{"id":85886,"date":"2016-02-18T09:36:04","date_gmt":"2016-02-18T14:36:04","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=85886"},"modified":"2016-02-18T10:52:31","modified_gmt":"2016-02-18T15:52:31","slug":"designer-babies-czeka-nas-produkcja-nadludzi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=85886","title":{"rendered":"\u201eDesigner babies” \u2013 czeka nas produkcja nadludzi"},"content":{"rendered":"

Diagnostyka wykrywaj\u0105ca wady genetyczne przed zap\u0142odnieniem, dzieci z trojgiem rodzic\u00f3w i w ko\u0144cu modyfikowanie gen\u00f3w. Co \u0142\u0105czy te metody? Po pierwsze, technologia in vitro<\/em>. Po drugie, to kroki do stworzenia designer babies<\/em> – dzieci na zam\u00f3wienie. \u201eLepszego\u201d potomstwa o cechach po\u017c\u0105danych przez rodzic\u00f3w, a mo\u017ce nawet przez pa\u0144stwo. Czy czeka nas powstanie rasy zmodyfikowanych genetycznie nadludzi?<\/strong><\/p>

Mianem designer babies<\/em> okre\u015bla si\u0119 dzieci powsta\u0142e w wyniku zastosowania r\u00f3\u017cnych technik – zar\u00f3wno znanych od lat, jak i najnowszych, jeszcze nie w pe\u0142ni wprowadzonych. Jedna z tych metod polega na selekcji plemnik\u00f3w prowadz\u0105cej do pocz\u0119cia si\u0119 dziecka konkretnej p\u0142ci. W niekt\u00f3rych krajach jest ona legalna pod warunkiem, \u017ce s\u0142u\u017cy leczeniu chor\u00f3b genetycznych. Cz\u0119\u015b\u0107 spo\u015br\u00f3d schorze\u0144 – na przyk\u0142ad hemofilia – ujawnia si\u0119 bowiem wy\u0142\u0105cznie w m\u0119skich zarodkach.<\/p>

Kolejny spos\u00f3b to tzw. diagnostyka preimplantacyjna PGD (PGS). Przed transferem do macicy zarodki s\u0105 poddawane badaniu maj\u0105cemu na celu wykrycie wad genetycznych. Je\u015bli zarodek oka\u017ce si\u0119 \u201enieuszkodzony\u201d, przenosi si\u0119 go do macicy. W przeciwnym razie zostaje zniszczony (zabity) – niczym kalekie dzieci w krajach poga\u0144skich.<\/p>

Jeszcze bardziej kontrowersyjna jest tzw. technika trzeciego rodzica. Polega ona na wykorzystaniu nie tylko plemnika i (pozbawionej j\u0105dra) kom\u00f3rki jajowej pierwszej matki, lecz tak\u017ce j\u0105dra kom\u00f3rkowego drugiej matki. Metoda ta stosowana jest w przypadkach, gdy \u201eg\u0142\u00f3wna\u201d matka cierpi na choroby mitochondrialne. To do\u015b\u0107 rzadkie zaburzenia genetyczne. Przychodzi z nim na \u015bwiat jedno na kilka tysi\u0119cy dzieci.<\/p>

Modyfikacja genomu <\/strong><\/p>

Szczeg\u00f3lnie niebezpieczny eksperyment polegaj\u0105cy na przemianie ludzkiego genomu przeprowadzili Chi\u0144czycy. Wyniki opublikowali w ubieg\u0142ym roku na \u0142amach pisma \u201eProtein&Cell\u201d. Efekt ich zabieg\u00f3w uznany zosta\u0142 za najbardziej prze\u0142omowe odkrycie stulecia. Chodzi o modyfikacj\u0119 genetyczn\u0105 embrionu dokonan\u0105 przez naukowc\u00f3w na Uniwersytecie Sun Yat-sen w Guangzhou. Konkretnie chodzi\u0142o o gen odpowiedzialny za \u015bmierteln\u0105 chorob\u0119 krwi – talasemi\u0119.<\/p>

Do przedsi\u0119wzi\u0119cia wykorzystano technik\u0119 CRISPR opracowan\u0105 na ameryka\u0144skim Massachusetts Institute of Technology. Jak informuje \u201eThe Telegraph\u201d, metoda polega na wykorzystaniu bakteriopochodnej proteiny do usuni\u0119cia konkretnego genu. Ten jest zast\u0119powany przez now\u0105 moleku\u0142\u0119.<\/p>

Eksperyment wywo\u0142a\u0142 liczne kontrowersje w\u015br\u00f3d naukowc\u00f3w. Presti\u017cowe pisma, takie jak \u201eScience\u201d i \u201eNature\u201d odm\u00f3wi\u0142y publikacji artyku\u0142u prezentuj\u0105cego dok\u0142adny przebieg zabiegu. Wyra\u017cano obawy, \u017ce chi\u0144scy naukowcy przyczyni\u0105 si\u0119 do upowszechnienia eugeniki i tworzenia zaprojektowanych na \u017cyczenie dzieci (designer babies<\/em>). Chi\u0144ski eksperyment pokaza\u0142, i\u017c zmiana ludzkiego genomu jest mo\u017cliwa – chocia\u017c akurat \u201ebior\u0105ce udzia\u0142\u201d w nim embriony by\u0142y niezdolne do dalszego rozwoju.<\/p>

Jednak na obecnym etapie masowe zastosowanie tej technologii na ludziach by\u0142oby zbyt ryzykowne. Zmiana genomu uda\u0142a si\u0119 bowiem jedynie u zdecydowanej mniejszo\u015bci embrion\u00f3w poddanych eksperymentowi. Podobnie niska jest skuteczno\u015b\u0107 technologii CRISPR stosowanej na zwierz\u0119tach.<\/p>

Zdaniem cytowanego przez \u201eBusiness Insider\u201d Guopinga Fenga z MIT’s McGovern Institute, poziom pewno\u015bci wystarczaj\u0105cy do podj\u0119cia decyzji o zastosowaniu technologii na ludziach b\u0119dzie mo\u017cliwy do osi\u0105gni\u0119cia za 10-20 lat. W\u00f3wczas skuteczna zmiana genomu embrionu zupe\u0142nie przestanie by\u0107 problemem technicznym, a \u201eprodukcja\u201d designer babies<\/em> stanie si\u0119 wy\u0142\u0105cznie kwesti\u0105 etyczn\u0105 i prawn\u0105.<\/p>

Designer babies<\/em> – do czego to mo\u017ce prowadzi\u0107 ?<\/strong><\/p>

Zwolennicy procederu projektowania \u201edzieci na zam\u00f3wienie\u201d wskazuj\u0105 na medyczne korzy\u015bci z tym zwi\u0105zane. Chodzi g\u0142\u00f3wnie o likwidacj\u0119 chor\u00f3b genetycznych, a tak\u017ce spodziewane wyd\u0142u\u017cenie \u017cycia. Nie brakuje jednak tak\u017ce argument\u00f3w typowo eugenicznych – na plus przemawia\u0107 maj\u0105 wy\u017csza inteligencja oraz wzrost szans na \u017cyciowy sukces \u201epoprawianych\u201d dzieci. Ale wskazuje si\u0119 tak\u017ce na problemy wynikaj\u0105ce z zakazu stosowania in\u017cynierii genetycznej.<\/p>

Stanowisko po\u015brednie zaj\u0119li naukowcy, kt\u00f3rzy spotkali si\u0119 w grudniu 2015 r. na International Summit on Human Gene Editing. Zaaprobowali oni przetwarzanie gen\u00f3w w celach klinicznych i badawczych. Jednocze\u015bnie podkre\u015blili, \u017ce \u201ezmodyfikowane kom\u00f3rki nie mog\u0105 by\u0107 wykorzystywane do zainicjowania ci\u0105\u017cy\u201d. Tym samym sprzeciwili si\u0119 tworzeniu designer babies<\/em>.<\/p>

Zdaniem uczestnik\u00f3w wspomnianej konferencji, zagro\u017cenia wi\u0105\u017c\u0105ce si\u0119 z nowymi \u015bcie\u017ckami nauki w tym zakresie maj\u0105 charakter zar\u00f3wno biologiczny jak i spo\u0142eczny. Do tych pierwszych nale\u017c\u0105 mi\u0119dzy innymi ryzyko b\u0142\u0119dnej lub niekompletnej modyfikacji gen\u00f3w czy trudno\u015bci w przewidywaniu negatywnych konsekwencji zmian genetycznych.<\/p>

Naukowcy zauwa\u017caj\u0105, i\u017c raz wprowadzone zmiany nie b\u0119d\u0105 mog\u0142y zosta\u0107 usuni\u0119te bez powa\u017cnych problem\u00f3w a ich wp\u0142yw b\u0119dzie mia\u0142 zasi\u0119g globalny. Uczeni podkre\u015blaj\u0105, \u017ce ingerencja w genom to ni mniej ni wi\u0119cej tylko \u201ezmiana ewolucji cz\u0142owieka\u201d, a to wymaga powa\u017cnego etycznego namys\u0142u.<\/p>

Bior\u0105cy udzia\u0142 w konferencji zwr\u00f3cili tak\u017ce uwag\u0119 na konsekwencje innego jeszcze rodzaju. Istnieje bowiem niebezpiecze\u0144stwo, \u017ce zmiany gen\u00f3w zwi\u0119ksz\u0105 nier\u00f3wno\u015bci spo\u0142eczne oraz, \u017ce dokonywane b\u0119d\u0105 pod przymusem.<\/p>

Genetyczny supermarket czy pa\u0144stwowa kontrola <\/strong><\/p>

Warto rozwa\u017cy\u0107 te argumenty. Je\u015bli zmiana genomu dzieci pozostawiona zostanie wolnemu rynkowi, to z pewno\u015bci\u0105 nie ka\u017cdy b\u0119dzie m\u00f3g\u0142 sobie na ni\u0105 pozwoli\u0107. Gdy te zaprojektowane dzieci dorosn\u0105, same zaczn\u0105 zamawia\u0107 ulepszone genetycznie potomstwo. W ten spos\u00f3b podzia\u0142y spo\u0142eczne b\u0119d\u0105 si\u0119 pog\u0142\u0119bia\u0107. Cho\u0107 same w sobie nier\u00f3wno\u015bci s\u0105 usprawiedliwione, to w tym przypadku mog\u0105 przekroczy\u0107 wszelkie proporcje. Kr\u00f3tko m\u00f3wi\u0105c – grozi\u0107 nam b\u0119dzie podzia\u0142 na zwyk\u0142ych ludzi i nadludzi.<\/p>

\u201eGenetyczny supermarket\u201d mia\u0142 ju\u017c swoich zwolennik\u00f3w w latach 70. ubieg\u0142ego stulecia, gdy o obecnych mo\u017cliwo\u015bciach technologicznych nie by\u0142o jeszcze mowy. Libertaria\u0144ski filozof Robert Nozick postulowa\u0142 w trzeciej cz\u0119\u015bci swej pracy zatytu\u0142owanej \u201eAnarchia, pa\u0144stwo i utopia\u201d sztuczne powo\u0142ywanie do \u017cycia ludzi o cechach po\u017c\u0105danych przez rodzic\u00f3w. Mia\u0142a to by\u0107 alternatywa dla scentralizowanego systemu, w kt\u00f3rym to naukowcy decydowaliby o idealnym modelu cz\u0142owieka. Nozick nie dostrzeg\u0142 jednak wspomnianego niebezpiecze\u0144stwa podzia\u0142u ludzko\u015bci na dwie kasty: genetycznie ulepszonych oraz pozosta\u0142ych. Co ciekawe, cz\u0142onkowie owej \u201elepszej\u201d kasty – prawdopodobnie wszyscy podobnie inteligentni, silni i dostosowani do panuj\u0105cej mody w wygl\u0105dzie – zatracaliby sw\u0105 indywidualno\u015b\u0107. Zamiast wolno\u015bci i r\u00f3\u017cnorodno\u015bci \u201egenetyczny supermarket\u201d prowadzi\u0142by wi\u0119c do tyranii ujednoliconych nadludzi nad reszt\u0105.<\/p>

Nie znaczy to i\u017c lepsze by\u0142o rozwi\u0105zanie drugie, czyli ingerencja pa\u0144stwa. Wr\u0119cz przeciwnie – tutaj jednolito\u015b\u0107 sankcjonowana by\u0142aby odg\u00f3rnie a w imi\u0119 dobra spo\u0142ecznego do modyfikacji genetycznych zmuszano by zapewne tak\u017ce osoby pragn\u0105ce pozosta\u0107 zwyk\u0142ymi, \u201enieulepszanymi\u201d lud\u017ami. W\u0142\u0105cznie z osobami z racji swych przekona\u0144 sprzeciwiaj\u0105cymi si\u0119 procedurze in vitro<\/em>.<\/p>

Projektowanie \u201edzieci na \u017cyczenie\u201d to efekt faustowskiej postawy podporz\u0105dkowywania sobie natury za wszelk\u0105 cen\u0119 i przekraczania wszelkich ogranicze\u0144. To tak\u017ce wynik wiary w zbawienie przez nauk\u0119 i uwolnienie si\u0119 dzi\u0119ki niej od skutk\u00f3w grzechu pierworodnego. Czy nade wszystko nie jest to zatem kolejna utopia wyros\u0142a z ludzkiej pychy?<\/p>

Marcin Jendrzejczak<\/em><\/strong><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Diagnostyka wykrywaj\u0105ca wady genetyczne przed zap\u0142odnieniem, dzieci z trojgiem rodzic\u00f3w i w ko\u0144cu modyfikowanie gen\u00f3w. Co \u0142\u0105czy te metody? Po pierwsze, technologia in vitro. Po drugie, to kroki do stworzenia designer babies – dzieci na zam\u00f3wienie. \u201eLepszego\u201d potomstwa o cechach po\u017c\u0105danych przez rodzic\u00f3w, a mo\u017ce nawet przez pa\u0144stwo. Czy czeka nas powstanie rasy zmodyfikowanych genetycznie […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[9],"tags":[116],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/85886"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=85886"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/85886\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=85886"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=85886"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=85886"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}