{"id":79528,"date":"2015-02-05T08:52:05","date_gmt":"2015-02-05T13:52:05","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=79528"},"modified":"2015-02-05T08:52:05","modified_gmt":"2015-02-05T13:52:05","slug":"sprzeciwiajmy-sie-procesom-ktore-prowadza-do-frustracji-wywiad-z-prof-krzysztofem-wieleckim","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=79528","title":{"rendered":"Sprzeciwiajmy si\u0119 procesom, kt\u00f3re prowadz\u0105 do frustracji – wywiad z prof. Krzysztofem Wieleckim<\/em>"},"content":{"rendered":"

Panie profesorze, jest coraz wi\u0119cej samob\u00f3jstw. Statystyki z 2013 r. pokazuj\u0105 liczb\u0119 ponad 6 tys. os\u00f3b, kt\u00f3re zmar\u0142y w wyniku samob\u00f3jstwa. To wi\u0119cej ni\u017c ofiar \u015bmiertelnych na polskich drogach. W 2012 r. samob\u00f3jstwo pope\u0142ni\u0142o ponad 4 tys. os\u00f3b. Czy nie czas, aby postawi\u0107 diagnoz\u0119 przyczyn tej wzrastaj\u0105cej liczby? Na pewno przyczyn jest wiele, ale nie znaczy to, \u017ce nie nale\u017cy nic z tym robi\u0107.<\/strong><\/p>\r\n

Wska\u017anik samob\u00f3jstw jest nies\u0142ychanie wa\u017cny, zw\u0142aszcza dla socjologa. Od Emila Durkheima, czyli od pocz\u0105tku XX wieku wiemy, \u017ce istnieje pewien rodzaj samob\u00f3jstw pope\u0142nianych w przypadku szczeg\u00f3lnego kryzysu spo\u0142ecznego. Durkheim pisa\u0142, \u017ce zdarzaj\u0105 si\u0119 cz\u0119\u015bciej, gdy nast\u0119puje dezintegracja trzech rodzaj\u00f3w wsp\u00f3lnot naraz: rodzinnej, religijnej i politycznej (dzi\u015b powiedzieliby\u015bmy \u015brodowiska lokalnego czyli czego\u015b w rodzaju\u00a0 gminy).<\/p>\r\n

I pokaza\u0142, \u017ce kiedy nast\u0119puje dezintegracja tych trzech wsp\u00f3lnot, to spo\u0142ecze\u0144stwa atomizuj\u0105 si\u0119, a ludzie staj\u0105 si\u0119 coraz bardziej wyobcowani i samotni. Przestaj\u0105 mie\u0107 pow\u00f3d, \u017ceby znosi\u0107 cierpienie \u017cycia. A \u017cycie zawsze wi\u0105\u017ce si\u0119 z cierpieniem. To nie jest tak, \u017ce kiedy\u015b ludzie nie cierpieli, a dzi\u015b cierpi\u0105. To jeden z najbardziej podstawowych wyznacznik\u00f3w \u017cycia ludzkiego. Natomiast kiedy\u015b ludzie inaczej radzili sobie z tym cierpieniem. M. in. w\u0142a\u015bnie mieli pow\u00f3d, \u017ceby je znosi\u0107. Je\u015bli si\u0119 kocha swoich najbli\u017cszych, to nie pope\u0142nia si\u0119 samob\u00f3jstwa, bo si\u0119 wie, \u017ce sprawi si\u0119 im straszny k\u0142opot, \u017ce b\u0119d\u0105 cierpieli, obwiniali si\u0119 o nasz\u0105 \u015bmier\u0107. Kr\u00f3tko m\u00f3wi\u0105c, zanim targn\u0119 si\u0119 na swoje \u017cycie, to pomy\u015bl\u0119 sobie, \u017ce nie chc\u0119 tego zrobi\u0107 najbli\u017cszym, bo mam dzieci, kt\u00f3rym jestem potrzebny, bo mam \u017con\u0119, za kt\u00f3r\u0105 odpowiadam, wnuki, kt\u00f3re jeszcze mog\u0119 bawi\u0107 itd. (to jest ta wsp\u00f3lnota rodzinna). Albo \u017ce mam Boga, kt\u00f3ry nie by\u0142by ze mnie rad, ryzykuj\u0119 dusz\u0119, jestem kim\u015b wa\u017cnym w swojej parafii, wyst\u0119puj\u0119 w ch\u00f3rze czy dzia\u0142am w parafii; robi\u0119 co\u015b wa\u017cnego, w zwi\u0105zku z tym nie mog\u0119 zrobi\u0107 tego tej mojej wsp\u00f3lnocie. Szymborska pisa\u0142a, \u017ce nie robi si\u0119 tego nawet kotu.<\/p>\r\n

Dla takiego cz\u0142owieka – zawieszonego gdzie\u015b w tych trzech wsp\u00f3lnotach to, co jest poza nim jest wa\u017cniejsze ni\u017c on sam. A Durkheim m\u00f3wi\u0142, \u017ce kiedy kto\u015b sam jest dla siebie najwa\u017cniejszy, to wtedy przestaje mie\u0107 pow\u00f3d do znoszenia cierpienia. Bo je\u015bli nie ma Boga i do niczego nie jestem zobowi\u0105zany ludziom, to dlaczego mam w\u0142a\u015bciwie tak cierpie\u0107? Zw\u0142aszcza, \u017ce gdy kto\u015b naprawd\u0119 realnie cierpi. Subiektywne cierpienie jest te\u017c wystarczaj\u0105co dokuczliwe. Durkheim sugerowa\u0142, \u017ce trzeba mie\u0107 \u201eco\u015b wa\u017cniejszego od siebie\u201d – tak to wyrazi\u0142. I to co\u015b – wed\u0142ug niego cz\u0142owiek odnajdowa\u0142 w tych wsp\u00f3lnotach. Dla socjologa od jego czas\u00f3w jest jasne, \u017ce wzrastanie wska\u017anika samob\u00f3jstw \u015bwiadczy o rozpadzie tych trzech wsp\u00f3lnot – czyli kr\u00f3tko m\u00f3wi\u0105c o kryzysie spo\u0142ecznym.<\/p>\r\n

I oczywi\u015bcie liczba samob\u00f3jstw to jest wierzcho\u0142ek g\u00f3ry lodowej. Ludzi, kt\u00f3rzy ostatecznie targn\u0105 si\u0119 na swoje \u017cycie jest niewielu, ale u podstaw tej g\u00f3ry lodowej s\u0105 ci, kt\u00f3rzy nie dokonaj\u0105 gwa\u0142townego zamachu na siebie, tylko b\u0119d\u0105 pope\u0142niali je na raty – np. pij\u0105 17 kaw dziennie i nie uwa\u017caj\u0105, \u017ceby to by\u0142o co\u015b z\u0142ego. S\u0105 ludzie, kt\u00f3rzy cierpi\u0105 na elementarn\u0105 depresj\u0119 i nie czuj\u0105 si\u0119 zwi\u0105zani z nikim i z niczym i cierpi\u0105 z tego powodu. Popadaj\u0105 w nerwice i kompensuj\u0105 sobie napi\u0119cie na r\u00f3\u017cne sposoby. Podobnie jak liczba przest\u0119pstw pope\u0142nianych ze szczeg\u00f3lnym okrucie\u0144stwem \u015bwiadczy o agresji skierowanej na zewn\u0105trz, samob\u00f3jstwa wskazuj\u0105 na agresj\u0119 skierowan\u0105 do siebie. I znowu – nie wszyscy pope\u0142niaj\u0105 przest\u0119pstwa ze szczeg\u00f3lnym okrucie\u0144stwem, ale ludzi, kt\u00f3rzy nas przekln\u0105 grubym s\u0142owem, albo nas popchn\u0105 albo za\u015bmiej\u0105 si\u0119 z satysfakcj\u0105, gdy nam co\u015b nie p\u00f3jdzie, jest oczywi\u015bcie o wiele wi\u0119cej.<\/p>\r\n

Kiedy socjolog patrzy na t\u0119 liczb\u0119 samob\u00f3jc\u00f3w to nie tylko martwi si\u0119, \u017ce tysi\u0105c os\u00f3b wi\u0119cej w tym roku pope\u0142ni\u0142o samob\u00f3jstwo, ale martwi si\u0119, \u017ce za tym tysi\u0105cem stoj\u0105 setki tysi\u0119cy, a mo\u017ce miliony ludzi na co dzie\u0144 sfrustrowanych, bez poczucia sensu \u017cycia, zawieszonych w jakiej\u015b takiej plazmie spo\u0142ecznej a nie w spo\u0142ecze\u0144stwie. To jest drugi pow\u00f3d (poza niepowetowan\u0105 strat\u0105 ka\u017cdego cz\u0142owieka), z kt\u00f3rego te samob\u00f3jstwa s\u0105 bardzo wa\u017cne.<\/i><\/p>\r\n

\u00a0I teraz mo\u017cna zapyta\u0107, dlaczego wzrasta odsetek samob\u00f3jstw. Mo\u017cna powiedzie\u0107, \u017ce ludzie wtedy pope\u0142niaj\u0105 samob\u00f3jstwa, kiedy s\u0105 s\u0142abi psychicznie albo \u017cyj\u0105 w szczeg\u00f3lnie niesprzyjaj\u0105cych okoliczno\u015bciach \u017cycia. Albo i jedno i drugie, bo to te\u017c si\u0119 zdarza. Pytanie wykracza ju\u017c jednak poza psychologi\u0119: dlaczego po pewnym czasie o ile\u015b os\u00f3b wi\u0119cej znajduje si\u0119 w\u0142a\u015bnie w takiej sytuacji, \u017ce ma albo za s\u0142ab\u0105 psychik\u0119, albo za trudne okoliczno\u015bci lub jedno i drugie?<\/p>\r\n

Zrozumienie fenomenu samob\u00f3jstwa jest o tyle trudne, \u017ce mamy sk\u0142onno\u015b\u0107 przede wszystkim do analiz psychologicznych. One oczywi\u015bcie s\u0105 potrzebne, ale je\u015bli s\u0105 tak znacz\u0105ce zmiany w \u201edynamice samob\u00f3jstw\u201d, to znaczy, \u017ce dzieje si\u0119 co\u015b bardzo z\u0142ego ze spo\u0142ecze\u0144stwem. A w takim razie ju\u017c psycholog nie jest w stanie tego wyja\u015bni\u0107. Powtarzam: rozumiem, \u017ce s\u0105 to ludzie, kt\u00f3rzy maj\u0105 szczeg\u00f3lnie s\u0142ab\u0105 psychik\u0119, ale pytanie jest: dlaczego. Je\u015bliby mia\u0142 racj\u0119 Durkheim, kt\u00f3ry m\u00f3wi\u0142 o wyobcowaniu (wyalienowaniu) cz\u0142owieka, to potwierdza\u0142oby to teori\u0105 kultury narcystycznej, jak\u0105 staram si\u0119 rozwija\u0107 od lat.<\/p>\r\n

Wielkie zmiany cywilizacyjne wykorzeniaj\u0105 ludzi i powoduj\u0105 deprywacj\u0119 podstawowych potrzeb, w tym przede wszystkim psychicznych i spo\u0142ecznych, wykorzeniaj\u0105 moralnie. Powoduj\u0105 te\u017c, \u017ce ludzie coraz rzadziej maj\u0105 poczucie sensu \u015bwiata i swego \u017cycia. Takie poczucie, \u017ce to wszystko jest w miar\u0119 do rzeczy i \u017ce ich \u017cycie te\u017c.<\/p>\r\n

To s\u0105 bardzo wa\u017cne potrzeby i w moim przekonaniu (co ma tak\u017ce potwierdzenie w literaturze i w badaniach empirycznych), jedne z najsilniejszych potrzeb cz\u0142owieka. Je\u015bli nast\u0119puje ich deprywacja cz\u0142owiek jest bardzo wykorzeniony i bardzo cierpi.<\/p>\r\n

Niekt\u00f3rzy teoretycy zw\u0142aszcza tacy postmodernistyczny jak Bauman czy Giddens \u00a0powiadaj\u0105, \u017ce \u201espoko luzik\u201d- rzeczywi\u015bcie ludzie maj\u0105 zaburzone te potrzeby, ale to w gruncie rzeczy to bardzo dobrze, bo sens do tej pory narzuca\u0142a nam religia i r\u00f3\u017cne normy kulturowe, \u00a0a dzisiaj cz\u0142owiek mo\u017ce sam stanowi\u0107 swoj\u0105 to\u017csamo\u015b\u0107 i sw\u00f3j system warto\u015bci. \u0179e to boli? Oczywi\u015bcie, ale cz\u0142owiek ma szans\u0119 wolno\u015bci i autokreacji i to jest pi\u0119kne – powiadaj\u0105.<\/p>\r\n

Mo\u017ce to jest i pi\u0119kne, zw\u0142aszcza, gdyby co\u015b pi\u0119knego cz\u0142owiek potrafi z siebie wykreowa\u0107. Wielu ludzi ma zreszt\u0105 bardzo interesuj\u0105ce osi\u0105gni\u0119cia w dziedzinie autokreacji, szczeg\u00f3lnie w kulturze narcystycznej, ale nie chc\u0119 wchodzi\u0107 w tego typu dyskusje. Niezale\u017cnie od wszystkiego stale wzrasta liczba os\u00f3b cierpi\u0105cych psychicznie, cierpi\u0105cych na nerwice, rozwod\u00f3w i w\u0142a\u015bnie wsp\u00f3\u0142czynnik samob\u00f3jstw. Co pokazuje, \u017ce recepta Baumana czy innych postmodernist\u00f3w nie jest recept\u0105 dla zwyk\u0142ego cz\u0142owieka stworzonego z kobiety i m\u0119\u017cczyzny.<\/p>\r\n

M\u00f3wi\u0119 o procesach cywilizacyjnych, kt\u00f3re maj\u0105 miejsce na ca\u0142ym \u015bwiecie. A w Polsce dochodzi do tego jeszcze jeden deprywuj\u0105cy czynnik – ta nasza polska transformacja w bardzo nieludzkiej, a na pewno bardzo zdehumanizowanej postaci, kt\u00f3ra jeszcze si\u0119 wcale nie sko\u0144czy\u0142a i nie wiadomo do czego jeszcze doprowadzi i wi\u0105\u017ce si\u0119 z perturbacjami bij\u0105cymi w ludzi – a przede wszystkim ludzi najs\u0142abszych. Oczywi\u015bcie jest grupa \u201ezwyci\u0119zc\u00f3w\u201d transformacji, podobnie jak s\u0105 tryumfatorzy kryzysu cywilizacyjnego z ekonomicznym w\u0142\u0105cznie, kt\u00f3rzy p\u0142awi\u0105 si\u0119 w swoich sukcesach, ale te\u017c si\u0119 gubi\u0105. Konsumpcjonizm, kt\u00f3ry zosta\u0142 rozkr\u0119cony nie uszcz\u0119\u015bliwia nikogo tak naprawd\u0119.<\/p>\r\n

Trzeba te\u017c zdecydowanie dostrzec zwi\u0105zek tych proces\u00f3w ze zmian\u0105 obyczajow\u0105, kulturow\u0105 i z sekularyzacj\u0105. Zjawiska te uniewa\u017cni\u0142y tradycyjne sposoby roz\u0142adowywania napi\u0119\u0107, frustracji i tak dalej, kt\u00f3re by\u0142y kiedy\u015b wypracowane w tej kulturze, np. spowied\u017a, kt\u00f3ra dla cz\u0142owieka wierz\u0105cego ma walor transcendentny. Modlitwa z kolei \u00a0jest pewnym rodzajem medytacji, kt\u00f3r\u0105 teraz zast\u0119puje si\u0119 innymi rodzajami chwilowego od\u0142\u0105czania si\u0119 – najcz\u0119\u015bciej w spos\u00f3b, kt\u00f3ry nie ma \u017cadnego odniesienia do rzeczywistych problem\u00f3w cz\u0142owieka i tak zwanego Realu, a odsy\u0142a z regu\u0142y do jakiej\u015b pustki etycznej, zawiesza na kr\u00f3tko w jakiej\u015b wielowymiarowej pr\u00f3\u017cni. W takiej medytacji nie ma miejsca ani na mi\u0142o\u015b\u0107 ani na bli\u017anich ani tym bardziej na Boga. \u0179yjemy wi\u0119c w jakim\u015b wydumanym \u201enibylandzie\u201d. Wcze\u015bniej to spowiednik popycha\u0142 cz\u0142owieka ku temu aby np. w imi\u0119 mi\u0142o\u015bci nie izolowa\u0142 si\u0119 spo\u0142ecznie i by\u0142 w tych trzech wsp\u00f3lnotach, kt\u00f3re sprawia\u0142y, \u017ce chce mu si\u0119 d\u017awiga\u0107 swoje cierpienie. Nie m\u00f3wi\u0105c o tym, \u017ce ca\u0142a symbolika religii katolickiej oparta jest na znaku krzy\u017ca, kt\u00f3ry jest symbolem cierpienia prowadz\u0105cym do odnowienia. W zwi\u0105zku z tym, nawet cho\u0107 troch\u0119 wierz\u0105cy katolik, przynajmniej rozumia\u0142 sens swego cierpienia. I ludzie wierz\u0105cy wierzyli w jego transcendentny sens, a z kolei ludzie niewierz\u0105cy wiedzieli, \u017ce przynajmniej kto\u015b wierzy, \u017ce to ma sens. A my jeste\u015bmy tego teraz pozbawieni.<\/p>\r\n

Ale je\u017celi pyta mnie pani, kiedy\u015b zajmuj\u0105cego si\u0119 psychologi\u0105 a dzisiaj socjologa: dlaczego ludzie pope\u0142niaj\u0105 coraz cz\u0119\u015bciej samob\u00f3jstwa, to odpowiadam, \u017ce dlatego, i\u017c czuj\u0105 si\u0119 coraz gorzej, bo nie maj\u0105 tych tradycyjnych mechanizm\u00f3w godzenia si\u0119 z sob\u0105, bli\u017anim i \u015bwiatem.<\/p>\r\n

Ale teraz mo\u017cemy sobie wyobrazi\u0107, \u017ce na pewno wiele samob\u00f3jstw jest zwi\u0105zanych z trudn\u0105 sytuacj\u0105 materialn\u0105. I mo\u017ce w Polce nale\u017ca\u0142oby zacz\u0105\u0107 naprawia\u0107 gospodark\u0119 zamiast niszczy\u0107 przemys\u0142. Nie mo\u017cemy mie\u0107 coraz wi\u0119cej sfrustrowany os\u00f3b, niepracuj\u0105cych i stale rosn\u0105c\u0105 liczb\u0119 samob\u00f3jc\u00f3w\u2026<\/strong><\/p>\r\n

Niestety, mo\u017cemy mie\u0107. Niekt\u00f3rzy wyje\u017cd\u017caj\u0105 gdzie\u015b do Wielkiej Brytanii czy gdzie indziej i tam si\u0119 \u201eodfrustrowuj\u0105\u201d, chocia\u017c los migranta wcale nie jest \u0142atwy. A inni nie – z rozmaitych wzgl\u0119d\u00f3w – np. nieznajomo\u015bci j\u0119zyka i zostan\u0105 tutaj. I oczywi\u015bcie mo\u017cna sobie wyobrazi\u0107, \u017ce wsp\u00f3\u0142czynnik samob\u00f3jstw b\u0119dzie jeszcze wi\u0119kszy, a my – socjolodzy b\u0119dziemy wiedzieli, \u017ce na te oko\u0142o 6 tys. samob\u00f3jc\u00f3w przypada pewnie kilka milion\u00f3w ludzi g\u0142\u0119boko sfrustrowanych i niezadowolonych. Zreszt\u0105 to znajduje odzwierciedlenie w faktach. S\u0105 badania mi\u0119dzynarodowe – bada si\u0119 m. in. tak zwany wsp\u00f3\u0142czynnik szcz\u0119\u015bcia (to dosy\u0107 g\u0142upi pomys\u0142, ale mo\u017ce jednak na co\u015b wskazuje) i okazuje si\u0119, \u017ce Polacy zajmuj\u0105 w tym rankingu jedno z ostatnich miejsc w Europie. Jeste\u015bmy na przedostatnim miejscu w badaniu: czy wzajemnie sobie ufamy. Widzimy, \u017ce mamy do czynienia z kiepsk\u0105 sytuacj\u0105 psychologiczn\u0105, \u017ce Polacy nie s\u0105 szcz\u0119\u015bliwym narodem. Cho\u0107 oczywi\u015bcie czytamy, \u017ce z rozmaitych bada\u0144 wynika, \u017ce w Polsce \u201ewzrasta wska\u017anik szcz\u0119\u015bcia\u201d\u2026 Nie wiem sk\u0105d mia\u0142oby to si\u0119 bra\u0107\u2026 Z bada\u0144 europejskich wynika co\u015b innego. Inna rzecz, \u017ce rzeczywi\u015bcie jest ta warstwa tryumfator\u00f3w transformacji, kt\u00f3ra ma si\u0119 dobrze – zapewne g\u0142\u00f3wnie elita finansowa, do kt\u00f3rej i cz\u0119\u015b\u0107 naukowc\u00f3w nale\u017cy i niema\u0142a cz\u0119\u015b\u0107 ludzi biznesu. Cho\u0107 na pewno i wielu z tej grupy si\u0119 frustruje, bo nie\u0142atwo si\u0119 w Polsce zarabia. Wielu z nich czuje si\u0119 jak ryby w wodzie w tej m\u0119tnej zawiesinie, w jakiej w Polsce robi si\u0119 biznesy, a inni s\u0105 mniej zachwyceni.\u00a0 Polacy tak d\u0142ugo byli frustrowani, \u017ce teraz ciesz\u0105 si\u0119 byle czym i jak rzeczywi\u015bcie dzi\u015b mamy troch\u0119 wi\u0119cej dr\u00f3g, to jeste\u015bmy bardzo szcz\u0119\u015bliwi\u2026 Samob\u00f3jstwa, podobnie jak przest\u0119pstwa pope\u0142niane ze szczeg\u00f3lnym okrucie\u0144stwem oraz ten gigantyczny \u015bwiat wielkiej zbiorowej frustracji, to cena za \u201etransformacj\u0119 przez szok\u201d w pierwszych latach nowej Polski, a potem koncepcji \u201epolityki ciep\u0142ej wody\u201d zamiast reform.<\/p>\r\n

To jaka jest recepta dla ludzi, skoro wiadomo, \u017ce nie wszystkim mo\u017cemy zagwarantowa\u0107 prac\u0119, nie mamy odpowiedniej liczby zak\u0142ad\u00f3w pracy a nie wszyscy m\u0142odzi ludzie s\u0105 w stanie za\u0142o\u017cy\u0107 i utrzyma\u0107 w\u0142asn\u0105 dzia\u0142alno\u015b\u0107 gospodarcz\u0105?\u00a0 Mo\u017ce powinni si\u0119 przynajmniej jednoczy\u0107 albo nie zamyka\u0107 w sobie i we w\u0142asnych rodzinach?<\/strong><\/p>\r\n

Jako socjolog m\u00f3g\u0142bym da\u0107 tak\u0105 porad\u0119, \u017ceby ludzie jednak zwracali uwag\u0119 na to, na kogo g\u0142osuj\u0105. \u0179e trzeba szuka\u0107 i kreowa\u0107 nowych polityk\u00f3w, takich kt\u00f3rzy wyrastaj\u0105 ze zrozumienia tych problem\u00f3w i nie wierzy\u0107 ka\u017cdemu, kto powie, \u017ce \u201eb\u0119dzie lepiej\u201d czy \u201ejest lepiej\u201d, tylko niech przedstawi jakie\u015b argumenty. Je\u017celi ludzie nie chc\u0105 tych argument\u00f3w s\u0142ucha\u0107, bo wol\u0105 by\u0107 pijani i dobrze si\u0119 czuj\u0105 na karuzeli, to maj\u0105 co cztery lata lunapark, a p\u00f3\u017aniej przez nast\u0119pne cztery lata trzeba mie\u0107 po tym odruch wymiotny. W Polsce brakuje kilku elementarnych polityk. Polityki ekonomicznej, przemys\u0142owej, w og\u00f3le gospodarczej, edukacyjnej, kulturalnej. Polityki w og\u00f3le, bo mamy tylko polityk\u0119 na poziomie b\u00f3jek w bramie. Te pseudo polityki,\u00a0 kt\u00f3re s\u0105, marginalizuj\u0105 nas. I jeszcze jednym takim czynnikiem frustruj\u0105cym jest pr\u00f3ba usadowienia nas w \u015bwiecie Europy \u201eB\u201d. To w istocie jest nasza w\u0142asna koncepcja – jak si\u0119 wydaje. Przyk\u0142adem s\u0105 polskie zbiurokratyzowane szko\u0142y i uczelnie, polska kultura, system administracyjny oparty na fundamentalnym braku zaufania, \u017cenuj\u0105cy poziom nak\u0142ad\u00f3w na badania i rozw\u00f3j. Ale, w istocie, nasi politycy, na kt\u00f3rych tak narzekamy, nie s\u0105 przecie\u017c gorsi od nas. Pyta pani o recept\u0119. Zacznijmy naprawia\u0107 \u015bwiat od siebie i wybiera\u0107 polityk\u00f3w godnych nas takich, jakimi mogliby\u015bmy si\u0119 sta\u0107. \u0179adna partia nie reprezentuje teraz tych najwa\u017cniejszych \u00a0interes\u00f3w Polak\u00f3w, ale nikt z nas nie stworzy\u0142 lepszej partii, a nawet gdyby stworzy\u0142, to i tak nikt na ni\u0105 nie zag\u0142osuje. Dotykamy tu tak\u017ce kiepskiej roli medi\u00f3w w tym zbiorowym spektaklu. S\u0105 bardzo krytyczne wobec polityki, ale nie s\u0105 lepsze. W demokracji, ich powo\u0142aniem \u00a0jest by\u0107 czym\u015b w rodzaju spo\u0142ecznego okularu, kt\u00f3ry trzeba tak ostro nastawi\u0107, \u017ceby ludzie widzieli to, co jest najwa\u017cniejsze i mogli si\u0119 zorientowa\u0107, co jest dobre a co z\u0142e i co jest korzystne, a co niekorzystne. Kto k\u0142amie i kt\u00f3re dane s\u0105 nieprawdziwe. Media t\u0119 role pe\u0142nia marginalnie.<\/p>\r\n

A jako psycholog m\u00f3g\u0142bym powiedzie\u0107 ludziom w tych trudnych czasach, \u017ce niech si\u0119 nie daj\u0105, bo to jest takie \u201eko\u0142o historii\u201d. W procesach spo\u0142ecznych nie ma takiego \u015bcis\u0142ego fatalizmu. Trzeba stawa\u0107 o\u015bci\u0105 w gardle tym procesom. Je\u017celi czuj\u0119, \u017ce rozlu\u017aniaj\u0105 si\u0119 moje wi\u0119zi z najbli\u017cszymi, je\u017celi trac\u0119 kontakt z lud\u017ami, staram si\u0119 pracowa\u0107 nad tym, aby czu\u0107 wi\u0119\u017a, bo egoizm, kt\u00f3ry ta epoka w nas rozwija i piel\u0119gnuje jest tak naprawd\u0119 przeciwko nam. Bo to my staniemy si\u0119 wykorzenieni i nie b\u0119dziemy mieli \u017cadnego powodu za chwil\u0119, \u017ceby znosi\u0107 nasze cierpienie.<\/p>\r\n

Skoro jeste\u015bmy w szkole, zapytam jeszcze: jak\u0105 mamy dzi\u015b m\u0142odzie\u017c?<\/strong><\/p>\r\n

Bardzo r\u00f3\u017cn\u0105. Widz\u0119 wyra\u017anie, \u017ce tworz\u0105 si\u0119 takie bieguny. Z jednej strony jest m\u0142odzie\u017c, kt\u00f3ra jest ofiar\u0105 kultury masowej, kt\u00f3ra jest og\u0142upia\u0142a, odurzona hormonami, kulturow\u0105 mas\u00f3wk\u0105, a cz\u0119sto czym\u015b jeszcze gorszym, \u00a0nastawiona na uciech\u0119, kt\u00f3ra si\u0119 cz\u0119sto \u017ale ko\u0144czy, bezrefleksyjna, nieumiej\u0105ca czyta\u0107. Drugi biegun jest dok\u0142adnie odwrotny. To m\u0142odzie\u017c, kt\u00f3ra widzi, \u017ce tak jest i si\u0119 przeciwko temu buntuje. To ludzie cz\u0119sto przedwcze\u015bnie dojrzali, cz\u0119sto bardzo m\u0105drzy, ponad wiek, cz\u0119sto te\u017c z jakim\u015b planem \u017cyciowym. Ale jest jeszcze trzecia kategoria – ludzi zagubionych, kt\u00f3rzy nie chc\u0105 tu, a tam te\u017c nie potrafi\u0105. S\u0105 zawieszeni \u201enigdzie\u201d i nigdzie sie nie czuj\u0105 dobrze, nie maj\u0105 pomys\u0142u na siebie. Czuj\u0105, \u017ce jest im \u017ale na \u015bwiecie.<\/p>\r\n

Dzi\u0119kuj\u0119. Akurat mamy dzwonek <\/strong>(dzwoni szkolny dzwonek). <\/strong><\/p>\r\n

Krzysztof Wielecki – socjolog, profesor Uniwersytetu Kardyna\u0142a Stefana Wyszy\u0144skiego. Kierownik Katedry My\u015bli Spo\u0142ecznej. \u00a0Bada kultur\u0119 masow\u0105, zjawisko wsp\u00f3\u0142czesnego kryzysu postindustrialnego i jego przejawy, zajmuje si\u0119 socjologia podmiotowo\u015bci i gospodarki. Autor ksi\u0105\u017cki \u201eKryzys i socjologia\u201d.<\/i><\/strong><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Panie profesorze, jest coraz wi\u0119cej samob\u00f3jstw. Statystyki z 2013 r. pokazuj\u0105 liczb\u0119 ponad 6 tys. os\u00f3b, kt\u00f3re zmar\u0142y w wyniku samob\u00f3jstwa. To wi\u0119cej ni\u017c ofiar \u015bmiertelnych na polskich drogach. W 2012 r. samob\u00f3jstwo pope\u0142ni\u0142o ponad 4 tys. os\u00f3b. Czy nie czas, aby postawi\u0107 diagnoz\u0119 przyczyn tej wzrastaj\u0105cej liczby? Na pewno przyczyn jest wiele, ale nie […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[9],"tags":[92],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/79528"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=79528"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/79528\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=79528"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=79528"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=79528"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}