{"id":84253,"date":"2015-11-25T09:20:06","date_gmt":"2015-11-25T14:20:06","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=84253"},"modified":"2015-11-25T09:20:06","modified_gmt":"2015-11-25T14:20:06","slug":"lekcja-stanislawa-augusta-w-rocznice-abdykacji","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=84253","title":{"rendered":"Lekcja Stanis\u0142awa Augusta. W rocznic\u0119 abdykacji"},"content":{"rendered":"<p><strong>Z perspektywy 220 lat czy\u017c mamy prawo patrze\u0107 z g\u00f3ry i protekcjonalnie na nieszcz\u0119snego Stanis\u0142awa Augusta? \u0179adn\u0105 miar\u0105. Wszak to w naszym pokoleniu pa\u0144stwo zn\u00f3w stoi wobec realnej perspektywy zaj\u0119cia za d\u0142ugi. I to za naszych czas\u00f3w najwy\u017csze w\u0142adze Rzeczypospolitej zd\u0105\u017cy\u0142y ju\u017c dokona\u0107 ca\u0142ej serii akt\u00f3w abdykacyjnych &#8211; zrzekaj\u0105c si\u0119 na rzecz zagranicznych instancji kolejnych prerogatyw suwerennego rz\u0105du.<\/strong><\/p><p><img decoding=\"async\" class=\"\" style=\"border: 0px none; margin: 10px;\" src=\"http:\/\/www.pch24.pl\/images\/min_mid_big\/mid_39634.jpg\" alt=\"Lekcja Stanis\u0142awa Augusta. W rocznic\u0119 abdykacji\" width=\"283\" height=\"167\" align=\"left\" \/> Dwudziestego pi\u0105tego listopada 1795 r. ostatni polski kr\u00f3l elekcyjny Stanis\u0142aw August Poniatowski w\u0142asnor\u0119cznym podpisem potwierdzi\u0142 zrzeczenie si\u0119 panowania i wszelkich praw do korony. Trzy dekady wcze\u015bniej wola cesarzowej Katarzyny przes\u0105dzi\u0142a o wyniesieniu ex-kochanka na tron &#8211; i ta sama wola go teraz zdetronizowa\u0142a. Stosowny dokument zosta\u0142 zredagowany przez starego znajomego, Miko\u0142aja Repnina, kt\u00f3ry zaczyna\u0142 sw\u0105 misj\u0119 poselsk\u0105 w Warszawie, w 1763 r., w\u0142a\u015bnie jako jeden z g\u0142\u00f3wnych akuszer\u00f3w kr\u00f3lewskiej kariery. Teraz w Grodnie podsuwa\u0142 akt abdykacyjny &#8211; cho\u0107 przecie\u017c Rosja, Prusy i Austria zd\u0105\u017cy\u0142y ju\u017c wcze\u015bniej dokona\u0107 ostatecznego podzia\u0142u ziem Rzeczypospolitej z wyra\u017anym postanowieniem, \u017ce ma Ona nie wr\u00f3ci\u0107 wi\u0119cej na map\u0119. Prusacy zadbali nawet o fizyczn\u0105 likwidacj\u0119 desygnat\u00f3w i symboli Korony Polskiej &#8211; nie czekaj\u0105c na podpisanie ostatecznej wersji traktatu rozbiorowego, dokonali bezkarnego rabunku i najpewniej ostatecznego zniszczenia najstarszych regali\u00f3w z wawelskiego skarbca. Do czego wi\u0119c jeszcze w takiej sytuacji potrzebne by\u0142o pisemne potwierdzenie stanu faktycznego? Po c\u00f3\u017c komu uroczysta rezygnacja z dawno utraconej w\u0142adzy i praw do nieistniej\u0105cego kr\u00f3lestwa? Ot\u00f3\u017c nie chodzi\u0142o bynajmniej o sam \u201eporz\u0105dek w papierach\u201d, ani te\u017c, wbrew pozorom, o jakie\u015b szczeg\u00f3lnie wyrafinowane upokorzenie. Akt abdykacji potrzebny by\u0142 po to, by \u017caden z akcjonariuszy rozbiorowego gwa\u0142tu nie m\u00f3g\u0142 p\u00f3\u017aniej \u201ewykiwa\u0107\u201d pozosta\u0142ych, podejmuj\u0105c np. pok\u0105tn\u0105, nieuzgodnion\u0105 pr\u00f3b\u0119 restytucji pa\u0144stwa polskiego. W takiej grze Stanis\u0142aw August wci\u0105\u017c pozostaj\u0105cy formalnie Kr\u00f3lem by\u0142by mocn\u0105 kart\u0105 przetargow\u0105. I st\u0105d wymagana czynno\u015b\u0107 prawna, kt\u00f3rej form\u0119 dokumentu nada\u0142 Repnin. Ani duch, ani litera tekstu nie by\u0142y przedmiotem jakichkolwiek negocjacji z kr\u00f3lewskim sygnatariuszem, kt\u00f3ry mia\u0142 zreszt\u0105 bardzo powa\u017cne powody, by nie zwleka\u0107 z podpisem, mianowicie: krociowe d\u0142ugi. Nie wybawi\u0142y go od nich ani Sejmy, ani Rady insurekcyjne &#8211; wybawili zaborcy.<\/p><p><span class=\"pullquote\"><!-- Dyktatowi 'danych okoliczno\u015bci' ulega\u0107 nie nale\u017cy, bo co dzi\u015b 'dane', to ju\u017c jutro oka\u017ce si\u0119 przebrzmia\u0142e i nieaktualne... --><\/span><\/p><p>Szczeg\u00f3lnie \u017cenuj\u0105cym elementem kontraktu abdykacyjnego by\u0142o zobowi\u0105zanie si\u0119 dwor\u00f3w petersburskiego, berli\u0144skiego i wiede\u0144skiego do sp\u0142aty rozlicznych zobowi\u0105za\u0144 i asekuracja sta\u0142ej pensji polskiego ex-kr\u00f3la. Majestat Rzeczypospolitej nie zosta\u0142 wi\u0119c ostatecznie unicestwiony w wyniku spektakularnej kl\u0119ski bitewnej, nie zosta\u0142 utracony przez fiasko jakiej\u015b powa\u017cnej kombinacji dynastyczno-dyplomatycznej &#8211; ale zosta\u0142 poniek\u0105d \u201ezaj\u0119ty\u201d na poczet sp\u0142aty osobistych i publicznych d\u0142ug\u00f3w ostatniego elekcyjnego monarchy.<\/p><p>Z perspektywy 220 lat czy\u017c mamy prawo patrze\u0107 z g\u00f3ry i protekcjonalnie na nieszcz\u0119snego Stanis\u0142awa Augusta? \u0179adn\u0105 miar\u0105. Wszak to w naszym pokoleniu pa\u0144stwo zn\u00f3w stoi wobec realnej perspektywy zaj\u0119cia za d\u0142ugi. I to za naszych czas\u00f3w najwy\u017csze w\u0142adze Rzeczypospolitej zd\u0105\u017cy\u0142y ju\u017c dokona\u0107 ca\u0142ej serii akt\u00f3w abdykacyjnych &#8211; zrzekaj\u0105c si\u0119 na rzecz zagranicznych instancji kolejnych prerogatyw suwerennego rz\u0105du. Stanis\u0142aw August podobno przynajmniej si\u0119 waha\u0142&#8230; A wsp\u00f3\u0142cze\u015bni warszawscy m\u0119\u017cowie i \u017cony stanu potrafili si\u0119 jeszcze na naszych oczach \u015bciga\u0107 &#8211; kto pierwszy z\u0142o\u017cy podpis na nast\u0119pnym dokumencie ha\u0144by i zdrady &#8211; by nast\u0119pnie \u015bwi\u0119towa\u0107 pomy\u015blne zako\u0144czenie kolejnego etapu wyrzekania si\u0119 niepodleg\u0142o\u015bci. Kto za\u015b nawet hucznie nie \u015bwi\u0119towa\u0142, ten i tak podpisywa\u0142 &#8211; p\u00f3\u0142g\u0119bkiem powo\u0142uj\u0105c si\u0119 potem na jakie\u015b \u201enaciski\u201d i zarzekaj\u0105c si\u0119, \u017ce \u201ew danych okoliczno\u015bciach nie da\u0142o si\u0119 inaczej\u201d.<\/p><p>Ot\u00f3\u017c je\u015bli jakikolwiek jasny wniosek wynika dla nas z tamtej grodzie\u0144skiej lekcji historii, to taki, \u017ce dyktatowi \u201edanych okoliczno\u015bci\u201d ulega\u0107 nie nale\u017cy. Bo co dzi\u015b \u201edane\u201d, to ju\u017c jutro oka\u017ce si\u0119 przebrzmia\u0142e i nieaktualne. Determinanty, kt\u00f3re mog\u0142y zdawa\u0107 si\u0119 \u201ewieczne\u201d jeszcze jesieni\u0105 1795, ju\u017c wiosn\u0105 1797 raptownie straci\u0142y na znaczeniu. Wszak ledwie kilkana\u015bcie miesi\u0119cy po nies\u0142awnym akcie grodzie\u0144skim cesarzowa Katarzyna by\u0142a ju\u017c na tamtym \u015bwiecie, a jej nast\u0119pca Pawe\u0142 z najwy\u017cszymi honorami podejmowa\u0142 Stanis\u0142awa Augusta w Petersburgu snuj\u0105c wielkie plany &#8211; m.in. restauracji Rzeczypospolitej i marszu na Indie (sic). \u0179e plany te nie doczeka\u0142y si\u0119 realizacji (bo nie zamierza\u0142 tego tolerowa\u0107 Londyn, wi\u0119c najpierw Poniatowskiego otruto w 1798, a potem Paw\u0142a uduszono w 1801) &#8211; to osobna sprawa. Wa\u017cne, by pami\u0119ta\u0107, \u017ce dyktat \u201estatus quo\u201d to fa\u0142szywy fetysz i fa\u0142szywa b\u0119dzie ka\u017cda ho\u0142duj\u0105ca mu filozofia polityczna. To w\u0142a\u015bnie najtwardszy realizm podpowiada, \u017ceby nie konformizowa\u0107 polskiej racji stanu wzgl\u0119dem oczekiwa\u0144 jakichkolwiek \u201eRepnin\u00f3w\u201d (czy ze Wschodu, czy z Zachodu do nas nasy\u0142anych). A g\u0142owa pa\u0144stwa jest przede wszystkim od tego, by jasnym by\u0142o wszem i wobec, \u017ce s\u0105 sprawy, w kt\u00f3rych na podpis nie ma co liczy\u0107.<strong> <br \/> <\/strong><\/p><p><em><strong>Grzegorz Braun<\/strong><\/em><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Z perspektywy 220 lat czy\u017c mamy prawo patrze\u0107 z g\u00f3ry i protekcjonalnie na nieszcz\u0119snego Stanis\u0142awa Augusta? \u0179adn\u0105 miar\u0105. Wszak to w naszym pokoleniu pa\u0144stwo zn\u00f3w stoi wobec realnej perspektywy zaj\u0119cia za d\u0142ugi. I to za naszych czas\u00f3w najwy\u017csze w\u0142adze Rzeczypospolitej zd\u0105\u017cy\u0142y ju\u017c dokona\u0107 ca\u0142ej serii akt\u00f3w abdykacyjnych &#8211; zrzekaj\u0105c si\u0119 na rzecz zagranicznych instancji kolejnych [&hellip;]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[9],"tags":[344,195],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/84253"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=84253"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/84253\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=84253"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=84253"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=84253"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}