{"id":83069,"date":"2015-08-22T11:08:58","date_gmt":"2015-08-22T15:08:58","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=83069"},"modified":"2015-08-22T11:08:58","modified_gmt":"2015-08-22T15:08:58","slug":"pius-xii-nauczyciel-roztropnej-nietolerancji","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=83069","title":{"rendered":"Pius XII \u2013 nauczyciel roztropnej nietolerancji"},"content":{"rendered":"

Pokoleniom wsp\u00f3\u0142czesnych katolik\u00f3w potrzebna jest jasno \u015bwiec\u0105ca latarnia morska, wskazuj\u0105ca drog\u0119 podczas rejsu pe\u0142nego duchowych i intelektualnych niebezpiecze\u0144stw. Jeste\u015bmy przecie\u017c tak\u017ce dzie\u0107mi zrewolucjonizowanego \u015bwiata, kt\u00f3ry ju\u017c dawno zanegowa\u0142 potrzeb\u0119 religii, a teraz neguje potrzeb\u0119 natury i rozumu. Konieczno\u015b\u0107 pe\u0142nienia przez papiestwo roli takiej w\u0142a\u015bnie latarni rozumia\u0142 S\u0142uga Bo\u017cy Pius XII, wydaj\u0105c 65 lat temu encyklik\u0119 traktuj\u0105c\u0105 \u201eo b\u0142\u0119dach przeciwnych wierze katolickiej\u201d.<\/strong><\/p>

\u201eNiezgoda panuj\u0105ca w\u015br\u00f3d rodzaju ludzkiego w religijnej i moralnej dziedzinie oraz powa\u017cne w tej mierze odchylenia od prawdy, by\u0142y zawsze wszystkim zacnym umys\u0142om, osobliwie za\u015b wiernym i szczerym synom Ko\u015bcio\u0142a, \u017ar\u00f3d\u0142em i powodem wielkiego b\u00f3lu. B\u00f3l ten daje si\u0119 odczu\u0107 zw\u0142aszcza dzisiaj, gdy przychodzi patrze\u0107 na napa\u015bci, kierowane zewsz\u0105d na same podstawy kultury chrze\u015bcija\u0144skiej\u201d – pisa\u0142 Pius XII na wst\u0119pie wydanej 12 sierpnia 1950 roku encykliki Humani generis<\/em>.<\/p>

\u00a0<\/h4>

\u201eOdchylenia od w\u0142a\u015bciwej drogi\u201d
<\/strong><\/h4>

Tak brzmi jeden ze \u015br\u00f3dtytu\u0142\u00f3w encykliki. Dla dzisiejszych, ju\u017c nie tylko libera\u0142\u00f3w, ale i przeci\u0119tnych katolik\u00f3w, tego typu s\u0142owa mog\u0105 brzmie\u0107 napastliwie i k\u0142\u00f3ci\u0107 si\u0119 z powtarzanymi co i raz frazesami o tolerancji dla innych pogl\u0105d\u00f3w. Jednak jeszcze w po\u0142owie XX wieku sformu\u0142owania takie stanowi\u0142y chleb powszedni Urz\u0119du Nauczycielskiego Ko\u015bcio\u0142a, kt\u00f3rego powiernicy zdawali sobie spraw\u0119 z ci\u0105\u017c\u0105cej na nich odpowiedzialno\u015bci.<\/p>

Nic dziwnego, \u017ce ka\u017cdy papie\u017c wydawa\u0142 jaki\u015b dokument stanowi\u0105cy jakby latarni\u0119 morsk\u0105 na coraz ciemniejszym morzu ludzkich pogl\u0105d\u00f3w i teorii. Zadanie to wzi\u0105\u0142 na siebie r\u00f3wnie\u017c Pius XII. Napomina\u0142 wi\u0119c Najwy\u017cszy Pasterz mi\u0119dzy innymi naukowc\u00f3w, kt\u00f3rzy ewolucjonizm \u201ew dziedzinie nauk przyrodniczych dot\u0105d niezbicie nie udowodniony\u201d przyjmuj\u0105 bez roztropno\u015bci i bez zastrze\u017ce\u0144, nie widz\u0105c, jak prowadzi to do monizmu i panteizmu, a tak\u017ce stanowi po\u017cywk\u0119 dla marksistowskiej koncepcji materializmu dialektycznego.<\/p>

Pi\u0119tnowa\u0142 niebezpieczne teorie filozoficzne, w rodzaju modnego w\u00f3wczas egzystencjalizmu, kt\u00f3ry – \u201eid\u0105c w zawody z idealizmem, immanentyzmem i pragmatyzmem\u201d – pr\u00f3bowa\u0142 udowadnia\u0107, i\u017c samo istnienie rzeczy jest wa\u017cne, a nie ich niezmienna istota, sk\u0105d oczywisty wniosek, i\u017c \u017cadna niezmienna prawda nie mo\u017ce by\u0107 uznana. Pot\u0119pia\u0142 tak\u017ce tak zwany historycyzm, kt\u00f3ry skupia\u0142 si\u0119 wy\u0142\u0105cznie na badaniu kolei dziej\u00f3w, odrzucaj\u0105c zar\u00f3wno prawd\u0119, jak i bezwzgl\u0119dnie obowi\u0105zuj\u0105ce prawa.<\/p>

Ojciec \u015awi\u0119ty zwraca\u0142 r\u00f3wnie\u017c uwag\u0119 na zjawisko niepe\u0142nych nawr\u00f3ce\u0144. Wskaza\u0142, i\u017c wiele os\u00f3b chc\u0105c odej\u015b\u0107 od narzucanego przez porewolucyjny \u015bwiat fa\u0142szywego racjonalizmu, si\u0119ga po objawienie zawarte w Pi\u015bmie \u015awi\u0119tym. \u201eZ przykro\u015bci\u0105 jednak spostrzegamy\u201d – pisa\u0142 papie\u017c – \u201e\u017ce wielu z tych ludzi, kt\u00f3rych tu mamy na my\u015bli, aby zupe\u0142niej przylgn\u0105\u0107 do s\u0142owa Bo\u017cego, nale\u017cnych uprawnie\u0144 rozumowi odmawia i tym zuchwalej lekcewa\u017cy Nauczycielski Urz\u0105d Ko\u015bcio\u0142a, kt\u00f3remu B\u00f3g powierzy\u0142 przechowywanie i wyk\u0142ad prawd objawionych, im bardziej usi\u0142uje uwydatni\u0107 powag\u0119 objawiaj\u0105cego Boga\u201d.<\/p>

Ile\u017c widzimy dzisiaj podobnych nawr\u00f3ce\u0144, szczeg\u00f3lnie wyra\u017anie w\u015br\u00f3d rozmaitych gwiazd kina czy muzyki. Co jaki\u015b czas s\u0142yszymy o nawr\u00f3ceniu jakiego\u015b aktora czy rockmana, kt\u00f3ry deklaruje przywi\u0105zanie do Jezusa i S\u0142owa Bo\u017cego, s\u0142owem nie wspominaj\u0105c o potrzebie przynale\u017cno\u015bci do instytucjonalnego Ko\u015bcio\u0142a, kt\u00f3ry ten\u017ce Jezus ustanowi\u0142 dla przekazywania tego\u017c S\u0142owa Bo\u017cego.<\/p>

\u00a0<\/strong><\/p>

Co z tym ekumenizmem?
<\/strong><\/h4>

Problemy na zewn\u0105trz i wewn\u0105trz Ko\u015bcio\u0142a wskazywane by\u0142y z nieub\u0142agan\u0105 precyzj\u0105. Jednym z najwi\u0119kszych ju\u017c co najmniej od czas\u00f3w \u015bw. Piusa X – a nasilaj\u0105cym si\u0119 za Piusa XII – zagro\u017ce\u0144 wewn\u0119trznych by\u0142o to, co autor encykliki Humani generis<\/em> okre\u015bla\u0142 jako \u201eirenizm\u201d. By\u0142 to ruch szerz\u0105cy pogl\u0105d jakoby zjednoczenie pomi\u0119dzy katolikami i od\u0142\u0105czonymi sektami, protestanckimi czy prawos\u0142awnymi, mia\u0142o dokona\u0107 si\u0119 poprzez dialog usuwaj\u0105cy w cie\u0144 pewne prawdy wiary, a nie poprzez nawr\u00f3cenie od\u0142\u0105czonych.<\/p>

\u201eNiekt\u00f3rzy jednak z nich, zapaleni nierozwa\u017cnym \u00abirenizmem\u00bb, zdaj\u0105 si\u0119 upatrywa\u0107 przeszkod\u0119 do wznowienia braterskiej jedno\u015bci w tym, co wspiera si\u0119 na prawach i zasadach przez Chrystusa ustanowionych i na za\u0142o\u017conych przez Niego instytucjach, albo w tym, co jest podpor\u0105 i ochron\u0105 ca\u0142okszta\u0142tu wiary i bez czego, mo\u017cna wprawdzie doprowadzi\u0107 przeciwie\u0144stwa do zgody, ale takiej, kt\u00f3r\u0105 jednoczy\u0107 b\u0119dzie wsp\u00f3lna ruina\u201d – pisa\u0142 papie\u017c.<\/p>

Ojciec \u015awi\u0119ty nie pozostawia\u0142 z\u0142udze\u0144, i\u017c – nawet p\u0142yn\u0105ce z dobrej woli – mityczne \u201ebraterstwo\u201d z heretykami i schizmatykami mo\u017ce prowadzi\u0107 nie do jedno\u015bci, lecz do \u201ewsp\u00f3lnej ruiny\u201d. \u201eNiech wreszcie nie s\u0105dz\u0105, \u017ce ho\u0142duj\u0105c fa\u0142szywemu \u201eirenizmowi\u201d, odszczepionych i b\u0142\u0105dz\u0105cych do \u0142ona Ko\u015bcio\u0142a doprowadzi\u0107 zdo\u0142aj\u0105, je\u015bli im szczerze nie podadz\u0105 ca\u0142ej prawdy, kt\u00f3r\u0105 Ko\u015bci\u00f3\u0142 \u017cyje, bez \u017cadnych zniekszta\u0142ce\u0144 i uszczerbk\u00f3w\u201d – poucza\u0142 Namiestnik Chrystusa.<\/p>

Wreszcie Pius XII przypomina\u0142, jakie w tym kontek\u015bcie jest prawdziwe rozumienie Ko\u015bcio\u0142a. \u201eNiekt\u00f3rzy s\u0105dz\u0105, \u017ce nie obowi\u0105zuje ich nauka, jak\u0105 kilka lat temu, w oparciu o \u017ar\u00f3d\u0142a objawienia, wy\u0142o\u017cyli\u015bmy w encyklice naszej, \u017ce mianowicie Mistyczne Cia\u0142o Chrystusowe i Rzymsko Katolicki Ko\u015bci\u00f3\u0142 s\u0105 jednym i tym samym\u201d – podkre\u015bla\u0142 papie\u017c.<\/p>

\u00a0<\/strong><\/p>

Odrzucenie tomizmu symptomem choroby wsp\u00f3\u0142czesnego umys\u0142u<\/strong><\/h4>

W\u015br\u00f3d napi\u0119tnowanych w encyklice b\u0142\u0119d\u00f3w znajduje si\u0119 lekkomy\u015blne lekcewa\u017cenie filozofii wieczystej. Pius XII wskazywa\u0142 op\u0142akane skutki odchodzenia od nauczania tomizmu, pocz\u0105wszy od odrzucenia mo\u017cliwo\u015bci rozumowego poznania Boga, poprzez odczytywanie Pisma \u015awi\u0119tego w duchu wsp\u00f3\u0142czesnego racjonalizmu, do odej\u015bcia od podstaw zdrowej filozofii okre\u015blaj\u0105cej ramy ludzkiego poznania, co z kolei prowadzi na manowce rozmaitych sentymentalnych i subiektywistycznych pseudo-filozofii \u201ekt\u00f3re jak kwiat polny dzi\u015b \u017cyj\u0105 a jutro opadn\u0105\u201d.<\/p>

\u00a0\u201eKto to wszystko dobrze rozwa\u017cy, \u0142atwo zrozumie, dlaczego Ko\u015bci\u00f3\u0142 wymaga, aby przyszli kap\u0142ani otrzymywali wykszta\u0142cenie filozoficzne \u00abwedle metody, nauki i zasad Anielskiego Doktora\u00bb. Jest bowiem rzecz\u0105 do\u015bwiadczeniem kilku wiek\u00f3w stwierdzon\u0105, \u017ce metoda i spos\u00f3b rozumowania \u015bw. Tomasza osobliw\u0105 posiada skuteczno\u015b\u0107\u201d, skoro odznacza si\u0119 ona \u201edok\u0142adnym okre\u015bleniem istoty zagadnie\u0144 i z zupe\u0142n\u0105 jasno\u015bci\u0105 rozwi\u0105za\u0144, z \u015bcis\u0142ym ustaleniem poj\u0119\u0107 i wprowadzeniem precyzyjnych rozr\u00f3\u017cnie\u0144\u201d.<\/p>

Papie\u017c ubolewa\u0142, \u017ce filozofia wieczysta, stanowi\u0105ca syntez\u0119 my\u015bli klasycznej i chrze\u015bcija\u0144skiej, staje si\u0119 \u201eprzedmiotem pogardy i \u017ce zuchwale oskar\u017ca si\u0119 j\u0105, \u017ce jest przestarza\u0142a co do formy a racjonalistyczna w swoim procesie my\u015bli\u201d. Skutki odrzucenia tego najdoskonalszego systemu filozoficzno-teologicznego – nie tylko w seminariach, ale i na uniwersytetach nominalnie katolickich – widzimy dzisiaj, gdy \u015bwiat d\u0105\u017cy do coraz wi\u0119kszego pomieszania poj\u0119\u0107, a katolicy sami pozbawili si\u0119 skutecznych narz\u0119dzi nazywania rzeczy po imieniu i okre\u015blania ich istoty.<\/p>

M\u0142ot na \u201ekato-lewic\u0119\u201d<\/strong><\/h4>

Pius XII zwr\u00f3ci\u0142 uwag\u0119 na rzecz dzi\u015b by\u0107 mo\u017ce ca\u0142kowicie ju\u017c zapomnian\u0105 zapoznan\u0105<\/del>, mianowicie na apologetyk\u0119 katolick\u0105. Ta ga\u0142\u0105\u017a nauki ko\u015bcielnej zajmuj\u0105ca si\u0119 dowodzeniem prawdziwo\u015bci katolickiej religii odwo\u0142ywa\u0142a si\u0119 do argument\u00f3w dostarczanych przez staro\u017cytn\u0105 logik\u0119 i filozofi\u0119, przez nauk\u0119 \u015bwieck\u0105, histori\u0119 i wszystkie katolickie narz\u0119dzia wyk\u0142adu objawionej nauki. Same podr\u0119czniki apologetyczne przyczynia\u0142y si\u0119 do wielu nawr\u00f3ce\u0144, jak wskazywa\u0142 cho\u0107by \u015bw. Maksymilian Maria Kolbe, korzystaj\u0105cy z Apologetyki podr\u0119cznej <\/em>ks. Stanis\u0142awa Bartynowskiego SI w nawracaniu mason\u00f3w, \u017cyd\u00f3w i pozosta\u0142ych innowierc\u00f3w.<\/p>

Papie\u017c przypomina, i\u017c tak jak w czasach poprzedzaj\u0105cych pisany przeze\u0144 dokument pewne post\u0119powe podwa\u017ca\u0142y nieocenion\u0105 rol\u0119 klasycznej apologetyki, tak obecnie podwa\u017ca si\u0119 ju\u017c nawet znaczenie samej teologii, wymagaj\u0105c nie tylko reformy, ale i zast\u0105pienia jej jakim\u015b nowym systemem wyk\u0142adu wiary. Jednym z takich sposob\u00f3w mia\u0142 by\u0107 rzekomy \u201epowr\u00f3t do \u017ar\u00f3de\u0142\u201d polegaj\u0105cy na pomini\u0119ciu tego, co ustali\u0142o przez wieki Magisterium Ko\u015bcio\u0142a na rzecz przyswojenia j\u0119zyka opartego wy\u0142\u0105cznie na Pi\u015bmie \u015awi\u0119tych i staro\u017cytnych Ojcach Ko\u015bcio\u0142a.<\/p>

P\u00f3\u0142 wieku po wydaniu encykliki Humani generis <\/em>nikogo ju\u017c nie dziwi brak cytat\u00f3w z Magisterium podczas kaza\u0144, czy te\u017c swobodne i cz\u0119sto niepog\u0142\u0119bione dywagacje na temat Pisma \u015awi\u0119tego, nie wspominaj\u0105c o stosach wydawanych pism i ksi\u0105\u017cek \u201ekatolickich\u201d, kt\u00f3rych ostatni\u0105 cech\u0105 mog\u0142aby by\u0107 dba\u0142o\u015b\u0107 o hermeneutyk\u0119 z nauczaniem \u201eb\u0142ogos\u0142awionych Poprzednik\u00f3w\u201d Piusa XII. Tymczasem papie\u017c ostrzega\u0142, i\u017c \u201ezwrot do \u017ar\u00f3de\u0142, nauki \u015bwi\u0119te zawsze odm\u0142adza, podczas gdy przeciwnie czysta spekulacja, je\u015bli przestaje wg\u0142\u0119bia\u0107 si\u0119 w depozyt wiary, popada, jak do\u015bwiadczenie poucza, w starcz\u0105 bezp\u0142odno\u015b\u0107\u201d.<\/p>

\u201eSpodziewaj\u0105 si\u0119 oni, \u017ce po dokonaniu tej odmiany, dogmat oczyszczony od pierwiastk\u00f3w, obcych, jak m\u00f3wi\u0105, Bo\u017cemu objawieniu, z po\u017cytkiem da si\u0119 zestroi\u0107 z dogmatycznymi pogl\u0105dami ludzi, od jedno\u015bci ko\u015bcielnej od\u0142\u0105czonych, by na tej drodze osi\u0105gn\u0105\u0107 po trochu asymilacj\u0119 wzajemn\u0105 katolickich dogmat\u00f3w i innowierczych zapatrywa\u0144\u201d – przenikliwie zauwa\u017ca\u0142 Najwy\u017cszy Pasterz. Mo\u017ce w\u0142a\u015bnie te s\u0142owa nale\u017ca\u0142oby przypomnie\u0107 rozmaitym domoros\u0142ym \u201eekumenicznym\u201d teologom spod r\u00f3\u017cnych, jak to si\u0119 okre\u015bla, \u201ekato-lewicowych\u201d znak\u00f3w?<\/p>

Bo te\u017c jaka by\u0142a reakcja S\u0142ugi Bo\u017cego Piusa XII na te pomys\u0142y? Bynajmniej nie by\u0142a ni\u0105 rado\u015b\u0107 wyra\u017cona zach\u0119t\u0105 do braterskiego poklepywania pop\u00f3w, pastor\u00f3w i imam\u00f3w po plecach. \u201eW tej my\u015bli, po dojrza\u0142ej przed Bogiem rozwadze, nie chc\u0105c si\u0119 sprzeniewierzy\u0107 \u015bwi\u0119tym zobowi\u0105zaniom Naszego Urz\u0119du\u201d – pisa\u0142 papie\u017c – \u201etak Biskupom jak Zwierzchnikom zgromadze\u0144 zakonnych, pod najci\u0119\u017cszym obowi\u0105zkiem sumienia, nakazujemy, \u017ceby jak najpilniej czuwali nad tym, by tego rodzaju pogl\u0105dy nie by\u0142y g\u0142oszone w szko\u0142ach, na zebraniach, ani publikowane w jakichkolwiek pismach ani te\u017c \u017cadnym sposobem podawane duchowie\u0144stwu i wiernym Chrystusowym\u201d.
<\/em><\/p>

Filip Obara<\/strong><\/em><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Pokoleniom wsp\u00f3\u0142czesnych katolik\u00f3w potrzebna jest jasno \u015bwiec\u0105ca latarnia morska, wskazuj\u0105ca drog\u0119 podczas rejsu pe\u0142nego duchowych i intelektualnych niebezpiecze\u0144stw. Jeste\u015bmy przecie\u017c tak\u017ce dzie\u0107mi zrewolucjonizowanego \u015bwiata, kt\u00f3ry ju\u017c dawno zanegowa\u0142 potrzeb\u0119 religii, a teraz neguje potrzeb\u0119 natury i rozumu. Konieczno\u015b\u0107 pe\u0142nienia przez papiestwo roli takiej w\u0142a\u015bnie latarni rozumia\u0142 S\u0142uga Bo\u017cy Pius XII, wydaj\u0105c 65 lat temu encyklik\u0119 […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[135],"tags":[119,181],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/83069"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=83069"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/83069\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=83069"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=83069"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=83069"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}