{"id":79722,"date":"2015-02-14T21:36:23","date_gmt":"2015-02-15T02:36:23","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=79722"},"modified":"2015-02-14T21:36:23","modified_gmt":"2015-02-15T02:36:23","slug":"upamietnia-rzez-wolynska","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=79722","title":{"rendered":"Upami\u0119tni\u0105 rze\u017a wo\u0142y\u0144sk\u0105"},"content":{"rendered":"

Rze\u017abiarz Andrzej Pity\u0144ski, polski artysta, od 40 lat \u017cyj\u0105cy i tworz\u0105cy w Stanach Zjednoczonych, pracuje nad realizacj\u0105 pomnika Rze\u017a Wo\u0142y\u0144ska, kt\u00f3ry ma stan\u0105\u0107 w Polsce. Jego lokalizacja nie jest jeszcze ustalona.<\/strong><\/p>\r\n

\"\"<\/p>\r\n

Pomnik b\u0119dzie monumentaln\u0105 kompozycj\u0105 rze\u017abiarsk\u0105, maj\u0105c\u0105 14 metr\u00f3w wysoko\u015bci. Odlany zostanie w br\u0105zie, pokryty jasno br\u0105zow\u0105 patyn\u0105 i stanie na cokole z granitu o wysoko\u015bci 1,5 metra. Monument w ca\u0142o\u015bci zostanie sfinansowany przez Stowarzyszenie Weteran\u00f3w Armii Polskiej w Ameryce, SWAP-Okr\u0119g 2 w Nowym Jorku.<\/p>\r\n

Monumentalny pomnik Rze\u017a Wo\u0142y\u0144ska b\u0119dzie wymownym symbolem pami\u0119ci Narodu Polskiego o zbrodni ludob\u00f3jstwa dokonanej na polskiej ludno\u015bci wschodnich terytori\u00f3w II Rzeczypospolitej. Stanie w Polsce, by nigdy Polacy nie zapomnieli o swoich rodakach, kt\u00f3rzy w bestialski spos\u00f3b zostali zamordowani w latach 1942-1945 tylko dlatego, \u017ce byli Polakami i katolikami. B\u0119dzie \u015bwiadectwem pami\u0119ci o tych setkach tysi\u0119cy niewinnych ofiar, g\u0142\u00f3wnie matek, starc\u00f3w i dzieci, kt\u00f3rzy zostali pomordowani na naszych Kresach Wschodnich przez Organizacj\u0119 Nacjonalist\u00f3w Ukrai\u0144skich i jej zbrojne rami\u0119 UPA – Ukrai\u0144sk\u0105 Powsta\u0144cz\u0105 Armi\u0119.<\/p>\r\n

Pomnik sk\u0142ada si\u0119 z trzech element\u00f3w. Centralnie widzimy or\u0142a w koronie. Na jego rozpostartych skrzyd\u0142ach artysta umie\u015bci\u0142 nazwy miejscowo\u015bci, w kt\u00f3rych UPA dokona\u0142a mord\u00f3w na Polakach; w jego piersi jest wyci\u0119ty krzy\u017c, za\u015b w \u015brodku dostrzegamy dziecko nabite na tr\u00f3jz\u0119bne wid\u0142y. W symboliczny spos\u00f3b nawi\u0105zuj\u0105 one do ukrai\u0144skiego tryzuba, kt\u00f3ry dla Polak\u00f3w na Wo\u0142yniu oznacza\u0142 \u015bmier\u0107. U jego podstawy artysta umie\u015bci\u0142 naturalnej wielko\u015bci postacie: ojca, matki z niemowl\u0119ciem, ch\u0142opca i dziewczynki, a za nimi fragment ogrodzenia ze sztachetami, na kt\u00f3re wbite s\u0105 trzy g\u0142\u00f3wki dzieci\u0119ce, a czwarta le\u017cy obok p\u0142otu na ziemi. Postaci otoczone s\u0105 abstrakcyjnymi p\u0142omieniami stanowi\u0105cymi jednocze\u015bnie podstaw\u0119 kompozycji rze\u017abiarskiej pomnika.<\/p>\r\n

Na skrzyd\u0142ach or\u0142a artysta umie\u015bci\u0142 nazwy niekt\u00f3rych miejscowo\u015bci, osad i wsi, gdzie UPA dokona\u0142a mord\u00f3w na Polakach. Cz\u0119\u015bci z nich nie ma ju\u017c na mapach. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 naszych rodak\u00f3w, kt\u00f3rzy zgin\u0119li na Kresach, nie ma krzy\u017cy na swoich grobach. Nikt nie zapali\u0142 na nich znicza, nie odm\u00f3wi\u0142 modlitwy, bo ich cia\u0142a mordercy z UPA wrzucali do przydro\u017cnych row\u00f3w, palili albo grzebali w zbiorowych mogi\u0142ach. Mordowali m\u0119\u017cczyzn, kobiety i dzieci, stosuj\u0105c najwymy\u015blniejsze tortury. Grabili maj\u0105tki, r\u00f3wnali ca\u0142e osady i wsie z ziemi\u0105, niszcz\u0105c wszystkie \u015blady kultury polskiej. Blisko 90 proc. Polak\u00f3w, kt\u00f3rzy zostali przez nich zamordowani, spoczywa w niepo\u015bwi\u0119conej ziemi bez \u017cadnego upami\u0119tnienia.<\/p>\r\n

Nie mo\u017cna zrozumie\u0107 tego ogromu cierpie\u0144, jakiego do\u015bwiadczyli Polacy w tamtych czasach, jak tylko i wy\u0142\u0105cznie przez por\u00f3wnanie jej do m\u0119cze\u0144skiej \u015bmierci Chrystusa. Jezus, umieraj\u0105c na krzy\u017cu, wypowiedzia\u0142 s\u0142owa pe\u0142ne b\u00f3lu i osamotnienia: \u201eBo\u017ce m\u00f3j, Bo\u017ce m\u00f3j, czemu\u015b Mnie opu\u015bci\u0142?\u201d. Zada\u0142 to pytanie swojemu Ojcu w momencie \u015bmierci, kiedy by\u0142 ju\u017c ca\u0142kowicie bezradny, czu\u0142, \u017ce zosta\u0142 opuszczony i pozostawiony sam ze swoim cierpieniem. Tak samo czu\u0142y si\u0119 polskie rodziny, kt\u00f3re musia\u0142y do\u015bwiadcza\u0107 niewyobra\u017calnego cierpienia w bestialski spos\u00f3b mordowane przez swoich oprawc\u00f3w z UPA. Pity\u0144ski zmienia s\u0142owa Jezusa i na skrzyd\u0142ach or\u0142a umieszcza napis: \u201eBo\u017ce, Nasz Bo\u017ce, czemu\u015b Nas opu\u015bci\u0142\u201d. Oni wtedy te\u017c pytali, dlaczego B\u00f3g ich opu\u015bci\u0142, by\u0142 milcz\u0105cy, odwr\u00f3ci\u0142 si\u0119 od nich w chwilach, kiedy do\u015bwiadczali ludzkiej pod\u0142o\u015bci, umierali w b\u00f3lu, upodleni, do\u015bwiadczaj\u0105c nieludzkich cierpie\u0144, pastwienia si\u0119 nad nimi, udr\u0119czeni, pe\u0142ni b\u00f3lu i cierpienia, do ko\u0144ca wierz\u0105c jak Jezus w mi\u0142o\u015b\u0107 Boga, kt\u00f3ry ich przyjmie do siebie. Nikt nie by\u0142by w stanie przetrwa\u0107 tych cierpie\u0144, jakie ich wtedy spotyka\u0142y, bez wiary w Boga.<\/p>\r\n

Pami\u0119tajmy te\u017c o tym, \u017ce to, co spotka\u0142o naszych rodak\u00f3w na Wo\u0142yniu i w Ma\u0142opolsce Wschodniej w latach 1942-1945, mia\u0142o miejsce tak\u017ce na Kresach Rzeczypospolitej ponad sto lat wcze\u015bniej, bo w 1768 roku. W\u00f3wczas dosz\u0142o do buntu hajdamak\u00f3w i Kozak\u00f3w, kt\u00f3rzy w taki sam, okrutny spos\u00f3b, stosuj\u0105c te same metody, wymordowali, nie oszcz\u0119dzaj\u0105c kobiet i dzieci, prawie 200 tys. Polak\u00f3w. Symbolem tych zbrodni pozostaje rze\u017a w Humaniu, gdzie hajdamacy 21 czerwca 1768 roku wymordowali ca\u0142\u0105 ludno\u015b\u0107 miasta, Polak\u00f3w i \u017byd\u00f3w, blisko 20 tysi\u0119cy os\u00f3b. O wydarzeniach w 1768 roku, w spos\u00f3b niemal proroczy przestrzegaj\u0105c nas, pisa\u0142 w swoim poemacie \u201eBeniowski\u201d Juliusz S\u0142owacki. \u201eCzy nie wiesz o tym, \u017ce na Ukrainie zacz\u0119\u0142a si\u0119 rze\u017a i szlachty wyrzni\u0119cie? Pod \u015bwi\u0119conymi no\u017cami krew p\u0142ynie; Pop otwiera pier\u015b, a ch\u0142op daje ci\u0119cie w bij\u0105ce serce. Ca\u0142y nar\u00f3d ginie jak w zapalonym przez Boga okr\u0119cie; A ty, \u017ce by\u0142e\u015b jak miecz obosieczny, Ale bezczynny, s\u0105dzisz, \u017ce\u015b bezpieczny!\u201d.<\/p>\r\n

Ile\u017c to jeszcze polskiej krwi przeleje si\u0119 na tej ziemi. Polski Nar\u00f3d musi wiedzie\u0107 o tym, co si\u0119 wydarzy\u0142o na Kresach, o mordach OUN-UPA. Nie mo\u017cemy czeka\u0107, by znowu w przysz\u0142o\u015bci taka tragedia si\u0119 powt\u00f3rzy\u0142a. Ten pomnik jest przestrog\u0105. W spos\u00f3b realistyczny pokazuje dramat, jaki si\u0119 tam rozegra\u0142. W dolnej cz\u0119\u015bci pomnika dostrzegamy rodzin\u0119, symbol odwiecznej obecno\u015bci Polak\u00f3w na tych ziemiach. Ojciec rodziny trzyma wysoko uniesiony krzy\u017c w ge\u015bcie, jaki znamy z przedstawie\u0144 w sztuce ojca przeora Augustyna Kordeckiego broni\u0105cego klasztoru w Cz\u0119stochowie podczas potopu szwedzkiego w 1655 roku i ks. Ignacego Skorupki w bitwie pod Ossowem z bolszewikami w 1920 roku. Do n\u00f3g matki trzymaj\u0105cej w ramionach niemowl\u0119 tuli si\u0119 jej c\u00f3reczka trzymaj\u0105ca kurczowo misia. Jedynie ich syn, kt\u00f3ry w swoim m\u0142odzie\u0144czym zapale rozk\u0142ada szeroko ramiona, pr\u00f3buje podj\u0105\u0107 walk\u0119 z oprawcami. Wszyscy stoj\u0105cy obok siebie stuleni jak piskl\u0119ta w gnie\u017adzie, otoczeni przez p\u0142omienie, kt\u00f3re zniszczy\u0142y ich domostwo, z godno\u015bci\u0105 przyjmuj\u0105 m\u0119cze\u0144sk\u0105 \u015bmier\u0107, jaka ich czeka. Wysoko wznosz\u0105ce si\u0119 p\u0142omienie maj\u0105 g\u0142\u0119bokie symboliczne znaczenie, bo przecie\u017c s\u0105 zar\u00f3wno pr\u00f3b\u0105 realistycznego opisu wydarze\u0144 z tamtych dni, poniewa\u017c wielu z naszych rodak\u00f3w zgin\u0119\u0142o w podpalanych domach i stodo\u0142ach, jak i mog\u0105 by\u0107 postrzegane jako p\u0142on\u0105cy znicz naszej pami\u0119ci o ich m\u0119cze\u0144skiej \u015bmierci. Z ich ofiary, z tego p\u0142omienia um\u0119czonych Kresowian gin\u0105cych w p\u0142omieniach wyrasta orze\u0142, symbol istnienia naszej Ojczyzny, kt\u00f3rej duch jest niezniszczalny. Um\u0119czony Nar\u00f3d Polski, wielokrotnie skazany na unicestwienie, zawsze odradza\u0142 si\u0119 i stawa\u0142 si\u0119 silniejszy. Wizja rzezi wo\u0142y\u0144skiej mistrza Pity\u0144skiego, przesi\u0105kni\u0119ta realistyczn\u0105 prawd\u0105, pokazuje okrucie\u0144stwo tamtych wydarze\u0144, jest niezwykle oryginalnym, poruszaj\u0105cym dzie\u0142em sztuki, pe\u0142nym polskiej symboliki, kt\u00f3re jest w stanie poruszy\u0107 ka\u017cde polskie serce. Artysta po mistrzowsku operuje form\u0105, faktur\u0105 i \u015bwiat\u0142em, kontroluj\u0105c detal i finezj\u0119 kompozycji. Pn\u0105ce si\u0119 w g\u00f3r\u0119 p\u0142omienie przechodz\u0105 w sylwetk\u0119 or\u0142a. Jak Feniks z popio\u0142\u00f3w rodzi si\u0119 duch polskiego Narodu, duch niezniszczalny i wieczny.<\/p>\r\n

O niezwyk\u0142ej sile artystycznego przekazu i wyj\u0105tkowo\u015bci tego pomnika \u015bwiadczy fakt, \u017ce Pity\u0144ski w swojej kompozycji rze\u017abiarskiej w spos\u00f3b niezwyk\u0142y i odwa\u017cny potrafi\u0142 zjednoczy\u0107 sacrum i profanum. Trzy elementy – zdawa\u0142oby si\u0119 – niezale\u017cne od siebie: orze\u0142, rodzina i otaczaj\u0105ce je p\u0142omienie, z\u0142\u0105czone stanowi\u0105 kompozycj\u0119 tworz\u0105c\u0105 w spos\u00f3b symboliczny wielk\u0105 monstrancj\u0119. Jej stop\u0105 jest cok\u00f3\u0142 pomnika, trzon z nodusem stanowi\u0105 p\u0142omienie otaczaj\u0105ce rodzin\u0119, a glori\u0119 rozpostarte skrzyd\u0142a or\u0142a z koron\u0105, w \u015brodku kt\u00f3rego jest krzy\u017c b\u0119d\u0105cy reservaculum. Melchizedekiem podtrzymuj\u0105cym hosti\u0119 staj\u0105 si\u0119 tr\u00f3jz\u0119bne wid\u0142y, a sam\u0105 hosti\u0105 b\u0119d\u0105c\u0105 uosobieniem Jezusa Chrystusa cia\u0142o umieraj\u0105cego niewinnego dziecka przebite wid\u0142ami.<\/p>\r\n

Dlatego w\u0142a\u015bnie Stowarzyszenie Weteran\u00f3w Armii Polskiej w Ameryce postanowi\u0142o ufundowa\u0107 i postawi\u0107 monumentalny pomnik Andrzeja Pity\u0144skiego Rze\u017a Wo\u0142y\u0144ska w Polsce. Tego wymaga godno\u015b\u0107 i honor naszego Narodu. Jest on potrzebny Polsce, b\u0119dzie utrwala\u0142 w \u015bwiadomo\u015bci narodowej fakt zbrodni ludob\u00f3jstwa na polskiej ludno\u015bci Wo\u0142ynia i Ma\u0142opolski Wschodniej. Pomnik mistrza Pity\u0144skiego, b\u0119d\u0105cy monumentaln\u0105 monstrancj\u0105 (z \u0142ac. monstrare \u00e2\u02c6\u2019 pokazywa\u0107), nie pozwoli zapomnie\u0107 Polakom o pomordowanych na Kresach rodakach. Oni s\u0105 godni naszych modlitw. Umierali za nasz\u0105 wiar\u0119 i za to, \u017ce byli Polakami. Nasz honor wymaga, by ich m\u0119cze\u0144ska \u015bmier\u0107 jak \u015bmier\u0107 Chrystusa, kt\u00f3rego adorujemy w wystawianym w monstrancji Naj\u015bwi\u0119tszym Sakramencie, by\u0142a czczona z najwi\u0119kszym szacunkiem. Modl\u0105c si\u0119 za ich dusz\u0119, modlimy si\u0119 te\u017c o zbawienie dla nas samych. \u201eBo\u017ce, je\u015bli zapomn\u0119 o nich, Ty, Bo\u017ce na niebie, zapomnij o mnie\u201d (Adam Mickiewicz).<\/p>\r\n

Dr Witold Zych<\/strong><\/em><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Rze\u017abiarz Andrzej Pity\u0144ski, polski artysta, od 40 lat \u017cyj\u0105cy i tworz\u0105cy w Stanach Zjednoczonych, pracuje nad realizacj\u0105 pomnika Rze\u017a Wo\u0142y\u0144ska, kt\u00f3ry ma stan\u0105\u0107 w Polsce. Jego lokalizacja nie jest jeszcze ustalona. Pomnik b\u0119dzie monumentaln\u0105 kompozycj\u0105 rze\u017abiarsk\u0105, maj\u0105c\u0105 14 metr\u00f3w wysoko\u015bci. Odlany zostanie w br\u0105zie, pokryty jasno br\u0105zow\u0105 patyn\u0105 i stanie na cokole z granitu o […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[215],"tags":[188,221],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/79722"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=79722"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/79722\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=79722"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=79722"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=79722"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}