{"id":85363,"date":"2016-01-23T19:05:40","date_gmt":"2016-01-24T00:05:40","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=85363"},"modified":"2016-01-23T19:05:40","modified_gmt":"2016-01-24T00:05:40","slug":"slusznie-cierpimy","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=85363","title":{"rendered":"„S\u0142usznie cierpimy…”"},"content":{"rendered":"

Siedemdziesi\u0105tnica, Niedziela Starozapustna. Z obecn\u0105 niedziel\u0105 zaczyna si\u0119\u00a0Przedpo\u015bcie<\/a><\/span>, prawie trzytygodniowy okres, kt\u00f3ry w liturgii rzymskiej ukszta\u0142towa\u0142 si\u0119 w V\/VI w., za czas\u00f3w \u015bw. Grzegorza Wielkiego. Jest to przygotowanie do Wielkiego Postu, stopniowe przej\u015bcie od wesela do umiaru – ale do\u015b\u0107 specyficzne, bo w\u0142a\u015bnie w Przedpo\u015bciu mamy zwykle apogeum karnawa\u0142u, ostatnie prawdziwie „balowe” soboty.<\/p>

\"\"<\/p>

Prawdziwa\u00a0„walka postu z karnawa\u0142em”<\/a><\/span> – i kto z osob podziwiaj\u0105cych dzisiaj ten obraz Pietera Bruegla podejrzewa, \u017ce jego naturalny kontekst tkwi w\u0142a\u015bnie gdzie\u015b w… Przedpo\u015bciu!\u00a0Kolekta obecnego tygodnia, czyli Siedemdziesi\u0105tnicy (od niedzieli przypadaj\u0105cej 70 dni przed Zmartwychwstaniem), istnieje dzi\u015b jedynie w „starszej formie” rytu rzymskiego, co znaczy, \u017ce ta staro\u017cytna modlitwa znalaz\u0142a uznanie i zosta\u0142a zachowana w mszale kodyfikowanym przez \u015bw. Piusa V w 1570, i znajduje si\u0119 tak\u017ce w mszale wydanym przez b\u0142. Jana XXIII w 1962 – natomiast w oczach komisji reformuj\u0105cej liturgi\u0119 po Vaticanum II okaza\u0142a si\u0119, jak m\u00f3wiono, „zbyt negatywna”. Dlaczego? Oto jej tekst:<\/p>

Preces populi tui, quaesumus, Domine, clementer exaudi:<\/em>
ut, qui iuste pro peccatis nostris affligimur, pro tui nominis gloria misericorditer liberemur.<\/em><\/p><\/blockquote>

Poniewa\u017c modlitwa ta, jako si\u0119 rzek\u0142o, nie przetrwa\u0142a w „formie zwyk\u0142ej”, nie ma ona tak\u017ce oficjalnego, u\u017cywanego w liturgii t\u0142umaczenia polskiego. Istniej\u0105 natomiast t\u0142umaczenia pomocnicze, zatwierdzane przez w\u0142adz\u0119 ko\u015bcieln\u0105 na potrzeby mszalik\u00f3w dla wiernych. W le\u017c\u0105cych teraz przede mn\u0105 dw\u00f3ch takich mszalikach – z 1963 (Tyniec) i z 1966 (bp Jakiel) r\u00f3\u017cnice s\u0105 niewielkie, wynikaj\u0105 mo\u017ce raczej z pr\u00f3by pewnego unowocze\u015bnienia polszczyzny i g\u0142\u0119bszego spolszczenia stylistyki.Obie wersje – drukowane w trakcie Soboru i nied\u0142ugo po nim – wykazuj\u0105 natomiast jedn\u0105 i t\u0119 sam\u0105 sugesti\u0119 interpretacyjn\u0105 w odniesieniu do drugiego zdania modlitwy. Moim zdaniem jako\u015b skrzywiaj\u0105c\u0105 szerok\u0105 perspektyw\u0119 tej wspania\u0142ej kolekty – i dlatego sprobuj\u0119 na u\u017cytek tego komentarza zaproponowa\u0107 nieco inn\u0105 wersj\u0119.Id\u017amy jednak po kolei. W pierwszym zdaniu Ko\u015bci\u00f3\u0142 m\u00f3wi:<\/p>

Prosimy, Panie, wysluchaj \u0142askawie modlitwy Twego ludu.<\/p><\/blockquote>

Na uwag\u0119 zas\u0142uguje przys\u0142\u00f3wek „\u0142askawie”:\u00a0clementer<\/em>. U\u017cyto s\u0142owa o d\u0142ugiej, pi\u0119knej tradycji. \u0141askawo\u015b\u0107, czyli\u00a0clementia<\/em>, to jedna z cn\u00f3t, kt\u00f3r\u0105 w \u015bwiecie rzymskim zalecano – i niekiedy praktykowano – jako standard odniesienia imperium wzgl\u0119dem pokonanych wrog\u00f3w, a raczej wzgl\u0119dem lud\u00f3w podbijanych przez imperium. W tym kontek\u015bcie \u0142askawo\u015b\u0107 oznacza\u0107 mia\u0142a sk\u0142onno\u015b\u0107 do pozostawienia przegrywaj\u0105cym ich godno\u015bci i obyczaju. Oczywi\u015bcie wraz z nasz\u0105 modlitw\u0105 kontekst zmienia si\u0119 dog\u0142\u0119bnie – ale mo\u017cemy si\u0119 domy\u015bla\u0107, \u017ce wypowiadana przez rzymskich chrze\u015bcijan pro\u015bba do Boga wraca\u0142a do nich natychmiast w\u0142asnym zobowi\u0105zaniem do \u0142askawo\u015bci. Kr\u00f3tko m\u00f3wi\u0105c: „odpu\u015b\u0107 nam nasze winy, jako i my odpuszczamy naszym winowajcom”.Pami\u0119tajmy o obecnej w pierwszym zdaniu autoidentyfikacji: modli si\u0119 Bo\u017cy lud, „Tw\u00f3j lud”.Teraz zdanie drugie – a z nim nasz k\u0142opot w t\u0142umaczeniu. T\u0142umaczenia z mszalik\u00f3w podpowiadaj\u0105: „i chocia\u017c s\u0142usznie cierpimy…”. Zapytajmy jednak zaraz: gdzie w tek\u015bcie modlitwy jest owo „chocia\u017c”?\u00a0Nie ma go. Tymczasem dodane s\u0142owo „chocia\u017c” wprowadza w biegu modlitwy rodzaj zasugerowanego przeciwstawienia: chocia\u017c s\u0142usznie cierpimy, (jednak) nas wybaw. Nie wygl\u0105da to na dobry bakcent.Dlatego przet\u0142umaczymy tak – mniej g\u0142adko, lecz dok\u0142adniej:<\/p>

aby\u015bmy – kt\u00f3rzy s\u0142usznie cierpimy za nasze grzechy – zostali mi\u0142osiernie uwolnieni dla chwa\u0142y Twojego imienia.<\/em><\/p><\/blockquote>

Obawiam si\u0119, \u017ce to w\u0142a\u015bnie wyra\u017cone w tej modlitwie przekonanie, i\u017c „s\u0142usznie cierpimy za nasze grzechy”, spowodowa\u0142o wykre\u015blenie tej „gregoria\u0144skiej” modlitwy z nowego msza\u0142u. Mo\u017cna tylko ubolewa\u0107, \u017ce jest to kolejny przypadek, gdy z modlitwy Ko\u015bcio\u0142a znika co\u015b, co nazwa\u0107 mo\u017cna „duchem dobrego \u0142otra”. A to przecie\u017c Dobry \u0141otr – ten, kt\u00f3ry w odr\u00f3\u017cnieniu od „\u0142otra po lewicy” wiedzia\u0142, \u017ce „sprawiedliwie odbiera kar\u0119” – jest do dzi\u015b jednym z g\u0142\u00f3wnych \u015bwiadk\u00f3w Tajemnicy Krzy\u017ca.Gdy jednak Ko\u015bci\u00f3\u0142 modli si\u0119 nadal tymi s\u0142owami, wraca do nas odpychana samo\u015bwiadomo\u015b\u0107 Dobrego \u0141otra – a z si\u0142\u0105 konsekwencji tak\u017ce „prawo” do wyra\u017cenia jego pro\u015bby o to, by Pan uj\u0105\u0142 si\u0119 za grzesznikiem, „gdy ju\u017c b\u0119dzie w swoim kr\u00f3lestwie”. Odpowied\u017a na t\u0119 samo\u015bwiadom\u0105 pro\u015bb\u0119 jest dobrzer znana i budzi pot\u0119\u017cn\u0105 nadziej\u0119 w ka\u017cdym cierpi\u0105cym grzeszniku przez wszystkie wieki.O ile w pierwszym zdaniu upragnione wysluchanie pr\u00f3\u015bb przez Boga zosta\u0142o opisane s\u0142owem\u00a0clementer<\/em>, o tyle przedmiot pro\u015bby – wybawienie, uwolnienie, wyzwolenie – okre\u015blono przys\u0142\u00f3wkiem r\u00f3wnie gor\u0105cym:\u00a0misericorditer<\/em>, „mi\u0142osiernie”. Pozw\u00f3lmy sobie na uwag\u0119, \u017ce by\u0107 mo\u017ce o ile do uzyskania „wys\u0142uchania” u Boga wystarczy po ludzku zrozumia\u0142a \u0142askawo\u015b\u0107 – o tyle do otrzymania daru wyzwolenia z prawdziwych grzech\u00f3w (grzech\u00f3w, za kt\u00f3re „s\u0142usznie” cierpimy) niezb\u0119dne jest si\u0119gni\u0119cie do najg\u0142\u0119bszej natury Boga. Do kt\u00f3rej przybli\u017ca mi\u0142osierdzie, wi\u0119cej ni\u017c \u0142askawo\u015b\u0107. Tak\u017ce i tutaj droga modlitwy chrze\u015bcija\u0144skiej musi si\u0119 w pewnym momencie rozwidli\u0107 z drog\u0105 zrozumia\u0142\u0105 dla szlachetnych pogan.Jednak niby dlaczego Pan mia\u0142by najpierw \u0142akawie wys\u0142ucha\u0107, a nast\u0119pnie milosiernie uwolni\u0107 kogo\u015b kto wci\u0105\u017c i wci\u0105\u017c \u0142aduje si\u0119, indywidualnie i zbiorowo, w grzechy, za kt\u00f3re potem musi „s\u0142usznie cierpie\u0107”?Odpowied\u017a ju\u017c chrze\u015bcija\u0144ska m\u00f3wi: z milo\u015bci. Odpowied\u017a tak chrze\u015bcija\u0144ska, \u017ce trudna nawet dla wielu chrze\u015bcijan brzmi jednak tak jak ta modlitwa: „dla chwa\u0142y Twojego imienia”. Chwa\u0142\u0105 Boga jest \u017cyj\u0105cy cz\u0142owiek – lecz cz\u0142owiek \u017cyje dla chwa\u0142y Boga. Wybaw nas, Panie, dla chwa\u0142y Twojego imienia.<\/p>

Pawe\u0142 Milcarek<\/strong><\/em><\/p>

Za: Christianistas (2016.01.22)<\/a><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Siedemdziesi\u0105tnica, Niedziela Starozapustna. Z obecn\u0105 niedziel\u0105 zaczyna si\u0119\u00a0Przedpo\u015bcie, prawie trzytygodniowy okres, kt\u00f3ry w liturgii rzymskiej ukszta\u0142towa\u0142 si\u0119 w V\/VI w., za czas\u00f3w \u015bw. Grzegorza Wielkiego. Jest to przygotowanie do Wielkiego Postu, stopniowe przej\u015bcie od wesela do umiaru – ale do\u015b\u0107 specyficzne, bo w\u0142a\u015bnie w Przedpo\u015bciu mamy zwykle apogeum karnawa\u0142u, ostatnie prawdziwie „balowe” soboty.Prawdziwa\u00a0„walka postu z […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[135],"tags":[218],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/85363"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=85363"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/85363\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=85363"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=85363"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=85363"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}