{"id":83638,"date":"2015-10-05T16:03:32","date_gmt":"2015-10-05T20:03:32","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=83638"},"modified":"2015-10-05T16:03:32","modified_gmt":"2015-10-05T20:03:32","slug":"dialektyka-kardynala-prof-grzegorz-kucharczyk","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=83638","title":{"rendered":"Dialektyka kardyna\u0142a – prof. Grzegorz Kucharczyk<\/em>"},"content":{"rendered":"

Niemiecka filozofia idealistyczna (Schelling, Fichte, Hegel i ich uczniowie) to – jak pisa\u0142 niegdy\u015b G. Santayana – skrajny przyk\u0142ad egotyzmu dominuj\u0105cego w ca\u0142ej nowo\u017cytnej filozofii niemieckiej. Reprezentanci tego kierunku, wierni kontynuatorzy Immanuela Kanta, systematycznie odrywali niemieck\u0105 filozofi\u0119 – a co za tym idzie teologi\u0119 i inne nauki – od Rzymu rozumianego w tym przypadku jako wielkie dziedzictwo filozofii realistycznej, ustalone przez dw\u00f3ch gigant\u00f3w my\u015bli: Arystotelesa i \u015bw. Tomasza z Akwinu.<\/strong><\/p>

Dla Schellinga, Hegla et consortes to nie my\u015bl mia\u0142a zgadza\u0107 si\u0119 z rzeczywisto\u015bci\u0105, ale odwrotnie. A w\u0142a\u015bciwie to jedyn\u0105, prawdziw\u0105 rzeczywisto\u015bci\u0105 by\u0142a rzeczywisto\u015b\u0107 my\u015bli, ich my\u015bli. D\u0142ug wobec Kartezjusza (\u201emy\u015bl\u0119, wi\u0119c jestem\u201d) zosta\u0142 sp\u0142acony. Nieuchronnie tak\u017ce jednym ze skutk\u00f3w takiego podej\u015bcia do podstaw filozoficznego poznania by\u0142o to, \u017ce teksty niemieckich my\u015blicieli tego kierunku charakteryzowa\u0142y si\u0119 wysokim stopniem nieprzejrzysto\u015bci, by nie powiedzie\u0107 be\u0142kotliwo\u015bci. Kt\u00f3\u017c mo\u017ce zrozumie\u0107 par\u0119 akapit\u00f3w z Hegla? Albo kt\u00f3\u017c mo\u017ce zrozumie\u0107 dzie\u0142a dwudziestowiecznych niemieckich teolog\u00f3w – tak\u017ce tych uchodz\u0105cych za katolickich, kt\u00f3rzy – w \u015blad za swoim intelektualnym przewodnikiem Karlem Rahnerem – zanurzeni s\u0105 w filozoficznym dziedzictwie niemieckiego idealizmu?<\/p>

Skoro rzeczywisto\u015b\u0107 jest konstruowana w my\u015blach poszczeg\u00f3lnych filozof\u00f3w\/teolog\u00f3w, a nie ukierunkowana na poznawanie rzeczywisto\u015bci, nieuchronnie my\u015bl ta jest swoista, uzale\u017cniona w najwy\u017cszym stopniu od, nazwijmy to, intelektualnego temperamentu danego my\u015bliciela. To \u015bwiat jego my\u015bli, a nie my\u015bl poznaj\u0105ca \u015bwiat, jest najwa\u017cniejszym probierzem filozoficznego, a co za tym idzie tak\u017ce teologicznego poznania. \u015awiat ludzkiej my\u015bli, pozbawiony zdroworozs\u0105dkowego (nie myli\u0107 z prymitywnym) zakotwiczenia w rzeczywisto\u015bci, nieuchronnie nara\u017cony jest na niejasno\u015b\u0107 i sprzeczno\u015b\u0107.<\/p>

Poczytajmy \u201eSumm\u0119 teologiczn\u0105\u201d Akwinaty – pe\u0142na jasno\u015b\u0107 (claritas) i logiczny ci\u0105g my\u015bli. Zestawmy j\u0105 z dzie\u0142ami Karla Rahnera, albo jednego z jego uczni\u00f3w – cho\u0107by kardyna\u0142a Waltera Kaspera – pe\u0142nymi be\u0142kotliwego \u017cargonu uchodz\u0105cego za naukowy. Mamy pe\u0142n\u0105 skal\u0119 por\u00f3wnawcz\u0105. Kto chce szybko u\u015bpi\u0107 dzieci, niech puszcza im \u201e\u015amier\u0107 w Wenecji\u201d albo poczyta na g\u0142os urywek z dzie\u0142 K. Rahnera. Przeznaczone jednak tylko do lat dwunastu, potem bowiem tre\u015bci mog\u0105 by\u0107 zbyt toksyczne dla m\u0142odego, nieugruntowanego w wierze umys\u0142u.<\/p>

Nieprzypadkowo wi\u0119c w\u0142a\u015bnie w niemieckiej filozofii dialektycznej (za spraw\u0105 Hegla) i w\u015br\u00f3d jej intelektualnych kontynuator\u00f3w – od Marksa (nie kardyna\u0142a) po Kaspera (kardyna\u0142a) – na porz\u0105dku dziennym jest dialektyka. Nie tylko na p\u0142aszczy\u017anie teorii, ale jako spos\u00f3b ogl\u0105du wsp\u00f3\u0142czesnej rzeczywisto\u015bci. Innymi s\u0142owy: popadanie w sprzeczno\u015b\u0107.<\/p>

Taka refleksja nasuwa si\u0119 po lekturze wywiad\u00f3w\/wyk\u0142ad\u00f3w\/ksi\u0105\u017cek wspomnianego kardyna\u0142a Waltera Kaspera, g\u0142\u00f3wnego promotora maj\u0105cej rozsadzi\u0107 tradycyjne nauczanie Ko\u015bcio\u0142a o ma\u0142\u017ce\u0144stwie \u201etroski duszpasterskiej\u201d. Zauwa\u017cmy, \u017ce niemiecki kardyna\u0142 od pocz\u0105tku obecnego pontyfikatu lansuje tez\u0119, \u017ce obj\u0119cie Stolicy Piotrowej przez papie\u017ca Franciszka jest szans\u0105 na ponowne o\u017cywienie Ko\u015bcio\u0142a, kt\u00f3ry przed 2013 roku mia\u0142 si\u0119 znajdowa\u0107 w jakim\u015b wielkim kryzysie (skostnieniu, zbytnim rygoryzmie). Pozostawiaj\u0105c na boku to, czy rzeczywi\u015bcie w\u0142a\u015bciwym symptomem kryzysu by\u0142 zbytni rygoryzm, czy te\u017c wr\u0119cz odwrotnie: zbytnie popuszczenie cugli (w liturgii, dyscyplinie ko\u015bcielnej etc.), nale\u017cy zauwa\u017cy\u0107, \u017ce Ko\u015bci\u00f3\u0142 przed Franciszkiem przedstawiany przez kardyna\u0142a Kaspera jest odmalowywany zdecydowanie w czarnych barwach.<\/p>

W ksi\u0105\u017cce \u201ePapie\u017c Franciszek. Rewolucja czu\u0142o\u015bci i mi\u0142o\u015bci\u201d pisze on, \u017ce Franciszek zastawa\u0142 Ko\u015bci\u00f3\u0142 \u201educhowo zm\u0119czony, kt\u00f3remu brakuje zaufania i entuzjazmu\u201d, Ko\u015bci\u00f3\u0142, kt\u00f3ry \u201ezajmowa\u0142 si\u0119 sam sob\u0105 i \u015bwi\u0119towa\u0142 sam siebie\u201d. Zestawmy t\u0105 diagnoz\u0119, kt\u00f3r\u0105 ten sam autor w odniesieniu do Ko\u015bcio\u0142a powszechnego formu\u0142owa\u0142 w 2008 roku. S\u0142owa kardyna\u0142a Kaspera, kt\u00f3re wypowiedzia\u0142 w\u00f3wczas w wywiadzie radiowym przy okazji promocji jego ksi\u0105\u017cki pt. \u201eGdzie bije serce wiary\u201d, s\u0105 tym bardziej charakterystyczne, \u017ce jednocze\u015bnie rysuj\u0105 obraz kondycji duchowej Ko\u015bcio\u0142a w Niemczech zupe\u0142nie w innym \u015bwietle. Zw\u0142aszcza dzisiaj, gdy ca\u0142emu Ko\u015bcio\u0142owi pr\u00f3buje si\u0119 wskazywa\u0107 w\u0142a\u015bnie Ko\u015bci\u00f3\u0142 niemiecki jako wz\u00f3r post\u0119powania w zakresie \u201enowej troski duszpasterskiej\u201d.<\/p>

Tymczasem w 2008 roku kardyna\u0142 Kasper stwierdza\u0142: \u201eNam Niemcom grozi popadni\u0119cie w prowincjonalizm. Mamy nasze problemy. S\u0105 one powa\u017cne i trzeba je traktowa\u0107 powa\u017cnie. Nale\u017cy jednak je umiejscowi\u0107 w kontek\u015bcie ca\u0142ego Ko\u015bcio\u0142a, a w nim mo\u017cna prze\u017cy\u0107 tyle radosnych rzeczy. [\u2026] Z pewno\u015bci\u0105 zawsze warto podr\u00f3\u017cowa\u0107 do Rzymu. A w Rzymie spotyka si\u0119 na ka\u017cdym kroku Ko\u015bci\u00f3\u0142, Ko\u015bci\u00f3\u0142 m\u0119czennik\u00f3w, Ko\u015bci\u00f3\u0142 wielu \u015bwi\u0119tych, oczywi\u015bcie tak\u017ce Ko\u015bci\u00f3\u0142 grzesznik\u00f3w. Zdarzy\u0142o si\u0119 r\u00f3wnie\u017c wiele z\u0142ego. Mo\u017cna jednak pozna\u0107 tam \u017cyj\u0105cy Ko\u015bci\u00f3\u0142 i zauwa\u017cy\u0107, \u017ce ten Ko\u015bci\u00f3\u0142 wzrasta, \u017ce ten Ko\u015bci\u00f3\u0142 \u017cyje. Ko\u015bci\u00f3\u0142 jest radosny, m\u0142ody i szcz\u0119\u015bliwy. I tym powinni\u015bmy si\u0119 troch\u0119 wi\u0119cej zarazi\u0107, tak\u017ce tutaj w Niemczech\u201d.<\/p>

Po paru latach okazuje si\u0119 jednak, \u017ce ma by\u0107 odwrotnie. \u201eDuchowo zm\u0119czony\u201d Ko\u015bci\u00f3\u0142 powszechny ma przyjmowa\u0107 praktyki duszpasterskie (raczej \u201eduszozgubne\u201d) z niemieckiego Ko\u015bcio\u0142a, gdzie \u015bwi\u0105tynie s\u0105 puste i z roku na rok zmniejsza si\u0119 liczba wiernych.<\/p>

Dialektyczne stanowisko prezentuje kardyna\u0142 Kasper r\u00f3wnie\u017c w odniesieniu do kwestii tzw. praw homoseksualist\u00f3w. W listopadzie 2005 roku wyst\u0119puj\u0105c jako przewodnicz\u0105cy papieskiej Rady ds. Jedno\u015bci Chrze\u015bcijan w artykule opublikowanym na \u0142amach \u201eRheinische Merkur\u201d stwierdzi\u0142, \u017ce jedn\u0105 z najpowa\u017cniejszych przeszk\u00f3d na drodze ekumenicznego dialogu mi\u0119dzy Ko\u015bcio\u0142em katolickim a wsp\u00f3lnotami protestanckimi s\u0105 \u201er\u00f3\u017cnice w kwestiach etycznych\u201d. W tym kontek\u015bcie kardyna\u0142 Kasper wskaza\u0142 na \u201ezbytnie otwarcie si\u0119\u201d protestanckich wsp\u00f3lnot (zw\u0142aszcza anglikan\u00f3w) na postulaty homoseksualnego lobby.<\/p>

Z kolei w wywiadzie udzielonym w maju 2015 roku dla w\u0142oskiego liberalnego dziennika \u201eCorriere della Sera\u201d kardyna\u0142 Kasper z ubolewaniem stwierdza\u0142, \u017ce \u201estosunek do par homoseksualnych\u201d \u201epozostawa\u0142 jedynie na marginesie obrad synodalnych w 2014 roku\u201d, ale podczas tegorocznej sesji synodalnej musi to by\u0107 \u201ekwestia centralna\u201d. Ma si\u0119 rozumie\u0107 \u201enikt nie my\u015bli o zr\u00f3wnywaniu zwi\u0105zk\u00f3w jednop\u0142ciowym z chrze\u015bcija\u0144skim poj\u0119ciem ma\u0142\u017ce\u0144stwa\u201d. Ale warto rozmawia\u0107, warto pochyli\u0107 si\u0119, warto doceni\u0107\u2026. Etc. I w ten spos\u00f3b powoli zmieni\u0107 akcenty. Powoli gotowana \u017caba nie zauwa\u017cy, gdy ju\u017c jest gotowa do spo\u017cycia.<\/p>

Jeszcze jeden przyk\u0142ad dialektyki kardyna\u0142a Kaspera. Tym razem w odniesieniu do islamu i jak\u017ce dzi\u015b aktualnego problemu islamskich imigrant\u00f3w w Europie. W wywiadzie opublikowanym we wrze\u015bniu 2006 na \u0142amach liberalnego tygodnika \u201eDer Spiegel\u201d kardyna\u0142 przypomina\u0142, \u017ce \u201eislam od pocz\u0105tku rozwija\u0142 si\u0119 w opozycji do chrze\u015bcija\u0144stwa i uwa\u017ca si\u0119 za co\u015b lepszego od chrze\u015bcija\u0144stwa. Jak dot\u0105d by\u0142 tolerancyjny tylko w miejscach, w kt\u00f3rych nale\u017ca\u0142 do mniejszo\u015bci. Tam, gdzie jest religi\u0105 wi\u0119kszo\u015bciow\u0105, islam nie uznaje religijnej wolno\u015bci w naszym rozumieniu. Islam to jest odmienna kultura. [\u2026] Europejski eksperyment z wielokulturowo\u015bci\u0105 lub te\u017c egzystencja obok siebie odmiennych kultur, zawi\u00f3d\u0142 na ca\u0142ym kontynencie\u201d. Dwa lata p\u00f3\u017aniej kardyna\u0142 Kasper mia\u0142 ju\u017c zgo\u0142a odmienne zdanie. W opublikowanym w 2008 roku wywiadzie dla \u201eRheinische Post\u201d zachwala\u0142 islam jako \u201epozytywn\u0105 prowokacj\u0119 dla chrze\u015bcija\u0144stwa w Europie \u015arodkowej\u201d.<\/p>

Najpowa\u017cniejsz\u0105 jednak konsekwencj\u0105 ulegania idealistycznej – a la Hegel, Rahner et consortes – filozofii jest nie tyle dialektyka, co oderwanie od realnego bytu czyli od prawdy. Sprzeczno\u015bci, o kt\u00f3rych mowa w tym tek\u015bcie, to objaw tego ci\u0119\u017ckiego schorzenia. Oderwanie od bytu niesie za sob\u0105 konsekwencje w postaci zak\u0142amania s\u0142\u00f3w. Pisa\u0142em o tym niedawno na tych \u0142amach w kontek\u015bcie mi\u0142osierdzia i ma\u0142\u017ce\u0144stwa. To zerwanie z bytem ma tak\u017ce dramatyczne konsekwencje w postrzeganiu Ko\u015bcio\u0142a i teologii.<\/p>

W tym nowym uj\u0119ciu teologia nie ma odnosi\u0107 si\u0119 do bytu, przede wszystkim za\u015b Bytu Najwy\u017cszego i z Niego wyprowadza\u0107 wszystkie swoje kategorie. Nie. Teraz teologia ma szuka\u0107 odniesie\u0144 do \u201edo\u015bwiadczenia\u201d. To jest pod\u0142o\u017ce tak mocno obecnie lansowanej przez niemieckich hierarch\u00f3w tezy o konieczno\u015bci oderwania doktryny od praktyki duszpasterskiej (czyt. praktyki duszozgubnej). Ju\u017c w 2002 roku wyja\u015bnia\u0142 to kardyna\u0142 Kasper, kt\u00f3ry wskazywa\u0142, \u017ce jednym z problem\u00f3w wsp\u00f3\u0142czesnego Ko\u015bcio\u0142a jest \u201enapi\u0119cie w wielu punktach mi\u0119dzy oficjaln\u0105 doktryn\u0105 Ko\u015bcio\u0142a, a tym, co jest odbierane i prze\u017cywane poza Ko\u015bcio\u0142em\u201d. I dalej: \u201eoczywi\u015bcie musimy po\u0142o\u017cy\u0107 most ponad t\u0105 przepa\u015bci\u0105, ale kwestia wiarygodno\u015bci [Ko\u015bcio\u0142a] zostanie w\u0142a\u015bciwie postawiona, gdy teologia b\u0119dzie g\u0142\u0119biej zakorzeniona w do\u015bwiadczeniu ludzi\u201d.<\/p>

Oto korzenie czego\u015b, co powinno nazywa\u0107 si\u0119 idealistyczn\u0105 teologi\u0105 ma\u0142\u017ce\u0144stwa zrodzon\u0105 z idealistycznej filozofii niemieckiej.<\/p>

Grzegorz Kucharczyk<\/strong><\/em><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Niemiecka filozofia idealistyczna (Schelling, Fichte, Hegel i ich uczniowie) to – jak pisa\u0142 niegdy\u015b G. Santayana – skrajny przyk\u0142ad egotyzmu dominuj\u0105cego w ca\u0142ej nowo\u017cytnej filozofii niemieckiej. Reprezentanci tego kierunku, wierni kontynuatorzy Immanuela Kanta, systematycznie odrywali niemieck\u0105 filozofi\u0119 – a co za tym idzie teologi\u0119 i inne nauki – od Rzymu rozumianego w tym przypadku jako […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[3],"tags":[166,41,33],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/83638"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=83638"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/83638\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=83638"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=83638"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=83638"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}