{"id":83799,"date":"2015-10-15T12:46:49","date_gmt":"2015-10-15T16:46:49","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=83799"},"modified":"2015-10-15T12:46:49","modified_gmt":"2015-10-15T16:46:49","slug":"dziewiec-powodow-dla-ktorych-upa-nie-byla-ukrainska-ak","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=83799","title":{"rendered":"Dziewi\u0119\u0107 powod\u00f3w, dla kt\u00f3rych UPA nie by\u0142a ukrai\u0144sk\u0105 AK"},"content":{"rendered":"

Kolejna rocznica powstania UPA (zreszt\u0105 fa\u0142szywa, poniewa\u017c UPA wcale nie powsta\u0142a 14 pa\u017adziernika) jest dobr\u0105 okazj\u0105, by przypomnie\u0107 fa\u0142szywo\u015b\u0107 tezy, \u017ce \u201eUPA to takie ukrai\u0144skie AK\u201d. S\u0105 to kwestie dobrze znane i opisane w publikacjach specjalistycznych, jednak s\u0142abo dost\u0119pne przeci\u0119tnemu czytelnikowi, co sprawia, \u017ce wielu ludzi nabiera si\u0119 na slogany rozpowszechniane przez Woycickich, Hrycak\u00f3w i im podobnych.<\/strong><\/p>

Gdy 12 kwietnia 1991 roku w \u201ePolsce Zbrojnej\u201d przedrukowano fragmenty tzw. Uchwa\u0142y Krajowego Prowidu Organizacji Ukrai\u0144skich Nacjonalist\u00f3w (OUN) z 22 VI 1990 roku, zawieraj\u0105cej zalecenia dotycz\u0105ce kierunk\u00f3w propagandy nacjonalist\u00f3w ukrai\u0144skich na odcinku polskim, podnios\u0142y si\u0119 g\u0142osy, \u017ce uchwa\u0142a by\u0142a fa\u0142szywk\u0105 spreparowan\u0105 przez prof. Edwarda Prusa. Jak wiele lat p\u00f3\u017aniej s\u0142usznie zauwa\u017cyli profesorowie Maria i Leszek Jazownikowie, kwestia autentyczno\u015bci tego dokumentu jest spraw\u0105 nierozstrzygni\u0119t\u0105, jednak wyj\u0105tkowa moc prewidystyczna jego zalece\u0144 nie podlega dyskusji. Mo\u017cna ironicznie skomentowa\u0107, \u017ce je\u015bli by\u0142 on fa\u0142szywk\u0105, to sympatycy ukrai\u0144skiego nacjonalizmu wzi\u0119li sobie do serca zalecenia opracowane przez \u201eukraino\u017cerc\u0119\u201d Prusa.<\/p>

Jednym z zalece\u0144 Uchwa\u0142y by\u0142o \u201e\u2026wykazywa\u0107 podobie\u0144stwo mi\u0119dzy UPA i AK, podkre\u015blaj\u0105c wy\u017cszo\u015b\u0107 pod ka\u017cdym wzgl\u0119dem UPA nad AK<\/strong>\u201d. Wydaje si\u0119, \u017ce paralela ta znalaz\u0142a sobie spore i wp\u0142ywowe grono entuzjast\u00f3w. Rok temu wypowiada\u0142 si\u0119 w tym tonie Kazimierz Woycicki (\u201eUPA jest dla Ukrai\u0144c\u00f3w czym\u015b wi\u0119cej ni\u017c AK\u201d) a ostatnio w Gazecie Wyborczej Jaros\u0142aw Hrycak (\u201eUPA to takie ukrai\u0144skie AK\u201d). Du\u017co wcze\u015bniej przed nimi dywagacje na ten temat, cho\u0107 bardziej dwuznaczne, snu\u0142 Jacek Kuro\u0144.<\/p>

Kolejna rocznica powstania UPA (zreszt\u0105 fa\u0142szywa, poniewa\u017c UPA wcale nie powsta\u0142a 14 pa\u017adziernika) jest dobr\u0105 okazj\u0105, by przypomnie\u0107 fa\u0142szywo\u015b\u0107 tezy, \u017ce \u201eUPA to takie ukrai\u0144skie AK\u201d. S\u0105 to kwestie dobrze znane i opisane w publikacjach specjalistycznych, jednak s\u0142abo dost\u0119pne przeci\u0119tnemu czytelnikowi, co sprawia, \u017ce wielu ludzi nabiera si\u0119 na slogany rozpowszechniane przez Woycickich, Hrycak\u00f3w i im podobnych. Niniejszy artykulik ma ambicj\u0119 zape\u0142nienia tej luki.<\/p>

R\u00f3\u017cnica 1:<\/strong> AK by\u0142a cz\u0119\u015bci\u0105 Polskich Si\u0142 Zbrojnych podlegaj\u0105cych legalnemu polskiemu rz\u0105dowi na uchod\u017astwie, maj\u0105cemu poparcie znakomitej wi\u0119kszo\u015bci partii politycznych; UPA by\u0142a za\u015b zbrojnym ramieniem jednej tylko \u201epartii\u201d – Organizacji Ukrai\u0144skich Nacjonalist\u00f3w.\u00a0 W 1944 \u201eo\u015bwiecona\u201d frakcja banderowc\u00f3w podj\u0119\u0142a propagandow\u0105 pr\u00f3b\u0119 zmiany partyjnego wizerunku swojego ruchu – powo\u0142ali Ukrai\u0144sk\u0105 G\u0142\u00f3wn\u0105 Rad\u0119 Wyzwole\u0144cz\u0105 (UHWR), kt\u00f3ra mia\u0142a udawa\u0107 og\u00f3lnoukrai\u0144ski o\u015brodek w\u0142adzy posiadaj\u0105cy poparcie r\u00f3\u017cnych k\u00f3\u0142 politycznych. By\u0142o to jednak cia\u0142o marionetkowe zale\u017cne ca\u0142kowicie od OUN. \u00a0Co wi\u0119cej, twardog\u0142owi nacjonali\u015bci (Bandera, Ste\u0107ko) podchodzili do UHWR sceptycznie.<\/p>

R\u00f3\u017cnica 2:<\/strong> Dzia\u0142ania UPA by\u0142y pochodn\u0105 ludob\u00f3jczej ideologii ukrai\u0144skiego nacjonalizmu wypracowanej i przyj\u0119tej przez OUN a jej celem by\u0142o wywalczenie monoetnicznego pa\u0144stwa z nacjonalistyczn\u0105 dyktatur\u0105. Armia Krajowa nie kierowa\u0142a si\u0119 \u017cadn\u0105 ideologi\u0105; jej celem by\u0142o wyzwolenie kraju, kt\u00f3rego ustr\u00f3j wybraliby dopiero Polacy w demokratycznych wyborach.<\/p>

R\u00f3\u017cnica 3:<\/strong> Rz\u0105d na uchod\u017astwie stoj\u0105cy za AK by\u0142 uznawany za wsp\u00f3lnot\u0119 mi\u0119dzynarodow\u0105 (w tym do 1943 r. przez ZSRR). OUN za\u015b nie by\u0142a podmiotem stosunk\u00f3w mi\u0119dzynarodowych a \u201erz\u0105d\u00f3w\u201d powo\u0142anych przez banderowc\u00f3w nie uznawa\u0142o \u017cadne pa\u0144stwo \u015bwiata.<\/p>

R\u00f3\u017cnica 4:<\/strong> AK dzia\u0142a\u0142a na ca\u0142ym obszarze okupowanej Polski, z szerokim poparciem ludno\u015bci. UPA by\u0142a za\u015b fenomenem lokalnym, dzia\u0142aj\u0105cym g\u0142\u00f3wnie na obszarze polskich Kres\u00f3w Po\u0142udniowo-Wschodnich. Pr\u00f3by przeniesienia aktywno\u015bci UPA na centraln\u0105 i wschodni\u0105 Ukrain\u0119 zako\u0144czy\u0142y si\u0119 fiaskiem z powodu braku poparcia tamtejszej ludno\u015bci dla nacjonalistycznej guerilli. To terytorialne zr\u00f3\u017cnicowanie stosunku do UPA utrzymuje si\u0119 zreszt\u0105 na Ukrainie do dnia dzisiejszego.<\/p>

R\u00f3\u017cnica 5: <\/strong>\u0179o\u0142nierze AK mieli prawa kombatanckie, od pa\u017adziernika 1944 uznawane nawet przez III Rzesz\u0119. De facto za stron\u0119 walcz\u0105c\u0105 uznawali AK tak\u017ce Sowieci, dokonuj\u0105c internowa\u0144 a nie aresztowa\u0144 jej \u017co\u0142nierzy podczas akcji Burza. Natomiast nikt nie uznawa\u0142 praw kombatanckich \u201e\u017co\u0142nierzy\u201d UPA. Sowieci mieli dla nich tylko dwa mo\u017cliwe wyroki: \u0142agier lub \u015bmier\u0107.<\/p>

R\u00f3\u017cnica 6: <\/strong>AK by\u0142a formacj\u0105 ochotnicz\u0105; Polakom nie anga\u017cuj\u0105cym si\u0119 w jej walk\u0119 nie grozi\u0142a \u017cadna kara. UPA, kt\u00f3ra prawem kaduka uzna\u0142a si\u0119 za wyraziciela woli ca\u0142ego narodu i armi\u0119 przysz\u0142ego pa\u0144stwa, obok naboru ochotniczego prowadzi\u0142a tak\u017ce masowy przymusowy pob\u00f3r. Oko\u0142o po\u0142ow\u0119 wo\u0142y\u0144skiej UPA stanowili przymusowo wcieleni rekruci. Za uchylanie si\u0119 od tego\u017c poboru grozi\u0142a kara \u015bmierci wykonywana w okrutny spos\u00f3b tak\u017ce na cz\u0142onkach rodziny \u201edezertera\u201d.<\/p>

R\u00f3\u017cnica 7:<\/strong> AK by\u0142a struktur\u0105 znacznie bardziej liczebn\u0105 – w kulminacyjnym momencie liczy\u0142a ok. 300 tys. ludzi pod broni\u0105; UPA – ok. 25 tys., 12 razy mniej.<\/p>

R\u00f3\u017cnica 8: <\/strong>Kwestia zbrodni na ludno\u015bci cywilnej. AK dokonywa\u0142a co prawda odwetowych i wyprzedzaj\u0105cych atak\u00f3w na ukrai\u0144skie wioski, w kt\u00f3rych gin\u0119\u0142a tak\u017ce ludno\u015b\u0107 cywilna, jednak by\u0142 to absolutny margines jej aktywno\u015bci. Tylko cz\u0119\u015b\u0107 z funkcjonuj\u0105cej w mainstreamowej narracji liczby Ukrai\u0144c\u00f3w zabitych przez Polak\u00f3w (kiedy\u015b 20 tys., obecnie zredukowanej do 10-12 tys., nie wiadomo zreszt\u0105 na jakich podstawach opartej), mo\u017cna przypisa\u0107 Armii Krajowej. Jakakolwiek by\u0142aby ta liczba, zblednie ona przy oko\u0142o 130 tys. polskich ofiar OUN-UPA (nie licz\u0105c ofiar innych narodowo\u015bci). UPA by\u0142a armi\u0105 ludob\u00f3jc\u00f3w pokroju SS czy NKWD, AK – armi\u0105 prawdziwych \u017co\u0142nierzy z krwi i ko\u015bci.<\/p>

R\u00f3\u017cnica 9:<\/strong> G\u0142\u00f3wne dow\u00f3dztwo AK nigdy nie wyda\u0142o \u017cadnych rozkaz\u00f3w ludob\u00f3jstwa Ukrai\u0144c\u00f3w; rozkazy eksterminacji Polak\u00f3w wydawali natomiast obaj g\u0142\u00f3wni dow\u00f3dcy UPA – Klaczkiwski i Szuchewycz.<\/p>

R\u00f3\u017cnic pomi\u0119dzy obiema formacjami zapewne jest wi\u0119cej, wymieni\u0142em tylko te moim zdaniem najwa\u017cniejsze. UPA nie by\u0142a ukrai\u0144sk\u0105 AK, ju\u017c pr\u0119dzej jej ko\u015blawym odbiciem w krzywym zwierciadle. Zreszt\u0105 nie pierwszy to raz, kiedy ukrai\u0144scy nacjonali\u015bci czerpi\u0105c wzory z polskiej walki o niepodleg\u0142o\u015b\u0107 tworzyli jej karykatur\u0119. Tak by\u0142o te\u017c ze szlachetn\u0105 walk\u0105 powsta\u0144c\u00f3w styczniowych, z kt\u00f3rej teoretyk OUN Mychaj\u0142o Ko\u0142odzi\u0144ski potrafi\u0142 wyci\u0105gn\u0105\u0107 dla Ukrai\u0144c\u00f3w wniosek nast\u0119puj\u0105cy: \u201etrzeba krwi, dajmy morze krwi, trzeba terroru, uczy\u0144my go piekielnym. (\u2026) Nie wstyd\u017amy si\u0119 mord\u00f3w, grabie\u017cy i podpale\u0144.\u201d<\/p>

Krzysztof Janiga<\/strong><\/em><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Kolejna rocznica powstania UPA (zreszt\u0105 fa\u0142szywa, poniewa\u017c UPA wcale nie powsta\u0142a 14 pa\u017adziernika) jest dobr\u0105 okazj\u0105, by przypomnie\u0107 fa\u0142szywo\u015b\u0107 tezy, \u017ce \u201eUPA to takie ukrai\u0144skie AK\u201d. S\u0105 to kwestie dobrze znane i opisane w publikacjach specjalistycznych, jednak s\u0142abo dost\u0119pne przeci\u0119tnemu czytelnikowi, co sprawia, \u017ce wielu ludzi nabiera si\u0119 na slogany rozpowszechniane przez Woycickich, Hrycak\u00f3w i […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[215],"tags":[17],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/83799"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=83799"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/83799\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=83799"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=83799"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=83799"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}