{"id":80178,"date":"2015-03-03T10:01:17","date_gmt":"2015-03-03T15:01:17","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=80178"},"modified":"2015-03-03T10:01:17","modified_gmt":"2015-03-03T15:01:17","slug":"kissinger-nowy-stary-lad-swiatowy-licza-sie-interesy-silnych-panstw-narodowych","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=80178","title":{"rendered":"Kissinger: \u201enowy” stary \u0142ad \u015bwiatowy. Licz\u0105 si\u0119 interesy silnych pa\u0144stw narodowych"},"content":{"rendered":"

Poza Zbigniewem Brzezi\u0144skim ostatnio tak\u017ce inny \u201ementor\u201d ameryka\u0144skiej polityki zagranicznej, Henry Kissisnger postuluje przywr\u00f3cenie \u0142adu globalnego, kt\u00f3ry uwzgl\u0119dnia\u0142by interesy silnych pa\u0144stw narodowych. Kissinger jest autorem ksi\u0105\u017cki pt. \u201eWorld Order\u201d, kt\u00f3ra ukaza\u0142a si\u0119 jesieni\u0105 ub. roku. \u00a0\u00a0<\/strong><\/p>\r\n

Jako strateg i historyk z wykszta\u0142cenia, by\u0142y doradca ds. bezpiecze\u0144stwa narodowego USA, a tak\u017ce sekretarz stanu w latach 1973-1977, tw\u00f3rca polityki odpr\u0119\u017cenia definiuje „\u0142ad \u015bwiatowy\u201d jako „koncepcj\u0119 posiadan\u0105 przez region lub dan\u0105 cywilizacj\u0119 na temat sprawiedliwego porz\u0105dku i podzia\u0142u w\u0142adzy, kt\u00f3ra powinna mie\u0107 zastosowanie dla ca\u0142ego \u015bwiata”.<\/p>\r\n

Wg doradcy prezydent\u00f3w Richarda Nixona i Geralda Forda, \u00a0ka\u017cdy tego rodzaju system opiera si\u0119 na dw\u00f3ch elementach: \u201ezbiorze powszechnie przyj\u0119tych zasad,\u201d kt\u00f3re okre\u015blaj\u0105 \u201egranice dopuszczalnej interwencji\u201d i \u201er\u00f3wnowadze si\u0142,\u201d kt\u00f3ra hamuje zap\u0119dy innych podmiot\u00f3w politycznych, by nie uzyska\u0142y one przewagi. \u00a0<\/p>\r\n

Wg Kissingera pot\u0119ga pa\u0144stw nie opiera si\u0119 jedynie na pot\u0119dze ekonomicznej i militarnej, ale tak\u017ce intelektualnej. Liczy si\u0119 \u201esi\u0142a idei.\u201d Ameryka\u0144ski polityk pochodzenia \u017cydowskiego jest przekonany, \u017ce to w\u0142a\u015bnie Amerykanie urzeczywistniaj\u0105 idee, kt\u00f3re ju\u017c\u00a0 \u201esprawdzi\u0142y si\u0119\u201d w budowaniu \u0142adu \u015bwiatowego i dlatego inne kraje powinny je respektowa\u0107.<\/p>\r\n

W analizie Kissingera dwa poj\u0119cia: suwerenno\u015bci i nieingerencji s\u0105 kluczowe dla zachowania porz\u0105dku na \u015bwiecie. Te idee dominuj\u0105 ju\u017c od XVII wieku, tj. od pokoju westfalskiego. \u00a0<\/p>\r\n

Istotne dla przywr\u00f3cenia i zachowania \u0142adu \u015bwiatowego s\u0105 zasady legitymizacji i r\u00f3wnowagi si\u0142. Wg Kissingera, dzisiejszy system mi\u0119dzynarodowy pojawi\u0142 si\u0119 po podpisaniu pokoju westfalskiego w 1648 roku i po Kongresie Wiede\u0144skim (1814\/15,), gdzie wyra\u017anie podkre\u015blono \u201ezasad\u0119 r\u00f3wnowagi si\u0142 jako sposobu zarz\u0105dzania systemem mi\u0119dzynarodowym”.<\/p>\r\n

W tym kontek\u015bcie, ameryka\u0144ski dyplomata i polityk analizuje szyicko-sunnick\u0105 schizm\u0119 \u015bwiata muzu\u0142ma\u0144skiego i rol\u0119 nowo powsta\u0142ych \u015bwieckich pa\u0144stw. Kissinger ostrzega przed zagro\u017ceniem ponadnarodowego islamu politycznego, objawiaj\u0105cego si\u0119 w postaci ruch\u00f3w politycznych, takich jak Bractwo Muzu\u0142ma\u0144skie, Al-Kaida i Pa\u0144stwo Islamskie, kt\u00f3re destabilizuj\u0105 pa\u0144stwa arabskie i gro\u017c\u0105 wieloletnimi wojnami religijnymi.<\/p>\r\n

Kissinger uwa\u017ca, \u017ce Iran pragnie by\u0107 czym\u015b wi\u0119cej ni\u017c \u201ezwyk\u0142ym pa\u0144stwem w rozumieniu westfalskim”. Ma ambicje imperialne. Sugeruje jednak – wbrew nacjonalistom \u017cydowskim, ale podobnie jak Brzezi\u0144ski – by Stany Zjednoczone d\u0105\u017cy\u0142y do poprawy wsp\u00f3\u0142pracy z Iranem, kieruj\u0105c si\u0119 zasad\u0105 \u201enieingerencji”. Pisze, \u017ce tylko wtedy, gdy \u201ekonstruktywna dyplomacja\u201d zawiedzie, Stany Zjednoczone powinny wykorzysta\u0107 przewag\u0119 militarn\u0105 i ekonomiczn\u0105, aby \u201enak\u0142oni\u0107\u201d Iran do wsp\u00f3\u0142pracy. Przydatne mog\u0105 by\u0107 sojusze z sunnickimi graczami z regionu.<\/p>\r\n

Kissinger chce, by USA powstrzyma\u0142y zap\u0119dy imperialne Chin. Ostrzega, \u017ce Pekin i Waszyngton posiadaj\u0105 \u201eniezgodne pogl\u0105dy na temat demokracji i praw cz\u0142owieka”, ale podkre\u015bla, \u017ce oba kraje maj\u0105 \u201ewsp\u00f3lny interes w unikaniu konflikt\u00f3w.\u201d<\/p>\r\n

Jeden z tw\u00f3rc\u00f3w polityki odpr\u0119\u017cenia z Sowietami analizuje dwa konkurencyjne nurty my\u015bli obecne w polityce zagranicznej USA: pragmatyczny realizm w stylu prezydenta Theodore\u2019a Roosevelta i liberalny idealizm prezydenta Woodrowa Wilsona.<\/p>\r\n

Kissinger krytykuje Baracka Obam\u0119 za brak \u201ewyra\u017anego przyw\u00f3dztwa”. Z drugiej strony negatywnie wypowiada si\u0119 o \u201eidealizmie\u201d korporacji. Jego zdaniem globalne przedsi\u0119biorstwa ameryka\u0144skie nie uznaj\u0105 granic pot\u0119gi USA, co prowadzi do rozczarowa\u0144, a niekiedy pora\u017cek ameryka\u0144skiej polityki zagranicznej. By\u0142y doradca ds. bezpiecze\u0144stwa ubolewa nad \u201ebrakami moralnymi i intelektualnymi lider\u00f3w ameryka\u0144skich.\u201d Przyznaje jednak Waszyngtonowi szczeg\u00f3ln\u0105 rol\u0119 jako \u201eobro\u0144cy norm zachodnich”. Kissinger podkre\u015bla znaczenie sojuszu USA z silnymi, narodowymi pa\u0144stwami europejskimi.<\/p>\r\n

Wg ameryka\u0144skiego eksperta ds. bezpiecze\u0144stwa narodowego, to pa\u0144stwa narodowe pozostaj\u0105 nadal g\u0142\u00f3wnymi graczami na arenie mi\u0119dzynarodowej, a nie instytucje ponadnarodowe ani podmioty niepa\u0144stwowe. Wci\u0105\u017c najistotniejsza w sferze polityki mi\u0119dzynarodowej jest rywalizacja pa\u0144stw o wp\u0142ywy. UE jako ponadnarodowa struktura bez granic jest utopi\u0105. Dlatego – wg Kissingera – \u201eby\u0142oby nierozwa\u017cne i niebezpieczne oczekiwa\u0107, \u017ce reszta \u015bwiata p\u00f3jdzie w \u015blady Europy”.<\/p>\r\n

Jego zdaniem trzeba uzna\u0107 i respektowa\u0107 \u201ezasady westfalskie”. To one powinny stanowi\u0107 podstaw\u0119 \u0142adu \u015bwiatowego.<\/p>\r\n

Kissinger jest w pe\u0142ni \u015bwiadomy, \u017ce na system mi\u0119dzynarodowy maj\u0105 wp\u0142yw tak\u017ce inne czynniki, a nie tylko \u201epolityka mocarstw\u201d np. upowszechnienie internetu. Mog\u0105 one by\u0107 \u017ar\u00f3d\u0142em porz\u0105dku lub nieporz\u0105dku w \u015bwiecie, dlatego chcia\u0142by pewnych regulacji w tym obszarze.<\/p>\r\n

Zauwa\u017ca, \u017ce obecny nacisk na zawarcie porozumienia w zakresie tzw. zmian klimatycznych ma pos\u0142u\u017cy\u0107 budowie \u201enowego systemu \u015bwiatowego.,\u201d jak kiedy\u015b, tj. po drugiej wojnie \u015bwiatowej tworzono \u201e\u0142ad\u201d w oparciu o ONZ i instytucje finansowe z Bretton Woods. \u00a0<\/p>\r\n

Kissinger przestrzega, \u017ce \u201ezmiany klimatyczne\u201d mog\u0105 powi\u0119kszy\u0107 istniej\u0105ce napi\u0119cia, podwa\u017cy\u0107 globalne zarz\u0105dzanie, a ponadto \u201eograniczy\u0107 zdolno\u015b\u0107 s\u0142abych pa\u0144stw do odpowiedzialnego administrowania w\u0142asnym terytorium”.<\/p>\r\n

Marzeniem Kissingera jest zwo\u0142anie czego\u015b w rodzaju \u201eKongresu Wiede\u0144skiego XXI wieku\u201d z udzia\u0142em najsilniejszych graczy mi\u0119dzynarodowych, kt\u00f3rzy ustaliliby zasady r\u00f3wnowagi si\u0142 w dzisiejszym \u015bwiecie, uwzgl\u0119dniaj\u0105c nowe realia geopolityczne.<\/p>\r\n

Wizj\u0119 Kissingera – jak pisa\u0142a 4 wrze\u015bnia 2014 roku na \u0142amach \u201eThe Washington Post\u201d Hillary Clinton – pr\u00f3bowa\u0142a urzeczywistnia\u0107 administracja Baracka Obamy, gdy ona by\u0142a szefow\u0105 Departamentu Stanu.\u00a0<\/p>\r\n

\u0179r\u00f3d\u0142o: foireignaffairs.com, Agnieszka Stelmach.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Poza Zbigniewem Brzezi\u0144skim ostatnio tak\u017ce inny \u201ementor\u201d ameryka\u0144skiej polityki zagranicznej, Henry Kissisnger postuluje przywr\u00f3cenie \u0142adu globalnego, kt\u00f3ry uwzgl\u0119dnia\u0142by interesy silnych pa\u0144stw narodowych. Kissinger jest autorem ksi\u0105\u017cki pt. \u201eWorld Order\u201d, kt\u00f3ra ukaza\u0142a si\u0119 jesieni\u0105 ub. roku. \u00a0\u00a0 Jako strateg i historyk z wykszta\u0142cenia, by\u0142y doradca ds. bezpiecze\u0144stwa narodowego USA, a tak\u017ce sekretarz stanu w latach 1973-1977, […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[6],"tags":[106,21,221],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/80178"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=80178"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/80178\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=80178"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=80178"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=80178"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}