{"id":86327,"date":"2016-03-07T09:44:34","date_gmt":"2016-03-07T14:44:34","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=86327"},"modified":"2016-03-07T09:44:34","modified_gmt":"2016-03-07T14:44:34","slug":"owoce-zatrutego-drzewa-dramatyczny-wybor-usa-w-obliczu-konajacej-gospodarki","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=86327","title":{"rendered":"Owoce zatrutego drzewa. Dramatyczny wyb\u00f3r USA w obliczu konaj\u0105cej gospodarki"},"content":{"rendered":"

Przed laty w\u0142adze Brytanii wybra\u0142y przetrwanie kr\u00f3lestwa kosztem laurowego wie\u0144ca imperialnej pot\u0119gi. Potrafi\u0142y zdoby\u0107 si\u0119 na pragmatyzm. W najbli\u017cszym czasie przed podobnym dylematem stan\u0105 Amerykanie. Jak zdecyduj\u0105?<\/strong><\/p>

Na pocz\u0105tku XIX wieku Thomas Cole stworzy\u0142 seri\u0119 obraz\u00f3w, zwan\u0105 \u201eDzieje Imperium\u201d. Sk\u0142ada si\u0119 na ni\u0105 pi\u0119\u0107 olejnych malowide\u0142, spo\u015br\u00f3d kt\u00f3rych ka\u017cde w alegoryczny spos\u00f3b ukazuje kolejne etapy wzrastania, nast\u0119pnie zmierzchu mocarstwa i jego upadku. Autor \u017cywot swojego alegorycznego imperium podzieli\u0142 na pi\u0119\u0107 etap\u00f3w: \u201eOkres barbarzy\u0144stwa\u201d, \u201eOkres arkadyjski\u201d, \u201eZwie\u0144czenie imperium\u201d, \u201eZniszczenie\u201d, \u201eWyludnienie\u201d, przez kt\u00f3re w spos\u00f3b nieuchronny przej\u015b\u0107 musia\u0142a ka\u017cda znana autorowi pot\u0119ga. Warto zapozna\u0107 si\u0119 z tym cyklem malowide\u0142, jest to bowiem nie tylko malarstwo, czyli sztuka, ale jednocze\u015bnie lekcja historii i publicystyka z wysokiej p\u00f3\u0142ki.<\/p>

\u00d3w cykl jest tak\u017ce interesuj\u0105cym narz\u0119dziem uzupe\u0142niaj\u0105cym naszkicowany w niniejszym komentarzu obraz stanu ameryka\u0144skiej gospodarki. Id\u0105c za alegori\u0105 Cole\u2019a zgodzimy si\u0119 chyba, \u017ce dwa pierwsze okresy wzrastania imperium ameryka\u0144skie ma ju\u017c za sob\u0105 oraz \u017ce konsumuje w\u0142a\u015bnie owoce trzeciego etapu, \u201ezwie\u0144czenia\u201d. Mo\u017cna spiera\u0107 si\u0119, co do tego, kiedy ten etap imperium ameryka\u0144skie osi\u0105gn\u0119\u0142o, ale t\u0119 dyskusj\u0119 odstawiam na bok. Rzecz\u0105 wa\u017cniejsz\u0105 w mojej opinii jest to, czy wida\u0107 na widnokr\u0119gu oznaki nadci\u0105gaj\u0105cej burzy zwiastuj\u0105cej nadej\u015bcie kolejnego etapu malarskiej alegorii? W mojej opinii wida\u0107 je wyra\u017anie.<\/p>

FED, czyli cui bono<\/em>?<\/strong><\/p>

System Rezerwy Federalnej (FED) powsta\u0142 moc\u0105 ustawy Kongresu USA w roku 1913, kiedy to – na wz\u00f3r Bank of England – sta\u0142 si\u0119 ameryka\u0144skim bankiem centralnym. Jego celem by\u0142o dbanie o stabilno\u015b\u0107 waluty ameryka\u0144skiej i wspieranie rodzimej gospodarki. FED wyposa\u017cono w narz\u0119dzie kontroli poda\u017cy pieni\u0105dza cyrkuluj\u0105cego w krajowej gospodarce. Kongres Stan\u00f3w Zjednoczonych faktycznie zrzek\u0142 si\u0119 swojej konstytucyjnej prerogatywy bicia pieni\u0105dza, co wielu do dzi\u015b przywo\u0142uje jako przyk\u0142ad dzia\u0142ania sprzecznego z ustaw\u0105 zasadnicz\u0105. Z czasem beneficjentami tego stanu rzeczy sta\u0142y si\u0119 – obok samego FED, emituj\u0105cego pieni\u0105dz – banki zyskuj\u0105ce wy\u0142\u0105czne prawo odkupywania od rz\u0105du jego obligacji. Od pewnego momentu, \u017ceby wypu\u015bci\u0107 pieni\u0105dz, rz\u0105d zmuszony jest po\u017cyczy\u0107 go (za prowizj\u0105 i z odsetkami) od ameryka\u0144skich bank\u00f3w. Co wi\u0119cej, FED nie jest instytucj\u0105 pa\u0144stwow\u0105. W\u0142a\u015bciwie nie wiadomo, jak go okre\u015bli\u0107. Owoce jego dzia\u0142alno\u015bci, finansowe korzy\u015bci, m\u00f3wi\u0105c wprost, s\u0105 w ca\u0142o\u015bci sprywatyzowane i rozdzielone pomi\u0119dzy cz\u0142onk\u00f3w w\u0105skiej grupy uczestnik\u00f3w pierwotnego rynku rz\u0105dowych papier\u00f3w skarbowych. Co uderzaj\u0105ce, nie wiadomo do dzi\u015b, kto w\u0142a\u015bciwie i w jakim procencie jest w\u0142a\u015bcicielem FED. Z trudnych do wyt\u0142umaczenia powod\u00f3w jest to pilnie strze\u017cona tajemnica, czym karmi\u0105 si\u0119 tysi\u0105ce tropicieli spiskowych teorii na ca\u0142ym \u015bwiecie. Trudno si\u0119 dziwi\u0107. Nie wiadomo przecie\u017c, w czyim imieniu i na czyj\u0105 ostatecznie korzy\u015b\u0107 dzia\u0142a system produkuj\u0105cy najpot\u0119\u017cniejsz\u0105 i najwa\u017cniejsz\u0105 od co najmniej kilku dekad walut\u0119 na \u015bwiecie. W taki oto spos\u00f3b zasadzono zatrute drzewo.<\/p>

Dwie strony medalu<\/strong><\/p>

Problemy Stan\u00f3w Zjednoczonych na dobre rozpocz\u0119\u0142y si\u0119 z chwil\u0105 jej wielkiego – jak si\u0119 wtedy wydawa\u0142o – sukcesu, tj. uwolnienia dolara od zobowi\u0105za\u0144 nak\u0142adanych na\u0144 przez uzgodnienia z Bretton Woods. Rzecz mia\u0142a miejsce w 1971 r., kiedy to prezydent USA Richard Nixon zadecydowa\u0142 jednostronnie wycofa\u0107 kraj ze zobowi\u0105za\u0144 dotycz\u0105cych wymienialno\u015bci dolara na z\u0142oto. By\u0142 to pocz\u0105tek ery tzw. pieni\u0105dza fiducjarnego (nie maj\u0105cego pokrycia w kruszcach) oraz p\u0142ynnych kurs\u00f3w walutowych i jednocze\u015bnie koniec systemu z Bretton Woods. Nowy system na dobre zacz\u0105\u0142 funkcjonowa\u0107 w II po\u0142owie lat 70. po dewaluacji dolara i zmianie zasad funkcjonowania Mi\u0119dzynarodowego Funduszu Walutowego. Dzia\u0142anie to, podobnie jak wcze\u015bniejsze powo\u0142anie FED do dzi\u015b budzi, delikatnie m\u00f3wi\u0105c, w\u0105tpliwo\u015bci konstytucjonalist\u00f3w powo\u0142uj\u0105cych si\u0119 na przepisy wprost zakazuj\u0105ce w\u0142adzom federalnym bicie pieni\u0105dza opartego o podstaw\u0119 inn\u0105 ni\u017c z\u0142oto, czy srebro. Bez wzgl\u0119du na to, czy maj\u0105 podstawy, by tak twierdzi\u0107, czy nie, jedno jest faktem – zatrute drzewo wyda\u0142o owoce.<\/p>

Mi\u0119dzynarodowy system finansowy w nowej ods\u0142onie da\u0142 Stanom Zjednoczonym narz\u0119dzie ekonomiczne s\u0142u\u017c\u0105ce do produkcji bogactwa o niespotykanej dotychczas skuteczno\u015bci. Amerykanie uzyskali bowiem mo\u017cliwo\u015b\u0107 nieograniczonej emisji swojej waluty po prostu poprzez uruchomienie maszyn drukarskich i to w sytuacji, w kt\u00f3rej wi\u0119ksza cz\u0119\u015b\u0107 kraj\u00f3w na \u015bwiecie zg\u0142asza\u0142a du\u017ce zapotrzebowanie na dolary w zwi\u0105zku z konieczno\u015bci\u0105 rozliczania w nich w\u0142asnych transakcji handlowych (np. dotycz\u0105cych zakupu ropy i gazu). Dolar trwa\u0142 jako podstawowa waluta rezerwowa dla bank\u00f3w centralnych tzw. wolnego \u015bwiata i wszystkich kraj\u00f3w do niego aspiruj\u0105cych. Na koniec, co oczywiste, by\u0142 wykorzystywany do rozliczania dla zakupu towar\u00f3w z ca\u0142ego \u015bwiata nap\u0142ywaj\u0105cych do Stan\u00f3w Zjednoczonych. W praktyce oznacza\u0142o to, \u017ce ameryka\u0144ski rz\u0105d m\u00f3g\u0142 pozwoli\u0107 sobie na finansowanie drukowanymi dolarami zakupu importowanych towar\u00f3w praktycznie za p\u00f3\u0142darmo. Co prawda, w szerszej perspektywie koszty te ponoszone by\u0142y cz\u0119\u015bciowo przez podatnik\u00f3w (inflacja + koszty obs\u0142ugi zad\u0142u\u017cenia), ale wobec niskiej \u015bwiadomo\u015bci spo\u0142ecznej dla tego typu zjawisk w tamtym czasie (nie inaczej jest chyba dzisiaj), koszty polityczne takiego dzia\u0142ania by\u0142y praktycznie \u017cadne. Tak wi\u0119c administracja rz\u0105dowa drukuj\u0105c dolary sprowadza\u0142a do kraju coraz wi\u0119cej produkt\u00f3w zza granicy, pot\u0119guj\u0105c tym poczucie bogactwa i dobrobytu pod ameryka\u0144skimi strzechami.<\/p>

Mechanizm wynikaj\u0105cy z wykorzystania dolara jako mi\u0119dzynarodowej waluty rezerwowej i transakcyjnej jest medalem o dw\u00f3ch stronach diametralnie odmiennie wp\u0142ywaj\u0105cych na gospodark\u0119. Stron\u0105 pozytywn\u0105 powy\u017cszego zjawiska s\u0105 niskie ceny artyku\u0142\u00f3w importowanych, co przek\u0142ada si\u0119 w spo\u0142ecze\u0144stwie na mira\u017c w postaci wra\u017cenia bogactwa (z przeci\u0119tnej pensji mo\u017cna sobie pozwoli\u0107 na wi\u0119cej ni\u017c gdzie indziej). Zjawisko jest mira\u017cem dlatego, \u017ce z uwagi na przeszacowanie warto\u015bci dolara (jego kurs nie ma wiele wsp\u00f3lnego z kondycj\u0105 gospodarki ameryka\u0144skiej, za to wi\u0119cej ze statusem politycznym USA i ich waluty) ceny d\u00f3br importowych zani\u017cane s\u0105 sztucznie, wbrew rynkowym mechanizmom. Negatywn\u0105 stron\u0105 tego zjawiska, w zwi\u0105zku z utrzymuj\u0105cym si\u0119 wysokim popytem na walut\u0119 ameryka\u0144sk\u0105, jest stworzenie warunk\u00f3w sprzyjaj\u0105cych importowi a dusz\u0105cych lokaln\u0105 produkcj\u0119 (zjawisko wypychania rodzimej produkcji za granic\u0119). Odbija si\u0119 to na bilansie handlowym pa\u0144stwa. Warto zaobserwowa\u0107, jak od 1976 roku zmienia\u0142a si\u0119 jego warto\u015b\u0107.<\/p>

\"\"<\/p>

\u0179r\u00f3d\u0142o: http:\/\/pl.tradingeconomics.com\/united-states\/balance-of-trade<\/a><\/p>

Jak wida\u0107 powy\u017cej, bilans handlowy Stan\u00f3w Zjednoczonych po 1976 roku z kr\u00f3tkimi tylko przerwami a\u017c po dzi\u015b dzie\u0144 pozostaje ujemny (odbicie sprzed blisko dekady bynajmniej nie by\u0142o wynikiem zmiany polityki USA, lecz rezultatem kryzysu finansowego). Ponadto tendencja a\u017c do po\u0142owy pierwszej dekady XXI w. pozostawa\u0142a wyra\u017anie negatywna. Przez ostatni\u0105 dekad\u0119 mamy do czynienia z odbiciem od tendencji spadkowej, ale nie spos\u00f3b wykluczy\u0107, \u017ce jest to tylko epizod przed g\u0142\u0119bszym skokiem w d\u00f3\u0142. Oznacza to, \u017ce rozziew pomi\u0119dzy warto\u015bci\u0105 importu Amerykan\u00f3w a tym, co eksportuj\u0105 jest znaczny i brak jest podstaw, \u017ceby zak\u0142ada\u0107 popraw\u0119 w daj\u0105cej si\u0119 przewidzie\u0107 przysz\u0142o\u015bci. Bior\u0105c pod uwag\u0119 fakt, \u017ce kraje Dalekiego Wschodu (z Chinami na czele) s\u0105 g\u0142\u00f3wnym \u017ar\u00f3d\u0142ami ameryka\u0144skiego importu (ten z Chin znacznie przerasta warto\u015bci\u0105 import surowc\u00f3w energetycznych), mo\u017cna wysnu\u0107 wniosek, \u017ce powy\u017cszy mechanizm i powy\u017csza tendencja s\u0105 tym, co doprowadzi\u0142o do pot\u0119gi Chiny a r\u00f3wnocze\u015bnie doprowadzi\u0142o do upadku Detroit.<\/p>

Deficyt w wymianie handlowej sprz\u0119\u017cony jest na zasadzie b\u0142\u0119dnego ko\u0142a z innymi zjawiskami, kt\u00f3re odczyta\u0107 mo\u017cna z makroekonomicznych statystyk.<\/p>

\"\"<\/p>

Bezrobocie w Stanach Zjednoczonych utrzymuje si\u0119 co prawda na bardzo niskim poziomie (ok. 5 procent), ale wska\u017anik ten dla pe\u0142niejszego obrazu rynku pracy nale\u017ca\u0142oby uzupe\u0142ni\u0107 jeszcze przynajmniej dwoma innymi. Po pierwsze, warto wzi\u0105\u0107 pod uwag\u0119 struktur\u0119 zatrudnienia (w tym zw\u0142aszcza udzia\u0142 zatrudnionych w przemy\u015ble) oraz wska\u017anik aktywno\u015bci zawodowej w ca\u0142ym spo\u0142ecze\u0144stwie. Zatrudnienie w sektorze produkcyjnym (zyskownym, innowacyjnym, ch\u0142onnym inwestycyjnie, buduj\u0105cym kapita\u0142) wynosi obecnie ok. 12,7 procent og\u00f3\u0142u zatrudnionych (spadek z poziomu 15,1 proc. w 2004 roku), za\u015b wsp\u00f3\u0142czynnik aktywno\u015bci zawodowej Amerykan\u00f3w spada nieustannie od blisko 20 lat i dzi\u015b oscyluje wok\u00f3\u0142 poziomu z 1978 r. (obecnie poni\u017cej 60 proc. – Bureau of Labor Statistics). Je\u015bli dodamy do powy\u017cszego fakt, \u017ce co sz\u00f3sty zatrudniony w USA pracuje na niepe\u0142ny etat (zjawisko to okre\u015bla si\u0119 tam terminem underemployment<\/em>, czyli \u201eniedozatrudnieniem\u201d), to obraz pr\u00f3chniej\u0105cego ameryka\u0144skiego rynku pracy mamy w zasadzie naszkicowany.<\/p>

Rachunki op\u0142aca si\u0119 pieni\u0105dzem<\/strong><\/p>

Dodatkowy niepok\u00f3j budzi wska\u017anik maj\u0105cy naturalny zwi\u0105zek ze statusem dolara i deficytem w handlu zagranicznym. Chodzi o relacj\u0119 og\u00f3lnego zad\u0142u\u017cenia rz\u0105dowego brutto do PKB. Kto kupuje wi\u0119cej ni\u017c sprzedaje, ten musi spieni\u0119\u017ca\u0107 maj\u0105tek albo si\u0119 zad\u0142u\u017ca\u0107. Jak dot\u0105d, Amerykanie stawiaj\u0105 na zaci\u0105ganie kredyt\u00f3w. Zgodnie z szacunkami Mi\u0119dzynarodowego Funduszu Walutowego, wska\u017anik og\u00f3lnego zad\u0142u\u017cenia rz\u0105dowego brutto do PKB w 2014 r., osi\u0105gn\u0105\u0142 pu\u0142ap 105,7 procent (w 2006 roku wynosi\u0142 63,64 proc., w 2001 r. – 53,01 proc.). Wed\u0142ug portalu www.usdebtclock.org<\/a>, ca\u0142kowity d\u0142ug pa\u0144stwa w liczbach bezwzgl\u0119dnych przekroczy\u0142 19 bilion\u00f3w dolar\u00f3w, czyli ok. 159 tysi\u0119cy USD na osob\u0119 (636 tys. USD w przeliczeniu na czteroosobow\u0105 rodzin\u0119). Stany Zjednoczone nie by\u0142y tak zad\u0142u\u017cone od ko\u0144ca lat 40. zesz\u0142ego stulecia!<\/p>

W zwi\u0105zku z powy\u017cszym wnioskowa\u0107 mo\u017cna, \u017ce Amerykanie maj\u0105 przed sob\u0105 dwie w zasadzie drogi. Po pierwsze, mog\u0105 zrezygnowa\u0107 ze statusu dolara jako \u015bwiatowej waluty rezerwowej i tym samym umo\u017cliwi\u0107 sobie g\u0142\u0119bsz\u0105 reform\u0119 wewn\u0119trznego systemu finansowego. Mog\u0105 tak\u017ce kontynuowa\u0107 z pewnymi modyfikacjami dotychczasow\u0105 polityk\u0119.<\/p>

Trudno wyobrazi\u0107 sobie skutki rezygnacji przez rz\u0105d ameryka\u0144ski z dzisiejszego statusu dolara. Dzia\u0142anie tego typu – powoduj\u0105ce bez w\u0105tpienia zachwianie zaufania do waluty ameryka\u0144skiej – musia\u0142oby sk\u0142oni\u0107 zagraniczne banki centralne do rozwa\u017cenia cz\u0119\u015bciowego przynajmniej odej\u015bcia od dolara jako wa\u017cnego instrumentu s\u0142u\u017c\u0105cego realizacji polityki kursowej. To kr\u00f3tka droga do jego dewaluacji. Spadek warto\u015bci waluty najwi\u0119kszego na \u015bwiecie importera oznacza otwarcie na o\u015bcie\u017c w jego kraju drzwi do inflacji powodowanej wzrostem cen relatywnych importowanych towar\u00f3w. Je\u015bli do tego czynnika do\u0142o\u017cy\u0107 wzrost bazy monetarnej spowodowany sp\u0142ywaniem do USA dolar\u00f3w eksportowanych na ca\u0142y \u015bwiat przez ostatnie dekady, to presja inflacyjna z du\u017cej staje si\u0119 pot\u0119\u017cna. Reakcji ludno\u015bci na galopuj\u0105c\u0105 pauperyzacj\u0119 (inflacja + dewaluacja = pauperyzacja) przewidzie\u0107 nie spos\u00f3b, ale sytuacja taka by\u0142aby ci\u0119\u017ckim testem odporno\u015bci na rozrywanie ameryka\u0144skiej tkanki spo\u0142ecznej, nawet je\u015bli wzi\u0105\u0107 pod uwag\u0119 ozdrowie\u0144cze ostatecznie dla gospodarki skutki kryzysu. Bez wzgl\u0119du na efekt tego testu, podobne do\u015bwiadczenie by\u0142oby zapewne dobr\u0105 nauczk\u0105 dla reszty \u015bwiata. Lekcj\u0105 ucz\u0105c\u0105 tego, \u017ce rachunki op\u0142aca si\u0119 pieni\u0105dzem, nie \u201e\u015brodkiem p\u0142atniczym\u201d oraz tego, \u017ce je\u015bli bierzesz co\u015b za darmo, to zostanie to odebrane – tobie, twoim dzieciom czy wnukom.<\/p>

Spotkanie na schodach<\/strong><\/p>

Zmiany w mi\u0119dzynarodowym systemie finansowym s\u0105 nieuniknione. System, jaki \u015bwiatu zaproponowali Amerykanie krztusi si\u0119, a gwaranta tego uk\u0142adu, same Stany Zjednoczone – przyprawia o krwawy kaszel. Ta sytuacja nie b\u0119dzie trwa\u0142a wiecznie. Je\u015bli decyzja o zmianie mi\u0119dzynarodowego statusu dolara nie zostanie podj\u0119ta w stosownym czasie przez Amerykan\u00f3w, to mo\u017ce ona by\u0107 podj\u0119ta poza nimi. Sp\u00f3jrzmy na mo\u017cliwy obr\u00f3t spraw od wn\u0119trza ameryka\u0144skiej gospodarki. Nie mniej prawdopodobnym od wyst\u0105pienia kryzysu inflacyjnego, zarysowanego w poprzednim paragrafie jest kryzys deflacyjny. Mo\u017ce on zosta\u0107 wywo\u0142any kolejnym p\u0119kni\u0119ciem jednej z p\u0119czniej\u0105cych na ameryka\u0144skim rynku finansowych baniek (na ameryka\u0144skiej gie\u0142dzie pompowanej papierowym pieni\u0105dzem, na rynku nieruchomo\u015bci, ba\u0144ka edukacyjna i inne) oraz pozbawieniem maj\u0105tku du\u017cej cz\u0119\u015bci ameryka\u0144skiego spo\u0142ecze\u0144stwa. Dok\u0142adnie z takim kryzysem mieli\u015bmy do czynienia w USA w latach 30.<\/p>

Zaproszenie do zmiany finansowego paradygmatu mo\u017ce te\u017c nadej\u015b\u0107 z zewn\u0105trz. Mo\u017cna zgadywa\u0107, jak d\u0142ugo np. Chi\u0144czycy, najwi\u0119kszy pa\u0144stwowy wierzyciel Stan\u00f3w i jednoczenie kraj posiadaj\u0105cy znaczne rezerwy walutowe w ameryka\u0144skiej walucie b\u0119d\u0105 uznawali za stosowne utrzymywa\u0107 znaczn\u0105 ilo\u015b\u0107 dolar\u00f3w na swoich kontach. \u015arodki te a\u017c prosz\u0105 si\u0119 o wpompowanie ich na powr\u00f3t w ameryka\u0144sk\u0105 gospodark\u0119 z jednoczesnym przej\u0119ciem za ich pomoc\u0105 cz\u0119\u015bci tej gospodarki na w\u0142asno\u015b\u0107. Niestety, dewaluacja dolara, inflacja i pauperyzacja klasy \u015bredniej – ze wszystkimi tego konsekwencjami – pojawiaj\u0105 si\u0119 jako prawdopodobny ci\u0105g dalszy tak\u017ce i tego scenariusza. Aby zmniejszy\u0107 prawdopodobie\u0144stwo jego zaistnienia, wzgl\u0119dnie, aby go odwlec w czasie, Amerykanie zapewne nie przepuszcz\u0105 okazji i wykorzystaj\u0105 dost\u0119pne narz\u0119dzia, \u017ceby poch\u00f3d chi\u0144skiego giganta w g\u00f3r\u0119 gospodarczych schod\u00f3w spowolni\u0107. Jakkolwiek b\u0119d\u0105 post\u0119powa\u0107, w d\u0142ugiej perspektywie niewiele wsk\u00f3raj\u0105, obarczeni silnie przeszacowan\u0105 i nieoddaj\u0105c\u0105 gospodarczych reali\u00f3w pa\u0144stwa walut\u0105.<\/p>

Thomas Cole nie mia\u0142 racji wieszcz\u0105c krajowi swojego urodzenia, Wielkiej Brytanii, zag\u0142ad\u0119
i wyludnienie. Ponad wiek po tym, jak namalowa\u0142 \u201eDzieje Imperium\u201d, Imperium Brytyjskie, do ko\u0144ca zachowuj\u0105ce sw\u00f3j pragmatyzm, odci\u0119\u0142o balast w postaci kolonii. Balast, kt\u00f3rego nie by\u0142o ju\u017c w stanie d\u017awiga\u0107. Za cen\u0119 rezygnacji ze statusu \u015bwiatowego supermocarstwa przetrwa\u0142o do dzisiaj. W\u0142adze Brytanii wybra\u0142y przetrwanie kr\u00f3lestwa kosztem laurowego wie\u0144ca imperialnej pot\u0119gi. W najbli\u017cszym czasie przed podobnym wyborem stan\u0105 Amerykanie.<\/p>

Stany Zjednoczone schodz\u0105 dok\u0142adnie po tych samych schodach, po kt\u00f3rych Chiny pn\u0105 si\u0119 w g\u00f3r\u0119. Pr\u0119dzej, czy p\u00f3\u017aniej, spotkaj\u0105 si\u0119. Czy w\u00f3wczas sta\u0107 b\u0119dzie Amerykan\u00f3w na brytyjski pragmatyzm i wymian\u0119 grzeczno\u015bci z mijanymi na drodze Chinami? Zaoszcz\u0119dzi\u0142oby to przynajmniej jednej niepotrzebnej i niemo\u017cliwej do wygrania wojny. Ale, szczerze m\u00f3wi\u0105c, w\u0105tpi\u0119, by tak si\u0119 sta\u0142o.<\/p>

Ksawery Jankowski<\/em><\/strong><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Przed laty w\u0142adze Brytanii wybra\u0142y przetrwanie kr\u00f3lestwa kosztem laurowego wie\u0144ca imperialnej pot\u0119gi. Potrafi\u0142y zdoby\u0107 si\u0119 na pragmatyzm. W najbli\u017cszym czasie przed podobnym dylematem stan\u0105 Amerykanie. Jak zdecyduj\u0105?Na pocz\u0105tku XIX wieku Thomas Cole stworzy\u0142 seri\u0119 obraz\u00f3w, zwan\u0105 \u201eDzieje Imperium\u201d. Sk\u0142ada si\u0119 na ni\u0105 pi\u0119\u0107 olejnych malowide\u0142, spo\u015br\u00f3d kt\u00f3rych ka\u017cde w alegoryczny spos\u00f3b ukazuje kolejne etapy wzrastania, […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[7],"tags":[52,221],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/86327"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=86327"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/86327\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=86327"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=86327"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=86327"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}