{"id":80950,"date":"2015-04-06T11:16:40","date_gmt":"2015-04-06T15:16:40","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=80950"},"modified":"2015-04-06T11:16:40","modified_gmt":"2015-04-06T15:16:40","slug":"siedemnascie-ostatnich-dni-abp-lefebvrea-wywiad-z-dr-jo-grenonem","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=80950","title":{"rendered":"Siedemna\u015bcie ostatnich dni abp Lefebvre\u2019a \u2013 wywiad z dr. Jo Grenonem<\/em>"},"content":{"rendered":"

25 marca br. min\u0119\u0142a 24. rocznica \u015bmierci abp. Marcelego Lefebvre\u2019a, za\u0142o\u017cyciela Bractwa Kap\u0142a\u0144skiego \u015awi\u0119tego Piusa X. Arcybiskup zmar\u0142 w Poniedzia\u0142ek Wielkanocny – zatem dzisiaj przypada liturgiczna rocznica jego \u015bmierci. Z tej okazji prezentujemy wywiad Eryka Betinata, redaktora pisma \u201eControverses\u201d, z Jo Grenonem, \u00f3wczesnym dyrektorem szpitala w Martigny w Szwajcarii (wywiad ukaza\u0142 si\u0119 drukiem w kwietniu 1991 r.).<\/strong><\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n
\"\"<\/td>\r\n<\/tr>\r\n
\r\n

Abp Marceli Lefebvre (1905-1991)<\/p>\r\n<\/td>\r\n<\/tr>\r\n<\/tbody>\r\n<\/table>\r\n

Jo Grenon jest dyrektorem szpitala w Martigny. Z wielkim oddaniem opiekowa\u0142 si\u0119 abp. Lefebvre\u2019em podczas jego pobytu w szpitalu. Przyj\u0105\u0142 nas z wielk\u0105 \u017cyczliwo\u015bci\u0105 i zechcia\u0142 opowiedzie\u0107 o ostatnich dniach za\u0142o\u017cyciela Bractwa \u015aw. Piusa X.<\/p>\r\n

Abp Lefebvre zosta\u0142 przyj\u0119ty do szpitala w Martigny w sobot\u0119 9 marca [1991 r.]. By\u0142 Pan jedn\u0105 z pierwszych os\u00f3b, kt\u00f3ra si\u0119 z nim spotka\u0142a. Jakim go Pan zasta\u0142?<\/strong><\/p>\r\n

– W \u0142\u00f3\u017cku, u\u015bmiechni\u0119tego i pewnego siebie! Arcybiskup by\u0142 na oddziale ratunkowym. P\u00f3\u017aniej przenie\u015bli\u015bmy go do sali nr 213 – to jednoosobowy pok\u00f3j znajduj\u0105cy si\u0119 na drugim pi\u0119trze. Jego Ekscelencja mia\u0142 stamt\u0105d widok na Forclaz, a wi\u0119c i Wielk\u0105 Prze\u0142\u0119cz \u015awi\u0119tego Bernarda, na W\u0142ochy, Rzym\u2026<\/p>\r\n

Jakie badania przeprowadzono w pierwszych dniach? <\/strong><\/p>\r\n

– Przez pierwszy tydzie\u0144 Arcybiskup by\u0142 pod\u0142\u0105czony do kropl\u00f3wki z antybiotykami. Opr\u00f3cz bada\u0144 rutynowych przeszed\u0142 te\u017c wiele innych, bardzo bolesnych. Chocia\u017c lekarze ju\u017c zdiagnozowali chorob\u0119, to rozwa\u017cali jeszcze poddanie chorego tomografii, oczywi\u015bcie z zachowaniem wszelkich \u015brodk\u00f3w ostro\u017cno\u015bci. Zatem musieli\u015bmy przewie\u017a\u0107 go do szpitala w Monthey. Zapyta\u0142em Arcybiskupa, czy nie wola\u0142by podr\u00f3\u017cowa\u0107 zwyk\u0142ym samochodem, a nie ambulansem, przypi\u0119ty na noszach. Mimo \u017ce nalega\u0142em, \u017ceby wybra\u0142 samoch\u00f3d, Jego Ekscelencja wybra\u0142 karetk\u0119. W czwartek wieczorem kaza\u0142em przynie\u015b\u0107 mu posi\u0142ek. Cierpia\u0142, bo nie by\u0142 w stanie normalnie je\u015b\u0107.<\/p>\r\n

Czy Jego Ekscelencja bardzo cierpia\u0142?<\/strong><\/p>\r\n

– O, tak! Kiedy tutaj przyjecha\u0142 powiedzia\u0142 mi, \u017ce to prawdziwa m\u0119ka. P\u00f3\u017aniej, pod wp\u0142ywem lek\u00f3w, b\u00f3l zel\u017ca\u0142.<\/p>\r\n

Jak wygl\u0105da\u0142y kontakty pomi\u0119dzy abp. Lefebvre\u2019em a piel\u0119gniarkami, kt\u00f3re si\u0119 nim opiekowa\u0142y?<\/strong><\/p>\r\n

– Piel\u0119gniarki by\u0142y bardzo uprzejme, bardzo delikatne, ale r\u00f3wnie\u017c wyj\u0105tkowo dyskretne. Arcybiskup nigdy nie u\u017cywa\u0142 dzwonka, kt\u00f3rym si\u0119 je przyzywa. Nie chcia\u0142 ich fatygowa\u0107.<\/p>\r\n

Jaki by\u0142 Arcybiskup w trakcie tego pierwszego tygodnia?<\/strong><\/p>\r\n

– W tym czasie kilkakrotnie powt\u00f3rzy\u0142: \u201eJestem starym cz\u0142owiekiem\u201d. By\u0142 troch\u0119 zaniepokojony nast\u0119pstwami ewentualnej operacji, ale niebawem si\u0119 z tym pogodzi\u0142 i przysta\u0142 na jej przeprowadzenie.<\/p>\r\n

A duchowo?<\/strong><\/p>\r\n

– W poniedzia\u0142ek 12 marca poprosi\u0142 o udzielenie mu Ostatniego Namaszczenia. Nast\u0119pnego dnia wyja\u015bni\u0142: \u201eProsi\u0142em o Ostatnie Namaszczenie; to bardzo wa\u017cne! Moja siostra odesz\u0142a bez sakrament\u00f3w\u201d. Wielokrotnie powtarza\u0142 mi: \u201eZako\u0144czy\u0142em moj\u0105 prac\u0119, wi\u0119cej uczyni\u0107 nie zdo\u0142am. Jestem wyczerpany, teraz pozostaje mi modli\u0107 si\u0119 i cierpie\u0107\u201d.<\/p>\r\n

Czy wspomina\u0142 o Bractwie, o jego przysz\u0142o\u015bci?<\/strong><\/p>\r\n

– Dzi\u0119ki d\u0142ugiej rozmowie z Arcybiskupem na pocz\u0105tku pierwszego tygodnia jego pobytu w szpitalu mog\u0142em us\u0142ysze\u0107, jak z zadowoleniem m\u00f3wi o dziele, kt\u00f3re si\u0119 dokona\u0142o. \u201eBractwo jest w dobrych r\u0119kach – m\u00f3wi\u0142 mi abp Lefebvre – i, co wa\u017cne, ma czterech gorliwych biskup\u00f3w\u201d. I podziwia\u0142 bp. Fellaya, kt\u00f3ry m\u00f3wi w pi\u0119ciu j\u0119zykach, \u201etak dobrze, jak ja m\u00f3wi\u0119 po francusku; wyobra\u017ca pan to sobie?\u201d. Wspomina\u0142 r\u00f3wnie\u017c o dyrektorach i wyk\u0142adowcach seminaryjnych jako o ludziach \u201eoddanych i w\u0142a\u015bciwych\u201d. Arcybiskup by\u0142 zupe\u0142nie spokojny i wydawa\u0142 si\u0119 z nadziej\u0105 patrze\u0107 w przysz\u0142o\u015b\u0107.<\/p>\r\n

M\u00f3wi\u0142 mi Pan o szacunku, jakim otacza\u0142 go personel\u2026<\/strong><\/p>\r\n

– Tak, tak. Jeden z lekarzy powiedzia\u0142 mi nawet, \u017ce by\u0142 pod olbrzymim wra\u017ceniem Arcybiskupa. \u201eGdy spojrze\u0107 w jego oczy – m\u00f3wi\u0142 – widzi si\u0119 Bo\u017c\u0105 dobro\u0107\u201d.<\/p>\r\n

W poniedzia\u0142ek 18 marca zosta\u0142a przeprowadzona operacja; jaki mia\u0142a przebieg?<\/strong><\/p>\r\n

– O godz. dziewi\u0105tej rano Arcybiskup zosta\u0142 przewieziony na sal\u0119 operacyjn\u0105. Operacja trwa\u0142a od godziny 9.30 do 12.30. P\u00f3\u017aniej Jego Ekscelencja zosta\u0142 przewieziony na od<\/em>dzia\u0142 intensywnej opieki medycznej. Wybudzenie go z narkozy przebieg\u0142o z trudno\u015bciami i przez kolejne dwa-trzy dni po operacji Arcybiskupowi doskwiera\u0142 silny b\u00f3l. P\u00f3\u017aniej poczu\u0142 si\u0119 lepiej; nieco si\u0119 podni\u00f3s\u0142, lecz serce pozosta\u0142o os\u0142abione.<\/p>\r\n

Czy lekarze podawali Jego Ekscelencji leki przeciwb\u00f3lowe?<\/strong><\/p>\r\n

– Oczywi\u015bcie, Arcybiskup przez ca\u0142y czas znajdowa\u0142 si\u0119 pod nadzorem lekarskim. Dzi\u0119ki nowoczesnej aparaturze, w jak\u0105 jest wyposa\u017cony szpital, mo\u017cna \u015bledzi\u0107 nat\u0119\u017cenie b\u00f3lu. Dlatego mogli\u015bmy zapewni\u0107 Jego Ekscelencji bardzo precyzyjne leczenie, pozwalaj\u0105ce ul\u017cy\u0107 jego cierpieniom.<\/p>\r\n

I tak dotarli\u015bmy do ko\u0144ca ostatniego tygodnia.<\/strong><\/p>\r\n

– W pi\u0105tek chory poprosi\u0142 mnie, aby mu przynie\u015b\u0107 jego \u0142a\u0144cuszek – widok tego skromnego \u0142a\u0144cuszka z prostym medalikiem pozostaje dla mnie jednym z najbardziej wzruszaj\u0105cych wspomnie\u0144 ostatnich dni Arcybiskupa. Poprosi\u0142 tak\u017ce o sw\u00f3j zegarek i aparat s\u0142uchowy, co dowodzi\u0142o lepszego stanu pacjenta. W sobot\u0119 rozwa\u017cali\u015bmy przeniesienie chorego do jego pokoju nast\u0119pnego dnia. \u201eAle panie piel\u0119gniarki chc\u0105 mnie tutaj zatrzyma\u0107\u201d – powiedzia\u0142 mi \u017cartobliwie. W niedziel\u0119 nadziej\u0119 szybko zast\u0105pi\u0142 niepok\u00f3j. Arcybiskup dosta\u0142 gor\u0105czki. Kardiolog zrobi\u0142 mu echo serca i zdecydowa\u0142 o pozostawieniu go na OIOM-ie. W niedziel\u0119 popo\u0142udniu Arcybiskup zacz\u0105\u0142 wi\u0119cej m\u00f3wi\u0107, ale ze wzgl\u0119du na na\u0142o\u017con\u0105 mask\u0119 tlenow\u0105 by\u0142o trudno go zrozumie\u0107. Us\u0142ysza\u0142em jednak, jak m\u00f3wi\u0142: \u201eWszyscy jeste\u015bmy Jego ma\u0142ymi dzie\u0107mi\u201d. Czy mia\u0142 wizj\u0119 nieba? W ka\u017cdym razie m\u00f3wi\u0142 o Dobrym Bogu. W chwili, gdy odchodzi\u0142em, u\u015bmiechn\u0105\u0142 si\u0119 do mnie po raz ostatni i u\u015bcisn\u0105\u0142 mi r\u0119k\u0119 na znak po\u017cegnania\u2026 W niedziel\u0119 wieczorem otrzyma\u0142em telefon od dy\u017curnej piel\u0119gniarki. Jego Ekscelencja by\u0142 reanimowany i nie wygl\u0105da\u0142o to dobrze. Zdecydowa\u0142em si\u0119 zaalarmowa\u0107 ks. Laroche\u2019a. P\u00f3\u017aniej dy\u017curna poinformowa\u0142a mnie, \u017ce rytm serca si\u0119 unormowa\u0142. O godz. 3.30 otrzyma\u0142em ostatni telefon – dowiedzia\u0142em si\u0119, \u017ce Arcybiskup zmar\u0142.<\/p>\r\n

By\u0142 Pan jedn\u0105 z pierwszych os\u00f3b, kt\u00f3re widzia\u0142y Arcybiskupa martwego. Jakim go Pan znalaz\u0142?<\/strong><\/p>\r\n

– Natychmiast uda\u0142em si\u0119 na OIOM. Arcybiskup le\u017ca\u0142 bez ducha. Niezwykle uderzy\u0142o mnie podobie\u0144stwo widoku cia\u0142a Arcybiskupa do obraz\u00f3w Pana Jezusa na krzy\u017cu. Prze\u015bcierad\u0142o okrywa\u0142o jedynie jego biodra. Jego r\u0119ce i ramiona nosi\u0142y \u015blady d\u0142ugotrwa\u0142ego cierpienia. Wieloletni b\u00f3l odcisn\u0105\u0142 swoje znami\u0119 tak\u017ce na jego nogach. Tamten widok Jego Ekscelencji le\u017c\u0105cego na oddziale intensywnej terapii cz\u0119sto przywodzi mi na my\u015bl obrazy Chrystusa zdj\u0119tego z krzy\u017ca.<\/p>\r\n

\r\n

\u0179r\u00f3d\u0142o<\/strong><\/p>\r\n