\u201eDer Spiegel\u201d poinformowa\u0142, \u017ce rz\u0105d w Berlinie zapowiedzia\u0142 zmian\u0119 polityki zwracania dzie\u0142 sztuki zrabowanych w okupowanej Europie. Projekt ministra sprawiedliwo\u015bci Heiko Maasa zak\u0142ada \u201eodwr\u00f3cenie o 180 stopni zasady przedstawienia dowod\u00f3w\u201d, co oznacza, \u017ce to na obecnych posiadaczy dzie\u0142 sztuki spadnie obowi\u0105zek udowodnienia, \u017ce nabyli je zgodnie z prawem. Dzi\u015b to dawni w\u0142a\u015bciciele musz\u0105 wykaza\u0107, \u017ce np. obrazy b\u0119d\u0105ce przedmiotem sporu, a znajduj\u0105ce si\u0119 w posiadaniu innych os\u00f3b, by\u0142y ich w\u0142asno\u015bci\u0105. To za\u015b ze wzgl\u0119du na up\u0142yw czasu oraz utrat\u0119 dokument\u00f3w podczas wojny w wielu przypadkach jest niemo\u017cliwe.<\/p>
Zapalnikiem inicjatywy Maasa sta\u0142 si\u0119 skandal dotycz\u0105cy zwrotu dzie\u0142 z kolekcji Corneliusa Gurlitta licz\u0105cej 1280 eksponat\u00f3w o warto\u015bci dobrze przekraczaj\u0105cej miliard euro i przechowywanej w przez Gurlitta w jego mieszkaniu w Monachium i w kryj\u00f3wce w Austrii. Znalaz\u0142y si\u0119 tam tak\u017ce dzie\u0142a zrabowane podczas wojny przez III Rzesz\u0119, no ale to akurat nie dziwi, gdy\u017c ojciec Corneliusa Gurlitta \u201d\u2022 Hildebrand Gurlitt \u201d\u2022 by\u0142 zaufanym marszandem Adolfa Hitlera, rabuj\u0105cym w okupowanej zachodniej Europie obrazy dla powstaj\u0105cego wielkiego muzeum sztuki w Linzu.<\/p>
Co jednak znaczy ta kolekcja w por\u00f3wnaniu z naszymi stratami wojennymi r\u00f3\u017cnego rodzaju, za kt\u00f3re nie dostali\u015bmy ani centa reparacji? \u201ePolska nigdy nie daruje tego, \u017ce zosta\u0142a ograbiona. Cz\u0119\u015b\u0107 dzie\u0142 zosta\u0142a zniszczona, ale my nie odpu\u015bcimy. O ka\u017cd\u0105 ukradzion\u0105 rzecz pa\u0144stwo polskie b\u0119dzie walczy\u0107. Ci, kt\u00f3rzy maj\u0105 w domach czy w piwnicach dzie\u0142a skradzione Polsce, nie mog\u0105 spa\u0107 spokojnie. Musz\u0105 zrozumie\u0107, \u017ce b\u0119dziemy ich tropi\u0107\u201d \u201d\u2022 podkre\u015bla\u0142a w zesz\u0142ym roku minister kultury i dziedzictwa narodowego Ma\u0142gorzata Omilanowska podczas uroczysto\u015bci zwrotu przez Niemcy XV-wiecznego manuskryptu \u201eSermone scripti\u201d zrabowanego w 1944 roku przez Sowiet\u00f3w z Biblioteki Narodowej w Warszawie, kt\u00f3ry po wojnie trafi\u0142 za Odr\u0119. I dobrze, \u017ce jest taki zdecydowany kurs, bo jest o co walczy\u0107. Co prawda do kraju od pocz\u0105tku lat 90. wr\u00f3ci\u0142o kilkadziesi\u0105t cennych obiekt\u00f3w, w tym obraz Aleksandra Gierymskiego \u201e\u017byd\u00f3wka z pomara\u0144czami\u201d, obrazy \u201ePrzed polowaniem w Rytwianach\u201d i \u201eNagonka na polowaniu w Nie\u015bwie\u017cu\u201d p\u0119dzla Juliana Fa\u0142ata, „\u015aw. Iwo wspomaga biednych\u201d Jacoba Jordaensa czy \u201eSchody pa\u0142acowe\u201d Francesco Guardiego, ale to zaledwie promil tego, co obaj okupanci wywie\u017ali z Polski podczas II wojny \u015bwiatowej. Szacuje si\u0119, \u017ce Niemcy zrabowali 43 proc. naszych d\u00f3br kulturalnych, ile Sowieci \u201d\u2022 tego nie wie nikt i prawdopodobnie si\u0119 nie dowie<\/span>. Na li\u015bcie opracowanej przez Wydzia\u0142 Strat Wojennych w dzia\u0142aj\u0105cym od 1991 roku Departamencie Dziedzictwa Kulturowego MKiDN, widniej\u0105 63 tysi\u0105ce dzie\u0142 sztuki wywiezionych przez Niemc\u00f3w\u201d\u2022 nie tylko pojedyncze okazy, ale tak\u017ce kolekcje \u201d\u2022 w tym: prawie siedem tysi\u0119cy obraz\u00f3w polskich tw\u00f3rc\u00f3w, m.in. 47 obraz\u00f3w Aleksandra Gierymskiego, 36 Jana Matejki, 59 Jacka Malczewskiego, 29 Stanis\u0142awa Wyspia\u0144skiego. Z wylicze\u0144 Biura Rewindykacji i Odszkodowa\u0144 dzia\u0142aj\u0105cego w latach 1945-51wynika z kolei, \u017ce utracili\u015bmy ich 516 tysi\u0119cy, przy czym nie uwzgl\u0119dniono tu szabru sowieckiego na terenach II RP zaj\u0119tych podczas wojny przez ZSRR. Ostro\u017cne szacunki MSZ dotycz\u0105ce wy\u0142\u0105cznie zbior\u00f3w udokumentowanych m\u00f3wi\u0105 o ok. 2,8 tys. obraz\u00f3w znanych europejskichszk\u00f3\u0142 malarskich, 11 tys. obraz\u00f3w autorstwa malarzy polskich, 1,4 tys. warto\u015bciowych rze\u017ab, 15 mln ksi\u0105\u017cek z r\u00f3\u017cnych okres\u00f3w, 75 tys. r\u0119kopis\u00f3w, 22 tys. starodruk\u00f3w, 25 tys. map zabytkowych, 300 tys. grafik, 50 tys. r\u0119kopis\u00f3w muzealnych, 26 tys. bibliotek szkolnych, 4,5 tys. bibliotek o\u015bwiatowych i 1 tys. bibliotek naukowych, przy czym \u0142\u0105czne straty bibliotek wynios\u0142y ok. 22 mln. wolumin\u00f3w.<\/p> Zreszt\u0105 o tym jak wielka by\u0142a skala mordowania polskiego dziedzictwa narodowego przez nadludzi z Berlina i dzicz moskiewsk\u0105 \u015bwiadczy chocia\u017cby to, \u017ce w samej tylko Warszawie straty materialne w wyniku dzia\u0142a\u0144 II wojny \u015bwiatowej zosta\u0142y oszacowane w 2004 roku przez zesp\u00f3\u0142 ds. oszacowania strat wojennych powo\u0142any przez \u00f3wczesnego prezydenta miasta Lecha Kaczy\u0144skiego i pracuj\u0105cy pod kierunkiem prof. Wojciecha Fija\u0142kowskiego na 45 mld 300 mln dolar\u00f3w. Przygotowany w\u00f3wczas kilkusetstronicowy \u201eRaport o stratach wojennych Warszawy\u201d wraz z aneksem zawieraj\u0105cym materia\u0142 dokumentacyjny zawiera\u0142 wyliczenia dotycz\u0105ce m.in.: nieruchomo\u015bci, zabytk\u00f3w, sk\u0142adnik\u00f3w komunikacji miejskiej i mienia ruchomego.<\/p> Nie ma wi\u0119c w\u0105tpliwo\u015bci, \u017ce zmiany w niemieckim prawodawstwie mia\u0142yby wielkie znaczenie dla naszych \u201eobro\u0144c\u00f3w skarb\u00f3w\u201d, bo do tej pory zachodni s\u0105siedzi byli niezbyt skorzy do oddawania tego, co zosta\u0142o zagrabione w latach 1939-45. O ile jednak od Niemc\u00f3w da si\u0119 co\u015b odzyska\u0107, to ze strony Rosji na co\u015b takiego nie ma co liczy\u0107.<\/p> Piotr Jakucki<\/em><\/strong><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"\u201eDer Spiegel\u201d poinformowa\u0142, \u017ce rz\u0105d w Berlinie zapowiedzia\u0142 zmian\u0119 polityki zwracania dzie\u0142 sztuki zrabowanych w okupowanej Europie. Projekt ministra sprawiedliwo\u015bci Heiko Maasa zak\u0142ada \u201eodwr\u00f3cenie o 180 stopni zasady przedstawienia dowod\u00f3w\u201d, co oznacza, \u017ce to na obecnych posiadaczy dzie\u0142 sztuki spadnie obowi\u0105zek udowodnienia, \u017ce nabyli je zgodnie z prawem. Dzi\u015b to dawni w\u0142a\u015bciciele musz\u0105 wykaza\u0107, \u017ce […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[9],"tags":[240,66,166,102,59],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/83079"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=83079"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/83079\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=83079"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=83079"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=83079"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}