{"id":82458,"date":"2015-07-14T21:52:07","date_gmt":"2015-07-15T01:52:07","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=82458"},"modified":"2015-07-14T21:52:07","modified_gmt":"2015-07-15T01:52:07","slug":"jak-rozwodnic-nauke-chrystusa-przepis-a-la-kardynal-kasper","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=82458","title":{"rendered":"Jak rozwodni\u0107 nauk\u0119 Chrystusa \u2013 przepis a la kardyna\u0142 Kasper"},"content":{"rendered":"

Receptur\u0119 rozmycia sz\u00f3stego przykazania Dekalogu, kt\u00f3rego ostateczn\u0105 wyk\u0142adni\u0119 poda\u0142 Jezus Chrystus w przekazanej na kartach Ewangelii nauce o nierozerwalno\u015bci ma\u0142\u017ce\u0144stwa, znajdujemy w obszernym artykule opublikowanym przez kardyna\u0142a Kaspera na \u0142amach wydawanego w Niemczech przez jezuit\u00f3w miesi\u0119cznika \u201eStimmen der Zeit\u201d. Niedawno tekst ten na swoich \u0142amach przedrukowa\u0142 \u201eTygodnik Powszechny\u201d, podaj\u0105cy si\u0119 za \u201ekatolickie pismo spo\u0142eczno-kulturalne\u201d. Na potrzeby niniejszego artyku\u0142u korzystam z wersji oryginalnej.<\/strong><\/p>

Jezuickie \u201eG\u0142osy czasu\u201d (tak brzmi polskie t\u0142umaczenie tytu\u0142u pisma) od niemal p\u00f3\u0142 wieku jest w awangardzie otwierania Ko\u015bcio\u0142a na wszystko – \u201edialog\u201d, \u201ereformy soborowe\u201d, \u201eDucha soboru\u201d, etc. Pismo ma za sob\u0105 d\u0142ug\u0105 histori\u0119 walki z Rzymem, ot, taki \u201ekoloryt niemieckiego katolicyzmu\u201d jak stwierdzi\u0142 kiedy\u015b papie\u017c Benedykt XVI.<\/p>

Zanim Bismarck w 1872 roku wygna\u0142 z Rzeszy jezuit\u00f3w i zamkn\u0105\u0142 wszystkie ich pisma wydawane w Niemczech, ukazuj\u0105ce si\u0119 od 1870 roku \u201eStimmen der Zeit\u201d ju\u017c zd\u0105\u017cy\u0142y zaznaczy\u0107 sw\u00f3j dystans do nauczania b\u0142. Piusa IX zawartego w \u201eSylabusie errorum\u201d z 1864 roku. Prze\u015bladowania z czas\u00f3w Kulturkampfu, paradoksalnie, uchroni\u0142y pismo od znalezienie si\u0119 na rzymskim \u201eIndeksie\u201d.<\/p>

Dzisiaj otwarto-dialogiczna linia pisma to mainstream, zw\u0142aszcza w Ko\u015bciele niemieckim. W tym sensie mo\u017cna powiedzie\u0107, \u017ce \u0142amy tego miesi\u0119cznika s\u0105 naturalnym miejscem dla takich tekst\u00f3w, jak wspomniany wcze\u015bniej artyku\u0142 kardyna\u0142a Kaspera, opublikowany w lipcowym zeszycie \u201eStimmen der Zeit\u201d. W wersji oryginalnej tytu\u0142 tego tekstu brzmi: \u201eRaz jeszcze: dopuszczenie os\u00f3b rozwiedzionych \u017cyj\u0105cych w nowym zwi\u0105zku do sakrament\u00f3w? Trudny i skomplikowany problem\u201d. Intencja jego publikacji jest jasna: przygotowanie gruntu pod pa\u017adziernikow\u0105 sesj\u0119 Synodu biskup\u00f3w o rodzinie.<\/p>

Zanim przejd\u0119 do om\u00f3wienia receptury kard. Kaspera na rozwadnianie nauki Chrystusa, nale\u017cy zauwa\u017cy\u0107, \u017ce zaraz na pocz\u0105tku swojego tekstu niemiecki purpurat powtarza swoj\u0105 (i przej\u0119t\u0105 przez jego zwolennik\u00f3w) z gruntu b\u0142\u0119dn\u0105 tez\u0119, jakoby du\u017ca ilo\u015b\u0107 rozwod\u00f3w by\u0142a przyczyn\u0105 kryzysu wiary, zw\u0142aszcza na Zachodzie. B\u0142\u0105d polega na pomyleniu skutku z przyczyn\u0105. Plaga rozwod\u00f3w jest przecie\u017c skutkiem, a nie przyczyn\u0105 kryzysu wiary. Nie dajmy sobie wm\u00f3wi\u0107, \u017ce miliony os\u00f3b, kt\u00f3re w Europie Zachodniej i w USA rozwodz\u0105 si\u0119, to ludzie przed rozwodem zanurzeni w \u017cycie sakramentalne (coniedzielna Msza \u015awi\u0119ta i komunia), zag\u0142\u0119biaj\u0105cy si\u0119 w S\u0142owo Bo\u017ce codziennie, zaanga\u017cowani w sprawy Ko\u015bcio\u0142a.<\/p>

Ale ad rem<\/em>. Stadium wst\u0119pne rozwadniania nauki polega na stwierdzeniu, \u017ce s\u0142owa Chrystusa o nierozerwalno\u015bci ma\u0142\u017ce\u0144skiej s\u0105 jednoznaczne i \u201enie mo\u017cemy dzisiaj S\u0142owa Jezusa pozbawia\u0107 ostro\u015bci poprzez dopasowywanie do sytuacji [bie\u017c\u0105cej]\u201d. Zaraz potem pojawia si\u0119 jednak ca\u0142kiem spore \u201eale\u201d. To zreszt\u0105 podstawowy sk\u0142adnik ca\u0142ego przepisu – nie nale\u017cy pozbawia\u0107 ostro\u015bci s\u0142\u00f3w Chrystusa, ale \u201eS\u0142owa Jezusa nie mo\u017cna fundamentalistycznie wyk\u0142ada\u0107\u201d. Trzeba \u201erozpozna\u0107 jego granice i zasi\u0119g, nale\u017cy je rozumie\u0107 w \u015bwietle ca\u0142o\u015bci przes\u0142ania Jezusa\u201d.<\/strong><\/p>

Po du\u017cej szczypcie takiego \u201eale\u201d nale\u017cy – jak uczy kard. Kasper – dorzuci\u0107 troch\u0119, niczym nieuzasadnionych (by u\u017cy\u0107 eufemizmu) teorii g\u0142osz\u0105cych wyst\u0119powanie \u201eelastycznej pastoralnej praktyki w wielu lokalnych wsp\u00f3lnotach wczesnego Ko\u015bcio\u0142a\u201d<\/strong>. Na tym etapie wszystko nale\u017cy zaprawi\u0107 spor\u0105 doz\u0105 sztucznych barwnik\u00f3w, sprawiaj\u0105cych, \u017ce produkt finalny wygl\u0105da atrakcyjnie, ale smakuje jak zwietrza\u0142a s\u00f3l.<\/p>

Rozwadniania nauki Chrystusa zabarwia wi\u0119c kard. Kasper na \u201euj\u0119cie ortodoksyjne\u201d. Oto bowiem czytaj\u0105c artyku\u0142 niemieckiego kardyna\u0142a dowiadujemy si\u0119, \u017ce w\u0142a\u015bciwie tak jak on my\u015bleli Ojcowie Soboru Trydenckiego. Nauczali co prawda \u201eo nierozerwalno\u015bci wa\u017cnie zawartego ma\u0142\u017ce\u0144stwa, ale nie zdefiniowali go formalnie\u201d. Wydawa\u0107 by si\u0119 mog\u0142o, \u017ce nieprecyzyjna terminologia zostawiaj\u0105ca wiele otwartych furtek (albo bomb z op\u00f3\u017anionym zap\u0142onem) to by\u0142a specjalno\u015b\u0107 innego zupe\u0142nie soboru, ale dzi\u0119ki kard. Kasperowi wiemy, \u017ce jest inaczej.<\/p>

Obok barwnika wa\u017cny w tej recepturze jest jeszcze stabilizator smaku. Rzecz ca\u0142\u0105 (uj\u0119t\u0105 w tytule) nale\u017cy ustabilizowa\u0107 przez u\u017cycie w\u0142a\u015bciwej analogii<\/strong>. Kardyna\u0142 Kasper zauwa\u017ca, \u017ce przez wieki por\u00f3wnywano w Ko\u015bciele sakramentalny zwi\u0105zek ma\u0142\u017ce\u0144ski ze zwi\u0105zkiem Chrystusa z Jego Oblubienic\u0105 – Ko\u015bcio\u0142em, akcentuj\u0105c w ten spos\u00f3b nierozerwalno\u015b\u0107 ma\u0142\u017ce\u0144stwa. Jednak wed\u0142ug niemieckiego purpurata, cho\u0107 \u201ejest to wspania\u0142a i przekonywuj\u0105ca koncepcja\u201d, to \u201enie mo\u017ce ona prowadzi\u0107 do nie\u017cyciowej idealizacji\u201d.<\/p>

Zamiast tego opiera (stabilizuje) kard. Kasper sw\u00f3j przepis na rozmycie nauki Chrystusa na poj\u0119ciu \u201eznaku wielokrotnie z\u0142amanego przymierza\u201d: \u201ema\u0142\u017ce\u0144stwo w odniesieniu do Chrystusa i Ko\u015bcio\u0142a jest wielk\u0105 tajemnic\u0105. Jednak t\u0105 tajemnic\u0119 w \u017cyciu jest ono [ma\u0142\u017ce\u0144stwo] w stanie urzeczywistnia\u0107 tylko \u0142amliwie. W tym sensie jest ono znakiem wielokrotnie z\u0142amanego przymierza\u201d.<\/p>

Wa\u017cne dla powodzenia ca\u0142ego przepisu jest ci\u0105g\u0142e mieszanie. Mieszanie poj\u0119\u0107 i s\u0142\u00f3w, tak by (vide ma\u0142\u017ce\u0144stwo teraz, po \u201ezmianie paradygmatu\u201d, ma si\u0119 kojarzy\u0107 ze zrywaniem przymierza, a nie wezwaniem do wierno\u015bci) straci\u0142y ca\u0142kiem swoje pierwotne znaczenie<\/strong>. Szczeg\u00f3lnie mocno nale\u017cy rozmiesza\u0107 znaczenie s\u0142owa \u201emi\u0142osierdzie\u201d.<\/p>

Kardyna\u0142 Kasper nazywa swoj\u0105 teori\u0119 \u201erealistyczn\u0105 teologi\u0105 ma\u0142\u017ce\u0144stwa\u201d (czyt. przez dwa tysi\u0105ce lat Ko\u015bci\u00f3\u0142 – jego sobory, jego Ojcowie i Doktorzy bujali w tej sprawie w ob\u0142okach), kt\u00f3ra \u201estawia Ko\u015bci\u00f3\u0142 przed pytaniem: jak mo\u017ce on, kt\u00f3ry sam siebie rozumie jako sakrament Bo\u017cego mi\u0142osierdzia, wprowadzi\u0107 na now\u0105 drog\u0119 ludzi, kt\u00f3rych ma\u0142\u017ce\u0144stwo bole\u015bnie nie powiod\u0142o si\u0119 i jak mo\u017ce udzieli\u0107 im nowej nadziei?\u201d.<\/p>

Znowu du\u017co mieszania. Teraz – wedle przepisu kard. Kaspera – nale\u017cy rozmiksowa\u0107 poj\u0119cie \u201eKomunii duchowej\u201d. Chodzi bowiem o nadanie temu poj\u0119ciu \u201enowego sensu\u201d.<\/strong> \u201eW tym nowym uj\u0119ciu nie oznacza ona ju\u017c pragnienie sakramentalnej komunii, p\u0142yn\u0105ce z bycie jednym z Chrystusem w wierze, ale pragnienie, w kt\u00f3rym chrze\u015bcijanin \u017cyj\u0105cy w nieuregulowanej sytuacji u\u015bwiadamia sobie i wewn\u0119trznie prze\u017cywa oddzielenie od Chrystusa i jest \u015bwiadomy, \u017ce tak d\u0142ugo, jak jego obecna sytuacja zasadniczo nie zmieni si\u0119, jego pragnienie nie mo\u017ce by\u0107 spe\u0142nione\u201d.<\/p>

Przyznajmy, rzecz ma\u0142o strawna. A nie ka\u017cdy przecie\u017c przeszed\u0142 kurs teologii wed\u0142ug Karla Rahnera (jak autor przepisu), by sprawnie porusza\u0107 si\u0119 w tak kre\u015blonych meandrach logiki i semantyki. Niemiecki kardyna\u0142 si\u0119ga wi\u0119c ponownie po barwnik \u201ena ortodoksj\u0119\u201d.
<\/strong><\/p>

Okazuje si\u0119 wszak, \u017ce nie tylko Trydent, ale i \u015bredniowieczna scholastyka przygotowywa\u0142a Ko\u015bci\u00f3\u0142 pod nadej\u015bcie \u201erealistycznej teologii ma\u0142\u017ce\u0144stwa\u201d czyli \u201erealistycznego traktowania sz\u00f3stego przykazania\u201d. Kardyna\u0142 Kasper odwo\u0142uje si\u0119 bowiem do zaczerpni\u0119tego ze \u015bredniowiecznej kanonistyki poj\u0119cia iustitia dulcore misericordiae temperata (sprawiedliwo\u015b\u0107 z\u0142agodzona przez delikatno\u015b\u0107 mi\u0142osierdzia) i wyja\u015bnia, \u017ce \u201ew tym sensie w trudnych po ludzku sytuacjach m\u00f3g\u0142 Ko\u015bci\u00f3\u0142 kieruj\u0105c si\u0119 mi\u0142osierdziem czyni\u0107 u\u017cytek ze swojej w\u0142adzy zwi\u0105zywania i rozwi\u0105zywania. Chodzi tutaj nie o wyj\u0105tki od prawa, ale o umiarkowane i mi\u0142osierne stosowanie prawa\u201d.<\/p>

Ci\u0105gle mieszaj\u0105c, nale\u017cy doda\u0107 nowy sk\u0142adnik (poj\u0119ciowy) – via poenitentialis (droga pokutna). Sk\u0142adnik znowu jest wzmocniony barwnikiem \u201ena ortodoksj\u0119\u201d, bo oto okazuje si\u0119, \u017ce za koncepcj\u0105 kard. Kaspera stoi nie tylko Trydent, ale i \u201espos\u00f3b rozumienia ma\u0142\u017ce\u0144stwa prezentowany przez Tomasza z Akwinu\u201d.<\/strong> W ten spos\u00f3b niemiecki kardyna\u0142 powraca do swojego postulatu dopuszczenia rozwodnik\u00f3w \u017cyj\u0105cych w nowych zwi\u0105zkach do Komunii \u015bwi\u0119tej po odbyciu \u201eindywidualnej pokuty\u201d, pod \u201ekierunkiem do\u015bwiadczonego duszpasterza\u201d.<\/p>

I na tym w\u0142a\u015bciwie przepis si\u0119 ko\u0144czy. Dzie\u0142o rozmycia nauki Chrystusa jest gotowe. <\/strong>Przekonuj\u0105 o tym s\u0142owa kardyna\u0142a Kaspera, \u017ce \u201epodczas rozgrzeszenia nie jest usprawiedliwiany grzech, ale gotowy do nawr\u00f3cenia grzesznik. Sakramentalna komunia, do kt\u00f3rej uprawnia rozgrzeszenie, powinna da\u0107 cz\u0142owiekowi znajduj\u0105cemu si\u0119 w trudnej sytuacji si\u0142\u0119 wytrwania w na nowej drodze\u201d.<\/p>

Szkopu\u0142 polega jednak na tym, \u017ce ta \u201enowa droga\u201d nie jest drog\u0105 dobr\u0105, skoro grzech jest grzechem, bo przecie\u017c ma\u0142\u017ce\u0144stwo sakramentalne nadal trwa, nie jest uniewa\u017cnione przez cywilny rozw\u00f3d. No, chyba, \u017ce zmieni si\u0119 pojmowanie sensu sakramentu spowiedzi. W. Kasper: \u201eRzecz jasna sakrament pokuty obejmuje po stronie penitenta skruch\u0119 i wol\u0119, by w nowej sytuacji \u017cy\u0107 wedle swoich najlepszych si\u0142 wed\u0142ug Ewangelii\u201d. A przecie\u017c w\u0142a\u015bnie chodzi o to, by tej \u201enowej sytuacji\u201d (czyli niesakramentalnego zwi\u0105zku) nie by\u0142o. Jest nowa, ale nie jest dobra. Jak mo\u017cna \u017cyj\u0105c \u015bwiadomie w grzechu ci\u0119\u017ckim, \u017cy\u0107 wedle swoich najlepszych si\u0142 wed\u0142ug Ewangelii?<\/p>

Grzegorz Kucharczyk<\/em><\/strong><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Receptur\u0119 rozmycia sz\u00f3stego przykazania Dekalogu, kt\u00f3rego ostateczn\u0105 wyk\u0142adni\u0119 poda\u0142 Jezus Chrystus w przekazanej na kartach Ewangelii nauce o nierozerwalno\u015bci ma\u0142\u017ce\u0144stwa, znajdujemy w obszernym artykule opublikowanym przez kardyna\u0142a Kaspera na \u0142amach wydawanego w Niemczech przez jezuit\u00f3w miesi\u0119cznika \u201eStimmen der Zeit\u201d. Niedawno tekst ten na swoich \u0142amach przedrukowa\u0142 \u201eTygodnik Powszechny\u201d, podaj\u0105cy si\u0119 za \u201ekatolickie pismo spo\u0142eczno-kulturalne\u201d. Na […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[3],"tags":[166,33],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/82458"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=82458"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/82458\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=82458"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=82458"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=82458"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}