{"id":80260,"date":"2015-03-05T17:31:43","date_gmt":"2015-03-05T22:31:43","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=80260"},"modified":"2015-03-05T17:33:16","modified_gmt":"2015-03-05T22:33:16","slug":"patologiczne-zwiazki","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=80260","title":{"rendered":"Patologiczne zwi\u0105zki"},"content":{"rendered":"

Pomimo trwaj\u0105cego na wschodzie Ukrainy konfliktu, do Rosji praktycznie przez ca\u0142y czas dociera\u0142y elementy uzbrojenia produkowane przez ukrai\u0144skie firmy zbrojeniowe. Co wi\u0119cej, s\u0105 realne podstawy by s\u0105dzi\u0107, \u017ce te dzia\u0142ania trwaj\u0105 nadal.<\/strong><\/p>\r\n

Ostatnie informacje na ten temat pojawi\u0142y si\u0119 zaledwie kilka dni temu. 19 lutego rosyjska pa\u0144stwowa sp\u00f3\u0142ka Rostec og\u0142osi\u0142a, \u017ce ze wzgl\u0119du na mo\u017cliwy brak dostaw silnik\u00f3w \u015bmig\u0142owc\u00f3w z Ukrainy<\/strong> i niemo\u017cno\u015b\u0107 uzupe\u0142nienia ich\u00a0 w oparciu o rodzim\u0105 produkcj\u0119, dopuszcza zmian\u0119 termin\u00f3w realizacji zam\u00f3wie\u0144 dla rosyjskiej armii i s\u0142u\u017cb bezpiecze\u0144stwa. Pierwsze\u0144stwo dano realizacji zam\u00f3wie\u0144 z zagranicy, za\u015b wojsko b\u0119dzie musia\u0142o poczeka\u0107.<\/p>\r\n

To nie wszystko. Szef departamentu Komunikacji i Informacji, Bazyl Browko powiedzia\u0142, \u017ce w przypadku zawieszenie dostaw od ukrai\u0144skiej firmy Motor Sicz<\/strong> producenci b\u0119d\u0105 zmuszeni do zmiany planu realizacji zam\u00f3wie\u0144 MON, daj\u0105c priorytet istotnym i presti\u017cowym kontaktom zagranicznym. Browko podkre\u015bli\u0142 przy tym, \u017ce Motor Sicz \u201ejest bardzo zainteresowane wysy\u0142aniem swoich produkt\u00f3w do Rosji, gdy\u017c jak na razie jest to jedyny sta\u0142y rynek zbytu dla ukrai\u0144skich silnik\u00f3w stosowanych w rodzimych [rosyjskich] \u015bmig\u0142owcach\u201d<\/strong>. Wed\u0142ug niego, polityka w\u0142adz Ukrainy mo\u017ce w przysz\u0142o\u015bci doprowadzi\u0107 Motor Sicz do utraty g\u0142\u00f3wnego klienta – czyli rosyjskich przedsi\u0119biorstw.<\/p>\r\n

Dla kogo\u015b niezorientowanego w temacie takie sformu\u0142owania mog\u0105 by\u0107 zaskakuj\u0105ce. Ukraina dostarcza Rosji elementy nap\u0119du \u015bmig\u0142owc\u00f3w bojowych w obecnej sytuacji mi\u0119dzynarodowej?\u00a0 W kontek\u015bcie sankcji i wezwa\u0144 do rozpocz\u0119cia dostaw broni na Ukrain\u0119? C\u00f3\u017c, mo\u017cna by odpowiedzie\u0107, \u017ce nie do ko\u0144ca – bo nie chodzi tu tylko o silniki. Jednak na ich przyk\u0142adzie – a \u015bci\u015blej w odniesieniu do zak\u0142ad\u00f3w Motor Sicz – zale\u017cno\u015bci te s\u0105 doskonale widoczne i mo\u017cliwe do prze\u015bledzenia w d\u0142u\u017cszym okresie czasu.<\/p>\r\n

Na dobre i na z\u0142e<\/strong><\/p>\r\n

Motor-Sicz to jedno z najwi\u0119kszych na \u015bwiecie przedsi\u0119biorstw produkuj\u0105cych silniki lotnicze – przede wszystkim do \u015bmig\u0142owc\u00f3w. Mie\u015bci si\u0119 w Zaporo\u017cu i jeszcze par\u0119 lat temu zatrudnia\u0142o ponad 20 tys. os\u00f3b. Koncern Motor Sicz dostarcza\u0142 swoje wyroby do 106 kraj\u00f3w na \u015bwiecie.\u00a0 Znany by\u0142 m.in. z tego, \u017ce realizowa\u0142 zam\u00f3wienia dla rosyjskiego sektora obronnego. Silniki i elementy nap\u0119du produkowane w Zaporo\u017cu stanowi\u0142y wyposa\u017cenie rosyjskich \u015bmig\u0142owc\u00f3w wojskowych, my\u015bliwc\u00f3w czy rakiet. Jest to zarazem przedsi\u0119biorstwo prywatne, kt\u00f3rego w\u0142a\u015bcicielem i g\u0142\u00f3wnym udzia\u0142owcem jest Wiaczes\u0142aw Bogus\u0142ajew – obecnie niezale\u017cny deputowany ukrai\u0144skiej parlamentu, w przesz\u0142o\u015bci z ramienia Partii Region\u00f3w.<\/p>\r\n

\"\"<\/p>\r\n

\u015amig\u0142owiec szturmowy Mi-8 AMTSz \u201eTerminator\u201d. Fot. topwar.ru<\/em><\/p>\r\n

W 2011 roku Motor-Sicz podpisa\u0142 5-letni kontrakt z rosyjskim Rostec na dostaw\u0119 silnik\u00f3w do \u015bmig\u0142owc\u00f3w Mi-8, maj\u0105cych w za\u0142o\u017ceniu by\u0107 wykorzystywanymi w celach komercyjnych. Zobowi\u0105zano si\u0119 dostarcza\u0107 250-270 silnik\u00f3w rocznie. Warto\u015b\u0107 kontraktu wynosi\u0142a, wed\u0142ug r\u00f3\u017cnych \u017ar\u00f3de\u0142, od 1,2 mld do 1,5 mld dolar\u00f3w.<\/p>\r\n

Ju\u017c wcze\u015bniej wsp\u00f3\u0142praca ukrai\u0144skich producent\u00f3w broni i sprz\u0119tu wojskowego z rosyjskimi odbiorcami uk\u0142ada\u0142a si\u0119 bardzo dobrze. Dotyczy\u0142o to r\u00f3wnie\u017c Motor-Sicz. Jeszcze w pa\u017adzierniku 2010 roku og\u0142oszono otwarcie zak\u0142adu Motor-Sicz w obwodzie moskiewskim. Mia\u0142 on \u015bwiadczy\u0107 us\u0142ugi serwisowe dla rosyjskiego ministerstwa obrony. Inwestycja wynios\u0142a 5 mln dolar\u00f3w, a sam zak\u0142ad mia\u0142 zosta\u0107 uruchomiony w 1. kwartale 2011 roku.<\/p>\r\n

P\u00f3\u017aniej, pomimo rewolucji w Kijowie, upadku Wiktora Janukowycza i zmiany w\u0142adzy, wsp\u00f3\u0142praca ukrai\u0144skiego przedsi\u0119biorstwa z Rosj\u0105 wcale nie zamar\u0142a. W marcu serwis IHS Janes, powo\u0142uj\u0105c si\u0119 na rosyjski dziennik Izwiestija, informowa\u0142 o wsp\u00f3lnym przedsi\u0119wzi\u0119ciu (joint venture) ukrai\u0144skich Motor-Sicz i Iwczenko-Progress oraz rosyjskiego United Engine Corporation (ODK). Dotyczy\u0142o ono wsp\u00f3\u0142pracy przy produkcji takich silnik\u00f3w jak turboodrzutowy Klimow YV3-117 czy turbowentylatorowe D-436 i AI-222. Pierwszym zast\u0119pc\u0105 dyrektora zosta\u0142 Anatolij Sitnow z Motor-Sicz, kt\u00f3ry te\u017c poinformowa\u0142 o z\u0142o\u017ceniu odpowiednich dokument\u00f3w rejestracyjnych w rosyjskim ministerstwie sprawiedliwo\u015bci.\u00a0<\/p>\r\n

Sytuacja zacz\u0119\u0142a zmienia\u0107 si\u0119 tydzie\u0144 p\u00f3\u017aniej, gdy 29 marca ukrai\u0144skie przedsi\u0119biorstwo pa\u0144stwowe Ukrobronprom og\u0142osi\u0142o zakaz eksportu broni i sprz\u0119tu wojskowego do Rosji. Wcze\u015bniej samo przedsi\u0119biorstwo przesz\u0142o przez istotne zmiany personalne. Zaledwie po tygodniu urz\u0119dowania, 13 marca w atmosferze skandalu odwo\u0142ano now\u0105 prezes, Wa\u0142entyn\u0119 Drozd, kt\u00f3ra oficjalnie \u201enieefektywnie reagowa\u0142a na dzia\u0142ania Rosji na Krymie\u201d. To znaczy: zezwala\u0142a na kontynuacj\u0119 wysy\u0142ania broni Moskwie. Chodzi\u0142o m.in. o urz\u0105dzenia radiolokalizacycjne, celowniki oraz \u015brodki naprowadzania dla rosyjskich czo\u0142g\u00f3w i samolot\u00f3w.<\/p>\r\n

Nast\u0119pca Drozd, Serhiej Awarczenko z partii UDAR do\u015b\u0107 szybko przeszed\u0142 na inne stanowisko. Zast\u0105pi\u0142 go Jurij Tierieszczienko, wcze\u015bniej zast\u0119pca dyrektor Ukrspecexportu (pa\u0144stwowego eksportera broni) .<\/p>\r\n

Premier Arsenij Jaceniuk jeszcze w marcu 2014 roku, tu\u017c po og\u0142oszeniu pierwszego embargo, zapowiada\u0142 przeorientowanie produkcji ukrai\u0144skich zak\u0142ad\u00f3w zbrojeniowych. Ukraina planowa\u0142a zmodernizowa\u0107 sw\u00f3j kompleks wojskowo-przemys\u0142owy i rozpocz\u0105\u0107\u00a0wsp\u00f3\u0142prac\u0119\u00a0z Zachodem w sferze technologii wojskowych. Jednocze\u015bnie stwierdzi\u0142 jednak, \u017ce Ukraina \u201enie b\u0119dzie przygotowywa\u0107 i sprzedawa\u0107 broni pa\u0144stwu, kt\u00f3re organizuje przeciw tobie interwencj\u0119 i kt\u00f3re do ciebie strzela”. W kwestii wsp\u00f3\u0142pracy ekonomicznej z Rosj\u0105 Jaceniuk stwierdzi\u0142 jednak, \u017ce zgodnie ze stanowiskiem rz\u0105du nie wypowiedziano ani jednego dwustronnego porozumienia. \u201eJeste\u015bmy gotowi wype\u0142nia\u0107 te porozumienia na r\u00f3wnych warunkach” – doda\u0142.<\/p>\r\n

Jednak pomimo oficjalnego zakazu, w praktyce rzeczywisto\u015b\u0107 przedstawia\u0142a si\u0119 zupe\u0142nie inaczej. Embargo na\u0142o\u017cone za kadencji O\u0142eksandra Turczynowa zakazywa\u0142o wsp\u00f3\u0142pracy z Rosj\u0105 przy produkcji broni, jednak umo\u017cliwia\u0142o wsp\u00f3\u0142prac\u0119 w zakresie technologii podw\u00f3jnego zastosowania – w tym tak\u017ce silnik\u00f3w \u015bmig\u0142owc\u00f3w. Przyzna\u0142 to m.in. \u00f3wczesny wicepremier Witalij Jarema.<\/p>\r\n

Co wi\u0119cej, prywatne ukrai\u0144skie przedsi\u0119biorstwa z bran\u017cy wojskowej wcale nie mia\u0142y ochoty traci\u0107 niezwykle op\u0142acalnych kontrakt\u00f3w i w dalszym ci\u0105gu robi\u0142y z Rosj\u0105 \u201ebusiness as usuall\u201d. Potwierdza\u0142 to m.in. Dmitrij Tymczuk, szef kijowskiego Centrum Studi\u00f3w Wojskowo-Politycznych oraz grupy \u201eInformacyjny Op\u00f3r\u201d, kt\u00f3ry stwierdzi\u0142, \u017ce \u201ecz\u0119\u015bci pa\u0144stwowych organizacji i struktur nie podlegaj\u0105cych Ukrobronpromowi nie da si\u0119 kontrolowa\u0107\u201d.<\/p>\r\n

Nowo wybrany Prezydent Ukrainy, Petro Poroszenko nie mia\u0142 jednak zamiaru tego tolerowa\u0107 – przynajmniej nie oficjalnie. 16 czerwca 2014 roku, w trakcie posiedzenia Rady Bezpiecze\u0144stwa Narodowego i Obrony kategorycznie zabroni\u0142 wszelkiej wsp\u00f3\u0142pracy z Rosj\u0105 na polu militarnym. Wed\u0142ug szacunk\u00f3w, decyzja ta mia\u0142a dotkn\u0105\u0107 79 firm ukrai\u0144skich, i a\u017c 859 rosyjskich. Jednak nawet w\u00f3wczas wed\u0142ug jednego z analityk\u00f3w nie mo\u017cna by\u0142o \u201estwierdzi\u0107 z ca\u0142\u0105 pewno\u015bci\u0105, czy prezydencki zakaz b\u0119dzie dotyczy\u0142 silnik\u00f3w do \u015bmig\u0142owc\u00f3w produkowanych na Ukrainie i sprzedawanych Rosji\u201d. Przyznawano jednak, \u017ce \u201etakie ryzyko jest bardzo wysokie\u201d.<\/p>\r\n

Jeszcze dzie\u0144 wcze\u015bniej, 15 czerwca rosyjski wiceminister przemys\u0142u i handlu Jurij Slusar oficjalnie informowa\u0142, \u017ce dostawy silnik\u00f3w do Rosji nadal trwaj\u0105. Z kolei w sierpniu szef SBU Wa\u0142entyn Na\u0142ywajczenko potwierdzi\u0142, \u017ce zakaz eksportu ma dotyczy\u0107 r\u00f3wnie\u017c technologii podw\u00f3jnego zastosowania oraz przedsi\u0119biorstw prywatnych. Jak przyzna\u0142, zdaje sobie spraw\u0119, \u017ce \u201ezerwa\u0107 kontrakty nie jest takie proste, ale naciska i b\u0119dzie nasika\u0107 w tej kwestii\u201d.<\/p>\r\n

O czym m\u00f3wimy?<\/strong><\/p>\r\n

W tym czasie wiadomo by\u0142o, \u017ce poza silnikami dla \u015bmig\u0142owc\u00f3w, g\u0142\u00f3wnie Mi-17, na Ukrainie produkowano istotne komponenty do produkcji rosyjskiego uzbrojenia. Dotyczy\u0142o to m.in. my\u015bliwc\u00f3w 5 generacji Suchoj T-50 PAK FA, system\u00f3w rakietowych Almaz-Antei S-350E Witja\u017a (Rycerz) oraz zestaw\u00f3w przeciwlotniczych S-400 i S-500. Niemal 80% rosyjskich \u015bmig\u0142owc\u00f3w, przede wszystkim Mi-8 i Mi-24, wyposa\u017canych by\u0142o w ukrai\u0144skie jednostki nap\u0119dowe. Do tego dochodzi\u0142y tak\u017ce turbiny gazowe z zak\u0142ad\u00f3w Maszprojekt z Niko\u0142ajewa, b\u0119d\u0105ce podstaw\u0105 konstrukcji najnowszych rosyjskich okr\u0119t\u00f3w wojennych, a tak\u017ce pot\u0119\u017cne samoloty transportowe Antonowa. Tu z kolei sytuacja by\u0142a nieco inna – a\u017c 2\/3 element\u00f3w tych samolot\u00f3w produkowanych by\u0142o w Rosji.<\/p>\r\n

\"\"<\/p>\r\n

\u015amig\u0142owiec trasportowo-bojowy Mi-17. Fot.militaryphots.net<\/em><\/p>\r\n

\"\"<\/p>\r\n

\u015amig\u0142owiec szturmowy Mi-24P. Fot. airforce.ru<\/em><\/p>\r\n

\"\"<\/em><\/p>\r\n

System rakietowy ziemia-powietrze \u015bredniego zasi\u0119gu S-350E \u201eWitja\u017a\u201d. Fot. wikimedia.org<\/em><\/p>\r\n

\"\"<\/p>\r\n

System rakietowy czwartej generacji typu ziemia-powietrze S-400 \u201eTriumf\u201d. Fot. topwar.ru<\/em><\/p>\r\n

Mimo oficjalnego zakazu prezydenta Poroszenki, prywatne przedsi\u0119biorstwa nie zrezygnowa\u0142y z kontrakt\u00f3w. Ukrai\u0144scy producenci twierdzili, \u017ce nie zostali formalnie poinformowani o \u017cadnym zakazie dotycz\u0105cym dostaw. Oficjalnie informacji na ten temat nie by\u0142o wiele, jednak nieoficjalnie przynajmniej cz\u0119\u015b\u0107 ukrai\u0144skiej produkcji zbrojnej trafia\u0142a do Rosji. Poza wspomnianymi wy\u017cej komponentami by\u0142y to zaawansowane systemy celownicze dla czo\u0142g\u00f3w, systemy naprowadzania satelit\u00f3w wczesnego ostrzegania, elementy pocisk\u00f3w rakietowych powietrze-powietrze (R-27 oraz systemy naprowadzania dla R-73) oraz my\u015bliwc\u00f3w Su-27, Su-30 i Su-35.<\/p>\r\n

\"\"<\/p>\r\n

Pocisk rakietowy powietrze-powietrze R-27. Fot. wikimedia.org<\/em><\/p>\r\n

\"\"<\/p>\r\n

Pocisk rakietowy powietrze-powietrze R-73. Fot. militaryrussia.ru<\/em><\/p>\r\n

Dniepropietrowski pa\u0144stwowy Ju\u017cmasz odpowiada\u0142 za produkcj\u0119 i utrzymanie rakiet balistycznych SS-18 Satan (zaprojektowanych w biurach ukrai\u0144skich), za\u015b Chartron z Charkowa produkowa\u0142 systemy naprowadzania rakiet SS-19 i SS-25. Wszystkie trzy rakiety szacunkowo stanowi\u0105 a\u017c 80% zasob\u00f3w rosyjskich strategicznych wojsk rakietowych. Poza tym, jak dot\u0105d do ich utrzymania korzystano z pomocy ukrai\u0144skich specjalist\u00f3w. Na Ukrainie znajdowa\u0142 si\u0119 tak\u017ce komplet dokumentacji technicznej. Zak\u0142ady w \u0179\u00f3\u0142tych Wodach wytwarza\u0142y z kolei 20% naturalnego uranu wykorzystywanego przez rosyjski przemys\u0142 nuklearny.<\/p>\r\n

Wed\u0142ug Antona Michenko, kijowskiego eksperta zbrojeniowego, rocznie ukrai\u0144skie przedsi\u0119biorstwa zarabia\u0142y na wsp\u00f3\u0142pracy z Rosjanami niemal miliard dolar\u00f3w. Wed\u0142ug danych z 2014 roku Ukraina by\u0142a 8. eksporterem broni na \u015bwiecie (w 2012 – 4., o warto\u015bci ponad 1,3 mld dolar\u00f3w), z czego a\u017c 70% trafia\u0142o do Rosji.<\/p>\r\n

Faktem jest, \u017ce embargo dotkliwie odbi\u0142o si\u0119 na kondycji ukrai\u0144skiego przemys\u0142u zbrojeniowego. Obawiali si\u0119 tego sami producenci, za\u015b ukrai\u0144scy oficjele cicho przyznawali im racj\u0119. Jeden z nich w rozmowie z Washington Post pyta\u0142 co prawda \u201ejak mo\u017cna handlowa\u0107 z wrogiem?\u201d, jednocze\u015bnie dodaj\u0105c: \u201eTa decyzja [dot. embargo] oznacza \u015bmier\u0107 zak\u0142ad\u00f3w i przedsi\u0119biorstw\u201d.\u00a0<\/p>\r\n

Plan 10-letni Putina<\/strong><\/p>\r\n

Liczne kontrakty ukrai\u0144sko-rosyjskie zwi\u0105zane by\u0142y z wielkimi inwestycjami, jakie maj\u0105 miejsce w rosyjskich si\u0142ach zbrojnych. Zgodnie z szeroko zakrojonym, 10-letnim planem wielkiej rozbudowy i modernizacji swych si\u0142 zbrojnych, Rosja planowa\u0142a wyda\u0107 do 2020 roku \u0142\u0105cznie co najmniej 560 mld dolar\u00f3w – cho\u0107 niekt\u00f3re szacunki m\u00f3wi\u0105 nawet o niespe\u0142na 800 mld dolar\u00f3w. Obecnie wydatki na obronno\u015b\u0107 stanowi\u0105 1\/3 bud\u017cetu pa\u0144stwa. Rosyjskie zam\u00f3wienia by\u0142y wi\u0119c dla ukrai\u0144skich przedsi\u0119biorstw okazj\u0105 do zarobienia olbrzymich pieni\u0119dzy. W maju 2014 \u0142\u0105czn\u0105 warto\u015b\u0107 rosyjsko – ukrai\u0144skich um\u00f3w szacowano na 15 mld dolar\u00f3w – wi\u0119cej, ni\u017c w\u00f3wczas Zach\u00f3d obiecywa\u0142 Ukrainie.<\/p>\r\n

Oficjalny zakaz eksportu wprowadzony przez Poroszenk\u0119 m\u00f3g\u0142 mie\u0107 du\u017cy wp\u0142yw na rozw\u00f3j tego programu. Rosja nie pozosta\u0142a jednak bierna. Powr\u00f3ci\u0142a do koncepcji rozbudowania w\u0142asnego zaplecza technologiczno-produkcyjnego, kt\u00f3re pozwoli\u0142oby jej na niezale\u017cno\u015b\u0107 w dziedzinie produkcji uzbrojenia. Wkr\u00f3tce po og\u0142oszeniu zakazu przez Petro Poroszenk\u0119, rosyjski wiceminister obrony Jurij Borysow zapowiedzia\u0142, \u017ce oczekuje pozbycia si\u0119 95% zale\u017cno\u015bci od ukrai\u0144skich dostaw.<\/p>\r\n

Jeszcze w lipcu 2014 roku na jednym ze spotka\u0144 W\u0142adimir Putin powiedzia\u0142, \u017ce plany zmniejszenia zale\u017cno\u015bci Rosji od dostaw z Ukrainy \u201es\u0105 kluczowe dla militarnego i gospodarczego bezpiecze\u0144stwa Rosji\u201d. Ca\u0142e przedsi\u0119wzi\u0119cie mia\u0142o poch\u0142on\u0105\u0107 w perspektywie kilku lat miliardy dolar\u00f3w. Latem rosyjski wicepremier Dmitrij Rogozin zapowiedzia\u0142, \u017ce Rosja w ci\u0105gu 2-3 lat nie b\u0119dzie potrzebowa\u0107 produkt\u00f3w i cz\u0119\u015bci z importu (szczeg\u00f3lnie z Ukrainy), w ca\u0142o\u015bci zast\u0119puj\u0105c je produkcj\u0105 rodzim\u0105.<\/p>\r\n

Z drugiej strony Rosja cz\u0119sto podkre\u015bla znaczenie zwi\u0105zk\u00f3w z Ukrain\u0105 w dziedzinie produkcji wojskowej. Jeszcze w kwietniu 2014 roku zwraca\u0142 na to uwag\u0119 sam prezydent Rosji: „Dla ukrai\u0144skiego przemys\u0142u obronnego przeci\u0119cie wi\u0119z\u00f3w z rosyjskimi parterami zapewne doprowadzi do katastrofy. (\u2026) Oni nie maj\u0105 \u017cadnych innych rynk\u00f3w zbytu. Oni po prostu nie istniej\u0105. Jedynym [ich] odbiorc\u0105 s\u0105 rosyjskie si\u0142y zbrojne\u201d – m\u00f3wi\u0142 Putin. Jednocze\u015bnie stwierdzi\u0142, \u017ce takiej decyzji ukrai\u0144skie zak\u0142ady nie podj\u0119\u0142yby samodzielnie: „oni [managerowie przedsi\u0119biorstw zbrojeniowych] doskonale wiedz\u0105, w jakiej sytuacji stawia ich ukrai\u0144ski rz\u0105d. Jestem pewien, \u017ce chcieliby kontynuowa\u0107 wsp\u00f3\u0142prac\u0119\u201d. O ile s\u0142owa o zupe\u0142nym braku innych rynk\u00f3w zbytu to ewidentne nadu\u017cycie (eksport do Azji i kraj\u00f3w afryka\u0144skich, m.in. do Indii, Chin czy Tajlandii), o tyle uzale\u017cnienie przemys\u0142u od Rosji, si\u0119gaj\u0105ce jeszcze czas\u00f3w sowieckich, jest spraw\u0105 ewidentn\u0105. Wymownego znaczenia nabiera deklaracja Putina, kt\u00f3ry obiecywa\u0142 ukrai\u0144skim specjalistom \u201egodn\u0105 p\u0142ac\u0119 i zakwaterowanie\u201d – je\u015bli przenios\u0105 si\u0119 do Rosji.<\/p>\r\n

Zdaniem cz\u0119\u015bci ekspert\u00f3w zapowiedzi te by\u0142y jednak mocno optymistyczne, gdy\u017c uzale\u017cnienie rosyjskiego przemys\u0142u zbrojeniowego od dostaw ukrai\u0144skich by\u0142o nie tylko du\u017ce pod wzgl\u0119dem ilo\u015bci czy odsetku. Wiele z tych komponent\u00f3w to elementy zaawansowanej techniki i wynik \u015bcis\u0142ej specjalizacji produkcji. Stworzenie odpowiednich linii technologicznych w Rosji, czasem niemal od zera, jest spraw\u0105 nie tylko trudn\u0105, co czasoch\u0142onn\u0105. Spodziewano si\u0119 przede wszystkim znacznych op\u00f3\u017anie\u0144 w realizacji kontrakt\u00f3w zagranicznych, m.in. na dostawy broni i sprz\u0119tu do Chin, Indii czy Pakistanu.<\/p>\r\n

Wiadomo by\u0142o jednak, \u017ce od lat Rosja rozbudowuje, cho\u0107 do\u015b\u0107 niemrawo \u201edrug\u0105 lini\u0119 zaopatrzenia\u201d – m.in. w celu uniezale\u017cnienia si\u0119 od dostaw z zagranicy. Produkty ukrai\u0144skie by\u0142y jednak dobre jako\u015bciowo, a do tego tanie, przez co nie by\u0142o du\u017cej presji na rozbudow\u0119 rosyjskich linii produkcyjnych. Szacowano, \u017ce zakaz zapewne spowolni, ale z pewno\u015bci\u0105 nie wstrzyma rosyjskich program\u00f3w rozbudowy si\u0142 zbrojnych oraz zam\u00f3wie\u0144 realizowanych dla odbiorc\u00f3w zagranicznych. Zak\u0142ady Klimowa w Sankt-Petersburgu produkowa\u0142y ju\u017c w\u00f3wczas cz\u0119\u015b\u0107 silnik\u00f3w dla \u015bmig\u0142owc\u00f3w Mi-17.<\/p>\r\n

Dostawy nadal trwaj\u0105<\/strong><\/p>\r\n

\u201eMamy tu w\u0142asn\u0105 parti\u0119 – parti\u0119 Motor-Sicz\u201d – stwierdzi\u0142 w sierpniu 2014 roku w rozmowie z Washington Post rzecznik firmy, Anatolij Ma\u0142ysz. Przyznawa\u0142, \u017ce firma jest zale\u017cna od kontrakt\u00f3w z Rosj\u0105. Wed\u0142ug niego w\u0142adze w Kijowie \u201euwa\u017caj\u0105, \u017ce interesy narodowe s\u0105 wa\u017cniejsze ni\u017c gospodarka. Ale niech to powiedz\u0105 ludziom, kt\u00f3rzy nie maj\u0105 pracy. My te\u017c jeste\u015bmy patriotami\u201d. Co wi\u0119cej – Ma\u0142ysz przyzna\u0142, \u017ce Motor-Sicz nadal realizuje kontrakty z Rosjanami – i wysy\u0142a silniki. Inny znacz\u0105cy pracownik firmy anonimowo przyzna\u0142, \u017ce z Rosji nie nap\u0142ywaj\u0105 jednak \u017cadne nowe oferty kontrakt\u00f3w. Firma obci\u0119\u0142a wynagrodzenia, a tydzie\u0144 roboczy skr\u00f3ci\u0142a do 3 dni. K\u0142opoty dotkn\u0119\u0142y tak\u017ce przedsi\u0119biorstwo Ju\u017cmasz, kt\u00f3re znalaz\u0142o si\u0119 na skraju bankructwa i musia\u0142o wys\u0142a\u0107 sowich pracownik\u00f3w na bezp\u0142atne urlopy.<\/p>\r\n

Kontaktom ukrai\u0144sko-rosyjskim zaprzecza\u0142y nowe w\u0142adze w Kijowie. Pod koniec sierpnia ukrai\u0144skie ministerstwo finans\u00f3w twierdzi\u0142o oficjalnie, \u017ce dostawy silnik\u00f3w z Motor-Sicz do Rosji zosta\u0142y zawieszone. Eksport cz\u0119\u015bci do Rosji trwa\u0142 jednak nadal. Na pocz\u0105tku pa\u017adziernika minister Denis Manturow stwierdzi\u0142, \u017ce Ukraina kontynuuje dostarczanie silnik\u00f3w \u015bmig\u0142owc\u00f3w do Rosji. P\u00f3\u017aniej szef ODK Wiktor Czujko stwierdzi\u0142, \u017ce w 2014 roku skala dostaw silnik\u00f3w z Ukrainy nie b\u0119dzie mniejsza ni\u017c rok wcze\u015bniej. Wymieni\u0142 przy tym Motor-Sicz jako jednego z aktywnych dostawc\u00f3w. We wrze\u015bniu szef Motor Sicz twierdzi\u0142, \u017ce pomimo zakazu, realizacja kontrakt\u00f3w z rosyjskimi firmami przebiega bez zarzutu.<\/p>\r\n

Te doniesienia oficjalnie dementowa\u0142\u2026 Anatolij Ma\u0142ysz. Informacje dotycz\u0105ce dostaw silnik\u00f3w do rosyjskich \u015bmig\u0142owc\u00f3w bojowych okre\u015bli\u0142 jako \u201enonsensowne i nieprawdziwe\u201d. Jednak z drugiej strony, kontrakt formalnie nie mia\u0142 dotyczy\u0107 \u015bmig\u0142owc\u00f3w do u\u017cytku bojowego, lecz komercyjnego. M\u00f3wi\u0142 o tym szef Rostecu, Aleksandr Michiejew, wed\u0142ug kt\u00f3rego silniki trafiaj\u0105ce do Rosji s\u0105 wykorzystywane tylko w \u015bmig\u0142owcach cywilnych. Twierdzi\u0142 r\u00f3wnie\u017c, \u017ce \u015bmig\u0142owce wojskowe w silniki w pe\u0142ni zaopatruje rosyjski Klimow. Faktycznie, by\u0142o to jednak sprytne t\u0142umaczenie. Klimow rzeczywi\u015bcie montowa\u0142 silniki\u2026 ale w oparciu o elementy sprowadzane z Ukrainy.<\/p>\r\n

Jednocze\u015bnie Motor-Sicz nie dawa\u0142 za wygran\u0105. W listopadzie 2014 roku przedstawiciele koncernu prowadzili na Bia\u0142orusi rozmowy dotycz\u0105ce uruchomienia przez zak\u0142ady w Orszy monta\u017cu ukrai\u0144skich silnik\u00f3w turbinowych, wykorzystywanych w rosyjskich pociskach samosteruj\u0105cych H-55. Docelowo mia\u0142y one trafi\u0107 do Rosji. Produkcja mia\u0142a ruszy\u0107 w 2016 roku, za\u015b do 2020 na Bia\u0142orusi mia\u0142a zosta\u0107 uruchomiona produkcja silnik\u00f3w do \u015bmig\u0142owc\u00f3w.<\/p>\r\n

\"\"<\/p>\r\n

Pocisk manewruj\u0105cy Raduga Ch-55. Fot. militaryrussia.ru<\/em><\/p>\r\n

Dopiero w listopadzie ubieg\u0142ego roku Rosja oficjalnie potwierdzi\u0142a, \u017ce Ukraina, a \u015bci\u015blej Moto-Sicz, wstrzyma\u0142a dostawy silnik\u00f3w do rosyjskich rakiet kierowanych. Rosjanie stwierdzili w\u00f3wczas, \u017ce licz\u0105 na odblokowanie dostaw, ale tylko poprzez decyzje na najwy\u017cszym szczeblu politycznym. Jak stwierdzi\u0142 Borys Obnosow z Przedsi\u0119biorstwa Rakiet Taktycznych, nieoficjalnie nie chc\u0105 niczego kupowa\u0107. Do\u015b\u0107 szybko og\u0142oszono jednak, \u017ce produkcj\u0119 maj\u0105 przej\u0105\u0107 zak\u0142ady w Omsku.<\/p>\r\n

R\u00f3wnie\u017c w listopadzie chi\u0144skie media poda\u0142y informacj\u0119, \u017ce w ramach nowego projektu konstrukcji ci\u0119\u017ckiego \u015bmig\u0142owca transportowego na bazie Mi-26T przez konsorcjum rosyjsko-chi\u0144skie ma by\u0107 zastosowany silnik z zak\u0142ad\u00f3w Motor-Sicz.<\/p>\r\n

\"\"<\/p>\r\n

Ci\u0119\u017cki \u015bmig\u0142owiec transportowy Mi-26T. Fot. livejournal.com<\/em><\/p>\r\n

Nie oznacza\u0142o to jednak, \u017ce ukrai\u0144ska firma przesta\u0142a dostarcza\u0107 swoje wyroby Rosji. W wywiadzie dla rosyjskiego dziennika \u201eKommiersant\u201d opublikowanym 25 grudnia szef rady dyrektor\u00f3w ODK W\u0142adimir Artjakow potwierdzi\u0142, \u017ce Motor-Sicz nadal dostarcza na Ukrain\u0119 silniki w ramach realizowanych kontrakt\u00f3w. Potwierdzi\u0142 r\u00f3wnie\u017c, \u017ce kilka lat wcze\u015bniej rosyjski Obronprom rozwa\u017ca\u0142 opcj\u0119 zakupu Motor-Sicz.<\/p>\r\n

Rosjanie konsekwentnie powtarzali jednak, \u017ce pr\u0119dzej czy p\u00f3\u017anej zamierzaj\u0105 uniezale\u017cni\u0107 si\u0119 od ukrai\u0144skich dostawc\u00f3w. Jesieni\u0105 Rosja twierdzi\u0142a, \u017ce w kontek\u015bcie programu modernizacji \u015bmig\u0142owc\u00f3w Mi-8AMTsh-V uda\u0142o si\u0119 w pe\u0142ni zast\u0105pi\u0107 dotychczasowe elementy importowane z Ukrainy rosyjskimi zamiennikami. Chodzi\u0142o przede wszystkim o silniki, dotychczas produkowane i dostarczane przez Motor-Sicz.<\/p>\r\n

\"\"<\/p>\r\n

\u015amig\u0142owiec transportowo-bojowy Mi-8AMTSch-V. Fot. russianhelicopters.aero<\/em><\/p>\r\n

W grudniu minister Manturow og\u0142osi\u0142, \u017ce Rosja w ci\u0105gu 3 lat b\u0119dzie w stanie ca\u0142kowicie uniezale\u017cni\u0107 si\u0119 od dostaw komponent\u00f3w i gotowych produkt\u00f3w z Ukrainy. W styczniu szef rosyjskiego MON Siergiej Szojgu o\u015bwiadczy\u0142, \u017ce do ko\u0144ca 2015 roku rosyjskie wojsko ma zast\u0105pi\u0107 niemal 700 komponent\u00f3w broni i sprz\u0119tu wojskowego, kt\u00f3re wcze\u015bniej produkowano we wsp\u00f3\u0142pracy z Ukrain\u0105.<\/p>\r\n

19 lutego podczas Aero India og\u0142oszono, \u017ce „United Engine Corporation” (ODK) uruchomi\u0142 produkcj\u0119 pierwszych silnik\u00f3w do \u015bmig\u0142owc\u00f3w wy\u0142\u0105cznie z wykorzystaniem element\u00f3w produkcji rosyjskiej, za\u015b program zast\u0119powania cz\u0119\u015bci importowanych by\u0142 w toku. Szef ODK W\u0142adis\u0142aw Masa\u0142ow og\u0142osi\u0142, \u017ce silniki przechodz\u0105 obecnie testy kwalifikacyjne.<\/p>\r\n

W tym czasie wsp\u00f3\u0142praca Motor Sicz z Rosjanami trwa\u0142a. Zak\u0142ady Klimow koncentrowa\u0142y swoje dzia\u0142ania na realizacji zam\u00f3wie\u0144 pa\u0144stwowych. G\u0142\u00f3wny Konstruktor Klimowa, Aleksiej Grigorjew przyzna\u0142 w jednym z wywiad\u00f3w, \u017ce \u201ew pewnych przypadkach Rosobroneksport kupowa\u0142 silniki bezpo\u015brednio od Motor-Sicz i instalowa\u0142 je w \u015bmig\u0142owcach, kt\u00f3re sz\u0142y na eksport. Odnosz\u0105c si\u0119 do zam\u00f3wie\u0144 pa\u0144stwowych, Grigorjew potwierdzi\u0142 ich pe\u0142n\u0105 wykonalno\u015b\u0107\u00a0 – nawet gdyby us\u0142yszeli, \u017ce \u201edalszych dostaw [od Motor Sicz] nie b\u0119dzie\u201d.<\/p>\r\n

Ponadto, Grigorjew mocno krytykowa\u0142 wspomnian\u0105 wy\u017cej umow\u0119, jak\u0105 podpisano\u00a0 w 2011 z Motor Sicz. Twierdzi, \u017ce Klimow przestrzega\u0142 przed niebezpiecze\u0144stwami tej umowy, kt\u00f3ry jego zdaniem zablokowa\u0142 mo\u017cliwo\u015bci rozwoju firmy. Twierdzi, \u017ce gdyby nie to, dzi\u015b Klimow by\u0142by w stanie produkowa\u0107 nawet 200-300 silnik\u00f3w rocznie. Dopiero kiedy w 2014 roku pojawi\u0142y si\u0119 problemy w zwi\u0105zku z sytuacj\u0105 na Ukrainie, uda\u0142o si\u0119 osi\u0105gn\u0105\u0107 post\u0119p w produkcji.<\/p>\r\n

Konieczno\u015b\u0107 mimo woli?<\/strong><\/p>\r\n

Grigorjew podkre\u015bli\u0142 w rozmowie z gazeta.ru, \u017ce Motor Sicz w dalszym ci\u0105gu wywi\u0105zuje si\u0119 ze swoich zobowi\u0105za\u0144 kontraktowych i dostarcza cz\u0119\u015bci do monta\u017cu silnik\u00f3w TV3-117. Ostatnie parti\u0119 zestaw\u00f3w tych silnik\u00f3w Klimow otrzyma\u0142 (sic!) w styczniu 2015 roku. Jak powiedzia\u0142, na razie nie ma zak\u0142\u00f3ce\u0144 dostaw cz\u0119\u015bci, ale ich sytuacja „jest lepsza od tych, kt\u00f3rzy otrzymywali ju\u017c gotowe silniki\u201d. Przyznaje, \u017ce uniezale\u017cnienie si\u0119 od ukrai\u0144skich dostaw to kwestia czasu, potrzebnego na odpowiednie przystosowanie linii technologicznej. Sam stwierdza\u0142, \u017ce gdyby dostawy od Motor-Sicz nie zostan\u0105 wstrzymane, w tym roku Klimow produkowa\u0142by jeden w pe\u0142ni rosyjski silnik na trzy z\u0142o\u017cone z ukrai\u0144skich cz\u0119\u015bci.<\/p>\r\n

Z kolei gazeta Kommiersant, powo\u0142uj\u0105c si\u0119 na swoje \u017ar\u00f3d\u0142a wojskowe, w zesz\u0142ym tygodniu napisa\u0142, \u017ce jeszcze niedawno Motor Sicz pr\u00f3bowa\u0142 wywi\u0105za\u0107 si\u0119 ze swoich zobowi\u0105za\u0144. Mia\u0142o to by\u0107 zas\u0142ug\u0105 w\u0142a\u015bciciela, Wiaczes\u0142awa Bogus\u0142ajewa, kt\u00f3ry mia\u0142 „sw\u00f3j w\u0142asny punkt widzenia na sytuacj\u0119 w kraju [na Ukrainie]\u201d.<\/p>\r\n

Okazuje si\u0119, \u017ce pomimo oficjalnych deklaracji, prywatne ukrai\u0144skie przedsi\u0119biorstwa zbrojeniowe nadal wsp\u00f3\u0142pracuj\u0105 z krajem, kt\u00f3ry zosta\u0142 przez parlament okre\u015blony mianem \u201eagresora\u201d.<\/p>\r\n

Przed wybuchem kryzysu na Ukrainie, przemys\u0142 obronny tego kraju by\u0142 silnie zwi\u0105zany z Rosj\u0105. By\u0142o to zreszt\u0105 wzajemne uzale\u017cnienie. Z jednej strony Rosja nie mog\u0142a pozwoli\u0107 sobie na nag\u0142e i ca\u0142kowite odci\u0119cie od dostaw ukrai\u0144skich wyrob\u00f3w i cz\u0119\u015bci. Z drugiej strony, Ukrainy nie by\u0142o sta\u0107 na tak gwa\u0142towny krok, kt\u00f3ry oznacza\u0142by za\u0142amanie rynku, utrat\u0119 tysi\u0119cy miejsc pracy i upadek jednej z najlepiej rozwini\u0119tych ga\u0142\u0119zi przemys\u0142u.<\/p>\r\n

O ile jednak Rosja w d\u0142u\u017cszej perspektywie powinna ustabilizowa\u0107 swoj\u0105 sytuacj\u0119 i zast\u0105pi\u0107 importowane komponenty w\u0142asn\u0105 produkcj\u0105, o tyle w przypadku Ukrainy jest to znacznie trudniejsze. Sami urz\u0119dnicy w Kjowie przyznawali, \u017ce bez odpowiedniego wsparcia ze strony rz\u0105du nawet du\u017cym zak\u0142adom grozi upadek.<\/p>\r\n

Zdaniem Olega Pantalejewa, szefa lotniczej agencji informacyjnej \u201eAviaPort\u201d, ukrai\u0144skie w\u0142adze raczej nie zablokuj\u0105 w ca\u0142o\u015bci mo\u017cliwo\u015bci dostaw silnik\u00f3w do Rosji. Zwraca\u0142 uwag\u0119, \u017ce w Zaporo\u017cu z wielkich przedsi\u0119biorstw produkcyjnych w zasadzie zosta\u0142 ju\u017c tylko Motor Sicz. Wstrzymano m.in. produkcj\u0119 w hucie i fabryce samochod\u00f3w. Za\u015b Motor Sicz przynosi zyski, w tym w wymianie zagranicznej, i zapewnia oko\u0142o 20 tys. miejsc pracy. W razie zablokowania mo\u017cliwo\u015bci sprzeda\u017cy do Rosji, Pantalejew twierdzi, \u017ce \u201eukrai\u0144skie w\u0142adze w zasadzie zniszcz\u0105 to przedsi\u0119biorstwo\u201d.<\/p>\r\n

Marek Trojan<\/strong><\/em><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Pomimo trwaj\u0105cego na wschodzie Ukrainy konfliktu, do Rosji praktycznie przez ca\u0142y czas dociera\u0142y elementy uzbrojenia produkowane przez ukrai\u0144skie firmy zbrojeniowe. Co wi\u0119cej, s\u0105 realne podstawy by s\u0105dzi\u0107, \u017ce te dzia\u0142ania trwaj\u0105 nadal. Ostatnie informacje na ten temat pojawi\u0142y si\u0119 zaledwie kilka dni temu. 19 lutego rosyjska pa\u0144stwowa sp\u00f3\u0142ka Rostec og\u0142osi\u0142a, \u017ce ze wzgl\u0119du na mo\u017cliwy […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[6],"tags":[84,141,167],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/80260"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=80260"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/80260\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=80260"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=80260"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=80260"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}