{"id":86459,"date":"2016-03-14T16:31:09","date_gmt":"2016-03-14T20:31:09","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=86459"},"modified":"2020-09-28T15:00:36","modified_gmt":"2020-09-28T19:00:36","slug":"roztropnosc-nie-porywczosc-jest-cnota-polityczna-prof-jacek-bartyzel","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=86459","title":{"rendered":"Roztropno\u015b\u0107, nie porywczo\u015b\u0107 jest cnot\u0105 polityczn\u0105 – prof. Jacek Bartyzel<\/em>"},"content":{"rendered":"

Trwoga jest z\u0142ym doradc\u0105 i w sytuacjach krytycznych sk\u0142ania\u0107 mo\u017ce nawet do pomys\u0142\u00f3w szalonych. Doskonale to wida\u0107 na przyk\u0142adzie nie tylko inicjatywy Panny Shaded, ale r\u00f3wnie\u017c tych katolik\u00f3w i prawicowc\u00f3w, kt\u00f3rzy zdaj\u0105 si\u0119 broni\u0107 jej propozycji, aby przed inwazj\u0105 islamist\u00f3w na Europ\u0119 broni\u0107 si\u0119 nie po prostu zamykaj\u0105c granice, lecz „delegalizuj\u0105c\u201d islam. Pomijaj\u0105c nawet niezgodno\u015b\u0107 tej propozycji z tradycyjn\u0105<\/strong> nauk\u0105 Ko\u015bcio\u0142a oraz praktyk\u0105 pa\u0144stw katolickich w przesz\u0142o\u015bci (o czym ju\u017c pisa\u0142em), pu\u0142apka o potencjalnie straszliwych konsekwencjach kryje si\u0119 tu w „usprawiedliwieniu\u201d tego postulatu pseudoargumentem, i\u017c islam jest „systemem totalitarnym\u201d.<\/p>\r\n

Przypomn\u0119 wi\u0119c rzeczy podstawowe. Poj\u0119cie totalitaryzmu<\/em> jest terminem nowoczesnym i tylko do nowoczesno\u015bci sensownie si\u0119 odnosz\u0105cym, w szczeg\u00f3lno\u015bci za\u015b do zjawiska nazywanego ju\u017c to „\u015bwieck\u0105 religi\u0105\u201d, ju\u017c to „gnoz\u0105 polityczn\u0105\u201d, ju\u017c to innymi terminami o pokrewnym desygnacie. Totalitarne ideologie, ruchy i systemy s\u0105 – jak zauwa\u017cy\u0142 jeden z najlepszych znawc\u00f3w kwestii, Augusto Del Noce – fenomenem epoki sekularyzacji i ateizmu: tam, gdzie s\u0142abnie lub wr\u0119cz wiara sensu proprio<\/em> religijna, tam ludzie coraz bardziej sk\u0142onni s\u0105 oddawa\u0107 cze\u015b\u0107 ziemskim bo\u017ckom wymy\u015blanym przez ideologie. Twierdzi\u0107 zatem, \u017ce wyznawcy religii powsta\u0142ej ponad 1300 lat temu, w \u015bwiecie stuprocentowo jeszcze tradycyjnym, s\u0105 naprawd\u0119 – w liczbie prawie p\u00f3\u0142tora miliarda ludzi – wyznawcami jakiej\u015b sekularnej ideologii, \u017ce nie wierz\u0105 naprawd\u0119 w to, i\u017c „Allach jest jedynym Bogiem, a Mahomet jego prorokiem\u201d, znaczy samemu porusza\u0107 si\u0119 w oparach absurdu.<\/p>\r\n

Ale jest jeszcze co\u015b wa\u017cniejszego. Sp\u00f3r o to, jaki jest sens i zakres totalitaryzmu<\/em> jest typowym sporem szkolnym, akademickim, czyli z natury rzeczy nierozstrzygalnym definitywnie („jeden rabin m\u00f3wi tak, drugi rabin m\u00f3wi nie\u201d). Mo\u017ce on przygasn\u0105\u0107 na jaki\u015b czas, kiedy znudzi jego uczestnik\u00f3w, ale potem i niespodziewanie wybuchn\u0105\u0107 na nowo. Badacz, kt\u00f3ry by powiedzia\u0142, \u017ce jego definicja totalitaryzmu jest ostateczna, niepodwa\u017calna i wi\u0105\u017c\u0105ca dla wszystkich, wystawia\u0142by si\u0119 na \u015bmieszno\u015b\u0107, a w razie upartego podtrzymywania swojego roszczenia winni zaj\u0105\u0107 si\u0119 nim ju\u017c nie oponenci w Akademii, lecz medycy od zaburze\u0144 umys\u0142owych. Obfita ju\u017c literatura dotycz\u0105ca tego tematu unaocznia, \u017ce fenomen totalitaryzmu by\u0142 i jest na\u015bwietlany zar\u00f3wno z punktu widzenia r\u00f3\u017cnych dyscyplin, jak r\u00f3\u017cnych uj\u0119\u0107 metodologicznych, gnozeologicznych i doktrynalnych; inaczej b\u0119dzie si\u0119 on prezentowa\u0142 i co innego b\u0119dzie desygnowa\u0142 w zale\u017cno\u015bci od tego, czy b\u0119dzie go rozwa\u017ca\u0142 teolog, filozof, socjolog, politolog etc., a tak\u017ce konserwatysta, libera\u0142, autorytarysta, demokrata czy „nietotalitarny\u201d socjalista. Co wi\u0119cej, historia dyskusji pokazuje, \u017ce amplituda sporu rozpina si\u0119 od negacji ontologicznej realno\u015bci totalitaryzmu (uznania, i\u017c jest to poj\u0119cie opisuj\u0105ce pewien stan idealny, do kt\u00f3rego empirycznie mo\u017cna si\u0119 tylko przybli\u017ca\u0107, \u017caden jednak system nie jest w stanie urzeczywistni\u0107 tego „idea\u0142u\u201d w pe\u0142ni) po zaw\u0119\u017cenia wynikaj\u0105ce w\u0142a\u015bnie z ukrytej b\u0105d\u017a jawnej opcji ideologicznej opisuj\u0105cego.<\/p>\r\n

I tu w\u0142a\u015bnie zaczyna si\u0119 prawdziwe nieszcz\u0119\u015bcie. Ju\u017c dawno temu poj\u0119cie totalitaryzmu rozla\u0142o si\u0119 poza mury Akademii i (niestety) „zb\u0142\u0105dzi\u0142o pod strzechy\u201d, staj\u0105c si\u0119 sta\u0142ym elementem – terminologiczn\u0105 maczug\u0105 – niekrytycznej paplaniny, w kt\u00f3rej ka\u017cdy stosuje je wedle swojego widzimisi\u0119. A co najgorsze, w tym uzusie „szerokich k\u00f3\u0142\u201d, wskutek aktualnej i dalekiej od wyczerpania si\u0119 hegemonii metapolitycznej i politycznej, osta\u0142 si\u0119 w\u0142a\u015bciwie tylko jeden punkt widzenia i os\u0105dzania, ten, kt\u00f3ry wyp\u0142ywa z mentalno\u015bci i ideologii demoliberalnej. En bref<\/em>, jako „totalitarne\u201d, okre\u015blane jest dzisiaj w tym wiod\u0105cym dyskursie tylko i wy\u0142\u0105cznie, ale zawsze wszystko to, co nie jest <\/strong>demoliberalne.<\/p>\r\n

Konsekwencje tego mog\u0105 by\u0107 (i w pewnej mierze ju\u017c s\u0105) katastrofalne, kiedy kwestia szkolna ma by\u0107 przeniesiona – jak tego domagaj\u0105 si\u0119 w\u0142a\u015bnie nieroztropni postulanci delegalizacji islamu – na poziom jurysprudencji aplikowanej do prawa publicznego. W przeciwie\u0144stwie do spor\u00f3w akademickich prawo pa\u0144stwowe i polityka s\u0105 sfer\u0105 definitywnych i (przynajmniej intencjonalnie) egzekwowanych rozstrzygni\u0119\u0107<\/strong>. A ustawodawca, cho\u0107 (jak pisa\u0142 ongi\u015b prof. W\u0142adys\u0142aw Leopold Jaworski) nie musi w ustawie zdawa\u0107 rachunku sk\u0105d powzi\u0105\u0142 dane rozstrzygni\u0119cie, to przecie\u017c sk\u0105d\u015b, z jakiego\u015b systemu aksjonormatywnego, musia\u0142 je wzi\u0105\u0107. I wszystko na to wskazuje, \u017ce \u00f3w hipotetyczny ustawodawca delegalizuj\u0105cy islam we\u017amie je w\u0142a\u015bnie z demoliberalnej interpretacji totalitaryzmu. To za\u015b co najmniej mo\u017ce poci\u0105gn\u0105\u0107 za sob\u0105 kolejne i analogiczne kroki, wymierzone ju\u017c tak\u017ce zw\u0142aszcza w religi\u0119 katolick\u0105. Nie jest to zreszt\u0105 jaka\u015b wydumana hipoteza, bo przecie\u017c kroki takie ju\u017c punktowo s\u0105 podejmowane w niekt\u00f3rych krajach Europejskiego Raju doczesnego. Przecie\u017c nietrudno dowie\u015b\u0107, \u017ce w Ko\u015bciele katolickim nie ma demokratycznych mechanizm\u00f3w periodycznych i pluralistycznych wybor\u00f3w, podzia\u0142u i r\u00f3wnowagi „w\u0142adz\u201d, wzajemnej kontroli, wolno\u015bci krytyki, oddolnej inicjatywy ludu, r\u00f3wno\u015bci, praw kobiet, r\u00f3wnouprawnienia orientacji seksualnych etc. etc., ergo<\/em> podpada On pod demoliberaln\u0105 definicj\u0119 totalitaryzmu. Do tego jeszcze dochodzi przesi\u0105kni\u0119cie katolik\u00f3w mentalno\u015bci\u0105 liberaln\u0105, boj\u0105cych si\u0119 jak ognia przyznania, \u017ce nam te\u017c chodzi o to, aby Chrystus Kr\u00f3l panowa\u0142 wsz\u0119dzie, w ka\u017cdej sferze \u017cycia. Jak\u017ce daleko nam od tego, co jeszcze w latach 30. pisa\u0142 o. Innocenty Maria Boche\u0144ski OP o monoideowo\u015bci <\/em>czy wr\u0119cz totalizmie katolickim<\/em>, bynajmniej nie krytycznie. Jest wi\u0119c hipokryzj\u0105 zarzuca\u0107 innej, teologicznie oczywi\u015bcie fa\u0142szywej, ale jako fenomen wiary autentycznej, religii, \u017ce pragnie takiej samej monoideowo\u015bci dla siebie. Ale nawet przecie\u017c w otumanionym „soborow\u0105 odnow\u0105\u201d Ko\u015bciele wsp\u00f3\u0142czesnym ko\u0142acz\u0105 si\u0119 jeszcze jakie\u015b rudymenty tego, co Carl Schmitt nazwa\u0142 ongi\u015b w (eseju Rzymski katolicyzm i forma polityczna<\/em>) Jego (Ko\u015bcio\u0142a) osamotnieniem w pozbawionym formy \u015bwiecie wsp\u00f3\u0142czesnym w reprezentowaniu idei prawdziwej reprezentacji, czyli pochodz\u0105cej „z g\u00f3ry\u201d, a nie „z do\u0142u\u201d, z transcendencji, a nie z immanencji, i te w\u0142a\u015bnie resztki mog\u0142oby wystawi\u0107 na zgub\u0119 „delegalizowanie system\u00f3w totalitarnych\u201d.<\/p>\r\n

Nie lekkomy\u015blna porywczo\u015b\u0107, lecz phronesis<\/em> jest kardynaln\u0105 cnot\u0105 polityczn\u0105, a sk\u0142adnikiem roztropno\u015bci jest providentia<\/em>, czyli zdolno\u015b\u0107 przewidywania skutk\u00f3w wynikaj\u0105cych z obranego sposobu osi\u0105gania jakiego\u015b, nawet s\u0142usznego w og\u00f3lno\u015bci celu. Tej bardzo brakuje entuzjastom pomys\u0142u Panny Miriam.<\/p>\r\n

Profesor Jacek Bartyzel<\/em><\/strong><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Trwoga jest z\u0142ym doradc\u0105 i w sytuacjach krytycznych sk\u0142ania\u0107 mo\u017ce nawet do pomys\u0142\u00f3w szalonych. Doskonale to wida\u0107 na przyk\u0142adzie nie tylko inicjatywy Panny Shaded, ale r\u00f3wnie\u017c tych katolik\u00f3w i prawicowc\u00f3w, kt\u00f3rzy zdaj\u0105 si\u0119 broni\u0107 jej propozycji, aby przed inwazj\u0105 islamist\u00f3w na Europ\u0119 broni\u0107 si\u0119 nie po prostu zamykaj\u0105c granice, lecz „delegalizuj\u0105c\u201d islam. Pomijaj\u0105c nawet niezgodno\u015b\u0107 […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[9],"tags":[35],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/86459"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=86459"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/86459\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":118944,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/86459\/revisions\/118944"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=86459"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=86459"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=86459"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}