{"id":859,"date":"2007-01-19T00:00:00","date_gmt":"2007-01-19T00:00:00","guid":{"rendered":""},"modified":"-0001-11-30T00:00:00","modified_gmt":"-0001-11-30T04:00:00","slug":"","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=859","title":{"rendered":"Gibelin dla gwelf\u00f3w, gwelf dla gibelin\u00f3w – Jacek Bartyzel<\/em>"},"content":{"rendered":"

Na stronie internetowej Klubu Zachowawczo-Monarchistycznego pojawi\u0142 si\u0119 artyku\u0142 p. Tadeusza Matuszkiewicza, b\u0119d\u0105cy krytycznym odniesieniem si\u0119 do o\u015bwiadczenia Klubu Konserwatywnego w Łodzi w sprawie abpa Stanis\u0142awa Wielgusa.<\/p>\r\n

\r\n Naprz\u00f3d pragn\u0119 zauwa\u017cy\u0107, \u017ce autor, przyznaj\u0105cy si\u0119 do „g\u0142\u0119bokiego dyskomfortu” z racji podejmowania polemiki ze mn\u0105, kt\u00f3rego mianuje jednym ze swoich „mistrz\u00f3w intelektualnych”, zupe\u0142nie niepotrzebnie sumituje si\u0119 z tego powodu. Nie jestem nietykaln\u0105 „\u015bwi\u0119t\u0105 krow\u0105”, i ka\u017cdy ma wolno\u015b\u0107 dyskutowania ze mn\u0105 bez nijakiego skr\u0119powania. Troch\u0119 dziwi mnie jedynie, \u017ce p. Matuszkiewicz swoj\u0105 wypowied\u017a zatytu\u0142owa\u0142 „W odpowiedzi prof. Bartyzelowi”, jako \u017ce nie zadawa\u0142em Mu uprzednio \u017cadnego pytania, a i o\u015bwiadczenie KKwŁ nie by\u0142o do kogokolwiek personalnie adresowane.
\r\n
\r\n Mniejsza jednak o to, w ka\u017cdym razie zarzuty formu\u0142owane przez autora s\u0105 nader powa\u017cne. W o\u015bwiadczeniu Klubu, kt\u00f3remu mam honor przewodniczy\u0107, znalaz\u0142y si\u0119 „rzeczy, kt\u00f3re istotnie wypaczaj\u0105 w\u0142a\u015bciw\u0105 perspektyw\u0119, w kt\u00f3rej powinno si\u0119 postrzega\u0107 wydarzenia ostatnich dni” (jaka szkoda, \u017ce p. Matuszkiewicz wcze\u015bniej nie raczy\u0142 ani mnie, ani szerszej publiczno\u015bci, poinformowa\u0107 jaka perspektywa jest „w\u0142a\u015bciwa”; mo\u017ce by\u015bmy unikn\u0119li „wypacze\u0144”). Zosta\u0142em dalej pouczony, \u017ce „my\u015blenie konserwatywne musi (…) chroni\u0107 przed emocjonaln\u0105 histeri\u0105 krucjaty organizowanej w imi\u0119 walki z przesz\u0142o\u015bci\u0105”. Domy\u015blam si\u0119, \u017ce i ja – te\u017c przecie\u017c
\r\n chrze\u015bcijanin i konserwatysta – z powodu „za\u015blepienia” znalaz\u0142em si\u0119 „w kamienuj\u0105cym t\u0142umie” oraz zarazi\u0142em si\u0119 „duchem rewolucyjnym”, tudzie\u017c „jakobi\u0144skim”, nadto trac\u0105c „resztki zdrowego rozs\u0105dku” (z czego wynika jasno, \u017ce jego wi\u0119ksz\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 utraci\u0142em ju\u017c wcze\u015bniej). Na koniec, zdemaskowany jako rallié „do watach [pisownia oryg. – J.B.] \u015bwiadomych i nie\u015bwiadomych destruktor\u00f3w \u017cycia spo\u0142ecznego, pa\u0144stwa, narodu i Ko\u015bcio\u0142a”, zosta\u0142em pocz\u0119stowany dramatycznym apelem „co robi\u0119” po\u015br\u00f3d „herold\u00f3w nowej rewolucji”.
\r\n
\r\n Najkr\u00f3cej m\u00f3g\u0142bym odpowiedzie\u0107, \u017ce nic tam nie robi\u0119, z tego prostego powodu, i\u017c owych „watah” i „herold\u00f3w” nie postrzegam jako bytu realnego, lecz jako wydumany konstrukt, u\u0142o\u017cony przez p. Matuszkiewicza ku jego w\u0142asnej wygodzie rozprawiania si\u0119 z niemi\u0142ymi mu stanowiskami i lud\u017ami. Trudno oczywi\u015bcie zaprzeczy\u0107, \u017ce istniej\u0105 „destruktorzy” \u017cycia spo\u0142ecznego, narodowego i eklezjalnego, lecz identyfikowanie ich jako zbiorowiska \u0142\u0105cz\u0105cego PiS-owskich „fanatyk\u00f3w u w\u0142adzy”, „konserwatywnych antykomunist\u00f3w” oraz „aroganckich dziennikarzy”, kt\u00f3rzy nie do\u015b\u0107, \u017ce popadli w sza\u0142 postmodernizmu, to jeszcze okazali si\u0119 spadkobiercami marksizmu i trockizmu, tak dalece rozmija si\u0119 z rzeczywisto\u015bci\u0105, \u017ce polemika z tym przekonaniem staje si\u0119 i niemo\u017cliwa, i zb\u0119dna. Nie znaczy to, \u017ce w artykule p. Matuszkiewicza nie ma rzeczy powa\u017cnych i godnych uwagi. Owszem, daje on szereg trafnych spostrze\u017ce\u0144 na temat natury dzisiejszego, postmodernistycznego \u015bwiata, stawia te\u017c wiele istotnych i miejscami g\u0142\u0119boko uj\u0119tych pyta\u0144, szkoda tylko, \u017ce „zamulanych” tendencyjnymi odpowiedziami i podpowiedziami co do winowajc\u00f3w tego stanu rzeczy. Poniewa\u017c jednak, jak ju\u017c zaznaczy\u0142em, ca\u0142a konstrukcja wywodu autora oparta jest na przes\u0142ankach i wspornikach my\u015blowych, kt\u00f3re dla mnie pozostaj\u0105 zupe\u0142nie nieinteligibilne, ogranicz\u0119 si\u0119 w odpowiedzi do wskazania tych kilku punkt\u00f3w, w kt\u00f3rych dokonuje on symplifikacji najgrubszych, lecz przynajmniej zrozumia\u0142ych.
\r\n
\r\n W\u0105tkiem przewijaj\u0105cym si\u0119 przez ca\u0142y tekst autora jest jego wrogo\u015b\u0107 do (postsolidarno\u015bciowego) antykomunizmu, wskazywanego palcem jako winowajca „niszczenia” abpa Wielgusa, a uto\u017csamionego z postmodernistyczn\u0105 „psychoterapi\u0105” spo\u0142ecze\u0144stwa i Ko\u015bcio\u0142a. Sama ilo\u015b\u0107 i – niestety tylko retoryczna – jako\u015b\u0107 okre\u015ble\u0144 wynajdywanych przez p. Matuszkiewicza celem obrzydzenia nam owego antykomunizmu jest bez w\u0105tpienia imponuj\u0105ca. To „terror antykomunistycznego szanta\u017cu moralnego”, „m\u0119tna rewolucja moralna”, „dogmaty ideologii antykomunizmu”, „antykomunistyczny ketman”, „opary antykomunistycznego doktrynerstwa” itd. itd. Ów anty-antykomunizm nie jest zreszt\u0105 w\u0105tkiem zupe\u0142nie nowym w polskiej publicystyce autor\u00f3w podkre\u015blaj\u0105cych cz\u0119sto swoje prawicowe przekonania, czy to konserwatywne, czy narodowe. Nawet si\u0119 nie dziwi\u0119, kiedy g\u0142osz\u0105 je dawni kombatanci czy spadkobiercy prawicowych kolaborant\u00f3w systemu komunistycznego, na czele z PAX-owcami, bo oni w zamazywaniu dystynkcji postaw z owych, eufemistycznie nazywanych, „trudnych czas\u00f3w” maj\u0105 oczywisty interes w\u0142asny. Trudno mi jednak poj\u0105\u0107 bezkrytyczne przejmowanie tego pogl\u0105du przez ludzi m\u0142odych, kt\u00f3rzy nie maj\u0105 si\u0119 czego obawia\u0107. Zdumiewa mnie te\u017c, z czym niekiedy si\u0119 u nich spotykam, czynienie sobie historiozoficznego przewodnika po dziejach „ducha polskiego” w tak p\u0142ytkich i s\u0142u\u017c\u0105cych samousprawiedliwieniu w\u0142asnego zaprza\u0144stwa ksi\u0105\u017ceczkach, jak „Dzieje g\u0142upoty w Polsce” Aleksandra Boche\u0144skiego, albo wynoszenie na piedesta\u0142 „politycznego realizmu” dzia\u0142alno\u015bci Boles\u0142awa Piaseckiego. A ile szkody – nie tylko Polsce w\u0142a\u015bnie, ale przede wszystkim Ko\u015bcio\u0142owi!, przynios\u0142o rozmi\u0119kczaj\u0105ca antykomunistyczny op\u00f3r opinii katolickiej w ca\u0142ym \u015bwiecie oraz przygotowuj\u0105ca, prowadzeniem „dialogu” z marksizmem czy nawet g\u0142oszeniem herezji o uczestnictwie Ducha Świ\u0119tego w budowaniu socjalizmu, nieszcz\u0119sne „otwarcie na Wsch\u00f3d” Ko\u015bcio\u0142a „posoborowego” – dzia\u0142alno\u015b\u0107 „ruchu katolicko-post\u0119powego”, dowiedzie\u0107 si\u0119 nietrudno, cho\u0107by \u015bledz\u0105c heroiczn\u0105, przez d\u0142ugi czas nieomal samotn\u0105, walk\u0119 z tym zjawiskiem antykomunistycznego „krzy\u017cowca XX wieku” – Plinio Corrêa de Oliveira. Ciekaw jestem, notabene, czy p. Matuszkiewicz, kt\u00f3ry tak \u0142atwo stawia cudzys\u0142\u00f3w przy s\u0142owach „prawica” lub „konserwatyzm”, gdy rozprawia si\u0119 z antykomunistami, czyni\u0142by tak samo, m\u00f3wi\u0105c o prawicowych „poputczikach”, a zapewne w lwiej cz\u0119\u015bci po prostu agentach komunizmu?
\r\n
\r\n M\u00f3j adwersarz u\u0142atwia sobie przy tym ponad dopuszczaln\u0105 miar\u0119 zadanie, identyfikuj\u0105c antykomunizm wy\u0142\u0105cznie z – istotnie nazbyt emocjonalnym i doktrynalnie zachwaszczonym „religi\u0105 demokratyczn\u0105” – antykomunizmem (post)solidarno\u015bciowym. Fundamentem antykomunizmu konserwatywnego jest przecie\u017c jednak nie co innego, jak nauka spo\u0142eczna Ko\u015bcio\u0142a, wy\u0142o\u017cona w tym wzgl\u0119dzie najpe\u0142niej w encyklice „Divini Redemptoris” papie\u017ca Piusa XI. Nauka ta rozpoznaje „bezbo\u017cny komunizm” jako z\u0142y nie przypad\u0142o\u015bciowo, lecz „w samej istocie swojej”, jako najradykalniejsza w dziejach posta\u0107 materializmu i ateizmu oraz wykalkulowanego nihilizmu. W komunizmie, „po raz pierwszy w dziejach ludzko\u015bci jeste\u015bmy \u015bwiadkami starannie i planowo przygotowanego buntu przeciw «wszystkiemu, co zowi\u0105 Bogiem» (2 Tes 2, 4). Wynika zatem z tego, \u017ce „w \u017cadnej dziedzinie nie mo\u017ce z nim wsp\u00f3\u0142pracowa\u0107 ten, kto pragnie chrze\u015bcija\u0144sk\u0105 ocali\u0107 cywilizacj\u0119”. To w\u0142a\u015bnie t\u0105 nauk\u0105, a nie – jak suponuje p. Matuszkiewicz – „postsolidarno\u015bciow\u0105 antypolityk\u0105”, sk\u0142onno\u015bci\u0105 do „instrumentalizowania moralno\u015bci” czy, tym bardziej, quasi-religijnym misjonizmem „zbawiania” i „oczyszczania” spo\u0142ecze\u0144stwa od „upior\u00f3w przesz\u0142o\u015bci”, kieruj\u0105 si\u0119 konserwatywni antykomuni\u015bci (za intencje innych oczywi\u015bcie nie odpowiadam) tak\u017ce w swojej ocenie agenturalnej przesz\u0142o\u015bci abpa Wielgusa.
\r\n
\r\n Zgoda, te\u017c wola\u0142bym, aby zapobie\u017cenie zgorszeniu, jakim by\u0142oby obj\u0119cie tak wa\u017cnego urz\u0119du ko\u015bcielnego przez kap\u0142ana, kt\u00f3ry \u015bwiadomie i d\u0142ugotrwale wsp\u00f3\u0142pracowa\u0142 z najwi\u0119kszym wrogiem religii Chrystusowej, dokona\u0142o si\u0119 nie na oczach gawiedzi, nie w akompaniamencie zgie\u0142ku medialnego, lecz dyskretnie, tak jak drzewiej w Ko\u015bciele bywa\u0142o. Nawiasem m\u00f3wi\u0105c, ten zgie\u0142k mia\u0142, i ma nadal, dwojakie oblicze, bo emocje w drug\u0105 stron\u0119 podgrzewa\u0142, i nadal podgrzewa, w spos\u00f3b zupe\u0142nie nieprzytomny, koncern Ojca Dyrektora, czego jako\u015b m\u00f3j polemista nie chce zauwa\u017cy\u0107. <\/strong>Te godne po\u017ca\u0142owania okoliczno\u015bci s\u0105 jednak niezale\u017cnym od naszej woli skutkiem „uwi\u0119zienia” w \u015bwiecie demoliberalnym, jak r\u00f3wnie\u017c pewnych obiektywnych nast\u0119pstw cywilizacji informatycznej, przed kt\u00f3r\u0105 trudno cokolwiek ukry\u0107, a nie wyimaginowanego spisku „fanatyk\u00f3w u w\u0142adzy” z „aroganckimi dziennikarzami” na sp\u00f3\u0142k\u0119. Mo\u017cna stwierdzi\u0107, \u017ce zgorszenie by\u0142oby jeszcze wi\u0119ksze, gdyby konserwatywni katolicy milczeli ca\u0142y czas jak gr\u00f3b, poniewa\u017c w\u00f3wczas og\u00f3\u0142 katolicki otrzymywa\u0142by jedynie interpretacj\u0119 podawan\u0105 przez katolickich progresist\u00f3w, kt\u00f3rzy pragn\u0105 przy tej okazji upiec swoj\u0105 piecze\u0144, np. dalszej „demokratyzacji Ko\u015bcio\u0142a”. Musz\u0119 jednak z ca\u0142ym przekonaniem stwierdzi\u0107, \u017ce w tych dramatycznych dniach nie tylko z ust tradycjonalist\u00f3w, jak Pawe\u0142 Milcarek, ale r\u00f3wnie\u017c ekumenicznych post\u0119powc\u00f3w, jak Tomasz Terlikowski, s\u0142ysza\u0142em s\u0142owa nie pozostawiaj\u0105ce \u017cadnych w\u0105tpliwo\u015bci co do tego, \u017ce gdyby Ojciec Świ\u0119ty utrzyma\u0142 w mocy swoj\u0105 pierwotn\u0105 decyzj\u0119, przyj\u0119liby j\u0105 w duchu pos\u0142usze\u0144stwa i bez szemrania, acz sin gaudio. S\u0142owa buntownicze za\u015b w stosunku do Pontifexa us\u0142ysza\u0142em od t\u0142umu w katedrze \u015bw. Jana i przed ni\u0105 oraz, co najsmutniejsze, od samego Prymasa Polski.
\r\n
\r\n Kolejnym i znamiennym dla przyj\u0119tej przez p. Matuszkiewicza perspektywy poznawczej uproszczeniem jest jego interpretacja poj\u0119cia „prawdy”. Jego zdaniem ci, kt\u00f3rzy wzywaj\u0105 do prawdy, „jako naczelnego wskazania w odniesieniu do lustracji Ko\u015bcio\u0142a [pomijam ju\u017c t\u0119 nie\u015bcis\u0142o\u015b\u0107, \u017ce w rzeczywisto\u015bci chodzi o samooczyszczenie si\u0119 Ko\u015bcio\u0142a, a nie Jego „lustracj\u0119” z zewn\u0105trz – J.B.], zapewne nie zdaj\u0105 sobie sprawy, \u017ce myl\u0105 dwie zasadniczo r\u00f3\u017cne p\u0142aszczyzny. Poj\u0119cie prawdy odnosi si\u0119 do p\u0142aszczyzny poznania rozumowego, czyli do p\u0142aszczyzny intelektualnej. Poznawa\u0107 prawd\u0119 mo\u017cemy w obszarze naukowym, w dziedzinie takiego poznania jest ona warto\u015bci\u0105 najwy\u017csz\u0105. Natomiast to, czego domagaj\u0105 si\u0119 lustratorzy Ko\u015bcio\u0142a odnosi si\u0119 do zupe\u0142nie innej p\u0142aszczyzny, czyli do upubliczniania i oceniania (…) grzech\u00f3w innych ludzi”.
\r\n
\r\n Ot\u00f3\u017c powy\u017csze zdanie jest w\u0142a\u015bnie modelowym przyk\u0142adem „p\u00f3\u0142prawdy”, nadto – nie\u015bwiadomym zapewne – awerroistycznym b\u0142\u0119dem „dw\u00f3ch prawd”: jednej, rozumowej (intelektualnej), dla uczonych,  drugiej, dydaktycznej, dla maluczkich. Zdanie to jest „p\u00f3\u0142prawd\u0105” dlatego, \u017ce aczkolwiek poj\u0119cie prawdy rzeczywi\u015bcie ma prymarnie sens intelektualny i odnosi si\u0119 do p\u0142aszczyzny poznawczej, to jednak nie wy\u0142\u0105cznie. Takie zaw\u0119\u017cenie najoczywi\u015bciej k\u0142\u00f3ci si\u0119 w\u0142a\u015bnie z Ewangeli\u0105, w kt\u00f3rej nieustannie napotykamy wieloraki sens prawdy, bodaj najrzadziej poznawczy w\u0142a\u015bnie. Kiedy Chrystus m\u00f3wi, \u017ce „Prawda was wyzwoli”, albo oznajmia, i\u017c na to si\u0119 narodzi\u0142, aby da\u0107 \u015bwiadectwo Prawdzie, to z pewno\u015bci\u0105 nie chodzi tu o wezwanie do \u0107wiczenia intelektualnego albo obietnicy jakowego\u015b wtajemniczenia w nieznan\u0105 dot\u0105d gnosis. Or\u0119dzie prawdy ewangelicznej nie jest skierowane do gromadki m\u0119drc\u00f3w, kt\u00f3rzy nadto – je\u015bli reprezentuj\u0105 na przyk\u0142ad dyscypliny historyczne – winni poczeka\u0107 z opublikowaniem swoich bada\u0144 50 lat, a\u017c si\u0119 temat „jak figa ucukruje, jak tytu\u0144 ule\u017cy”. Prawda w Pi\u015bmie Świ\u0119tym oznacza wiele (oczywi\u015bcie wzajemnie niesprzecznych) rzeczy. Przede wszystkim ma sens metafizyczny: jest ona jednym z imion Bo\u017cych,  zarazem darem Ducha Świ\u0119tego. Prawda to tak\u017ce synonim objawienia S\u0142owa Wcielonego, jak w przytoczonych wy\u017cej cytatach. Prawda, to stan ducha, kt\u00f3ry winien przepaja\u0107 \u017cycie indywidualne i wsp\u00f3lnotowe chrze\u015bcijan, zobligowanych do \u017cycia objawion\u0105 Prawd\u0105 i „stania” w niej. Wreszcie – i to jest znaczenie, kt\u00f3rego respektowania wielu z nas domaga\u0142o si\u0119 istotnie w tych dniach, a nie b\u0119d\u0105ca w istocie pych\u0105 intencja przypisywana przez p. Matuszkiewicza – prawda ma sens moralny: oznacza po prostu – zado\u015b\u0107czyni\u0105cy \u00f3smemu przykazaniu – obowi\u0105zek prawdom\u00f3wno\u015bci. „Niech mowa wasza b\u0119dzie: tak, tak; nie, nie. A co nadto jest od Z\u0142ego pochodzi” (Mt 5, 37); „Dlatego odrzuciwszy k\u0142amstwo: niech ka\u017cdy z was m\u00f3wi prawd\u0119 do bli\u017aniego, bo jeste\u015bcie nawzajem dla siebie cz\u0142onkami” (Ef 4, 25); „Nie ok\u0142amujcie si\u0119 nawzajem, bo\u015bcie zwlekli z siebie dawnego cz\u0142owieka z jego uczynkami, a przyoblekli nowego” (Kol 3, 9); „Przede wszystkim, bracia moi, nie przysi\u0119gajcie ani na niebo, ani na ziemi\u0119, ani w \u017caden inny spos\u00f3b: wasze «tak» niech b\u0119dzie «tak», a «nie» niech b\u0119dzie «nie», aby\u015bcie nie popadli pod s\u0105d” (Jk 5, 12). To, co by\u0142o powodem zgorszenia publicznego w\u0142a\u015bnie, to przecie\u017c ewidentne, wielokrotne k\u0142amstwa i krzywoprzysi\u0119stwa i Arcybiskupa, i jego „id\u0105cych w zaparte” obro\u0144c\u00f3w, kt\u00f3rym zreszt\u0105 nie ma ko\u0144ca. <\/strong>Oto w dzisiejszym (13-14 stycznia 2007) numerze „Naszego Dziennika” czytam w kolejnym egzaltowanym ponad wszelk\u0105 miar\u0119 artykule ks. prof. Czes\u0142awa S. Bartnika, \u017ce „dokumenty przeciwko ks. abp. Stanis\u0142awowi Wielgusowi \u015bwiadczy\u0142y o jego dawnym, jakim\u015b po\u0142owicznym b\u0142\u0119dzie [podkr. moje – J.B.]”, co zreszt\u0105 i tak natychmiast zostaje uniewa\u017cnione stwierdzeniem o dokonaniu na osobie hierarchy „mordu rytualnego”, zorganizowanego przez sekt\u0119 „katar\u00f3w”. Czy s\u0105 jakie\u015b granice moralnego relatywizmu, kt\u00f3re mo\u017cna jeszcze przesun\u0105\u0107, powo\u0142uj\u0105c si\u0119 ca\u0142y czas na najwy\u017csze zakl\u0119cia religijne i moralne?
\r\n
\r\n Odwracaj\u0105c zarzut relatywizmu, p. Matuszkiewicz przypisuje mi „rehabilitacj\u0119 gallikanizmu”, poprzez wychwalanie „prezydenta uzurpuj\u0105cego sobie prawo do decydowania o obsadzie stolicy arcybiskupiej i podejmuj\u0105cego interwencje, nie w obronie prawdy doktrynalnej czy racji stanu, ale w imi\u0119 obrony w\u0142asnych racji politycznych”.
\r\n
\r\n Poniewa\u017c zak\u0142adam, \u017ce m\u00f3j adwersarz stawia \u00f3w zarzut kieruj\u0105c si\u0119 „bona fide”, musz\u0119 r\u00f3wnie\u017c za\u0142o\u017cy\u0107 w tym wypadku niedostatek jego wiedzy. Gallikanizm bowiem jest cezaropapistycznym wypaczeniem relacji pa\u0144stwa do Ko\u015bcio\u0142a, naros\u0142ym na b\u0142\u0119dach o charakterze koncyliarystycznym, episkopalistycznym i nacjonalistycznym. Przeciwstawia si\u0119 on powszechno\u015bci jurysdykcji papie\u017ca – na korzy\u015b\u0107 w\u0142adzy monarszej, ale r\u00f3wnie\u017c lokalnego episkopatu; podkre\u015bla niezale\u017cno\u015b\u0107 kr\u00f3la od w\u0142adzy papieskiej w sprawach doczesnych i ograniczenie w\u0142adzy papie\u017ca przez prawo kanoniczne, obejmuj\u0105ce r\u00f3wnie\u017c niezawis\u0142o\u015b\u0107 uchwa\u0142 synodu narodowego; przyznaje kr\u00f3lowi uprawnienia w zakresie zwo\u0142ywania synod\u00f3w narodowych oraz „placetum regium” na pisma i decyzje papieskie; ogranicza podr\u00f3\u017ce biskup\u00f3w do Rzymu i ich prawo apelacji do Stolicy Apostolskiej; kr\u00f3lowi przyznaje prawo kontrolowania wszystkich instytucji ko\u015bcielnych w kraju, a przede wszystkim prawo obsadzania wszystkich beneficj\u00f3w ko\u015bcielnych. Przed formaln\u0105 schizm\u0105 Ko\u015bcio\u0142a partykularnego chroni\u0142o Ko\u015bci\u00f3\u0142 gallika\u0144ski (i pa\u0144stwo) jedynie uznawanie w\u0142adzy papieskiej w zakresie duchowym. Gdzie tu zatem „gallikanizm”? Je\u017celi widzieli\u015bmy jakie\u015b jego pierwiastki w ostatnich dniach, to raczej w zakresie „episkopalizmu”, czyli demonstracyjnego okazywania przez cz\u0119\u015b\u0107 biskup\u00f3w, na czele z Prymasem, swojego niezadowolenia z ostatecznej decyzji Ojca Świ\u0119tego. A na poziomie plebejskim, „ludu Bo\u017cego” w\u0142a\u015bnie, kt\u00f3ry na wezwanie o. Tadeusza Rydzyka dokona\u0142 „zajazdu na Warszaw\u0119”, w nacjonalistycznej herezji, kt\u00f3r\u0105 najdobitniej wykrzycza\u0142 jegomo\u015b\u0107 (miejmy nadziej\u0119, \u017ce B\u00f3g mu to g\u0142upstwo wybaczy, bo przecie\u017c nie wiedzia\u0142, co m\u00f3wi) wo\u0142aj\u0105cy, \u017ce bronimy „naszej, polskiej religii”.<\/strong>
\r\n
\r\n W dyskrecjonalnej i w obronie racji stanu, a nie – jak zak\u0142ada bez podania racji p. Matuszkiewicz, „w obronie w\u0142asnych racji politycznych” (kto zreszt\u0105 definiuje racj\u0119 stanu, je\u015bli nie g\u0142owa pa\u0144stwa?) – interwencji Prezydenta RP w Watykanie nie postrzegam zatem znamion gallikanizmu. Je\u017celiby m\u00f3j polemista upiera\u0142 si\u0119 zreszt\u0105 przy tej kwalifikacji, to zak\u0142adam, \u017ce konsekwentnie pot\u0119pia np. gen. Franco za obstawanie przy tradycyjnej prerogatywie kr\u00f3l\u00f3w hiszpa\u0144skich, tzw. prawa prezentacji biskup\u00f3w oraz za korzystanie z niego, gdy papie\u017c Pawe\u0142 VI mianowa\u0142 biskup\u00f3w – zwolennik\u00f3w „demokratyzacji” lub nawet, w kraju Bask\u00f3w, sympatyka terrorystycznego separatyzmu. Sfera spraw „mieszanych” co do zakresu kompetencji w\u0142adzy duchownej i \u015bwieckiej istnieje naprawd\u0119, a najodpowiedniejszym, najbardziej wywa\u017conym, unikaj\u0105cym wypacze\u0144 i cezaropapizmu i papocezaryzmu, sposobem regulowania mo\u017cliwych napi\u0119\u0107 pomi\u0119dzy obu w\u0142adzami jest doktryna gelazja\u0144ska, czyli sformu\u0142owana przez papie\u017ca \u015bw. Gelazego I teoria „Dw\u00f3ch Mieczy”. Kwintesencj\u0105 gelazjanizmu w spornej dla nas kwestii jest nast\u0119puj\u0105ce sformu\u0142owanie z „Czwartego traktatu o wi\u0119zach anatemy”: „Albowiem Chrystus, pomny ludzkiej u\u0142omno\u015bci, Swoim wspania\u0142ym ustanowieniem, maj\u0105cym na celu zbawienie swoich wyznawc\u00f3w, tak w\u0142a\u015bnie rozdzieli\u0142 funkcje obu w\u0142adz, przydzielaj\u0105c ka\u017cdej w\u0142a\u015bciwe pole dzia\u0142ania i odr\u0119bne godno\u015bci, poniewa\u017c chcia\u0142, (…) aby i cesarze chrze\u015bcija\u0144scy potrzebowali kap\u0142an\u00f3w ze wzgl\u0119du na \u017cycie wieczne i kap\u0142ani stosowali si\u0119 do rozporz\u0105dze\u0144 cesarskich w sprawach ziemskich [podkr. moje – J.B.]. Za\u015b w „Dwunastym li\u015bcie do cesarza Anastazego z roku 494”, podkre\u015blaj\u0105c oczywi\u015bcie podleg\u0142o\u015b\u0107 cesarzy biskupom w sprawach „kanonu religii”, Gelazy zaznacza zarazem, \u017ce „w dziedzinie prawnego porz\u0105dku publicznego zwierzchnicy religijni, uznaj\u0105c, \u017ce w\u0142adza zosta\u0142a Ci [Cesarzowi] dana z woli Najwy\u017cszego, sami tak\u017ce s\u0142uchaj\u0105 Twoich praw”.
\r\n
\r\n ***
\r\n
\r\n Jako \u017ce nowy Redaktor Naczelny „Pro Fide Rege et Lege” i zarazem administrator forum na stronie Klubu Zachowawczo-Monarchistycznego, dr Adam Wielomski z entuzjazmem zarekomendowa\u0142 tekst p. Matuszkiewicza, to musz\u0119 uzna\u0107, \u017ce solidaryzuje si\u0119 z zarzutami tego\u017c autora w stosunku do mnie. Dlatego pozwol\u0119 sobie odnie\u015b\u0107 si\u0119 tak\u017ce do kilku w\u0105tk\u00f3w jego w\u0142asnego, opublikowanego kilka dni wcze\u015bniej komentarza, zatytu\u0142owanego „Milcarki i Bartosie”. Kieruj\u0119 si\u0119 przy tym dok\u0142adnie t\u0105 sam\u0105 maksym\u0105, co p. Matuszkiewicz do mnie, tzn. „Amicus Plato, sed magis amica veritas”.
\r\n
\r\n Naprz\u00f3d zauwa\u017c\u0119, \u017ce pos\u0142ugiwanie si\u0119, cho\u0107by w stosunku do najbardziej niemi\u0142ych sobie adwersarzy, liczb\u0105 mnog\u0105 ich nazwisk jest do\u015b\u0107 paskudnym obyczajem, wprowadzonym do j\u0119zyka dziennikarskiego przez dziennikarzy „Trybuny Ludu”, „\u017bo\u0142nierza Wolno\u015bci” i innych gadzin\u00f3wek PRL-owskich. Wiem, dr Milcarek pierwszy zaczepi\u0142 na swoim blogu KZM, k\u0105\u015bliwie i b\u0142\u0119dnie interpretuj\u0105c tak\u017ce jego rezerw\u0119 w stosunku do inicjatywy pos\u0142a dr. Artura G\u00f3rskiego odno\u015bnie do intronizacji Jezusa Kr\u00f3la Polski, ale to nie jest \u017cadne usprawiedliwienie.
\r\n
\r\n Przede wszystkim  jednak musz\u0119 wyzna\u0107, \u017ce by\u0142em g\u0142\u0119boko poruszony demonstracyjnym wr\u0119cz instrumentalizmem, jaki dr Wielomski ujawni\u0142 w swoim my\u015bleniu o kwestii lustracji, wyznaj\u0105c, \u017ce postrzega\u0142 j\u0105 jako „\u015brodek (…) do unicestwienia pewnego \u015brodowiska politycznego i intelektualnego”, co nast\u0119pnie podni\u00f3s\u0142 do rangi og\u00f3lnej zasady my\u015blenia politycznego, kt\u00f3rego j\u0105dro mia\u0142oby by\u0107 nast\u0119puj\u0105ce: „s\u0105 wrogowie; maj\u0105 s\u0142aby punkt, jakim jest ich \u017cyciorys; a wi\u0119c odpalamy min\u0119, kt\u00f3r\u0105 maj\u0105 w swoim CV i dokonujemy ich politycznej anihilacji”. Owszem, znakomitemu erudycie i historykowi my\u015bli politycznej, jakim dr Wielomski jest bez w\u0105tpienia, zdarza\u0142y si\u0119 ju\u017c wcze\u015bniej pewne publicystyczne eskapady zdradzaj\u0105ce s\u0142abo\u015b\u0107 do flirtowania z makiawelia\u0144skim „realizmem politycznym”, ale teraz zaczynam si\u0119 obawia\u0107 czy nie jest to jednak trwalsza dyspozycja mentalna. Tym bardziej, \u017ce jednocze\u015bnie dokonuje on zabiegu tworzenia pozoru, jakoby jedyn\u0105 alternatyw\u0105 dla tej „moralno\u015bci Kalego” w polityce by\u0142 abstrakcyjny fanatyzm ideolog\u00f3w.
\r\n
\r\n P\u00f3\u0142 roku temu, kiedy przy okazji wyp\u0142yni\u0119cia sprawy ks. Czajkowskiego zauwa\u017cy\u0142em, \u017ce istnieje pewna wyra\u017ana kompatybilno\u015b\u0107 pomi\u0119dzy eklezjalnym i teologicznym „nowinkarstwem” a podatno\u015bci\u0105 na zdrad\u0119 Ko\u015bcio\u0142a i p\u00f3j\u015bcie na s\u0142u\u017cb\u0119 komunistom, zosta\u0142em zrugany przez o. Ludwika Wi\u015bniewskiego za stawianie, jego zdaniem, znaku r\u00f3wno\u015bci pomi\u0119dzy obu zjawiskami, czego jednakowo\u017c nie czyni\u0142em. Nie wyklucza\u0142em ani mo\u017cliwo\u015bci dokonania takiej zdrady przez „konserwatyst\u0119”, ani nie twierdzi\u0142em, \u017ce ka\u017cdy modernista na pewno by\u0142 na us\u0142ugach komunistycznej tajnej policji. Teraz okaza\u0142o si\u0119, \u017ce moje zareagowanie na zdrad\u0119 pra\u0142ata z „naszej” opcji spycha mnie do jakobi\u0144skiego interna „politycznych szale\u0144c\u00f3w”. C\u00f3\u017c, wypada mi powt\u00f3rzy\u0107 za Montaigne`m: „Bity przez obie strony, dla gwelf\u00f3w by\u0142em gibelinem, dla gibelin\u00f3w gwelfem”. Ale mniejsza o moj\u0105 kondycj\u0119, wa\u017cniejsze, i\u017c nie mog\u0119 poj\u0105\u0107, jak wytrawny znawca filozofii politycznej, kt\u00f3ry z takim zrozumieniem pisa\u0142 o plato\u0144skim rozumieniu polityki jako odwzorowywaniu \u0142adu duszy w \u017cyciu pa\u0144stwa, mo\u017ce twierdzi\u0107, \u017ce jedyn\u0105 alternatyw\u0105 dla fanatyzmu ideologicznego jest relatywizm sofisty Trazymacha, kt\u00f3ry dowodzi, \u017ce sprawiedliwe i dobre jest zawsze i tylko to, co s\u0142u\u017cy danej stronie: demokratom, oligarchom itd. Co do mnie, nie uwa\u017cam, by wina Antoniego Macierewicza w 1992 r. polega\u0142a na tym, \u017ce umieszczaj\u0105c na swej li\u015bcie Wies\u0142awa Chrzanowskiego, odebra\u0142 mniejszo\u015bciowemu rz\u0105dowi Jana Olszewskiego g\u0142osy pos\u0142\u00f3w ZChN, ale, \u017ce umie\u015bci\u0142 na niej cz\u0142owieka niewinnego i prawego, o biografii wr\u0119cz heroicznej. Ja przez kilka miesi\u0119cy, nie\u015bwiadom niczego, nawet „przeciek\u00f3w”, kt\u00f3re ju\u017c, jak teraz si\u0119 dowiaduj\u0119, kr\u0105\u017cy\u0142y, cieszy\u0142em si\u0119 z szans, a nast\u0119pnie nominacji abp. Wielgusa, o kt\u00f3rym mia\u0142em jak najlepsze mniemanie. Je\u017celi zatem niedopuszczenie do obj\u0119cia przeze\u0144 urz\u0119du uwa\u017cam za naturalne, to nie z innego powodu, jak istotnie „abstrakcyjnej” zasady moralnej – bo zasady moralne s\u0105 oczywi\u015bcie „abstrakcyjne”, w tym sensie, \u017ce nie okazjonalne i sytuacyjne – kt\u00f3r\u0105 wyrazi\u0142 ongi\u015b jeden z najwi\u0119kszych polskich konserwatyst\u00f3w, J\u00f3zef Szujski s\u0142owami: „do s\u0142u\u017cby publicznej powinno si\u0119 przyst\u0119powa\u0107 jak do sakramentu”. A s\u0142u\u017cba Bo\u017ca, pos\u0142uga biskupia jest oczywi\u015bcie tak\u017ce s\u0142u\u017cb\u0105 publiczn\u0105.
\r\n
\r\n Dziwi mnie r\u00f3wnie\u017c stosowanie (przez obu publicyst\u00f3w) podw\u00f3jnych standard\u00f3w w stosunku do polityk\u00f3w i ksi\u0119\u017cy. O ile s\u0105 oni bezlito\u015bni w ocenie prawicowo\u015bci czy konserwatyzmu przede wszystkim PiS-u, i w du\u017cej mierze maj\u0105 oczywi\u015bcie racj\u0119, to zupe\u0142nie bezkrytycznie podchodz\u0105 do analogicznych etykietek w stosunku do biskup\u00f3w, postrzeganych jako „konserwatywne skrzyd\u0142o” w Episkopacie. Nie mog\u0105 przecie\u017c nie wiedzie\u0107, \u017ce te okre\u015blenia maj\u0105 w du\u017cej mierze sens i zakres umowny – w\u0142a\u015bnie analogiczny do establishmentowej „centroprawicy” – i w\u0142a\u015bciwie ka\u017cdy z nich w epoce „Syllabusa” mia\u0142by powa\u017cne k\u0142opoty ze Świ\u0119tym Officjum. \u017baden z nich nie jest sensu proprio tradycjonalist\u0105, lecz s\u0105 oni, by tak rzec, reprezentantami „posoborowego” High Church, mimo to g\u0142osz\u0105cymi przecie\u017c tak\u017ce doktryn\u0119 o wolno\u015bci religijnej, prawach cz\u0142owieka, dialogu ekumenicznym, tyle \u017ce trzymaj\u0105c si\u0119 „umiarkowanej” wyk\u0142adni dokument\u00f3w Vaticanum II, ich „litery”, a wystrzegaj\u0105c si\u0119 burzliwych wzlot\u00f3w soborowego „ducha”, znamiennych dla libera\u0142\u00f3w z „Ko\u015bcio\u0142a Niskiego”. Tak si\u0119 te\u017c dziwnie sk\u0142ada, \u017ce akurat w polskich diecezjach rz\u0105dzonych przez biskup\u00f3w konserwatywnych (i „narodowych”) na og\u00f3\u0142 najtrudniej by\u0142o dot\u0105d uzyska\u0107 indult na odprawianie mszy w rycie klasycznym. Sk\u0105din\u0105d, podana przez dr. Wielomskiego „informacja”, jakoby tradycjonalista Pawe\u0142 Milcarek do sp\u00f3\u0142ki z ekumenist\u0105 Tomaszem Terlikowskim „wysadzi\u0142 w powietrze” konserwatywn\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 polskiego Ko\u015bcio\u0142a jest, jak by rzek\u0142 Mark Twain, mocno przesadzona. Sk\u0142onny by\u0142bym wierzy\u0107 raczej tym watykanistom, kt\u00f3rzy na analizie dzia\u0142a\u0144 Stolicy Apostolskiej z\u0119by zjedli, \u017ce o ile kilka miesi\u0119cy temu wci\u0105\u017c jeszcze w gr\u0119 wchodzili biskupi „opcji” post\u0119powej, to w istniej\u0105cej obecnie sytuacji nominacja biskupa konserwatywnego jest bliska pewno\u015bci; w tym kontek\u015bcie wymieniani s\u0105 najcz\u0119\u015bciej abp J\u00f3zef Michalik oraz osobisty przyjaciel papie\u017ca, bp Zygmunt Zimowski.
\r\n
\r\n Rozwa\u017caj\u0105c kwesti\u0119 konserwatyzmu owych biskup\u00f3w warto r\u00f3wnie\u017c wyci\u0105gn\u0105\u0107 lekcj\u0119 z tego ujawnionego fragmentu „teczki” abp. Wielgusa, w kt\u00f3rych ubowiec chwali go za wyzbycie si\u0119 „fanatyzmu religijnego”, wyra\u017canie negatywnych opinii o wstecznym i reakcyjnym obliczu (\u00f3wczesnego) polskiego Episkopatu, tudzie\u017c niech\u0119\u0107 do noszenia sutanny. Je\u017celi nawet by\u0142 to rodzaj „zwodzenia” oficera prowadz\u0105cego przez ksi\u0119dza, to te\u017c ma on swoj\u0105 wymow\u0119. Dlatego za wyj\u0105tkowo trafn\u0105 diagnoz\u0119 genezy zjawisk kolaboracji ksi\u0119\u017cy (i woln\u0105 od cienia braku szacunku dla duchowie\u0144stwa czy niepow\u015bci\u0105gliwo\u015bci j\u0119zyka i ocen) uwa\u017cam o\u015bwiadczenie Stowarzyszenia Kultury Chrze\u015bcija\u0144skiej im. Ks. Piotra Skargi, w kt\u00f3rym zwr\u00f3con\u0105 uwag\u0119 na „rozmi\u0119kczaj\u0105cy” morale ksi\u0119\u017cy charakter soborowego aggiornamento i rozpowszechniania si\u0119 zalece\u0144 co do postaw „dialogicznych”, kt\u00f3re w warunkach tego systemu ko\u0144czy\u0142y si\u0119 „dialogiem operacyjnym”.
\r\n
\r\n Z kolei pos\u0142ugiwanie si\u0119 w tym kontek\u015bcie przypadkiem „radosnej tw\u00f3rczo\u015bci” publicystycznej o. Tomasza Bartosia z jego ultrademokratyzacyjn\u0105 retoryk\u0105, wydaje mi si\u0119 „strachami na lachy”. O. Barto\u015b swoje osobliwe pogl\u0105dy g\u0142osi nie od dzisiaj i ka\u017cda okazja do ich przypomnienia jest dla niego dobra. Jestem przekonany, \u017ce nie zawaha\u0142by si\u0119 on og\u0142osi\u0107 swoich postulat\u00f3w r\u00f3wnie\u017c w\u00f3wczas, gdyby zamiast „sprawy Wielgusa” wybuch\u0142a najpierw „sprawa” jakiegokolwiek biskupa liberalnego, np. abpa J\u00f3zefa \u017byci\u0144skiego. Wbrew twierdzeniu dr. Wielomskiego jest on bowiem w\u0142a\u015bnie nie „jakobi\u0144skim graczem”, lecz klinicznym przyk\u0142adem opisywanego przeze\u0144 ze swad\u0105 za Taine`m „jakobi\u0144skiego fanatyka”. Nawiasem m\u00f3wi\u0105c, dziwi mnie, \u017ce nie spostrzeg\u0142 on, \u017ce o. Barto\u015b raczy sobie \u017cartowa\u0107 szydz\u0105c (w czym akurat jest zgodny z dr. Wielomskim) z tradycjonalist\u00f3w z „Christianitas” i „Frondy”, przywi\u0105zanych do instytucji Ko\u015bcio\u0142a przedpoborowego, i\u017c „o\u015bmielaj\u0105 si\u0119 krytykowa\u0107 biskup\u00f3w, co (…) jest nie do pomy\u015blenia w wizji Ko\u015bcio\u0142a, kt\u00f3rej s\u0105 zwolennikami” (Lustracja w Ko\u015bciele, „Europa”, 6 stycznia 2007). Kto jak kto, ale znawca XIX-wiecznego ultramontanizmu pierwszy powinien wykpi\u0107 nieuka, przypominaj\u0105c rol\u0119 Louisa Veuillota, przed kt\u00f3rym dr\u017celi biskupi, \u017ce dopatrzy si\u0119 u nich cho\u0107by \u015bladowej skazy liberalizmu i og\u0142osi to publicznie.
\r\n
\r\n<\/p>\r\n

***
\r\n<\/div>\r\n


\r\n Na koniec chcia\u0142bym jeszcze zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 na okoliczno\u015b\u0107 tycz\u0105c\u0105 publicystyki obu autor\u00f3w, kt\u00f3rym tu odpowiadam. Piorunuj\u0105 oni  emocjonalny irracjonalizm „lustracyjnych fanatyk\u00f3w”, a jednocze\u015bnie ich teksty nasycone s\u0105 nies\u0142ychanie siln\u0105 dawk\u0105 emocjonalnej retoryki. Kilka pr\u00f3bek z dyskursu p. Matuszkiewicza ju\u017c podawa\u0142em. Podobnie jest u dr. Wielomskiego: „katolicko-prawicowi publicy\u015bci z wyciem rzucili si\u0119 na abpa Wielgusa”; „rzucili si\u0119 rozwali\u0107 i zniszczy\u0107 «komucha»; no i przede wszystkim ta bodaj co najmniej po trzykro\u0107 powt\u00f3rzona fraza, b\u0119d\u0105ca oczywist\u0105 hiperbol\u0105, o „wysadzaniu w powietrze”.
\r\n
\r\n Lecz nie tylko o retoryk\u0119 tu chodzi. Widz\u0119, \u017ce \u015brodowisko KZM zaczyna przyjmowa\u0107 prowadz\u0105c\u0105, moim zdaniem, donik\u0105d, strategi\u0119 to\u017csamo\u015bciow\u0105. Ma si\u0119 ona opiera\u0107 na bezpardonowym zwalczaniu zar\u00f3wno prawicowych „fanatyk\u00f3w u w\u0142adzy”, jak tego \u015brodowiska tradycjonalist\u00f3w, kt\u00f3re personifikuje Pawe\u0142 Milcarek. Jasno \u00f3w cel uj\u0105\u0142 p. Matuszkiewicz, m\u00f3wi\u0105c, \u017ce nie ma innej drogi do odbudowy polskiej prawicy, jak „na gruzach m\u0119tnej rewolucji moralnej”. Pomijaj\u0105c okoliczno\u015b\u0107 przedwczesnego odtr\u0105bienia faktu owego zagruzowania, nale\u017cy zauwa\u017cy\u0107, \u017ce zagruzowa\u0107 co\u015b, w sprzyjaj\u0105cych okoliczno\u015bciach, jest dosy\u0107 \u0142atwo, lecz na gruzach rzadko cokolwiek wyrasta. Surowa i sprawiedliwa krytyka PiS-u z pozycji konserwatywnej „ortodoksji” – jak najbardziej, sam to czyni\u0142em po wielokro\u0107, o czym wiedz\u0105 czytelnicy „Pro Fide Rege et Lege”. Lecz frontalna walka z nim jako wrogiem nr 1, przy braku jakiejkolwiek realnej alternatywy prawicowej, dla mnie w gr\u0119 nie wchodzi. Tym bardziej, nie liczcie na m\u00f3j wsp\u00f3\u0142udzia\u0142, Panowie, w bratob\u00f3jczej walce pomi\u0119dzy, jak\u017ce wci\u0105\u017c szczup\u0142ymi, si\u0142ami tradycjonalizmu katolickiego. Nie chcia\u0142bym na staro\u015b\u0107 znale\u017a\u0107 si\u0119 w gronie takich niespodziewanych sojusznik\u00f3w, jak wyjadacze politycznej „m\u0105dro\u015bci etapu”, wrogowie „antykomunistycznego fanatyzmu” i „piso\u017cercy” te\u017c zawo\u0142ani, pokroju Passenta, Toeplitza czy Poradowskiej, no i oczywi\u015bcie trz\u00f3dka Adama Michnika z „Gazety Wyborczej”.
\r\n
\r\n Jacek Bartyzel<\/em><\/strong><\/p>\r\n

 <\/p>\r\n

(Podkre\u015blenia w tek\u015bcie pochodz\u0105 od Redakcji BIBU\u0141Y<\/em>) <\/p>\r\n

 <\/p>\r\n\r\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Na stronie internetowej Klubu Zachowawczo-Monarchistycznego pojawi\u0142 si\u0119 artyku\u0142 p. Tadeusza Matuszkiewicza, b\u0119d\u0105cy krytycznym odniesieniem si\u0119 do o\u015bwiadczenia Klubu Konserwatywnego w Łodzi w sprawie abpa Stanis\u0142awa Wielgusa. Naprz\u00f3d pragn\u0119 zauwa\u017cy\u0107, \u017ce autor, przyznaj\u0105cy si\u0119 do „g\u0142\u0119bokiego dyskomfortu” z racji podejmowania polemiki ze mn\u0105, kt\u00f3rego mianuje jednym ze swoich „mistrz\u00f3w intelektualnych”, zupe\u0142nie niepotrzebnie sumituje si\u0119 z tego […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[9],"tags":[35],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/859"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=859"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/859\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=859"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=859"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=859"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}