KOMITET NAUK GEOLOGICZNYCH
\r\n POLSKIEJ AKADEMII NAUK<\/p>\r\n\r\n
PODWALE 75 Obserwowane w ostatnich kilkunastu latach zmiany klimatu na Ziemi oraz cz\u0119stsze wyst\u0119powanie zjawisk ekstremalnych powoduje zaniepokojenie opinii publicznej, wyra\u017cane w \u015brodkach masowego przekazu pod has\u0142em globalnego ocieplenia. W skali mi\u0119dzynarodowej pojawiaj\u0105 sie propozycje krok\u00f3w zaradczych formu\u0142owane przez polityk\u00f3w elit rz\u0105dz\u0105cych, dzia\u0142aj\u0105cy od 1988 roku Mi\u0119dzyrz\u0105dowy Zesp\u00f3\u0142 do spraw Zmian Klimatu (IPCC) i organizacje ekologiczne.<\/p>\r\n\r\n W\u0142\u0105czaj\u0105c si\u0119 w t\u0119 nadzwyczaj wa\u017cn\u0105 dyskusj\u0119, Komitet Nauk Geologicznych PAN pragnie zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 na 10 fundamentalnych aspekt\u00f3w tego problemu, nierozerwalnie zwi\u0105zanego z funkcjonowaniem geosystemu – skomplikowanej wsp\u00f3\u0142zale\u017cno\u015bci proces\u00f3w zachodz\u0105cych w litosferze, hydrosferze, atmosferze i biosferze. Ich znajomo\u015b\u0107 powinna le\u017ce\u0107 u podstaw racjonalnie i odpowiedzialnie podejmowanych decyzji ingeruj\u0105cych w geosystem.<\/p>\r\n\r\n 1. Klimat Ziemi kszta\u0142towany jest przez wzajemne oddzia\u0142ywanie jej powierzchni i atmosfery, kt\u00f3re ogrzewane s\u0105 przez promieniowanie s\u0142oneczne o cyklicznie zmiennym nat\u0119\u017ceniu. Na klimat wp\u0142ywa roczny obieg Ziemi wok\u00f3\u0142 S\u0142o\u0144ca, termika i zmiany przep\u0142ywu w\u00f3d kr\u0105\u017c\u0105cych w oceanach, ruch mas powietrza, uk\u0142ad masyw\u00f3w g\u00f3rskich, a w perspektywie czasu geologicznego tak\u017ce ich wypi\u0119trzanie i erozja oraz zmiany w rozmieszczeniu kontynent\u00f3w wskutek ich ci\u0105g\u0142ej w\u0119dr\u00f3wki.<\/p>\r\n\r\n 2. Badania geologiczne dowodz\u0105 niezbicie, \u017ce sta\u0142a zmienno\u015b\u0107<\/strong> jest podstawow\u0105<\/strong> cech\u0105 klimatu Ziemi <\/strong>w ca\u0142ej jej historii, a zmiany zachodz\u0105 w nak\u0142adajacych sie cyklach o r\u00f3\u017cnej d\u0142ugo\u015bci – od kilkuset tysi\u0119cy do kilkunastu lat. D\u0142u\u017csze cykle klimatyczne sa wywo\u0142ywane przez czynniki pozaziemskie o astronomicznym charakterze i zmiany parametr\u00f3w orbity Ziemi, a kr\u00f3tsze – przez czynniki regionalne i lokalne. Nie wszystkie przyczyny zmian klimatu i zjawiska klimatotw\u00f3rcze zosta\u0142y jeszcze w pe\u0142ni rozpoznane.<\/p>\r\n\r\n 3. Cho\u0107 w historii Ziemi dominowa\u0142 klimat znacznie cieplejszy od wsp\u00f3\u0142czesnego, wielokrotnie dochodzi\u0142o do pot\u0119\u017cnych, globalnych och\u0142odze\u0144, kt\u00f3rych efektem by\u0142 zawsze rozw\u00f3j rozleg\u0142ych zlodowace\u0144 siegajacych niekiedy do strefy podzwrotnikowej. Dlatego wiarygodne prognozowanie zmian klimatu Ziemi, nie m\u00f3wi\u0105c o ch\u0119ci im zapobiegania, kszta\u0142towania czy przeciwdzia\u0142ania, musi <\/strong>bra\u0107 pod uwage wyniki bada\u0144 jej przesz\u0142o\u015bci geologicznej – a wi\u0119c czasu, gdy ludzkosci (i przemys\u0142u!) nie by\u0142o na naszej planecie.<\/p>\r\n\r\n 4. Od dwunastu tysiecy lat Ziemia znajduje si\u0119 w kolejnej fazie cyklicznego ocieplenia <\/strong>i jest w pobli\u017c<\/strong>u jego maksymalnego nat\u0119\u017c<\/strong>enia<\/strong>. W samym tylko czwartorz\u0119dzie, czyli w ciagu ostatnich 2.5 mln lat, okresy ciep\u0142e wielokrotnie przeplata\u0142y si\u0119 ze zlodowaceniami, co dobrze ju\u017c zosta\u0142o rozpoznane.<\/p>\r\n\r\n 5. Obecnemu ociepleniu towarzyszy wzrost zawarto\u015bci gaz\u00f3w cieplarnianych <\/strong>w atmosferze: wsr\u00f3d nich dominuje para wodna<\/strong>, a w mniejszych ilo\u015bciach wyst\u0119puje m.in. dwutlenek wegla, metan, tlenki azotu i ozon. Tak dzia\u0142o si\u0119 zawsze, bo jest to zjawisko nieroz\u0142\u0105cznie zwi\u0105zane z cyklicznym ocieplaniem i ozi\u0119bianiem. Okresowy wzrost ilo\u015bci gaz\u00f3w cieplarnianych w atmosferze, niekiedy nawet do warto\u015bci kilkakrotnie wi\u0119kszej w por\u00f3wnaniu ze stanem obecnym, towarzyszy\u0142 dawniejszym ociepleniom, r\u00f3wnie\u017c przed pojawieniem sie cz\u0142owieka na Ziemi.<\/p>\r\n\r\n 6. W ci\u0105gu ostatnich 400 tysi\u0119<\/strong>cy lat<\/strong> – jeszcze bez udzia\u0142u cz\u0142owieka – zawarto\u015b\u0107 CO2 w powietrzu, jak tego dowodz\u0105 rdzenie lodowe z Antarktydy, ju\u017c 4-krotnie by\u0142a podobna, a nawet wy\u017csza od warto\u015bci obecnej. Przy ko\u0144cu ostatniego zlodowacenia(!), w ci\u0105gu kilkuset lat, \u015brednia roczna temperatura globu zmienia\u0142a si\u0119 parokrotnie, w sumie wzros\u0142a prawie o 10\u00b0C(!!) na p\u00f3\u0142kuli p\u00f3\u0142nocnej – a wi\u0119c by\u0142y to zmiany niepor\u00f3wnanie bardziej drastyczne ni\u017c dzi\u015b obserwowane.<\/p>\r\n\r\n 7. W ubieg\u0142ym tysi\u0105<\/strong>cleciu<\/strong>, po okresie ciep\u0142ym, z ko\u0144cem XIII wieku, rozpocz\u0105\u0142 si\u0119 okres ch\u0142odny trwaj\u0105cy do po\u0142owy XIX w., po czym zn\u00f3w nasta\u0142o ocieplenie, w kt\u00f3rym w\u0142asnie \u017cyjemy. Obserwowane dzi\u015b zjawiska, w szczeg\u00f3lnosci przej\u015b<\/strong>ciowy <\/strong>wzrost globalnej temperatury, wynikaj\u015b z naturalnego rytmu zmian klimatu. Ogrzewaj\u0105ce si\u0119 oceany maj\u0105 mniejsz\u0105 zdolno\u015b\u0107 absorbowania dwutlenku wegla, a zmniejszanie obszaru wieloletniej zmarzliny prowadzi do szybszego rozk\u0142adu zwi\u0105zk\u00f3w organicznych zawartych w gruncie i tym samym, do zwi\u0119kszonej emisji gaz\u00f3w cieplarnianych. Od miliard\u00f3w lat aktywno\u015b\u0107 wulkaniczna Ziemi wzd\u0142u\u017c granic p\u0142yt litosfery, skryta g\u0142\u00f3wnie pod powierzchni\u0105 ocean\u00f3w, dostarcza stale do jej atmosfery CO2, cho\u0107 z r\u00f3\u017cn\u0105 intensywno\u015bci\u0105. W geosystemie gaz ten usuwany jest z atmosfery do biosfery i litosfery poprzez proces fotosyntezy, wi\u0105zany w organizmach \u017cywych – w tym w w\u0119glanowych skorupkach organizm\u00f3w morskich, a po ich obumarciu magazynowany w olbrzymich pok\u0142adach wapieni na dnie m\u00f3rz i ocean\u00f3w; z kolei na l\u0105dzie jest wi\u0105zany w r\u00f3\u017cnych osadach organicznych.<\/p>\r\n\r\n 8. Szczeg\u00f3\u0142owy monitoring parametr\u00f3w klimatycznych prowadzony jest niewiele ponad 200 lat, dotyczy tylko cz\u0119\u015bci kontynent\u00f3w, kt\u00f3re stanowia zaledwie 28% globu. Cz\u0119\u015b\u0107c starszych stacji pomiarowych za\u0142o\u017conych niegdy\u015b na obrze\u017cach miast, wskutek post\u0119pujacej urbanizacji, znalaz\u0142o si\u0119 dzi\u015b w ich obr\u0119bie. Wp\u0142ywa to, mi\u0119dzy innymi, na wzrost mierzonych warto\u015bci temperatury. Badania ogromnych przestworzy ocean\u00f3w zosta\u0142y zapocz\u015btkowane ledwie przed 40 laty. Tak kr\u00f3tkie okresy pomiarowe nie daj\u0105<\/strong> pewnych podstaw <\/strong>to tworzenia w pe\u0142ni wiarygodnych modeli zmian termicznych na powierzchni Ziemi, a ich poprawno\u015b\u0107 jest trudna do weryfikacji. Dlatego nale\u017cy bezwzgl\u015bdnie zachowa\u0107 daleko id\u0105c\u0105 pow\u015bci\u0105gliwo\u015b\u0107 przypisywaniu cz\u0142owiekowi wy\u0142\u0105cznej, czy cho\u0107by tylko dominuj\u0105cej, odpowiedzialno\u015bci za zwi\u0119kszon\u0105 emisj\u0119 gaz\u00f3w cieplarnianych, gdy\u017c prawdziwo\u015b\u0107 takiego twierdzenia nie zosta\u0142a udowodniona<\/strong>.<\/p>\r\n\r\n 9. Nie ulega w\u0105tpliwo\u015bci, \u017ce w pewnej cz\u0119\u015bci wzrost ilo\u015bci gaz\u00f3w cieplarnianych, konkretnie CO2, jest zwi\u0105zany z dzia\u0142alno\u015bci\u0105 cz\u0142owieka i dlatego wskazane jest podejmowanie krok\u00f3w dla ograniczenia tej ilo\u015bci na zasadach zr\u00f3wnowa\u017conego rozwoju, w pierwszym rz\u0119dzie zaprzestanie ekstensywnych wylesie\u0144, szczeg\u00f3lnie w rejonach tropikalnych. R\u00f3wnie zasadne jest podj\u0119cie i prowadzenie w\u0142a\u015bciwych dzia\u0142a\u0144 adaptacyjnych, kt\u00f3re b\u0119d\u0105 \u0142agodzic\u0107skutki obecnego trendu ociepleniowego.<\/p>\r\n\r\n 10. Do\u015bwiadczenie badawcze w dziedzinie nauk o Ziemi m\u00f3wi, \u017ce t\u0142umaczenie zjawisk przyrodniczych, oparte na jednostronnych obserwacjach, bez uwzgledniania wielo\u015bci czynnik\u00f3w decyduj\u0105cych o konkretnych procesach w geosystemie, prowadzi z regu\u0142y do nadmiernych uproszczen i b\u0142\u0119dnych wniosk\u00f3w. B\u0142\u0119dne te\u017c mog\u0105 by\u0107 decyzje polityk\u00f3w podejmowane o oparciu o niekompletny zesp\u00f3\u0142 danych. W takich warunkach \u0142atwo o – przystrojony poprawno\u015bci\u0105 polityczn\u0105 – lobbing inspirowany przez kr<\/strong>\u0119gi zainteresowane na przyk\u0142ad sprzeda\u017c\u0105 szczeg\u00f3lnie kosztownych, tak zwanych ekologicznych, technologii energetycznych b\u0105d\u017a sk\u0142adowaniem (sekwestracja) CO2 w z\u0142o\u017cach ju\u017c wyeksploatowanych. Z przyrodnicz\u0105 rzeczywisto\u015bci\u0105 <\/strong>nie ma to wiele wsp\u00f3lnego. <\/strong>Podejmowanie radykalnych i ogromnie kosztownych dzia\u0142a\u0144 gospodarczych zmierzaj\u0105cych do ograniczenia emisji jedynie wybranych <\/strong>gaz\u00f3w cieplarnianych, w sytuacji braku wielostronnej analizy zachodz\u0105cych zmian klimatu, mo\u017ce doprowadzi\u0107 do zupe\u0142nie innych skutk\u00f3w ni\u017c oczekiwane. Komitet Nauk Geologicznych PAN uwa\u017ca za konieczne podj\u0119<\/strong>cie wielodyscyplinowych <\/strong>bada\u0144, opartych na wszechstronnym monitoringu i modelowaniu wp\u0142ywu na klimat r\u00f3wnie\u017c innych zmiennych czynnik\u00f3w, nie tylko st\u0119\u017cenia CO2. Jedynie takie podej\u015bcie przybli\u017cy nas do pe\u0142negorozpoznania przyczyn zachodz\u0105cych zmian klimatu.<\/p>\r\n\r\n Wroc\u0142aw-Warszawa, 12 lutego 2009<\/em><\/p>\r\n\r\n Za: Komitet Nauk Geologicznych PAN<\/a><\/a><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"KOMITET NAUK GEOLOGICZNYCH POLSKIEJ AKADEMII NAUK PODWALE 75 50-449 WROC\u0141AW tel.:71-3376345, fax: 71-3376342, e-mail: pansudet@pwr.wroc.pl Stanowisko Komitetu Nauk Geologicznych Polskiej Akademii Nauk w sprawie zagro\u017cenia globalnym ociepleniem Obserwowane w ostatnich kilkunastu latach zmiany klimatu na Ziemi oraz cz\u0119stsze wyst\u0119powanie zjawisk ekstremalnych powoduje zaniepokojenie opinii publicznej, wyra\u017cane w \u015brodkach masowego przekazu pod has\u0142em globalnego ocieplenia. W […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[9],"tags":[93],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/8054"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=8054"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/8054\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=8054"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=8054"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=8054"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
\r\n 50-449 WROC\u0141AW
\r\n tel.:71-3376345, fax: 71-3376342, e-mail: pansudet@pwr.wroc.pl<\/a><\/p>\r\n\r\n
\r\n <\/a> <\/em><\/p>\r\n\r\n\r\nStanowisko
\r\n Komitetu Nauk Geologicznych Polskiej Akademii Nauk
\r\n w sprawie zagro\u017cenia globalnym ociepleniem<\/h2>\r\n\r\n\r\n
\r\n<\/em><\/p>\r\n\r\n