Z dnia na dzie\u0144 z wybitnego biblisty, znawcy judaizmu i zwolennika dialogu chrze\u015bcijan i \u017byd\u00f3w ks. Waldemar Chrostowski sta\u0142 si\u0119 najwi\u0119ksz\u0105 przeszkod\u0105 w dziele tego\u017c dialogu – pisze publicysta „Rzeczpospolitej”<\/p>\r\n\r\n
Ksi\u0119dza Waldemara Chrostowskiego pozna\u0142em kilka lat temu na warszawskich targach ksi\u0105\u017cki. Ogromny szum medialny poprzedza\u0142 w\u0142a\u015bnie pojawienie si\u0119 w kinach ekranizacji bestsellera „Kod da Vinci”. Z tej okazji zorganizowano dyskusj\u0119, w kt\u00f3rej – mi\u0119dzy innymi – obaj wzi\u0119li\u015bmy udzia\u0142.<\/p>\r\n\r\n
Grono dyskutant\u00f3w, w\u0142\u0105cznie ze mn\u0105, by\u0142o mocno rozemocjonowane. Na tym tle tym bardziej widoczny by\u0142 spok\u00f3j, z jakim ksi\u0105dz profesor przewidywa\u0142 ewentualne skutki filmu wymierzonego – przypomn\u0119 – w Ko\u015bci\u00f3\u0142 katolicki. Mocno akcentowa\u0142 za to pozytywne przyj\u0119cie przez polsk\u0105 publiczno\u015b\u0107 innego g\u0142o\u015bnego filmu tamtego czasu – „Pasji” Mela Gibsona. Jego zdaniem przewa\u017cy\u0107 mia\u0142o ono szkodliwo\u015b\u0107 „Kodu”. Nie ukrywam, \u017ce stanowisko ksi\u0119dza wyda\u0142o mi si\u0119 wtedy nadto optymistyczne, cho\u0107 r\u00f3wnie\u017c uwa\u017ca\u0142em, \u017ce wytwarzanie psychozy przed obrazem, kt\u00f3ry okaza\u0107 si\u0119 mia\u0142 sztampow\u0105, p\u0142ask\u0105 produkcj\u0105, jest niepotrzebne.<\/p>\r\n\r\n
Przypomnia\u0142a mi si\u0119 tamta dyskusja po przeczytaniu wydanej ostatnio przez Frond\u0119 rozmowy rzeki Grzegorza G\u00f3rnego i Rafa\u0142a Tichego z ks. Waldemarem Chrostowskim. Nie tylko dlatego, \u017ce w jej trakcie ksi\u0105dz opowiada o manipulacjach wok\u00f3\u0142 „Pasji”, takich jak m.in. wymuszenie na tw\u00f3rcach filmu usuni\u0119cia sekwencji ze s\u0142owami: „Jego krew na nas i na dzieci nasze”. W efekcie wyci\u0119ty zosta\u0142 arcykap\u0142an wznosz\u0105cy ten okrzyk, natomiast t\u0142um – po aramejsku – powtarza jego s\u0142owa.<\/p>\r\n\r\n
<\/p>\r\n\r\n
Ksi\u0105dz Chrostowski zwraca te\u017c uwag\u0119 na podobne zdarzenie, w Jerozolimie, po remoncie ko\u015bcio\u0142a \u015bw. Piotra o Pianiu Koguta (w tym miejscu prawdopodobnie odby\u0142 si\u0119 s\u0105d nad Jezusem). Ot\u00f3\u017c w ikonografii \u015bwi\u0105tyni wyr\u00f3\u017cnia si\u0119 scena tego w\u0142a\u015bnie s\u0105du Sanhedrynu. Wisia\u0142 nad ni\u0105 napis z cytatem z Ewangelii wed\u0142ug \u015bw. Mateusza: „Oni odpowiedzieli „Winien jest \u015bmierci””. Po remoncie malowid\u0142o wprawdzie zosta\u0142o, ale napis znikn\u0105\u0142. Tak to si\u0119 dzieje w naszym pod ka\u017cdym wzgl\u0119dem poprawnym \u015bwiecie. W my\u015bl znanej piosenki: „Po cichu, po wielkiemu cichu…”.<\/p>\r\n\r\n
Ale bywa inaczej. Z wrzaskiem, przez kt\u00f3ry z trudno\u015bci\u0105 dochodzi sens sprawy, z ha\u0142asem, z wszechogarniaj\u0105c\u0105 hucp\u0105. Jak wtedy, gdy latem 1989 roku przyby\u0142y z Nowego Jorku rabin Avi Weiss chcia\u0142 osobi\u015bcie usun\u0105\u0107 karmelitanki ze znajduj\u0105cego si\u0119 na zewn\u0105trz o\u015bwi\u0119cimskiego obozu budynku starego teatru. Z Karmelu, kt\u00f3ry utworzono na \u017cyczenie Jana Paw\u0142a II, kt\u00f3ry, sprawuj\u0105c msz\u0119 \u015bwi\u0119t\u0105 na terenie by\u0142ego obozu Auschwitz -Birkenau w czerwcu 1979 r., podczas swej pierwszej papieskiej pielgrzymki do ojczyzny, wyrazi\u0142 pragnienie, by w blisko\u015bci tego miejsca masowej zbrodni mog\u0142a p\u0142yn\u0105\u0107 do Boga chrze\u015bcija\u0144ska modlitwa.<\/p>\r\n\r\n Po napa\u015bci na klasztor prymas J\u00f3zef Glemp m\u00f3wi\u0142: „…wprawdzie nie dosz\u0142o do zab\u00f3jstwa si\u00f3str, bo zostali powstrzymani, ale nie nazywajcie napastnik\u00f3w bohaterami”. To po tych s\u0142owach premier Izraela orzek\u0142, \u017ce „polski antysemityzm wyssany jest z mlekiem matki”, natomiast rabin Weiss sta\u0142 si\u0119 na pewien czas symbolem wsp\u00f3\u0142czesnego judaizmu.<\/p>\r\n\r\n „Gdyby chrze\u015bcijanin – zauwa\u017ca ks. Chrostowski – posun\u0105\u0142 si\u0119 do czego\u015b podobnego wobec \u017byd\u00f3w, na przyk\u0142ad wtargn\u0105\u0142 na teren jakiej\u015b synagogi w Stanach Zjednoczonych, zosta\u0142by natychmiast zakuty w kajdanki i aresztowany, a przy braku szcz\u0119\u015bcia po prostu zastrzelony. Rabin Weiss wybra\u0142 sobie na protest dobry kraj, w kt\u00f3rym w\u0142asno\u015b\u0107 prywatna ci\u0105gle nie jest nale\u017cycie szanowana, a bezczelno\u015b\u0107 i obra\u017canie innych pozostaj\u0105 ca\u0142kowicie bezkarne”.<\/p>\r\n\r\n Co do tego mo\u017cemy by\u0107 pewni, ale ca\u0142a ta gorsz\u0105ca sprawa ma znacznie szerszy wymiar. By\u0142o to bowiem wydarzenie bez precedensu. „Nie zdarzy\u0142o si\u0119 – m\u00f3wi ks. Waldemar Chrostowski – \u017ce przeniesiono klasztor oddaj\u0105cy si\u0119 modlitwie kontemplacyjnej w inne miejsce na \u017c\u0105danie innej wsp\u00f3lnoty religijnej”.<\/p>\r\n\r\n W kontek\u015bcie tematu okre\u015blonego tytu\u0142em tego wywiadu rzeki „Ko\u015bci\u00f3\u0142, \u017bydzi, Polska”, starcie o Karmel, starcie – trzeba to powiedzie\u0107 wyra\u017anie – przegrane przez stron\u0119 polsk\u0105, a raczej chrze\u015bcija\u0144sk\u0105, by\u0142o w ostatnich latach kluczowe. Nie tylko dla bohatera ksi\u0105\u017cki, kt\u00f3ry w konsekwencji zdarzenia z dnia na dzie\u0144 z wybitnego biblisty, znawcy judaizmu i zwolennika dialogu chrze\u015bcijan i \u017byd\u00f3w sta\u0142 si\u0119 najwi\u0119ksz\u0105 przeszkod\u0105 w dziele tego\u017c dialogu, wstecznikiem, wreszcie – co tu si\u0119 rozwodzi\u0107 – antysemit\u0105, jak nazwa\u0142 go Pawe\u0142 \u015apiewak.<\/p>\r\n\r\n Waldemar Chrostowski ods\u0142ania kulisy fakt\u00f3w, kt\u00f3re prezentowane na \u0142amach „Gazety Wyborczej” i „Tygodnika Powszechnego” wygl\u0105da\u0142y zgo\u0142a inaczej ni\u017c w rzeczywisto\u015bci. Krytycznie wypowiada si\u0119 o roli, jak\u0105 w tym odegrali Jerzy Turowicz i ks. Stanis\u0142aw Musia\u0142. To oni, nazwani p\u00f3\u017aniej przez biskupa Pieronka „samozwa\u0144cami”, byli faktycznymi sprawcami kompromitacji w Genewie w 1987 r., gdy po rozmowach z przedstawicielami strony \u017cydowskiej, przy wydatnej wsp\u00f3\u0142pracy przedstawicieli episkopat\u00f3w Francji, Belgii i Holandii, na „przeniesienie” karmelitanek zgodzi\u0142 si\u0119 kardyna\u0142 Franciszek Macharski. I to uznane zosta\u0142o za zwyci\u0119stwo! Zwyci\u0119stwo oznaczaj\u0105ce nieobecno\u015b\u0107 na terenie dawnego obozu \u015bmierci wszelkich miejsc i symboli kultu religijnego.<\/p>\r\n\r\n Ksi\u0105dz Chrostowski od jesieni 1986 roku bra\u0142 udzia\u0142 w pracach Podkomisji (a p\u00f3\u017aniej Komitetu) do spraw Dialogu z Judaizmem. Ani on, ani przewodnicz\u0105cy tej komisji w sprawie porozumienia genewskiego nie byli konsultowani, a o podj\u0119tych zobowi\u0105zaniach dowiedzie\u0107 si\u0119 mogli z enigmatycznego tekstu w „Tygodniku Powszechnym”. Kiedy jednak p\u00f3\u017aniej, w konsekwencji sporu o Karmel, wybuch\u0142 nast\u0119pny – o krzy\u017ce na \u0179wirowisku, a w gruncie rzeczy o jeden, wyj\u0105tkowy krzy\u017c, pod kt\u00f3rym Jan Pawe\u0142 II odprawia\u0142 msz\u0119 w Birkenau – i trzeba by\u0142o wiernym wyja\u015bni\u0107 stanowisko Ko\u015bcio\u0142a, i Turowicz, i ks. Musia\u0142 odm\u00f3wili.<\/p>\r\n\r\n W listopadzie 1990 roku do O\u015bwi\u0119cimia pojecha\u0142 ks. Chrostowski i by\u0142a to, jak m\u00f3wi – „jedna z najtrudniejszych decyzji w \u017cyciu i jeden z najtrudniejszych wieczor\u00f3w, jaki prze\u017cy\u0142em”. A przecie\u017c trudno si\u0119 z nim nie zgodzi\u0107, \u017ce w tym dramatycznym spotkaniu winni uczestniczy\u0107 ci, „kt\u00f3rzy tego piwa nawarzyli”. Wyst\u0105pienie Waldemara Chrostowskiego odbi\u0142o si\u0119 w\u00f3wczas szerokim echem.<\/p>\r\n\r\n „Nie pr\u00f3bowa\u0142em nikogo przekonywa\u0107 – wspomina – da\u0142em tylko wyraz swojej wra\u017cliwo\u015bci i pewno\u015bci, \u017ce sprawy zabrn\u0119\u0142y tak daleko, \u017ce spok\u00f3j wywi\u0105zania si\u0119 z zobowi\u0105za\u0144 jest jedynym w\u0142a\u015bciwym rozwi\u0105zaniem. A co si\u0119 tyczy krzy\u017ca, nie mo\u017ce by\u0107 mowy, by ktokolwiek odwa\u017cy\u0142 si\u0119 go przenie\u015b\u0107. \u0179wirowisko jest miejscem ka\u017ani Polak\u00f3w, a my musimy by\u0107 wierni tradycji ojc\u00f3w i w\u0142asnemu sumieniu”.<\/p>\r\n\r\n Wydarzenia zwi\u0105zane z konfliktami z O\u015bwi\u0119cimiem w tle zweryfikowa\u0142y te\u017c postaw\u0119 bohatera ksi\u0105\u017cki co do szans dialogu chrze\u015bcija\u0144sko -\u017cydowskiego. Niew\u0105tpliwie sta\u0142 si\u0119 bardziej sceptyczny, ale posiad\u0142 r\u00f3wnie\u017c niema\u0142e do\u015bwiadczenie, kt\u00f3re w ko\u0144cu spowodowa\u0142o jego rezygnacj\u0119 ze wsp\u00f3\u0142przewodniczenia Polskiej Radzie Chrze\u015bcijan i \u017byd\u00f3w. I to ono dyktuje mu nast\u0119puj\u0105c\u0105 odpowied\u017a na pytanie, czy w og\u00f3le taki dialog jest mo\u017cliwy i czy istnieje.<\/p>\r\n\r\n „Skuteczno\u015b\u0107 dialogu religijnego nie nast\u0119puje automatycznie, bez pu\u0142apek i wysi\u0142ku. Po stronie katolickiej jest on o tyle zasadny i sensowny, o ile pozwala si\u0119 zintegrowa\u0107 z ca\u0142okszta\u0142tem nauczania i dzia\u0142alno\u015bci Ko\u015bcio\u0142a. Dialog nie jest celem, lecz \u015brodkiem do osi\u0105gni\u0119cia warto\u015bci wy\u017cszych i wa\u017cniejszych, a mianowicie pojednania i braterstwa. Powo\u0142aniem chrze\u015bcijan nie s\u0105 rozmowy i debaty, lecz ewangelia i \u015bwi\u0119to\u015b\u0107. Wszystko, co temu s\u0142u\u017cy, zas\u0142uguje na uznanie; wszystko, co si\u0119 temu sprzeciwia, powinno zosta\u0107 zdemaskowane i doczeka\u0107 si\u0119 odprawy”.<\/p>\r\n\r\n Tymczasem wzajemne stosunki chrze\u015bcijan i \u017byd\u00f3w cechuje asymetria. Nasze kontakty winny mie\u0107, oczywi\u015bcie, charakter przede wszystkim edukacyjny, ale dlaczego chodzi o edukacj\u0119 jedynie jednej strony – retorycznie pyta ksi\u0105dz Chrostowski. „Jak po stronie chrze\u015bcija\u0144skiej istnia\u0142o „nauczanie pogardy” wobec \u017byd\u00f3w, tak po stronie \u017cydowskiej istnia\u0142o „nauczanie pogardy” wobec chrze\u015bcijan. O ile jednak elementy tego nauczania s\u0105 w chrze\u015bcija\u0144stwie rozpoznawalne, pi\u0119tnowane i przezwyci\u0119\u017cane, o tyle po stronie \u017cydowskiej nadal pozostaj\u0105 w zasadzie bezkarne i mo\u017cna je swobodnie powiela\u0107. Etykieta antysemity brzmi dla wszystkich gro\u017anie, natomiast etykieta antychrze\u015bcijanina lub antykleryka\u0142a brzmi dla wielu jak komplement – i to jest chore!”.<\/p>\r\n\r\n Objaw\u00f3w tej choroby jest multum i daj\u0105 o sobie zna\u0107 w nieoczekiwanych momentach. Do\u015b\u0107 przypomnie\u0107 \u017cenuj\u0105ce pochwa\u0142y antypolskich ksi\u0105\u017cek Jana Tomasza Grossa w\u0142\u0105cznie z niedorzeczno\u015bci\u0105 napisan\u0105 przez Adama Michnika, kt\u00f3ry w przedmowie do niemieckiej edycji „S\u0105siad\u00f3w” stwierdzi\u0142, \u017ce „sw\u0105 ksi\u0105\u017ck\u0105 Gross wpisuje si\u0119 w d\u0142ugi szereg naj\u015bwietniejszych polskich intelektualist\u00f3w, pocz\u0105wszy do Mickiewicza i S\u0142owackiego, a ko\u0144cz\u0105c na Gombrowiczu i Mi\u0142oszu”. Ks. Waldemar Chrostowski m\u00f3wi: „U\u017cywanie s\u0142owa „prawda” w kontek\u015bcie nawi\u0105zywania do Grossa jest obra\u017aliwe dla poj\u0119cia prawdy”, je\u015bli za\u015b chodzi o przyczyny aberracji jego promotora z „Gazety Wyborczej”, to – zdaniem ksi\u0119dza – jest to zadanie dla psychologa, kt\u00f3ry „powinien bada\u0107 pobudki i motywy tak mocnego zak\u0142amania, a mo\u017ce samozak\u0142amania oraz tak silnych antypolskich fobii”.<\/p>\r\n\r\n Reinterpretacja Holokaustu, a i ca\u0142ej II wojny \u015bwiatowej, powoduje coraz wi\u0119ksze przesuni\u0119cie \u015brodka ci\u0119\u017cko\u015bci mi\u0119dzy ofiarami, \u015bwiadkami i sprawcami zbrodni. Bynajmniej nie chodzi tylko o Niemc\u00f3w. Gdy w lutym 1994 roku rabin Byron Sherwin – na kt\u00f3rego ks. Chrostowski powo\u0142uje si\u0119 bardzo cz\u0119sto jako na tego, kto rzeczywi\u015bcie przyczynia si\u0119 do dialogu judaistyczno-chrze\u015bcija\u0144skiego – na spotkaniu z m\u0142odzie\u017c\u0105 w Chicago m\u00f3wi\u0142 o m\u0119cze\u0144stwie Polski podczas wojny, m\u0142odzi ludzie zaprotestowali, wo\u0142aj\u0105c, \u017ce nie chc\u0105 go s\u0142ucha\u0107, bo to umniejsza i godzi w m\u0119cze\u0144stwo \u017byd\u00f3w. Tak wi\u0119c II wojna jest interpretowana jako wojna przeciwko \u017bydom”.<\/p>\r\n\r\n Trudno przeceni\u0107 wk\u0142ad, jaki w t\u0119 manipulacj\u0119 wnie\u015bli autorzy utwor\u00f3w literackich i filmowych, prawem kaduka zwanych „\u015bwiadectwami”. Przypomnijmy sobie Urisa z jego „Mi\u0142\u0105 18”, „Malowanego ptaka” Jerzego Kosi\u0144skiego czy w swoim czasie tekst wr\u0119cz kanoniczny – „Wszystkim, kt\u00f3rych kocha\u0142em”, apokryf, napisany przez k\u0142amc\u0119. Tych k\u0142amc\u00f3w by\u0142o znacznie wi\u0119cej.<\/p>\r\n\r\n Stosunkowo niedawno wybuchn\u0105\u0142 skandal wok\u00f3\u0142 ksi\u0105\u017cki „Prze\u017cy\u0107 z wilkami” reklamowanej jako „prawdziwa historia o prze\u017cyciu Zag\u0142ady”. Prze\u017cy\u0142a j\u0105 72-letnia dzi\u015b Misha Defonseca, kt\u00f3ra dopiero po ponad dziesi\u0119ciu latach od premiery „Prze\u017cy\u0107 z wilkami” przyzna\u0142a si\u0119, \u017ce rzecz ca\u0142a jest tworem jej wyobra\u017ani. I co? Oto ju\u017c po demaskacji oszustki ksi\u0105\u017cka zostaje przed miesi\u0105cem wydana w Polsce i jestem pewny, \u017ce doczeka si\u0119 wielu \u017cyczliwych recenzji.<\/p>\r\n\r\n Waldemar Chrostowski – wyra\u017anie rozr\u00f3\u017cniaj\u0105cy tradycyjny judaizm od nowoczesnego judaizmu rabinicznego – przypomina, \u017ce w Pa\u0144stwie Izrael nie wolno przynosi\u0107 do szko\u0142y ani pos\u0142ugiwa\u0107 si\u0119 wydaniem Biblii, w kt\u00f3rym zosta\u0142 umieszczony Nowy Testament. U nas nie brakuje egzeget\u00f3w kaba\u0142y, powstaj\u0105 uczone eseje o \u017cydowskim Golemie, zachwycamy si\u0119 m\u0105dro\u015bci\u0105 chasyd\u00f3w. To jeszcze p\u00f3\u0142 biedy, gorzej, \u017ce za dobr\u0105 monet\u0119 przyjmuje si\u0119 haggady, powtarzane opowie\u015bci o rzekomo osobi\u015bcie prze\u017cytych wydarzeniach z antysemityzmem chrze\u015bcijan, a zw\u0142aszcza chrze\u015bcija\u0144skich kap\u0142an\u00f3w w roli g\u0142\u00f3wnej. Nic dziwnego, \u017ce w takiej sytuacji ka\u017cdy, ale to ka\u017cdy zosta\u0107 mo\u017ce antysemit\u0105 (patrz: artyku\u0142 Rafa\u0142a Ziemkiewicza w „Rz” z 28.02).<\/p>\r\n\r\n A czy w og\u00f3le jest co\u015b w tej kwestii optymistycznego, co mo\u017ce napawa\u0107 nadziej\u0105? To tylko, \u017ce, jak przypomina ks. Chrostowski, „Crux stat, dum volvitur orbis!”. (Krzy\u017c stoi, cho\u0107 zmienia si\u0119 \u015bwiat!).<\/p>\r\n\r\n \u0179r\u00f3d\u0142o: Rzeczpospolita<\/p>\r\n\r\n
\r\nBohaterska napa\u015b\u0107<\/strong><\/p>\r\n\r\n
\r\nEdukacja jednostronna<\/strong><\/p>\r\n\r\n
\r\nAntypolska fobia<\/strong><\/p>\r\n\r\n
\r\nKrzy\u017c stoi<\/strong><\/p>\r\n\r\n
<\/p>\r\n\r\n