{"id":85056,"date":"2016-01-05T10:54:05","date_gmt":"2016-01-05T15:54:05","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=85056"},"modified":"2016-01-05T10:54:05","modified_gmt":"2016-01-05T15:54:05","slug":"prawowitosc-wladzy-w-monarchii-tradycyjnej-jacek-bartyzel","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=85056","title":{"rendered":"Prawowito\u015b\u0107 w\u0142adzy w monarchii tradycyjnej – Jacek Bartyzel<\/em>"},"content":{"rendered":"

\u015awiat monarchii tradycyjnej jest niezrozumia\u0142y dla mentalno\u015bci nowoczesnej. Stanowienie prawa w\u00a0demokracji jest bowiem jurydyczn\u0105 transkrypcj\u0105 woli przypadkowo zgromadzonych indywidu\u00f3w, kt\u00f3re dekretuj\u0105 pod\u0142ug swoich upodoba\u0144 b\u0105d\u017a kaprys\u00f3w, co odt\u0105d b\u0119dzie legalne. Legitymizm – podporz\u0105dkowuje wol\u0119 ka\u017cdego, \u0142\u0105cznie z\u00a0kr\u00f3lem, prawu transcendentnemu, powszechnemu i\u00a0niezmiennemu.<\/strong><\/p>

Rekonstruuj\u0105c rozumienie legitymizacji w\u0142adzy w\u00a0tradycyjnej monarchii, nale\u017cy naprz\u00f3d odwo\u0142a\u0107 si\u0119 do zapoznanego dzi\u015b rozr\u00f3\u017cnienia pomi\u0119dzy legitymizmem<\/em> (prawowito\u015bci\u0105) a\u00a0legalizmem<\/em> (legalno\u015bci\u0105). Z\u00a0wielk\u0105 precyzj\u0105 wyja\u015bnia t\u0119 r\u00f3\u017cnic\u0119 hiszpa\u0144ski historyk i\u00a0teoretyk jurysprudencji, \u00c3\u0081lvaro d\u2019Ors (1915-2004), kt\u00f3ry zauwa\u017ca, \u017ce istniej\u0105 trzy derywaty od s\u0142owa ley<\/em> (prawo): legitimidad<\/em> (prawowito\u015b\u0107), legalidad<\/em> (legalno\u015b\u0107) i\u00a0lealtad<\/em> (prawo\u015b\u0107, lojalno\u015b\u0107, wierno\u015b\u0107). W\u00a0normalnych warunkach te trzy koncepty prawa s\u0105 sobie wsp\u00f3\u0142istotne, wyra\u017caj\u0105c jedynie r\u00f3\u017cne aspekty porz\u0105dku publicznego; rozd\u017awi\u0119k mi\u0119dzy nimi pojawia si\u0119 dopiero wskutek rewolucyjnego nieporz\u0105dku, kt\u00f3ry wprowadza sprzeczno\u015b\u0107 pomi\u0119dzy ustanawian\u0105 przez siebie legalno\u015bci\u0105<\/em> a\u00a0zakwestionowan\u0105 i\u00a0obalon\u0105 prawowito\u015bci\u0105<\/em> oraz zmusza do wyrzeczenia si\u0119 lojalno\u015bci<\/em> wobec tego, co prawowite<\/em>. Ta sprzeczno\u015b\u0107 staje si\u0119 norm\u0105 w\u00a0nowo\u017cytnym – powsta\u0142ym z\u00a0rebelii przeciwko prawowitej<\/em> w\u0142adzy – pa\u0144stwie oraz we wsp\u00f3\u0142czesnej, przesi\u0105kni\u0119tej pozytywizmem teorii pa\u0144stwa, kt\u00f3re przyznaje walor \u201eprawdziwego\u201d prawa jedynie prawom pozytywnym, wykluczaj\u0105c te\u017c mo\u017cliwo\u015b\u0107 sprzeciwiania si\u0119 im z\u00a0powodu ich niesprawiedliwo\u015bci. W\u00a0konsekwencji tego\u017c, rozr\u00f3\u017cnienie pomi\u0119dzy legalidad<\/em> a\u00a0legitimidad<\/em> zanika, bo pierwsza poch\u0142ania drug\u0105, nie chc\u0105c uzna\u0107 nad sob\u0105 innego, wy\u017cszego prawa.<\/p>

\u00a0Konieczne w\u00a0tym miejscu jest wprowadzenie kolejnej dystynkcji: pomi\u0119dzy w\u0142adz\u0105 rozumian\u0105 jako si\u0142a przymusu (potestad<\/em>) a\u00a0w\u0142adz\u0105 jako upowa\u017cnieniem do rz\u0105dzenia wynikaj\u0105cym z\u00a0nabycia autorytetu (autoridad<\/em>). To upowa\u017cnienie zachodzi w\u00f3wczas, kiedy w\u0142adza (potestad<\/em>) s\u0142ucha autorytetu, kt\u00f3rego sama nie \u201eposiada\u201d, lecz jest on jej dany z\u00a0g\u00f3ry<\/em>. Oczywi\u015bcie, w\u0142adza ma moc (poder<\/em>) pozwalaj\u0105c\u0105 jej wymusi\u0107 pos\u0142uch dla stanowionych przez siebie praw i\u00a0podejmowanych decyzji, lecz je\u015bli jest to prawo niesprawiedliwe (injusto<\/em>), to pos\u0142usze\u0144stwo w\u0142adzy ustanowionej – przy za\u0142o\u017ceniu, \u017ce jest ona te\u017c powszechnie rozpoznana jako si\u0142a rz\u0105dz\u0105ca<\/em> (potestad) – nie implikuje akceptowania wszystkich akt\u00f3w tej si\u0142y rz\u0105dz\u0105cej;<\/em> [w\u00a0tym znaczeniu – J.B.] uznaje si\u0119 lub nie osoby [rz\u0105dz\u0105ce] i\u00a0akceptuje si\u0119 lub nie te akty<\/em>. Usprawiedliwienie takiego stosunku do w\u0142adzy legalnej<\/em>, ale niesprawiedliwej<\/em>, daje Ko\u015bci\u00f3\u0142, ucz\u0105cy, \u017ce prawo (stanowione) nie mo\u017ce by\u0107 sprzeczne z\u00a0prawem Boskim, i\u00a0w\u00a0kt\u00f3rego j\u0119zyku – co znamienne – ju\u017c w\u00a0staro\u017cytno\u015bci, w\u00a0ko\u015bcielnej \u0142acinie, jako jedyny w\u0142a\u015bciwy derywat od s\u0142owa lex<\/em>, przyj\u0119to s\u0142owo legitimus<\/em>, nie za\u015b legalis<\/em>. Ta tradycja j\u0119zykowa Ko\u015bcio\u0142a dobitnie wyra\u017ca prze\u015bwiadczenie, i\u017c prawo niesprawiedliwe nie jest prawem<\/em>, a\u00a0zatem tak\u017ce nie ma domniemania (<\/em>presunci\u00f3n)<\/em>pos\u0142usze\u0144stwa ka\u017cdemu prawu<\/em>. Prawowito\u015b\u0107<\/em> to zatem zawsze zgodno\u015b\u0107 z\u00a0\u201ewy\u017cszym\u201d prawem; legalno\u015b\u0107<\/em> to jedynie zgodno\u015b\u0107 z\u00a0prawem ustanowionym przez w\u0142adz\u0119 dysponuj\u0105c\u0105 realn\u0105 si\u0142\u0105, zdoln\u0105 do wymuszenia pos\u0142uchu.<\/p>

W\u00a0tym samym duchu relacj\u0119 prawowito\u015bci do legalno\u015bci rozwa\u017caj\u0105 legitymi\u015bci francuscy. Louis wicehrabia de Bonald (1754-1840) pisa\u0142: Prawowito\u015b\u0107 (<\/em>l\u00c3\u00a9gitimit\u00c3\u00a9) jest doskona\u0142o\u015bci\u0105, dobrem absolutnym, niezb\u0119dnym; legalizm (<\/em>l\u00c3\u00a9galit\u00c3\u00a9) jest konwenansem, dobrem relatywnym, u\u017cytecznym<\/em>; Wszystko, co jest prawowite, jest Boskie, jako \u017ce prawowito\u015b\u0107 jest niczym innym, jak zgodno\u015bci\u0105 z\u00a0prawami, kt\u00f3rych autorem jest B\u00f3g<\/em>.<\/p>

Legitymizm jest \u201ewertykalny\u201d, poniewa\u017c autorytet kr\u00f3lewski pochodzi z\u00a0g\u00f3ry<\/em> (od Boga), a\u00a0nie z\u00a0do\u0142u<\/em> (od ludu czy jego emanacji – parlamentu), co oznacza, \u017ce monarcha jest ponad legalno\u015bci\u0105 pozytywn\u0105; poj\u0119ty jako \u201eprawo o\u017cywione\u201d (lex animata<\/em>) lub \u201em\u00f3wi\u0105ce prawo\u201d (lex loquens<\/em>), dokonuje \u201eautoryzacji\u201d prawa pozytywnego, czyli jego oktrojowania. W\u00a0uj\u0119ciu legitymistycznym monarcha nie jest jednak samow\u0142adc\u0105, lecz s\u0142ug\u0105 prawa Bo\u017cego; nie jest on nawet panem \u0142adu politycznego, lecz tylko jego regulatorem, podporz\u0105dkowanym prawdziwemu autorowi – Bogu. Wsp\u00f3\u0142czesny historyk Francji monarchicznej, Jean Barbey konkluduje: Monarchia tradycyjna jest na wskro\u015b antywoluntarystyczna; ani intronizacja kr\u00f3la, ani jego dzia\u0142anie nie zawieraj\u0105 nawet u\u0142amka subiektywnej woli. Monarchia to \u015bwiat prawa obiektywnego, kt\u00f3ry nie ma w\u00a0swojej zasadzie niczego \u201eludzkiego\u201d; kt\u00f3ry wyklucza samowol\u0119<\/em>.<\/p>

W\u0142a\u015bnie dlatego \u015bwiat monarchii tradycyjnej jest niezrozumia\u0142y dla mentalno\u015bci nowoczesnej – wsp\u00f3\u0142czesna, demokratyczna legalno\u015b\u0107<\/em> jest bowiem wytworem jednej b\u0105d\u017a wielu woli subiektywnych. Stanowienie prawa w\u00a0demokracji jest jurydyczn\u0105 transkrypcj\u0105 woli przypadkowo zgromadzonych indywidu\u00f3w, kt\u00f3re dekretuj\u0105 pod\u0142ug swoich upodoba\u0144 b\u0105d\u017a kaprys\u00f3w, co odt\u0105d b\u0119dzie legalne, legitymizm za\u015b przeciwnie – podporz\u0105dkowuje wol\u0119 ka\u017cdego \u0142\u0105cznie z\u00a0kr\u00f3lem prawu transcendentnemu, powszechnemu i\u00a0niezmiennemu.<\/p>

Porz\u0105dek legalno\u015bci w\u00a0monarchii tradycyjnej jest bardziej z\u0142o\u017cony ni\u017c w\u00a0pa\u0144stwie liberalnym, obejmuj\u0105cym r\u00f3wne sobie, identyczne w\u00a0prawach i\u00a0obowi\u0105zkach jednostki, gdy\u017c mieszcz\u0105 si\u0119 w\u00a0nim rozmaite rodzaje praw organizuj\u0105cych stosunki prywatne pomi\u0119dzy r\u00f3\u017cnymi stanami, kt\u00f3re kr\u00f3l zobowi\u0105zany jest respektowa\u0107. Przede wszystkim jest on zwi\u0105zany normami prawa naturalnego oraz dogmatami wiary katolickiej definiowanymi przez Ko\u015bci\u00f3\u0142.<\/p>

Najbardziej zaszczytny z\u00a0tytu\u0142\u00f3w kr\u00f3lewskich – wikariusz Boga (vicaire de Dieu<\/em>), porucznik Chrystusa (lieutenant de Christ<\/em>) – oznacza, \u017ce w\u0142adca jest w\u00a0swoim kr\u00f3lestwie zobowi\u0105zany do wspomagania i\u00a0ochrony Ko\u015bcio\u0142a. Tytu\u0142 ten ogranicza w\u0142adz\u0119 kr\u00f3lewsk\u0105 przez cel rz\u0105dzenia, kt\u00f3rym jest zachowanie \u0142adu chcianego przez Boga i\u00a0wyrytego w\u00a0prawie naturalnym. W\u00a0swojej istocie legitymizm jest zatem teologi\u0105 polityczn\u0105 ufundowan\u0105 na za\u0142o\u017ceniu, \u017ce \u017caden cz\u0142owiek nie mo\u017ce kierowa\u0107 innym cz\u0142owiekiem bez upowa\u017cnienia Boskiego. Legitymizm to wprawdzie poj\u0119cie nieod\u0142\u0105czne od monarchizmu, ale jego sens nie sprowadza si\u0119 do monarchicznej formy rz\u0105du; odwrotnie – to legitymizm jest racj\u0105 bytu (raison d\u2019\u00c3\u00aatre<\/em>) monarchii arcychrze\u015bcija\u0144skiej (la monarchie tr\u00c3\u00a8s\u201d\u2018chr\u00c3\u00a9tienne<\/em>), kt\u00f3rej w\u0142adca jest niejako \u201ebiskupem zewn\u0119trznym\u201d (\u00c3\u00a9v\u00c3\u00aaque du dehors<\/em>) Ko\u015bcio\u0142a. Bez zwi\u0105zku z\u00a0transcendencj\u0105 monarchia jest ontologicznym \u201ezero\u201d.<\/p>

Podw\u00f3jny sens legitymizmu<\/h4>

Zasadniczo legitymizm ufundowany jest na prawie dynastycznym, zgodnie z\u00a0kt\u00f3rym kr\u00f3lem jest si\u0119 nie tyle przez dziedziczenie (gdy\u017c tam, gdzie wyst\u0119puje dziedziczenie, mo\u017ce te\u017c wyst\u0105pi\u0107 wydziedziczenie), lecz z\u00a0mocy sukcesji naturalnej, w\u00a0niezale\u017cnej od ludzkiej woli kolejno\u015bci narodzin. Najstarszy (w\u00a0porz\u0105dku primogenitury w\u00a0linii prostej, a\u00a0w\u00a0razie jej wyga\u015bni\u0119cia – w\u00a0liniach bocznych) m\u0119ski sukcesor staje si\u0119 kr\u00f3lem z\u00a0prawa<\/em> z\u00a0chwil\u0105 \u015bmierci swego poprzednika, niezale\u017cnie od tego, czy zdo\u0142a\u0142 posi\u0105\u015b\u0107 faktyczn\u0105 w\u0142adz\u0119. Panuj\u0105cym nie wolno zatem dysponowa\u0107 kr\u00f3lestwem za pomoc\u0105 testamentu, gdy\u017c syn zast\u0119puje ojca nie jako spadkobierca (jak w\u00a0prawie cywilnym), lecz w\u00a0charakterze nast\u0119pcy.<\/p>

Kwesti\u0105 kardynaln\u0105 dla naszych rozwa\u017ca\u0144 jest jednak wewn\u0119trzna z\u0142o\u017cono\u015b\u0107 legitymizmu, kt\u00f3ry nie sprowadza si\u0119 do aspektu formalnego<\/em> (czyli wspomnianej wy\u017cej prawowito\u015bci dynastycznej), lecz jest r\u00f3wnie\u017c – zasygnalizowanym ju\u017c wy\u017cej – legitymizmem celu<\/em> w\u0142adzy, jakim jest dobro wsp\u00f3lne rz\u0105dzonej spo\u0142eczno\u015bci, w\u00a0obu za\u015b aspektach tak\u017ce, a\u00a0nawet przede wszystkim legitymizmem wiary<\/em> (w\u0142adca prawowity w\u00a0monarchii chrze\u015bcija\u0144skiej musi sprawowa\u0107 swoje rz\u0105dy w\u00a0taki spos\u00f3b, aby przynajmniej nie utrudnia\u0107 poddanym zbawienia).\u00a0<\/p>

Prawowito\u015b\u0107 pochodzenia i\u00a0prawowito\u015b\u0107 wykonywania<\/h4>

Legitymizm hiszpa\u0144ski (karlizm) nazywa powy\u017csze rozr\u00f3\u017cnienie: prawowito\u015bci\u0105 pochodzenia (legitimidad de origen<\/em>) i\u00a0prawowito\u015bci\u0105 wykonywania, resp<\/em>. sprawowania (legitimidad de ejercicio<\/em>). Karlistowski filozof prawa, Francisco El\u00c3\u00adas de Tejada (1917-1978) k\u0142adzie nacisk na to, \u017ce prawowito\u015b\u0107 pochodzenia<\/em> jest s\u0142u\u017cebna w\u00a0stosunku do prawowito\u015bci wykonywania<\/em>, obie za\u015b prawowito\u015bci wzi\u0119te \u0142\u0105cznie s\u0105 instrumentem w\u00a0s\u0142u\u017cbie Tradycji katolickiej i\u00a0narodowej, a\u00a0nie na odwr\u00f3t. Z\u00a0tej hierarchii rodzaj\u00f3w prawowito\u015bci wynika, \u017ce istniej\u0105 okoliczno\u015bci – na przyk\u0142ad rozpasana i\u00a0uporczywa tyrania – w\u00a0kt\u00f3rych posiadacz praw do tronu z\u00a0tytu\u0142u pochodzenia mo\u017ce je utraci\u0107, gdy\u017c sta\u0142 si\u0119 uzurpatorem prawowito\u015bci wykonywania (el usurpador la legitimidad de ejercicio<\/em>).<\/p>

Tego w\u0142a\u015bnie okre\u015blenia u\u017cywa patriarcha karlizmu, Juan V\u00e1zquez de Mella (1861-1928), precyzuj\u0105c nast\u0119puj\u0105co okoliczno\u015bci, w\u00a0kt\u00f3rych w\u0142adza prawowita formalnie mo\u017ce sta\u0107 si\u0119 nieprawowita (ileg\u00c3\u00adtima<\/em>): Je\u015bli w\u0142adza jest nabyta zgodnie z\u00a0prawem pisanym albo ustanowiona za zgod\u0105 narodu, b\u0119dzie posiada\u0142a prawowito\u015b\u0107 pochodzenia; lecz nie b\u0119dzie ona posiada\u0142a prawowito\u015bci wykonywania, je\u015bli nie b\u0119dzie zgodna z\u00a0prawem naturalnym, z\u00a0Boskim prawem pozytywnym oraz z\u00a0prawami i\u00a0tradycjami fundamentalnymi narodu, nad kt\u00f3rym panuje<\/em>.<\/p>

Dystynkcja pomi\u0119dzy prawowito\u015bci\u0105 pochodzenia<\/em> a\u00a0prawowito\u015bci\u0105 wykonywania<\/em> poci\u0105ga zatem za sob\u0105 wa\u017ckie konsekwencje. Oczywistym wymogiem w\u00a0stosunku do rz\u0105dz\u0105cego jest – jak powiada d\u2019Ors – Boska adopcja<\/em> jako dziecka Bo\u017cego<\/em>, kt\u00f3rej nie mo\u017cna dost\u0105pi\u0107 inaczej jak przez sakrament chrztu. Prawowity w\u0142adca nie mo\u017ce przeto by\u0107 poza Ko\u015bcio\u0142em, musi partycypowa\u0107, jako adoptowane dzieci\u0119 Bo\u017ce, w\u00a0kap\u0142a\u0144skiej godno\u015bci Jezusa Chrystusa (resp<\/em>. w\u00a0kap\u0142a\u0144stwie powszechnym wszystkich chrze\u015bcijan, rzecz jasna, a\u00a0nie w\u00a0ministerialnym, kt\u00f3re wymaga ordynacji sakramentalnej). Tym samym, traci zatem r\u00f3wnie\u017c prawowito\u015b\u0107<\/em>, je\u015bli z\u00a0powodu swoich ci\u0119\u017ckich grzech\u00f3w zosta\u0142 wy\u0142\u0105czony ekskomunik\u0105 ze wsp\u00f3lnoty Ko\u015bcio\u0142a.<\/p>

Prawowito\u015b\u0107 teologiczna i\u00a0prawowito\u015b\u0107 naturalna<\/h4>

W\u00a0nieco innej terminologii, lecz z\u00a0podobnymi konkluzjami, ow\u0105 dystynkcj\u0119 dwu legitymizm\u00f3w rozwa\u017caj\u0105 legitymi\u015bci francuscy (najnowszy zbiorczy wyk\u0142ad ich koncepcji zawiera Manifest Legitymistyczny<\/em>, w\u00a0kt\u00f3rego opracowanie najwi\u0119kszy wk\u0142ad wni\u00f3s\u0142 G\u00c3\u00a9rard Saclier de la B\u00c3\u00a2tie [1922-2006]). Powiadaj\u0105 oni, i\u017c w\u00a0chrze\u015bcija\u0144skiej wsp\u00f3lnocie politycznej nale\u017cy odkry\u0107 podw\u00f3jny aspekt prawowito\u015bci: prawowito\u015b\u0107 teologiczn\u0105<\/em> (une l\u00c3\u00a9gitimit\u00c3\u00a9 th\u00c3\u00a9ologique<\/em>) i\u00a0prawowito\u015b\u0107 naturaln\u0105<\/em> (une<\/em> l\u00c3\u00a9gitimit\u00c3\u00a9 naturelle<\/em>). Pierwsza implikuje rozpoznanie Jezusa jako Kr\u00f3la, i\u00a0Ojca Niebieskiego jako zasady wszelkiej w\u0142adzy. Ten aspekt prawowito\u015bci jest objawiony i\u00a0wyra\u017cony wprost w\u00a0Biblii przez samego Boga<\/em>. Druga oznacza, i\u017c instytucj\u0105 polityczn\u0105 najbardziej prawowit\u0105 (<\/em>la plus l\u00c3\u00a9gitime) jest ta, kt\u00f3ra najlepiej realizuje dobro wsp\u00f3lne<\/em>. (\u2026) Poszukiwanie prawowito\u015bci naturalnej jest rezultatem obserwacji i\u00a0studium natury ludzkiej. Stanowi ona wynik r\u00f3\u017cnych okoliczno\u015bci, jak historia narodu, jego temperament czy jego obyczaje<\/em>.<\/p>

A\u00a0zatem, rozpoznanie Boga jako \u017ar\u00f3d\u0142a w\u0142adzy ustanawia prawowito\u015b\u0107 teologiczn\u0105, za\u015b wyznaczenie w\u0142adzy s\u0142u\u017c\u0105cej optymalnie dobru wsp\u00f3lnemu ustanawia prawowito\u015b\u0107 naturaln\u0105. Oba te warunki legitymi\u015bci rozpoznaj\u0105 jako doskonale spe\u0142nione w\u00a0\u201ekonstytucji\u201d dawnej Francji (w\u00a0prawach fundamentalnych Kr\u00f3lestwa). Z\u00a0jednej strony bowiem kr\u00f3l, poprzez sakr\u0119 koronacji i\u00a0namaszczenia, rozpoznaje w\u00a0spos\u00f3b instytucjonalny suwerenno\u015b\u0107 Chrystusa jako prawdziwego Kr\u00f3la Francji oraz prawa Jego Ko\u015bcio\u0142a. Z\u00a0drugiej strony, konstytucja ta ubezpiecza dobro wsp\u00f3lne i\u00a0jedno\u015b\u0107, dzi\u0119ki jasnym zasadom desygnacji monarchy z\u00a0urodzenia. W\u00a0efekcie, wy\u0142\u0105czaj\u0105c z\u00a0wyboru ludzkiego ustanowienie autorytetu publicznego, oszcz\u0119dza ona narodowi walk frakcyjnych partii chc\u0105cych dokona\u0107 podboju pa\u0144stwa.<\/p>

Zachodzi tu pytanie, jaki aspekt prawowito\u015bci wyra\u017caj\u0105 regu\u0142y sukcesji tronu stanowi\u0105ce prawa fundamentalne Kr\u00f3lestwa Francji: teologicznej<\/em> czy naturalnej<\/em>? Oczywi\u015bcie naturalnej; praw tych nie nada\u0142 kr\u00f3lestwu B\u00f3g ani nie ustanowi\u0142 on swoj\u0105 bezpo\u015bredni\u0105 wol\u0105 \u017cadnego z\u00a0kr\u00f3l\u00f3w. S\u0105 to prawa zwyczajowe<\/em>, kszta\u0142tuj\u0105ce si\u0119 stopniowo, jako wyraz m\u0105dro\u015bci zbiorowej przodk\u00f3w, odkrywane przez \u00f3w rozum narodowy w\u00a0sytuacjach krytycznych (na przyk\u0142ad, wyga\u015bni\u0119cia g\u0142\u00f3wnej linii dynastii i\u00a0zg\u0142oszenia pretensji przez rzekomych spadkobierc\u00f3w) i\u00a0dopiero w\u00f3wczas definiowane w\u00a0prawie pisanym (dlatego te\u017c Joseph de Maistre wy\u015bmiewa\u0142 tych, kt\u00f3rzy pytaj\u0105, w\u00a0jakiej ksi\u0105\u017cce zapisane jest prawo salickie?<\/em> – i\u00a0odpowiada\u0142, \u017ce zosta\u0142o ono zapisane w\u00a0sercach Francuz\u00f3w.) S\u0105 one w\u0142a\u015bnie prawami kr\u00f3lestwa, a\u00a0nie kr\u00f3la; s\u0105 jego naturaln\u0105 konstytucj\u0105<\/em>; wyra\u017caj\u0105 podnoszone przez \u015bwi\u0119tego Tomasza z\u00a0Akwinu (a\u00a0jeszcze bodaj dobitniej przez hiszpa\u0144skich scholastyk\u00f3w z\u00a0Escuela de Salamanca<\/em>, jak Francisco de Vitoria OP czy Francisco Su\u00e1rez SJ) uprawnienie wsp\u00f3lnoty do ustanawiania formy rz\u0105du.<\/p>

Koda<\/h4>

Filozofia polityczna monarchii tradycyjnej bazuje zatem na tomistycznym rozr\u00f3\u017cnieniu pomi\u0119dzy dwoma – komplementarnymi, lecz odmiennymi – aspektami prawowito\u015bci (teologicznym i\u00a0naturalnym), tym samym za\u015b dwoma porz\u0105dkami, w\u00a0kt\u00f3rych zasada legitymistyczna si\u0119 aktualizuje, tj. natury i\u00a0\u0142aski. Tomistyczne jest w\u00a0legitymizmie samo uj\u0119cie podstawowej relacji spo\u0142ecznej pomi\u0119dzy osob\u0105 a\u00a0pa\u0144stwem, odnajduj\u0105ce po\u015bredni\u0105 drog\u0119 (personalistyczn\u0105 i\u00a0uniwersalistyczn\u0105 zarazem) pomi\u0119dzy odrzucanymi jako b\u0142\u0119dne uj\u0119ciami indywidualistycznego liberalizmu i\u00a0totalitarnego kolektywizmu. Legitymizm odrzuca i\u00a0takie podporz\u0105dkowanie jednostki pa\u0144stwu, kt\u00f3re czyni j\u0105 trybikiem w\u00a0machinie, i\u00a0egoistyczn\u0105 ideologi\u0119 praw cz\u0142owieka bez obowi\u0105zk\u00f3w wzgl\u0119dem ca\u0142o\u015bci, gdy\u017c wi\u0119zi\u0105 \u0142\u0105cz\u0105c\u0105 osoby w\u00a0pa\u0144stwie winna by\u0107 mi\u0142o\u015b\u0107. Legitymizm uznaje natomiast oba aspekty \u017cycia spo\u0142ecznego – ponadindywidualne dobro wsp\u00f3lne i\u00a0niezbywalne prawa osoby.<\/p>

Legitymizm nie jest absolutystyczn\u0105 doktryn\u0105 boskiego prawa kr\u00f3l\u00f3w<\/em>; jest on doktryn\u0105 Boskiego prawa, kt\u00f3remu podlegaj\u0105 wszyscy ludzie \u0142\u0105cznie z\u00a0kr\u00f3lami, wszystkie wsp\u00f3lnoty, wszystkie polityczne cia\u0142a mistyczne<\/em>, kt\u00f3rym kr\u00f3lowie ci – jako porucznicy Boga<\/em> maj\u0105cy strzec Jego prawa – przewodz\u0105 zgodnie z\u00a0prawami zwyczajowymi danej spo\u0142eczno\u015bci, b\u0119d\u0105cymi wyrazem naturalnego rozumu spo\u0142ecznego, wszczepionego naturze ludzkiej przez Stw\u00f3rc\u0119.<\/p>

Jacek Bartyzel<\/strong><\/em><\/p>

Tekst pierwotnie ukaza\u0142 si\u0119 w 39. numerze magazynu „Polonia Christiana”<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"\u015awiat monarchii tradycyjnej jest niezrozumia\u0142y dla mentalno\u015bci nowoczesnej. Stanowienie prawa w\u00a0demokracji jest bowiem jurydyczn\u0105 transkrypcj\u0105 woli przypadkowo zgromadzonych indywidu\u00f3w, kt\u00f3re dekretuj\u0105 pod\u0142ug swoich upodoba\u0144 b\u0105d\u017a kaprys\u00f3w, co odt\u0105d b\u0119dzie legalne. Legitymizm – podporz\u0105dkowuje wol\u0119 ka\u017cdego, \u0142\u0105cznie z\u00a0kr\u00f3lem, prawu transcendentnemu, powszechnemu i\u00a0niezmiennemu.Rekonstruuj\u0105c rozumienie legitymizacji w\u0142adzy w\u00a0tradycyjnej monarchii, nale\u017cy naprz\u00f3d odwo\u0142a\u0107 si\u0119 do zapoznanego dzi\u015b rozr\u00f3\u017cnienia pomi\u0119dzy […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[9],"tags":[158],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/85056"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=85056"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/85056\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=85056"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=85056"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=85056"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}