{"id":83386,"date":"2015-09-17T09:35:24","date_gmt":"2015-09-17T13:35:24","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=83386"},"modified":"2019-09-17T20:58:10","modified_gmt":"2019-09-18T00:58:10","slug":"mniejszosci-przeciw-polsce-rebelia-1939-piotr-zychowicz","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=83386","title":{"rendered":"Mniejszo\u015bci przeciw Polsce. Rebelia 1939 – Piotr Zychowicz<\/em>"},"content":{"rendered":"

Dodano: 2015-09-17 9:35 am<\/small><\/p>\r\n

To jeden z najbardziej dra\u017cliwych epizod\u00f3w II wojny \u015bwiatowej na terenie Polski. Mowa o 17 wrze\u015bnia 1939 r. na ziemiach wschodnich.<\/strong><\/p>\r\n

A konkretnie o reakcji cz\u0119\u015bci tamtejszej cywilnej ludno\u015bci na wkroczenie Armii Czerwonej. Ludno\u015b\u0107 ta wita\u0142a okupanta kwiatami, ca\u0142owa\u0142a pancerze sowieckich czo\u0142g\u00f3w, demonstracyjnie okazywa\u0142a rado\u015b\u0107 z powodu upadku Polski.<\/p>\r\n

Chocia\u017c w\u015br\u00f3d wiwatuj\u0105cych t\u0142um\u00f3w byli polscy komuni\u015bci, to zdecydowan\u0105 ich o wi\u0119kszo\u015b\u0107 stanowili przedstawiciele innych narod\u00f3w Rzeczypospolitej: \u017bydzi, Ukrai\u0144cy i Bia\u0142orusini. Symbolem tej rebelii sta\u0142 si\u0119 \u017cydowski wyrostek w sk\u00f3rzanej kurtce i z czerwon\u0105 przepask\u0105 na ramieniu. Wyrostek, kt\u00f3ry z okna domu strzela w plecy polskie\u00admu \u017co\u0142nierzowi. Albo ze \u015bmiechem zdziera z budynku rz\u0105dowego i rzuca na uliczny bruk tabliczk\u0119 z or\u0142em bia\u0142ym.<\/p>\r\n

Te dramatyczne wydarzenia, kt\u00f3re zosta\u0142y tak bole\u015bnie zapami\u0119tane przez Polak\u00f3w ze wschodu, sta\u0142y si\u0119 otwart\u0105 ran\u0105 w relacjach polsko – \u017cydowskich. Trudno bowiem wybaczy\u0107 s\u0105siadom zdrad\u0119. Wsp\u00f3\u0142czesna dyskusja na ten temat jest jednak niezwykle trudna. Historycy \u017cydowscy cz\u0119sto reaguj\u0105 bardzo nerwowo i badacze wchodz\u0105cy z nimi w polemik\u0119 nara\u017ceni s\u0105 na przyklejenie im \u0142atki „antysemit\u00f3w, kt\u00f3rzy przywo\u0142uj\u0105 mit \u017cydokomuny<\/em>„.<\/p>\r\n

Takie podej\u015bcie do niczego nie prowadzi. Od wydarze\u0144 tych min\u0119\u0142o 76 lat i – w kolejn\u0105 rocznic\u0119 wrze\u015bnia \u00adwarto spokojnie o nich porozmawia\u0107.<\/p>\r\n

<\/span><\/p>\r\n

Porozmawia\u0107 o tym, co rzec \u017cyw i\u015bcie wydarzy\u0142o si\u0119 17 wrze\u015bnia na ziemiach wschodnich. I o przyczynach tego zjawiska. O nie zawsze fortunnej polityce II RP wobec „mniejszo\u015bci”, ale r\u00f3wnie\u017c o fascynacji cz\u0119\u015bci \u017byd\u00f3w, Ukrai\u0144c\u00f3w i Bia\u0142orusin\u00f3w komunizmem. A wreszcie o wielkim rozczarowaniu, jakie bolszewizm przyni\u00f3s\u0142 wszystkim tym ludziom.<\/p>\r\n

Inwazja sowiecka uruchomi\u0142a masowy bunt na ziemiach wschodnich. \u017bydzi, Bia\u0142orusini, Ukrai\u0144cy i polscy komuni\u015bci witali bolszewik\u00f3w kwiatami. Upadek Rzeczypospolitej na ziemiach wschodnich mia\u0142 przebieg wstrz\u0105saj\u0105cy. W\u015br\u00f3d szyderstw i wiwat\u00f3w z budynk\u00f3w publicznych zrywano god\u0142a, zniewa\u00ad\u017cano bia\u0142o-czerwone flagi. Niszczono urz\u0119dy i grabiono budynki administracji publicznej. Wy\u0142apywano pojedynczych \u017co\u0142nierzy, zrywano im z czapek orze\u0142ki, pluto na nich, bito. Dochodzi\u0142o do drastycznych samos\u0105d\u00f3w.<\/p>\r\n

Szargano wszystko to, co dla Po\u00adlak\u00f3w by\u0142o i jest \u015bwi\u0119te. Nasi rodacy z ziem wschodnich zapami\u0119tali to jako olbrzymie upokorzenie, wielki b\u00f3l. Wszystko to nie by\u0142o bowiem dzie\u0142em \u017co\u0142nierzy Armii Czerwonej, ale obywateli II Rzeczpospolitej. S\u0105siad\u00f3w, znajomych, koleg\u00f3w ze szko\u0142y czy pracy. Wielk\u0105 tra\u00adgedi\u0119 Polak\u00f3w, jak\u0105 by\u0142o za\u0142amanie si\u0119 ich pa\u0144stwa, przyj\u0119li oni eksplozj\u0105 rado\u015bci.<\/p>\r\n

W miastach, miasteczkach i wsiach wschodniej Polski t\u0142umy rozentuzjazmo\u00adwanych \u017byd\u00f3w, Bia\u0142orusin\u00f3w, Ukrai\u0144c\u00f3w i polskich komunist\u00f3w wita\u0142y wkracza\u00adj\u0105cych bolszewik\u00f3w. Ludzie ci wznosili bramy triumfalne, wywieszali na domach czerwone flagi, pod g\u0105sienice czo\u0142g\u00f3w sypali nar\u0119cza kwiat\u00f3w. Nagle pojawi\u0142y si\u0119 portrety Stalina i Woroszy\u0142owa oraz czerwone transparenty: „Witamy Armi\u0119 Czerwon\u0105!”, „Niech \u017cyj\u0105 czerwoni wyzwo\u00adliciele!”.<\/strong><\/p>\r\n

„We wrze\u015bniu 1939 r. by\u0142em na osadzie w za\u015bcianku Zubielewiczach – relacjono\u00adwa\u0142 Jan Domaszewicz. – Okoliczne wsie by\u0142y zamieszkane przez ch\u0142op\u00f3w wyzna\u00adnia prawos\u0142awnego, kt\u00f3rzy wkraczaj\u0105c\u0105 czerwon\u0105 armi\u0119 witali bardzo rado\u015bnie, m\u00f3wi\u0105c, \u017ce nareszcie przysz\u0142o dla nich zbawienie i wyzwolenie spod w\u0142adzy pa\u0144skiej Polski. Stawiali bramy tryum\u00adfalne, rzucaj\u0105c bukiety kwiat\u00f3w na czo\u0142gi sowieckie i ca\u0142uj\u0105c gwiazdy namalowane na czo\u0142gach”.<\/p>\r\n

„Wojska sowiec\u00adkie wesz\u0142y do mia\u00adsteczka Siniawka nazajutrz po prze\u00adkroczeniu granicy Polski – relacjonowa\u0142 z kolei gajowy spod Nie\u015bwie\u017ca. – Spo\u00ad\u0142ecze\u0144stwo \u017cydow\u00adsko-bia\u0142oruskie oczekiwa\u0142o na przybycie armii sowieckiej i bez straty czasu zaj\u0119\u0142o si\u0119 przygotowaniami do powitania. Zosta\u0142a zbudowana brama triumfalna, nast\u0105pi\u0142o wr\u0119czenie chleba, soli, kwiat\u00f3w i wyg\u0142oszono mowy powitalne”.<\/em><\/p>\r\n

Sowieci z miejsca przyst\u0105pili do eksterminacji polskich elit. Mordowano oficer\u00f3w, ksi\u0119\u017cy, ziemian, urz\u0119dnik\u00f3w pa\u0144stwowych, policjant\u00f3w. Zbrodni dopuszczali si\u0119 \u017co\u0142nierze Armii Czerwo\u00adnej, funkcjonariusze NKWD, ale r\u00f3wnie\u017c ubrani w czarne sk\u00f3rzane kurtki cz\u0142onko\u00adwie lokalnych milicji. Cz\u0119sto wskazywali oni oprawcom domy zamieszkane przez polskich patriot\u00f3w, pomagali ich wy\u0142apy\u00adwa\u0107, pisali donosy.<\/p>\r\n

Wielu Polak\u00f3w z ziem wschodnich, kt\u00f3rzy zapami\u0119tali te wydarzenia, przyznawa\u0142o p\u00f3\u017aniej, \u017ce by\u0142o to dla nich najbardziej upokarzaj\u0105ce i przera\u017caj\u0105ce do\u015bwiadczenie w \u017cyciu. Zachowanie ich s\u0105siad\u00f3w po 17 wrze\u015bnia wspominali ze szczeg\u00f3lnym b\u00f3lem. „\u017bydzi rozbrajali ma\u0142e grupki \u017co\u0142nierzy polskich, zdzie\u00adraj\u0105c im orze\u0142ki i inne oznaki i rzucaj\u0105c na ziemi\u0119 i depcz\u0105c<\/strong>” – pisa\u0142 gorzko Hen\u00adryk Potopowicz.<\/p>\r\n

Ukrai\u0144cy<\/h4>\r\n

Pierwsi zacz\u0119li Ukrai\u0144cy. Nast\u0105pi\u0142o to, jeszcze zanim Armia Czerwona prze\u00adkroczy\u0142a granic\u0119 II Rzeczypospolitej, bo oko\u0142o 12 wrze\u015bnia. Niemieckie jednostki w \u015blad za wycofuj\u0105cym si\u0119 Wojskiem Polskim wkroczy\u0142y w\u00f3wczas na terytorium Galicji Wschodniej. Dla Or\u00adganizacji Ukrai\u0144skich Nacjonalist\u00f3w by\u0142 to sygna\u0142 do rozpocz\u0119cia rebelii. Ukrai\u0144scy boj\u00f3w\u00adkarze opanowywali drogi, mosty, niszczyli linie komuni\u00adkacyjne, zajmo\u00adwali urz\u0119dy pocztowe i posterunki, a nawet ca\u0142e miasteczka.<\/p>\r\n

Pod kontrol\u0105 OUN znalaz\u0142 si\u0119 mi\u0119dzy innymi Stryj. Ukrai\u0144cy rozbrajali i mordowali oddzie\u00adlaj\u0105cych si\u0119 od jednostek \u017co\u0142nierzy, a nawet ostrzeliwali pomniejsze oddzia\u0142y. Dochodzi\u0142o te\u017c do pierwszych, wyj\u0105tko\u00adwo brutalnych, atak\u00f3w na polsk\u0105 ludno\u015b\u0107 cywiln\u0105. Do pacyfikacji dosz\u0142o w Koniu\u00adchach, Potutorowie, S\u0142awentynie i kolonii Jakubowce. W miejscowo\u015bciach tych wymordowano po kilkadziesi\u0105t os\u00f3b.<\/p>\r\n

Z dymem puszczano tak\u017ce polskie dwory, \u015bcigano osadnik\u00f3w wojskowych i ich rodziny. Wed\u0142ug historyka Grzegorza Motyki wydarzenia te by\u0142y zapowiedzi\u0105 masowej eksterminacji ludno\u015bci cywilnej, kt\u00f3rej ukrai\u0144scy nacjonali\u015bci dokonali wlatach 1943-1945 na Wo\u0142yniu i w Ga\u00adlicji Wschodniej. „Po wybuchu wojny zacz\u0119li\u015bmy rozbraja\u0107 Polak\u00f3w, gdzie si\u0119 tylko da\u0142o” – wspomina\u0142 dzia\u0142acz OUN Semen \u0141ewy\u0107kyj „Kliszcz”.<\/p>\r\n

Dlaczego jednak Ukrai\u0144cy zdecydowali si\u0119 na t\u0119 akcj\u0119, mimo \u017ce ich terytoria, zgodnie z sowiecko-niemieckim porozu\u00admieniem, mia\u0142y przypa\u015b\u0107 Stalinowi? Czy chodzi\u0142o tylko o akt zemsty na zniena\u00adwidzonych Polakach? Ot\u00f3\u017c nacjonali\u015bci do ko\u0144ca mieli nadziej\u0119, \u017ce Niemcy na gruzach pa\u0144stwa polskiego utworz\u0105 ukrai\u0144skie pa\u0144stewko z\u0142o\u017cone z Galicji Wschodniej i Wo\u0142ynia. Mia\u0142o si\u0119 sta\u0107 ukrai\u0144skim Piemontem.<\/p>\r\n

Ich marzenia nie by\u0142y pozbawione podstaw. A\u017c do 17 wrze\u015bnia Niemcy nie byli bowiem pewni, czy Stalin wywi\u0105\u017ce si\u0119 ze swoich sojuszniczych zobowi\u0105\u00adza\u0144. 12 wrze\u015bnia na konferencji w Je\u0142owej feldmarsza\u0142ek Wilhelm Keitel zaprezento\u00adwa\u0142 trzy mo\u017cliwe scenariusze<\/strong>. Pierwszy: Niemcy dokonuj\u0105 rozbioru Polski z So\u00adwietami. Drugi: zagarniaj\u0105 wojew\u00f3dztwa zachodnie i podpisuj\u0105 pok\u00f3j z Polsk\u0105. Trzeci: tworz\u0105 pa\u0144stwo ukrai\u0144skie.<\/p>\r\n

Im d\u0142u\u017cej Stalin zwleka\u0142 z atakiem, tym bardziej prawdopodobny stawa\u0142 si\u0119 wariant numer trzy. 15 wrze\u015bnia szef Abwehry Wilhelm Canaris spotka\u0142 si\u0119 z Andrijem Melnykiem i da\u0142 mu zielone \u015bwiat\u0142o do kompletowania rz\u0105du. Dwa dni p\u00f3\u017aniej rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 jednak sowiecka in\u00adwazja na Polsk\u0119 i sta\u0142o si\u0119 jasne, \u017ce Niemcy zrealizuj\u0105 pierwszy, najbardziej przez siebie po\u017c\u0105dany, scenariusz. Ukrai\u0144cy poszli w odstawk\u0119.<\/p>\r\n

V kolumna<\/h4>\r\n

Inwazja Armii Czerwonej by\u0142a sygna\u00ad\u0142em do rozpocz\u0119cia rebelii dla komuni\u00adst\u00f3w. Na przestrzeni ca\u0142ych ziem wschod\u00adnich do akcji przyst\u0105pi\u0142y specjalne grupy dywersyjno-sabota\u017cowe przeszkolone oraz uzbrojone w karabiny maszynowe i granaty przez GRU. Z\u0142o\u017cone g\u0142\u00f3wnie ze skomunizowanych \u017byd\u00f3w, Bia\u0142orusin\u00f3w i Ukrai\u0144c\u00f3w, mia\u0142y umo\u017cliwi\u0107 sowieckim jednostkom b\u0142yskawiczne opanowanie polskiego terytorium.<\/p>\r\n

Opanowywa\u0142y wi\u0119c mosty, w\u0119z\u0142owe stacje kolejowe i strategiczne drogi. Wskazywa\u0142y drog\u0119 Armii Czerwonej i dokonywa\u0142y atak\u00f3w na polskie poste\u00adrunki. Z komunistycznej inspiracji dosz\u0142o do lokalnych powsta\u0144 i bunt\u00f3w. Najs\u0142yn\u00adniejsze z nich wybuch\u0142o w Skidlu na Gro\u00addzie\u0144szczy\u017anie – dywersanci opanowali miasteczko 18 wrze\u015bnia. V kolumna  wyj\u0105tkowo mocno da\u0142a si\u0119 Polakom we znaki r\u00f3wnie\u017c w Grodnie.<\/p>\r\n

Do grup sabota\u017cyst\u00f3w spontanicznie do\u0142\u0105cza\u0142y t\u0142umy radykalnie nastawio\u00adnych Bia\u0142orusin\u00f3w i \u017byd\u00f3w. Szczeg\u00f3lnie widoczna by\u0142a obecno\u015b\u0107 tych ostatnich. To w\u0142a\u015bnie \u017byd\u00f3w Polacy zapami\u0119tali jako prowodyr\u00f3w antypolskich wyst\u0105\u00adpie\u0144. Oni mieli najbardziej entuzjastycz\u00adnie wita\u0107 czerwonego okupanta i najbar\u00addziej gorliwie wys\u0142ugiwali si\u0119 NKWD.<\/p>\r\n

„Ujawni\u0142o si\u0119, \u017ce og\u00f3\u0142 \u017cydowski – raportowa\u0142 do Londynu gen. Stefan Grot-Rowecki – we wszystkich miejsco\u00adwo\u015bciach, a ju\u017c szczeg\u00f3lnie na Wo\u0142yniu. Polesiu i Podia siu, zanim jeszcze ust\u0105\u00adpi\u0142y polskie oddzia\u0142y, wywiesi\u0142 flagi czerwone i ustawi\u0142 bramy triumfalne na powitanie wojsk bolszewickich, \u017ce zorganizowa\u0142 samorzutnie rewkomy i czerwon\u0105 milicj\u0119, \u017ce po wkroczeniu bolszewik\u00f3w rzuci\u0142 si\u0119 z ca\u0142\u0105 furi\u0105 na urz\u0119dy polskie, urz\u0105dza\u0142 masowe samos\u0105dy nad funkcjonariuszami pa\u0144stwa polskiego, dzia\u0142aczami polskimi, masowo wy\u0142apuj\u0105c ich jako antyse\u00admit\u00f3w i oddaj\u0105c na \u0142up przybranych w czerwone kokardy m\u0119t\u00f3w spo\u0142ecz\u00adnych”.<\/p>\r\n

Przysz\u0142y genera\u0142 Nikodem Sulik dodawa\u0142: „\u017bydzi s\u0105 dla NKWD nieoce\u00adnionym wprost biczem przeciw ludno\u015bci polskiej”.<\/strong><\/p>\r\n

We wsiach zrewoltowane przez bolsze\u00adwik\u00f3w bia\u0142oruskie, a tak\u017ce ukrai\u0144skie ch\u0142opstwo zabra\u0142o si\u0119 tymczasem do t\u0119pienia „obszarnik\u00f3w<\/em>„. We dworach i na folwarkach rozegra\u0142y si\u0119 sceny iden\u00adtyczne jak te, kt\u00f3re mia\u0142y miejsce na dwo\u00adrach Ukrainy po rewolucji bolszewickiej i zosta\u0142y we wstrz\u0105saj\u0105cy spos\u00f3b opisane przez Zofi\u0119 Kossak-Szczuck\u0105 w s\u0142ynnej powie\u015bci „Po\u017coga”.<\/p>\r\n

„Polskich pan\u00f3w<\/em>” mordowano ca\u0142ymi rodzinami, maj\u0105tek i inwentarz grabiono, a dwory – w kt\u00f3rych cz\u0119sto znajdowa\u0142y si\u0119 bogate zbiory dzie\u0142 sztuki i znako\u00admite biblioteki – burzono b\u0105d\u017a puszczano z dymem. Jedynie maszyny rolnicze zatrzymywali dla siebie bolszewicy, aby wywie\u017a\u0107 je do Zwi\u0105zku Sowieckiego.<\/p>\r\n

Oto wymowne przyk\u0142ady: 19 wrze\u015bnia grupa Ukrai\u0144c\u00f3w zamordowa\u0142a Kazi\u00admierza Harsdorfa, w\u0142a\u015bciciela wielu d\u00f3br w wojew\u00f3dztwach stanis\u0142awowskim i tarnopolskim. Straszliwie skatowany za pomoc\u0105 no\u017c\u00f3w i kij\u00f3w skona\u0142 ukryty pod \u0142\u00f3\u017ckiem w ch\u0142opskiej chacie w maj\u0105tku Leszcza\u0144ce.<\/p>\r\n

Podobny los spotka\u0142 Stanis\u0142awa Fal\u00adkowskiego, w\u0142a\u015bciciela maj\u0105tku Ostrzyca w wojew\u00f3dztwie poleskim. Pocz\u0105tkowo ukry\u0142 si\u0119 u znajomych \u017byd\u00f3w z Janowa Podlaskiego (nie wszyscy \u017bydzi byli nastawieni prosowiecko<\/em>). Niestety zosta\u0142 wkr\u00f3tce wytropiony przez komunistyczn\u0105 milicj\u0119. Jej cz\u0142onkowie 22 wrze\u015bnia bestialsko zamordowali i ograbili Falkow\u00adskiego podczas konwoju do Brodnicy.<\/p>\r\n

Wstrz\u0105saj\u0105ce by\u0142y r\u00f3wnie\u017c okoliczno\u00ad\u015bci \u015bmierci znanego ziemianina z Mo\u0142o\u00addowa Henryka Skirmuntta. Razem z \u017con\u0105 Mari\u0105 zosta\u0142 on wyprowadzony do lasu i tam zg\u0142adzony przy u\u017cyciu prymityw\u00adnych narz\u0119dzi. Wed\u0142ug cz\u0119\u015bci relacji ago\u00adni\u0119 poprzedzi\u0142y brutalne tortury. Opraw\u00adcy mieli im zedrze\u0107 sk\u00f3r\u0119 z r\u0105k, uderza\u0107 ich kamieniami, zakopa\u0107 \u017cywcem…<\/p>\r\n

Propaganda bolszewicka triumfowa\u00ad\u0142a: „Na zachodniej Bia\u0142orusi i Ukrainie rozwija si\u0119 ruch rewolucyjny. Roz\u00adpocz\u0119\u0142y si\u0119 wyst\u0105pienia i powstania bia\u0142oruskiego i ukrai\u0144skiego ch\u0142opstwa w Polsce. Klasa robotnicza i ch\u0142opska \u0142\u0105czy swe si\u0142y, aby skr\u0119ci\u0107 kark swoim krwawym ciemi\u0119\u017ccom”.<\/p>\r\n

Odwet<\/h4>\r\n

Nienawi\u015b\u0107 okazywana Polakom przez cz\u0119\u015b\u0107 Ukrai\u0144c\u00f3w, Bia\u0142orusin\u00f3w i \u017byd\u00f3w wywo\u0142ywa\u0142a bardzo stanowcz\u0105 reakcj\u0119. Ze wspomnie\u0144 \u017co\u0142nierzy bior\u0105cych udzia\u0142 w tych wydarzeniach jasno wynika, \u017ce Wojsko Polskie traktowa\u0142o niekt\u00f3re frag\u00admenty ziem wschodnich jako zrewolto\u00adwane terytorium.<\/p>\r\n

Porucznik Marian Kowalewski: „Wiosk\u0119 Podzamcze pu\u015bcili\u015bmy z dymem, \u017co\u0142nierz rozdra\u017cniony nikomu pardonu nie dawa\u0142, dra\u017cni\u0142y strza\u0142y puszczane zza w\u0119g\u0142a i widok triumfalnej bramy z czer\u00adwieni\u0105. Z gorej\u0105cego domu kto wypada\u0142, k\u0142ad\u0142 si\u0119 pod kul\u0105 karabinow\u0105”.<\/p>\r\n

Porucznik Stanis\u0142aw Kroczek: „Ludno\u015b\u0107 poleska ustosunkowuje si\u0119 do nas wrogo. Strzelanina trwa ka\u017cdej nocy. \u0179o\u0142nierze boj\u0105 si\u0119 i\u015b\u0107 w stra\u017cy tylnej, gdy\u017c Poleszucy strzelaj\u0105 do ostatnich oddzia\u0142\u00f3w. Specjal\u00adna kompania z\u0142o\u017cona z marynarzy wyko\u00adnuje egzekucje na wsiach. Cz\u0119ste po\u017cary znacz\u0105, kt\u00f3r\u0119dy przechodzi wojsko”.<\/p>\r\n

Komandor Witold Zaj\u0105czkowski: „Ka\u017c\u00adda wie\u015b, z kt\u00f3rej strzelano do naszych wojsk, z regu\u0142y zosta\u0142a spalona”. Porucznik Karol Witold Naszkiewicz: „W dniu 15 IX otrzyma\u0142em rozkaz udania si\u0119 z 50 najlepszymi \u017co\u0142nierzami do wsi Nadiatycze. Gdy nadje\u017cd\u017ca\u0142em, wie\u015b ju\u017c by\u0142a zdobyta przy stratach policji 7 zabitych i 20 ci\u0119\u017cko rannych. Wie\u015b zosta\u0142a spalona. Z\u0142apani pop i nauczyciel rozstrzelani”.<\/p>\r\n

Relacja dw\u00f3ch cywili z kolonii Piaseczno w powiecie kowelskim: „Uzbrojona banda otworzy\u0142a ogie\u0144 z broni maszynowej, k\u0142ad\u0105c trupem niemal wszystkich \u017co\u0142nierzy z patrolu. W odpowiedzi na to dow\u00f3dztwo owych jednostek [chodzi o zgrupowanie gen. Franciszka Kleeberga – przyp. red.]<\/em> wyda\u0142o rozkaz otoczenia wsi, rozstrze\u00adlania cz\u0119\u015bci mieszka\u0144c\u00f3w – m\u0119\u017cczyzn i spalenia zabudowa\u0144. Zamieszka\u0142ym w kolonii Piaseczno Polakom poradzono, by uciekali do centralnej Polski, gdy\u017c tu dla nich \u017cycia nie b\u0119dzie”.<\/p>\r\n

Palenie wiosek, z kt\u00f3rych pada\u0142y strza\u00ad\u0142y, i branie zak\u0142adnik\u00f3w by\u0142y standar\u00addow\u0105 procedur\u0105. Na przyk\u0142ad p\u00f3\u017aniejszy bohater polskiej partyzantki mjr Henryk Dobrza\u0144ski „Hubal” pu\u015bci\u0142 z dymem miejscowo\u015bci Ostryna i Jeziory, w kt\u00f3rych uaktywni\u0142a si\u0119 miejscowa V kolumna.<\/p>\r\n

A oto charakterystyczna relacja z miejscowo\u015bci Trzcianne: „U\u0142ani wpadli w t\u0142um, zniszczyli bram\u0119 triumfaln\u0105 [postawion\u0105 dla Sowiet\u00f3w – przyp. red.],<\/em> p\u0142azowali, rozbili par\u0119 sklep\u00f3w \u017cydowskich, chcieli spali\u0107 miasteczko, ale do tego ju\u017c nie dosz\u0142o. C\u00f3rka rabina zmar\u00ad\u0142a na atak serca. U\u0142ani pojechali dalej. \u017bydzi w Trzciannem mieli bro\u0144”.<\/p>\r\n

W zdecydowany spos\u00f3b Wojsko Polskie rozprawi\u0142o si\u0119 z dywersantami w Grodnie oraz we wspomnianym Skidlu. Powo\u0142uj\u0105c si\u0119 na surowe prawo stanu wojennego, rozstrzeliwano wszystkich m\u0119\u017cczyzn schwytanych z broni\u0105 w r\u0119ku. Dochodzi\u0142o nawet do tego, \u017ce podejrza\u00adnych rozbierano. Je\u017celi mieli na obojczy\u00adkach zaczerwienienia \u015bwiadcz\u0105ce o tym, \u017ce strzelali z karabin\u00f3w, r\u00f3wnie\u017c byli skazywani na \u015bmier\u0107.<\/p>\r\n

Rozczarowanie<\/h4>\r\n

Sowieccy „wyzwoliciele” oczywi\u015bcie nie spe\u0142nili pok\u0142adanych w nich nadziei. Zamiast rz\u0105d\u00f3w powszechnej r\u00f3wno\u015bci wprowadzili straszliwy totalitarny ucisk. Wszyscy mieszka\u0144cy ziem wschodnich – Polacy, \u017bydzi, Ukrai\u0144cy i Bia\u0142orusini \u00adznale\u017ali si\u0119 w takiej samej dramatycznej sytuacji.<\/p>\r\n

Bia\u0142oruscy i ukrai\u0144scy ch\u0142opi, kt\u00f3rzy wznosili bramy triumfalne na cze\u015b\u0107 wkra\u00adczaj\u0105cych oddzia\u0142\u00f3w Armii Czerwonej, szybko tego po\u017ca\u0142owali. I zacz\u0119li ze wzru\u00adszeniem wspomina\u0107 „stare dobre polskie czasy<\/em>„. Bolszewicy przyst\u0105pili bowiem do kolektywizacji. Odebrali w\u0142o\u015bcianom zie\u00admi\u0119, stworzyli ko\u0142chozy i wtr\u0105cili ch\u0142op\u00f3w w otch\u0142a\u0144 straszliwej n\u0119dzy. NKWD z wy\u00adj\u0105tkow\u0105 zaciek\u0142o\u015bci\u0105 przyst\u0105pi\u0142o r\u00f3wnie\u017c do zwalczania ukrai\u0144skich i bia\u0142oruskich organizacji. W jad\u0105cych na Syberi\u0119 wa\u00adgonach bydl\u0119cych znale\u017ali si\u0119 razem ze znienawidzonymi Polakami.<\/p>\r\n

Mimo \u017ce \u017bydzi pocz\u0105tkowo zaj\u0119li wiele stanowisk, z kt\u00f3rych usuni\u0119to polskich pracownik\u00f3w, sytuacja innych przedstawicieli spo\u0142eczno\u015bci \u017cydowskiej szybko sta\u0142a si\u0119 tragiczna. NKWD znalaz\u0142o „wrog\u00f3w klasowych” tak\u017ce w\u015br\u00f3d \u017byd\u00f3w. Zamykano synagogi, nacjonalizowano sklepy i punkty us\u0142ugowe. Tysi\u0105ce rabi\u00adn\u00f3w, dzia\u0142aczy politycznych i przedsi\u0119\u00adbiorc\u00f3w trafi\u0142o do wi\u0119zie\u0144 oraz \u0142agr\u00f3w. \u017bydzi stanowili spory odsetek deporto\u00adwanych na Syberi\u0119 w 1940 r.<\/p>\r\n

\u0179ycie w Sowietach sta\u0142o si\u0119 dla \u017byd\u00f3w tak bardzo nie do zniesienia, \u017ce marzyli, aby si\u0119 znale\u017a\u0107… pod okupacj\u0105 niemiec\u00adk\u0105. Wielu z nich stara\u0142o si\u0119 przedosta\u0107, legalnie lub nie, do Generalnego Guberna\u00adtorstwa.<\/p>\r\n

„Je\u017celi \u017byd ucieka z raju, gdzie jest wolno\u015b\u0107, r\u00f3wno\u015b\u0107 i szcz\u0119\u015bcie, pod n\u00f3\u017c ge\u00adstapowc\u00f3w, to chyba nie musz\u0119 dodawa\u0107, \u017ce w tym raju by\u0142o mu stokro\u0107 gorzej ni\u017c u otwartego wroga Niemca – pisa\u0142 J\u00f3zef Blumenstrauch z Che\u0142ma Lubel\u00adskiego. – Kiedy do Lwowa, W\u0142odzimierza i Brze\u015bcia przyby\u0142y komisje niemieckie [chodzi\u0142o o wymian\u0119 uchod\u017ac\u00f3w mi\u0119dzy strefami okupacyjnymi – przyp. P.Z.],<\/em> masy \u017byd\u00f3w wiwatowa\u0142y setkami i ty\u00adsi\u0105cami na cze\u015b\u0107 Niemiec i Hitlera. Prosz\u0119 sobie wyobrazi\u0107 t\u0142umy \u017byd\u00f3w krzycz\u0105\u00adcych: \u00bbNiech \u017cyje Hitler!\u00ab.<\/strong> Sens by\u0142 jasny: lepszy jest miecz \u015bmierci od miecza g\u0142odu i niewolnictwa”.<\/p>\r\n

Do dzi\u015b nie wiadomo, ilu Polak\u00f3w we wrze\u015bniu 1939 r. mog\u0142o ponie\u015b\u0107 \u015bmier\u0107 z r\u0105k komunistycznej V kolumny. History\u00adcy m\u00f3wi\u0105 na og\u00f3\u0142 o kilku tysi\u0105cach, ale s\u0105to tylko dane orientacyjne. Mord\u00f3w tych dokonywano bowiem na og\u00f3\u0142 skrytob\u00f3j\u00adczo, a ofiary grzebano w przypadkowych, nieoznakowanych miejscach. Nie bardzo wiadomo r\u00f3wnie\u017c, kto dok\u0142adnie zosta\u0142 zabity.<\/p>\r\n

W wyniku wojennego chaosu na zie\u00admiach wschodnich znalaz\u0142o si\u0119 bowiem bardzo wielu uchod\u017ac\u00f3w oraz zagubio\u00adnych \u017co\u0142nierzy z centralnej Polski. Je\u017celi zabili ich gdzie\u015b w lasach komunistyczni dywersanci, to do wojennych statystyk zostali wpisani jedynie jako „zaginieni<\/em>„. Zbrodnie te bowiem nigdy nie zosta\u0142y udokumentowane, nikt nie przepro\u00adwadza\u0142 ekshumacji. Ofiary pozosta\u0142y zapomniane.<\/p>\r\n

Piotr Zychowicz<\/em><\/strong>,  HISTORIA, nr. 9 (31) wrzesie\u0144 \u201815<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Dodano: 2015-09-17 9:35 am To jeden z najbardziej dra\u017cliwych epizod\u00f3w II wojny \u015bwiatowej na terenie Polski. Mowa o 17 wrze\u015bnia 1939 r. na ziemiach wschodnich. A konkretnie o reakcji cz\u0119\u015bci tamtejszej cywilnej ludno\u015bci na wkroczenie Armii Czerwonej. Ludno\u015b\u0107 ta wita\u0142a okupanta kwiatami, ca\u0142owa\u0142a pancerze sowieckich czo\u0142g\u00f3w, demonstracyjnie okazywa\u0142a rado\u015b\u0107 z powodu upadku Polski. Chocia\u017c w\u015br\u00f3d […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[9],"tags":[65,66,30,18,208,59,365],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/83386"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=83386"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/83386\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=83386"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=83386"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=83386"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}