{"id":83384,"date":"2015-09-17T09:24:29","date_gmt":"2015-09-17T13:24:29","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=83384"},"modified":"2015-09-17T09:24:50","modified_gmt":"2015-09-17T13:24:50","slug":"mniejszosci-w-wiekszosci-zdradzily","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=83384","title":{"rendered":"Mniejszo\u015bci w wi\u0119kszo\u015bci zdradzi\u0142y"},"content":{"rendered":"

Historia II Rzeczpospolitej cz\u0119sto jest dzi\u015b mitologizowana, a mniejszo\u015bci narodowe ukazywane s\u0105 jako wspania\u0142y dodatek, element folkloru. Czy to prawda? Jak\u0105 postaw\u0119 zaj\u0119\u0142y mniejszo\u015bci narodowe wobec swojego pa\u0144stwa w obliczu przyby\u0142ego 17 wrze\u015bnia 1939 roku zagro\u017cenia ze wschodu? Czy przyczyni\u0142y si\u0119 one do militarnej kl\u0119ski II Rzeczpospolitej? Odpowied\u017a na to pytanie nie jest oczywista ani jednoznaczna. Z jednej strony faktem jest, \u017ce \u017bydzi, Ukrai\u0144cy, Bia\u0142orusini i Litwini wspomagali okupanta w d\u0105\u017ceniu do rozbicia II Rzeczpospolitej. Z drugiej – szybko zra\u017cali si\u0119 do nowej w\u0142adzy.<\/strong><\/p>

Ukrai\u0144cy<\/strong><\/p>

Ukrai\u0144cy ju\u017c w XIX wieku zacz\u0119li rozwija\u0107 swoje narodowe i pa\u0144stwowe aspiracje. By\u0142o to efektem polityki Austriak\u00f3w, zmierzaj\u0105cej do os\u0142abiania polskiej si\u0142y poprzez \u017c\u0105dania i naciski ukrai\u0144skie.<\/p>

W Galicji Wschodniej, przy\u0142\u0105czonej p\u00f3\u017aniej do Polski, dzia\u0142a\u0142a ukrai\u0144ska inteligencja. Wi\u0105za\u0142a ona du\u017ce nadzieje z wkraczaj\u0105c\u0105 Armi\u0105 Czerwon\u0105, szczeg\u00f3lnie, \u017ce du\u017ce znaczenie we w\u0142adzach okupacyjnych mieli odgrywa\u0107 ich rodacy \u201ez Kijowa\u201d. Ukrai\u0144cy szybko si\u0119 rozczarowali. Okaza\u0142o si\u0119, \u017ce Zwi\u0105zek Sowiecki wcale nie ma zamiaru da\u0107 im niezale\u017cno\u015bci, cho\u0107 faktycznie w my\u015bl zasady \u201edivide et impera\u201d, dowarto\u015bciowywa\u0142 ich kultur\u0119 kosztem Polak\u00f3w, chocia\u017cby zmuszaj\u0105c wszystkich do nauki j\u0119zyka ukrai\u0144skiego.<\/p>

Nieco inaczej ni\u017c inteligencja zachowali si\u0119 ch\u0142opi. Ci po prostu zwalczali \u201epolskich pan\u00f3w\u201d i ochoczo odbierali im maj\u0105tki. Ukrai\u0144cy zasiadaj\u0105cy w nowych w\u0142adzach Micha\u0142pola postanowili skorzysta\u0107 z nadarzaj\u0105cej si\u0119 okazji i wysiedli\u0107 Polak\u00f3w z ich dom\u00f3w, uzasadniaj\u0105c to w nast\u0119puj\u0105cy spos\u00f3b: \u201e2 rodziny za to, \u017ce zawsze chodzi\u0142y do ko\u015bcio\u0142a, jednego za to, \u017ce by\u0142 so\u0142tysem, jednego za to, \u017ce by\u0142 komendantem Zwi\u0105zku Strzeleckiego, innego, \u017ce jest co u niego rabowa\u0107\u201d.<\/p>

Bardzo istotnym elementem dzia\u0142a\u0144 ukrai\u0144skich nacjonalist\u00f3w by\u0142a eksterminacja rzymskich katolik\u00f3w przez katolik\u00f3w obrz\u0105dku wschodniego. Trwa\u0142a ona od 1939 a\u017c do 1945 roku. Bardzo smutny jest fakt, \u017ce cz\u0119sto ksi\u0119\u017ca grekokatoliccy wspierali swoich wiernych w zwalczaniu ksi\u0119\u017cy rzymskokatolickich. Doda\u0107 jednak nale\u017cy, \u017ce niekiedy duchowni obrz\u0105dku wschodniego p\u0142acili najwy\u017csz\u0105 cen\u0119 za op\u00f3r wobec eksterminacji Polak\u00f3w.<\/p>

Sowieci zawiedli nadzieje Ukrai\u0144c\u00f3w, wi\u0119c po wkroczeniu Niemc\u00f3w ukrai\u0144ski nacjonalizm znalaz\u0142 nowego opiekuna. Wojska III Rzeszy witano jak wybawicieli od sowieckiego ucisku. Wci\u0105\u017c jednak dla wielu Ukrai\u0144c\u00f3w Polacy pozostali wrogiem numer jeden, co wida\u0107 cho\u0107by na przyk\u0142adzie Rzezi Wo\u0142y\u0144skiej.<\/p>

\u017bydzi<\/strong><\/p>

\u201e\u017bydzi to bezpieka\u201d – \u015bpiewa\u0142 Jacek Kaczmarski, powtarzaj\u0105c do\u015b\u0107 powszechne w latach powojennych przekonanie. Jest wiele s\u0142uszno\u015bci w postrzeganiu \u017byd\u00f3w jako najch\u0119tniej kolaboruj\u0105cych z Sowietami. Zaczadzona komunistyczn\u0105 ideologi\u0105 biedota \u017cydowska rado\u015bnie wita\u0142a wkraczaj\u0105c\u0105 Armi\u0119 Czerwon\u0105. Liczba \u017byd\u00f3w na obszarach zagarni\u0119tych przez ZSRR zwi\u0119kszy\u0142a si\u0119 dodatkowo po ucieczce wielu z nich z teren\u00f3w okupacji niemieckiej. Nowi poddani Stalina byli dozgonnie wdzi\u0119czni Krajowi Rad za uratowanie im \u017cycia. W nowej sytuacji spo\u0142ecznej cz\u0119sto zajmowali ni\u017csze stanowiska kierownicze na wsiach, zawiadywali sklepami, m\u0142ynami czy klubami. Z drugiej strony bogaci prawnicy, w\u0142a\u015bciciele znacjonalizowanych sklep\u00f3w czy warsztat\u00f3w byli zatrudniani przez pa\u0144stwo jako zwykli pracownicy lub tymczasowi kierownicy, co nie budzi\u0142o ich entuzjazmu. Nie czuj\u0105c jednak cz\u0119sto zwi\u0105zk\u00f3w z II Rzecz\u0105pospolit\u0105 nie walczyli o jej restytucj\u0119. Cierpieli pod now\u0105 w\u0142adz\u0105, ale nie t\u0119sknili do starej na tyle, by za ni\u0105 umiera\u0107.<\/p>

Czy \u017bydzi pozostali wiernymi obywatelami II Rzeczpospolitej? – niekt\u00f3rzy tak, wi\u0119kszo\u015b\u0107 pozosta\u0142a jednak \u017cyczliwie neutralna wobec Zwi\u0105zku Sowieckiego, a cz\u0119\u015b\u0107 wr\u0119cz aktywnie go popar\u0142a w 1939 roku.<\/p>

Litwini<\/strong><\/p>

27 wrze\u015bnia 1939 roku Stalin przekaza\u0142, zaj\u0119te kilka dni wcze\u015bniej przez jego wojska, Wilno Litwinom. Na obszarze przekazanym Litwie \u017cy\u0142o zaledwie 5,6% uwa\u017caj\u0105cych si\u0119 za Litwin\u00f3w, a w samym Wilnie Litwini stanowili zaledwie 0,7% mieszka\u0144c\u00f3w! Polak\u00f3w z miejsca uznano za \u201ecudzoziemc\u00f3w\u201d, rozpocz\u0119\u0142o si\u0119 rugowanie j\u0119zyka polskiego z administracji i ko\u015bcio\u0142\u00f3w. Nie mia\u0142a jednak miejsca eksterminacja. Dopiero po wch\u0142oni\u0119ciu Litwy przez Zwi\u0105zek Sowiecki w czerwcu 1940 roku zacz\u0119\u0142y si\u0119 \u201etradycyjne\u201d represje przeciwko Polakom. Dotkn\u0119\u0142y one jednak tak\u017ce Litwin\u00f3w, czego przyk\u0142adem jest deportacja 35 tysi\u0119cy os\u00f3b na Syberi\u0119. Wybuch wojny z Niemcami da\u0142 Litwinom, podobnie jak Ukrai\u0144com, fa\u0142szywe nadzieje na w\u0142asn\u0105 pa\u0144stwowo\u015b\u0107, kt\u00f3ra sk\u0142oni\u0142a ich do kolaboracji z okupantem.<\/p>

Litwin\u00f3w jako zbiorowo\u015bci nie mo\u017cna jednak nazwa\u0107 kolaborantami – oni po prostu, czuj\u0105c si\u0119 mniejszym narodem, chcieli budowa\u0107 w\u0142asn\u0105 pa\u0144stwowo\u015b\u0107. Na pewno jednak mo\u017cna zarzuci\u0107 im szykanowanie Polak\u00f3w w okresie litewskiej okupacji Wilna. Problem ten powinien wr\u00f3ci\u0107 do polskiej polityki historycznej, kt\u00f3ra w imi\u0119 poprawno\u015bci politycznej \u201etaktownie\u201d o nim milczy.<\/p>

Czy \u017cyj\u0105ce na wschodnich Kresach mniejszo\u015bci narodowe pozosta\u0142y lojalne wobec polskiego pa\u0144stwa w godzinie pr\u00f3by? Co prawda spora rzesza ich przedstawicieli stan\u0119\u0142a w obronie II Rzeczpospolitej najechanej przez dw\u00f3ch barbarzy\u0144skich wrog\u00f3w. Niestety bardzo du\u017ca cz\u0119\u015b\u0107 skorzysta\u0142a z okazji, \u017ceby odp\u0142aci\u0107 Polakom za rzeczywiste lub wyimaginowane krzywdy.<\/p>

Jakub Stefa\u0144czyk<\/strong><\/em><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Historia II Rzeczpospolitej cz\u0119sto jest dzi\u015b mitologizowana, a mniejszo\u015bci narodowe ukazywane s\u0105 jako wspania\u0142y dodatek, element folkloru. Czy to prawda? Jak\u0105 postaw\u0119 zaj\u0119\u0142y mniejszo\u015bci narodowe wobec swojego pa\u0144stwa w obliczu przyby\u0142ego 17 wrze\u015bnia 1939 roku zagro\u017cenia ze wschodu? Czy przyczyni\u0142y si\u0119 one do militarnej kl\u0119ski II Rzeczpospolitej? Odpowied\u017a na to pytanie nie jest oczywista ani […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[9],"tags":[66,30,18,59],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/83384"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=83384"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/83384\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=83384"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=83384"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=83384"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}