ko\u015bci\u00f3\u0142 katolicki odci\u0105\u0142 si\u0119 od \u0179o\u0142nierzy Wykl\u0119tych?”, autorstwa profesora Adama Wielomskiego. Czytaj\u0105c go nie mo\u017cna oprze\u0107 si\u0119 wra\u017ceniu \u017ce to po prostu tania prowokacja. Poni\u017cej, prezentujemy (ponownie!) Pa\u0144stwu, zesz\u0142oroczny tekst profesora Bartyzela odnosz\u0105cy si\u0119 do tzw. Porozumienia, kt\u00f3re zosta\u0142o podpisane w roku 1950 przez Episkopat Polski i w\u0142adze komunistyczne, okupuj\u0105ce ziemie Rzeczypospolitej.<\/p>
Na pocz\u0105tku chcia\u0142bym, po kr\u00f3tce, nakre\u015bli\u0107 z jakiego stanowiska wychodzi\u0142 wielki m\u0105\u017c stanu jakim by\u0142 prymas Wyszy\u0144ski, pr\u00f3buj\u0105c \u201edogada\u0107\u201d si\u0119 z nowymi rz\u0105dami w Warszawie. Najwa\u017cniejszym do zrozumienia jest fakt, \u00a0i\u017c podziemie anty-komunistyczne nie by\u0142o wcale ani powodem, ani punktem centralnym owego Porozumienia. Przewiduj\u0105c, \u017ce komunizm w Polsce nie upadnie szybko i b\u0119d\u0105c przekonanym \u201e\u017ce Polska, a z ni\u0105 i Ko\u015bci\u00f3\u0142, zbyt wiele utraci\u0142a krwi w czasie okupacji hitlerowskiej, by mog\u0142a sobie pozwoli\u0107 obecnie na dalszy jej up\u0142yw\u201d<\/em>, jak r\u00f3wnie\u017c \u017ce walka zbrojna (\u0179N) z okupantem kraju i tak powoli dobiega ko\u0144ca, dopuszcza\u0142 scenariusz tworzenia powojennej Polski we wzgl\u0119dnej zgodzie z komunistami; chcia\u0142 rozmawia\u0107 z nimi i da\u0107 im szans\u0119, by stali si\u0119 Polakami<\/strong>. Wiedz\u0105c te\u017c, \u017ce w latach 1918-1939 komuni\u015bci \u00a0praktycznie zniszczyli w Rosji chrze\u015bcija\u0144stwo (prawos\u0142awne i katolickie), wymordowali lub wys\u0142ali do \u0142agr\u00f3w wi\u0119kszo\u015b\u0107 kap\u0142an\u00f3w katolickich, odebrali ca\u0142\u0105 w\u0142asno\u015b\u0107 ko\u015bcieln\u0105 na u\u017cytek pa\u0144stwa, zlikwidowali struktur\u0119 Ko\u015bcio\u0142a i zakazali dzieciom i m\u0142odzie\u017cy prawa do katechezy oraz przyjmowania sakrament\u00f3w, chcia\u0142 wszelkimi sposobami zapobiec podobnej sytuacji nad Wis\u0142\u0105. Jak pisa\u0142 profesor \u0179aryn, istot\u0105 podpisanego dokumentu nie by\u0142a; \u201e(\u2026) pr\u00f3ba podj\u0119cia wsp\u00f3\u0142pracy z re\u017cimem komunistycznym, ale metod\u0105 na zamortyzowanie cios\u00f3w, kt\u00f3re musia\u0142y spa\u015b\u0107 na Ko\u015bci\u00f3\u0142 i jego wiernych.<\/em> Podpisanie Porozumienia by\u0142o w gruncie rzeczy pr\u00f3b\u0105 zahamowania tej rewolucji na kilka lat – potrzebnych do tego, by \u201ez\u0142apa\u0107 oddech\u201d, a nast\u0119pnie odwo\u0142ywa\u0107 si\u0119 do jego litery.<\/em><\/strong>\u201d <\/em>A zatem, kwestia \u201epot\u0119pienia\u201d Niez\u0142omnych s\u0142u\u017cy\u0142a raczej rz\u0105dom PRL-u i ich propagandzie, ni\u017c Prymasowskiej d\u0142ugocelowo\u015bci.<\/p> A. Jakubczyk<\/em><\/p> Dalej, profesor Bartyzel:<\/p> N<\/strong>ie mog\u0119 wyj\u015b\u0107 ze zdumienia, \u017ce znajduj\u0105 si\u0119 ludzie – i dobrzy katolicy, jak wszystko poza tym na to wskazuje – kt\u00f3rzy uwa\u017caj\u0105 za stosowne u\u017cywa\u0107 jako maczugi przeciwko \u0179o\u0142nierzom Niez\u0142omnym tzw. porozumienia pomi\u0119dzy Episkopatem Polski a rz\u0105dem komunistycznym z kwietnia 1950 roku. Poniewa\u017c nie mam zwyczaju zak\u0142ada\u0107 z g\u00f3ry czyjej\u015b z\u0142ej woli, przyjmuj\u0119, \u017ce wynika to z zupe\u0142nego oderwania od rzeczywisto\u015bci i historycznej ignorancji. Przypomnie\u0107 wi\u0119c wypada \u201em\u0105drym dla memorya\u0142u a idyotom dla nauki\u201d, co nast\u0119puje.<\/p> 1) Owo nieszcz\u0119sne \u201eporozumienie\u201d by\u0142o zawarte w sytuacji przymusowej, poprzedzone ca\u0142\u0105 seri\u0105 wrogich dzia\u0142a\u0144 re\u017cimu, maj\u0105cych na celu zastraszenie Ko\u015bcio\u0142a, Jego rozbicie przez tworzenie ruchu tzw. ksi\u0119\u017cy patriot\u00f3w, pr\u00f3b\u0119 doprowadzenia do schizmy przez wydanie dekretu o obsadzaniu stanowisk ko\u015bcielnych oraz odebranie Mu stanu posiadania w zakresie instytucji charytatywnych (ustanowienie zarz\u0105du komisarycznego w Caritasie etc.) i wychowawczych. Wszystko to, jak r\u00f3wnie\u017c wydanie 28 lutego komunikatu, oskar\u017caj\u0105cego hierarchi\u0119 o wrogo\u015b\u0107 do \u201ePolski Ludowej\u201d, mog\u0142o wskazywa\u0107, \u017ce komuni\u015bci przechodz\u0105 do etapu maj\u0105cego na celu zupe\u0142ne rozbicie organizacji ko\u015bcielnej w Polsce, tak samo jak sta\u0142o si\u0119 to ju\u017c na W\u0119grzech i w Czechos\u0142owacji, \u0142\u0105cznie z aresztowaniem prymasa, tak jak w wypadku Mindszenty\u2019ego i Berana. Niedwuznaczn\u0105 zapowiedzi\u0105 tego by\u0142o demonstracyjnie zatrzymanie w lutym ordynariusza pelpli\u0144skiego, bpa Kazimierza Kowalskiego. Co do tego, \u017ce w\u0142a\u015bnie taki scenariusz jest alternatyw\u0105 dla \u201eporozumienia\u201d ostrzega\u0142 biskup\u00f3w nie kto inny, jak Boles\u0142aw Piasecki, po\u015brednicz\u0105cy w tych \u201enegocjacjach\u201d. Ju\u017c z tego wiec powodu znaczenia tego aktu nie mo\u017cna traktowa\u0107 inaczej, jak jakiejkolwiek deklaracji wydanej przez zak\u0142adnika, kt\u00f3remu terrorysta przystawia do g\u0142owy pistolet.<\/p> 2) Je\u017celi mimo tej oczywisto\u015bci ktokolwiek nadal chcia\u0142by utrzymywa\u0107, \u017ce tekst owego \u201eporozumienia\u201d wyra\u017ca autentyczn\u0105 i sta\u0142\u0105 nauk\u0119 Ko\u015bcio\u0142a na temat pa\u0144stwa, w\u0142adzy, stosunku do niej obywateli itd., tak jakby by\u0142a ona formu\u0142owana w spos\u00f3b niewymuszony, to musz\u0119 uzna\u0107, \u017ce taki kto\u015b nie tylko popad\u0142 w stan zamroczenia umys\u0142u, ale jest ignorantem co do samego j\u0119zyka eklezjalnego. Gdyby bowiem nawet za\u0142o\u017cy\u0107, \u017ce polscy biskupi sami z siebie uznali za s\u0142uszne i potrzebne zdezawuowa\u0107 dzia\u0142alno\u015b\u0107 zbrojnego podziemia (kt\u00f3re zreszt\u0105 w tym czasie ju\u017c wygasa\u0142o), to z pewno\u015bci\u0105 nie u\u017cywaliby sformu\u0142owa\u0144 (faktycznie podyktowanych przez tow. Franciszka Mazura z Biura Politycznego PZPR) pochodz\u0105cych wprost z zasobu re\u017cimowej propagandy, tylko wyraziliby to poj\u0119ciami w\u0142a\u015bciwymi nauce Ko\u015bcio\u0142a. I dotyczy to nie tylko owych \u201ezbrodniczych band podziemia\u201d, ale r\u00f3wnie\u017c – w innych punktach – \u201ewalki o pok\u00f3j\u201d, b\u0119d\u0105cej \u00f3wczesnym g\u0142\u00f3wnym szlagierem propagandowym Moskwy, czy zobowi\u0105zania duchowie\u0144stwa do niesprzeciwiania si\u0119 zap\u0119dzaniu ch\u0142op\u00f3w do sp\u00f3\u0142dzielni produkcyjnych (no chyba, \u017ce kto\u015b taki podejmie si\u0119 dowiedzenia, \u017ce ko\u0142chozy s\u0105 wyk\u0142adnikiem katolickiej nauki spo\u0142ecznej). Notabene, w\u0142a\u015bnie to ulegni\u0119cie j\u0119zykowi propagandowemu mia\u0142 za z\u0142e naszemu Episkopatowi papie\u017c Pius XII, co wyrazi\u0142 oficjalnie m.in. sekretarz stanu, kard. Tardini. Sk\u0105din\u0105d ciekawe, \u017ce ci, kt\u00f3rzy uwa\u017caj\u0105, \u017ce mo\u017cna tekstem \u201eporozumienia\u201d wali\u0107 jak sztachet\u0105 po oczach \u017co\u0142nierzy podziemia i pami\u0119\u0107 po nich, zupe\u0142nie nie przejmuj\u0105 si\u0119 tym negatywnym stanowiskiem Stolicy Apostolskiej, a wi\u0119c najwy\u017cszej w\u0142adzy w Ko\u015bciele.<\/p> 3) R\u00f3wnie\u017c i w samym Episkopacie nie by\u0142o wcale jednomy\u015blno\u015bci co do celowo\u015bci tej ugody. Przede wszystkim za \u201eniegodn\u0105 i pozbawion\u0105 realizmu\u201d uwa\u017ca\u0142 j\u0105 najwi\u0119kszy \u00f3wczesny moralny polskiego Ko\u015bcio\u0142a, niez\u0142omny ksi\u0105\u017c\u0119-kardyna\u0142 Adam Sapieha, ale r\u00f3wnie\u017c i inni biskupi, jak kielecki bp Kaczmarek.<\/p> 4) Przysz\u0142o\u015b\u0107 pokaza\u0142a, \u017ce \u201eporozumienie\u201d i tak natychmiast zacz\u0119\u0142o by\u0107 \u0142amane przez re\u017cim w tych punktach, kt\u00f3re mia\u0142y ocali\u0107 Ko\u015bci\u00f3\u0142 przed natychmiastow\u0105 zag\u0142ad\u0105: ju\u017c pi\u0119\u0107 dni p\u00f3\u017aniej powo\u0142ano Urz\u0105d ds. Wyzna\u0144, kt\u00f3ry zacz\u0105\u0142 decydowa\u0107 o obsadzie plac\u00f3wek ko\u015bcielnych, a 2 maja \u201eSejm\u201d uchwali\u0142 ustaw\u0119 o konfiskacie d\u00f3br ko\u015bcielnych. A co by\u0142o dalej, wszyscy wiedz\u0105: w 1952 roku proces Kurii krakowskiej, w 1953 – biskupa Kaczmarka i wreszcie aresztowanie samego Prymasa.<\/p> 5) Na koniec chc\u0119 powiedzie\u0107, \u017ce mimo wszystko nie oskar\u017cam Episkopatu, a przede wszystkim samego prymasa Wyszy\u0144skiego, kt\u00f3ry wzi\u0105\u0142 zreszt\u0105 pe\u0142n\u0105 odpowiedzialno\u015b\u0107 za ten krok. Mo\u017cna bowiem z perspektywy czasu broni\u0107 tego \u201eporozumienia\u201d tym, \u017ce odsuni\u0119cie w czasie rozprawy z Ko\u015bcio\u0142em okaza\u0142o si\u0119 zbawienne, gdy\u017c po \u015bmierci Stalina niszczycielski impet imperium z\u0142a uleg\u0142 os\u0142abieniu, wi\u0119c per saldo Ko\u015bci\u00f3\u0142 polski wyszed\u0142 z tej epoki bardziej obronn\u0105 r\u0119k\u0105 ni\u017c w\u0119gierski czy czeski. Ale co innego usprawiedliwi\u0107 ten krok, a co innego czyni\u0107 z dokumentu, kt\u00f3ry sam w sobie jest przygn\u0119biaj\u0105cy, akt oskar\u017cycielski przeciwko bohaterom.<\/p> Profesor Jacek Bartyzel<\/em><\/strong><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Prawd\u0119 m\u00f3wi\u0105c r\u0119ce opadaj\u0105, kiedy cz\u0142owiek poddany jest lekturze tekst\u00f3w jak „Czy Ko\u015bci\u00f3\u0142 katolicki odci\u0105\u0142 si\u0119 od \u0179o\u0142nierzy Wykl\u0119tych?”, autorstwa profesora Adama Wielomskiego. Czytaj\u0105c go nie mo\u017cna oprze\u0107 si\u0119 wra\u017ceniu \u017ce to po prostu tania prowokacja. Poni\u017cej, prezentujemy (ponownie!) Pa\u0144stwu, zesz\u0142oroczny tekst profesora Bartyzela odnosz\u0105cy si\u0119 do tzw. Porozumienia, kt\u00f3re zosta\u0142o podpisane w roku 1950 […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[9],"tags":[35,81],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/86502"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=86502"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/86502\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=86502"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=86502"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=86502"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}