{"id":82387,"date":"2015-07-06T10:48:43","date_gmt":"2015-07-06T14:48:43","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=82387"},"modified":"2015-07-06T10:48:43","modified_gmt":"2015-07-06T14:48:43","slug":"artysci-biznesu-i-wielki-exodus-czyli-jak-zaplacilismy-za-zydowska-repatriacje","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=82387","title":{"rendered":"\u201eArty\u015bci biznesu” i wielki exodus, czyli jak zap\u0142acili\u015bmy za \u017cydowsk\u0105 repatriacj\u0119"},"content":{"rendered":"

Czternastego czerwca 1990 roku w rejs z Ok\u0119cia do Tel Awiwu wystartowa\u0142 boeing 747, zabieraj\u0105c oko\u0142o 350 \u017byd\u00f3w. By\u0142 to pocz\u0105tek trwaj\u0105cej do 1992 roku supertajnej Operacji \u201eMost\u201d, w wyniku kt\u00f3rej do Izraela przenios\u0142o si\u0119 100 tysi\u0119cy emigrant\u00f3w ze Zwi\u0105zku Sowieckiego. Polska nie tylko sta\u0142a si\u0119 punktem tranzytowym, ale i – jak wszystko na to wskazuje – w znacznej mierze sfinansowa\u0142a akcj\u0119. W osobliwych okoliczno\u015bciach.<\/strong><\/p>

Frapuj\u0105ce kulisy przedsi\u0119wzi\u0119cia, kt\u00f3rego szczeg\u00f3\u0142y mia\u0142y by\u0107 podobno tajemnic\u0105 przez co najmniej p\u00f3\u0142 wieku, ods\u0142ania w opublikowanej ostatnio przez wydawnictwo \u201eFronda\u201d reporterskiej ksi\u0105\u017cce Dariusz Wilczak.<\/p>

Scenariusz exodusu sowieckich \u017byd\u00f3w kre\u015bli\u0142 ju\u017c w po\u0142owie lat 80. tygodnik \u201eTime\u201d. Gazeta pisa\u0142a o moskiewskich wizytach Edgara Bronfmana, prezesa \u015awiatowego Kongresu \u017byd\u00f3w, kt\u00f3ry we wrze\u015bniu 1985 r. najpierw sondowa\u0142 mo\u017cliwo\u015b\u0107 otwarcia granic ZSRS dla jego rodak\u00f3w, a p\u00f3\u017aniej podj\u0105\u0142 konkretne kroki na rzecz realizacji planu zak\u0142adaj\u0105cego organizacj\u0119 przerzucenia wielu dziesi\u0105tek tysi\u0119cy os\u00f3b.<\/p>

Kr\u00f3tko potem w rozmowie z prezydentem Mitterandem ch\u0119\u0107 udzia\u0142u Polski w ogromnym przedsi\u0119wzi\u0119ciu zadeklarowa\u0142 genera\u0142 Wojciech Jaruzelski. Operacja mia\u0142a przynie\u015b\u0107 polityczne oraz wizerunkowe zyski Moskwy i Warszawy w tak zwanym wolnym \u015bwiecie. Widz\u0105c na horyzoncie zbli\u017caj\u0105c\u0105 si\u0119 gospodarcz\u0105 katastrof\u0119 ob\u00f3z sowiecki szykowa\u0142 si\u0119 ju\u017c przecie\u017c do kolejnej transformacji, a do tego przychylno\u015b\u0107, czy wr\u0119cz wsparcie Zachodu by\u0142y niezb\u0119dne. Przy tym Kreml nie chcia\u0142 psu\u0107 swoich relacji z pa\u0144stwami arabskimi, za\u015b tak du\u017ca operacja wi\u0105za\u0142a si\u0119 z ryzykiem zdemaskowania i zamach\u00f3w terrorystycznych.<\/p>

Do konkret\u00f3w dosz\u0142o kilka lat p\u00f3\u017aniej, w okresie premierostwa Tadeusza Mazowieckiego. Otwarcie wzajemnych przedstawicielstw dyplomatycznych Polski i Izraela, wizyta szefa tutejszego rz\u0105du w Stanach Zjednoczonych w marcu 1990 r.\u00a0Podczas spotkania z Ameryka\u0144skim Kongresem \u017byd\u00f3w Mazowiecki, opr\u00f3cz z\u0142o\u017cenia deklaracji przywr\u00f3cenia polskiego obywatelstwa emigrantom z 1968 r. powiedzia\u0142: Polska nie uchyli si\u0119 te\u017c przed pomoc\u0105 osobom narodowo\u015bci \u017cydowskiej chc\u0105cym emigrowa\u0107 do Izraela z terytorium Zwi\u0105zku Radzieckiego.<\/em><\/p>

W tym czasie trwa\u0142y ju\u017c przygotowania do przedsi\u0119wzi\u0119cia, kt\u00f3remu miesi\u0105c wcze\u015bniej nadano kryptonim Operacja \u201eMost\u201d. Za jej zabezpieczenie ze strony polskiej odpowiada\u0142 w\u00f3wczas major Jerzy Dziewulski i stu ludzi, kt\u00f3rych mia\u0142 do dyspozycji. Wed\u0142ug ustale\u0144 Wilczaka, logistyk\u0105 oraz finansowaniem operacji zajmowa\u0142a si\u0119 m.in. znana g\u0142\u00f3wnie z wydrenowania polskiego systemu bankowego na grube kwoty firma Art-B [\u201eArty\u015bci Biznesu\u201d].– Z punktu widzenia Izraela, ale i pa\u0144stwa polskiego, nie ma powodu, \u017ceby po tylu latach cokolwiek ukrywa\u0107. Min\u0119\u0142o sporo czasu, nikomu nic ju\u017c nie grozi. Przynajmniej tak mi si\u0119 wydaje – <\/em>powiedzia\u0142 autorowi wsp\u00f3\u0142w\u0142a\u015bciciel przedsi\u0119biorstwa Andrzej G\u0105siorowski. Jeszcze niedawno polskie pa\u0144stwo poszukiwa\u0142o go mi\u0119dzynarodowym listem go\u0144czym, obecnie bez przeszk\u00f3d porusza si\u0119 on po Warszawie, udziela wywiad\u00f3w, uczestniczy w rocznicowej p\u00f3\u0142tajnej a p\u00f3\u0142jawnej konferencji po\u015bwi\u0119conej Operacji \u201eMost\u201d.<\/p>

– Art-B powsta\u0142a po to, \u017ceby w niedalekiej przysz\u0142o\u015bci mog\u0142a doj\u015b\u0107 do skutku alija? Ten powr\u00f3t \u017byd\u00f3w ze Zwi\u0105zku Radzieckiego i tw\u00f3j osobisty powr\u00f3t? – <\/em>dopytuje w ksi\u0105\u017cce Wilczak.<\/p>

– To dobra teza. Zwi\u0105zana wed\u0142ug mnie z przeznaczeniem – <\/em>pada odpowied\u017a, po czym G\u0105siorowski snuje ni to powa\u017cn\u0105, ni kpi\u0105c\u0105 opowie\u015b\u0107 o spotkaniu z rabinem i podj\u0119tej misji udzia\u0142u w dziejowym wydarzeniu.<\/p>

Dowiadujemy si\u0119 te\u017c, \u017ce s\u0142ynny mechanizm oscylatora, dzi\u0119ki kt\u00f3remu Art-B zgarnia\u0142a po wielokro\u0107 w r\u00f3\u017cnych bankach oprocentowanie na te same czeki, podpowiedzia\u0142 G\u0105siorowskiemu i Bagsikowi \u201ekto\u015b w Izraelu\u201d (rozm\u00f3wca nie pami\u0119ta kto). W okresie \u201ereformy Balcerowicza\u201d Polska znalaz\u0142a si\u0119 bowiem w podobnej sytuacji jak \u00f3w kraj po oddaniu Egiptowi p\u00f3\u0142wyspu Synaj – ogromna inflacja, wysokie oprocentowanie waluty krajowej, LIBOR w stosunku do dolara, zamro\u017cone p\u0142ace. Prokuratura zarzuca\u0142a szefom Art-B wy\u0142udzenie 400 mln z\u0142otych. Holding, w zarz\u0105dzie kt\u00f3rego zasiada\u0142 m.in. doradca Banku \u015awiatowego Walery Amiel, jak przyznaje G\u0105siorowski,\u00a0wyda\u0142 na operacj\u0119 „Most” kilka milion\u00f3w dolar\u00f3w. Zamawia\u0142 m.in. bro\u0144 i sprz\u0119t wojskowy potrzebny w operacji, za\u015b w\u0142a\u015bciciele obracali si\u0119 w sferach izraelskich s\u0142u\u017cb specjalnych oraz wysoko postawionych polityk\u00f3w.<\/p>

Przy okazji wyszed\u0142 na jaw szerzej nieznany dot\u0105d fakt, \u017ce Bogus\u0142aw Bagsik i Andrzej G\u0105siorowski, uznawani w Polsce za aferzyst\u00f3w (ech, ten polski antysemityzm! Obaj posiadaj\u0105 obywatelstwo Izraela) to w istocie zacni ludzie. Dla swych zas\u0142ug, kt\u00f3re mamy okazj\u0119 w\u0142a\u015bnie w tych dniach po cz\u0119\u015bci poznawa\u0107, obaj ciesz\u0105 si\u0119 szczeg\u00f3ln\u0105 opiek\u0105 \u201epa\u0144stwa po\u0142o\u017conego w Palestynie\u201d. Wprawdzie w swoim czasie pierwszy z wymienionych nieopatrznie z protekcji tej zrezygnowa\u0142, wskutek czego trafi\u0142 na kr\u00f3tko w Polsce za kratki, ale ju\u017c drugi uczestnik pami\u0119tnego duetu \u201eartyst\u00f3w biznesu\u201d to niekarany,\u00a0szanowany, zbieraj\u0105cy odznaczenia (tak\u017ce od Rosji), obywatel, niemal\u017ce celebryta.<\/p>

Nie oby\u0142o si\u0119 bowiem bez profit\u00f3w za zaanga\u017cowanie obrotnych \u201ebiznesmen\u00f3w\u201d. – Zosta\u0142o nam to wynagrodzone mi\u0119kkim l\u0105dowaniem w Izraelu i nietykalno\u015bci\u0105. Bo potem – opowiadano mi po latach dopiero – polskie s\u0142u\u017cby pr\u00f3bowa\u0142y wym\u00f3c na izraelskich, \u017ceby nas sprowadzi\u0107. Zawsze z tamtej strony pada\u0142a odpowied\u017a: nie – <\/em>m\u00f3wi dzi\u015b bez skr\u0119powania G\u0105siorowski.<\/p>

Poza w\u0105tkiem sensacyjnym, w oparciu o reportersk\u0105 podr\u00f3\u017c, liczne rozmowy, dokumenty i cytowane g\u0119sto rezultaty rozmaitych bada\u0144 Wilczak rysuje te\u017c spo\u0142eczny pejza\u017c kraju po kolejnej fali aliji<\/em>, czyli \u201ewst\u0105pienia\u201d, \u201epowrotu\u201d do Izraela \u017byd\u00f3w, kt\u00f3rzy \u017cyli dot\u0105d daleko – g\u0142\u00f3wnie w ZSRS. Od proklamowania niezale\u017cnego pa\u0144stwa w 1948 roku kolejnymi falami przyje\u017cd\u017caj\u0105 do Izraela nie tylko z powodu etnicznego, czy te\u017c sentymentalnego przywi\u0105zania do kraju przodk\u00f3w, ale i w nadziei na popraw\u0119 losu. Imigranci z dawnego ZSRS, przybyli w latach 90. w liczbie oko\u0142o miliona os\u00f3b, mocno zaznaczyli sw\u00f3j wp\u0142yw na rozw\u00f3j starej-nowej ojczyzny, co uwidoczni\u0142o si\u0119 cho\u0107by w korzystnych trendach gospodarczych. Nie wszyscy sk\u0142onni s\u0105 przy tym do asymilacji, nauki hebrajskiego. Rosyjski napotka\u0107 mo\u017cna na ulicach \u017cydowskich miast na ka\u017cdym kroku, nie tylko w wersji m\u00f3wionej, ale i pisanej, w postaci powszechnych tam gazet i ksi\u0105\u017cek.<\/p>

Roman Moto\u0142a<\/strong><\/em><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Czternastego czerwca 1990 roku w rejs z Ok\u0119cia do Tel Awiwu wystartowa\u0142 boeing 747, zabieraj\u0105c oko\u0142o 350 \u017byd\u00f3w. By\u0142 to pocz\u0105tek trwaj\u0105cej do 1992 roku supertajnej Operacji \u201eMost\u201d, w wyniku kt\u00f3rej do Izraela przenios\u0142o si\u0119 100 tysi\u0119cy emigrant\u00f3w ze Zwi\u0105zku Sowieckiego. Polska nie tylko sta\u0142a si\u0119 punktem tranzytowym, ale i – jak wszystko na to […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[9],"tags":[92,61,53,197,141],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/82387"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=82387"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/82387\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=82387"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=82387"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=82387"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}