{"id":78497,"date":"2014-12-15T09:52:55","date_gmt":"2014-12-15T14:52:55","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=78497"},"modified":"2014-12-15T09:54:13","modified_gmt":"2014-12-15T14:54:13","slug":"cenzurowany-swiat-cenzora-z-przypadku","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=78497","title":{"rendered":"Cenzurowany \u015bwiat cenzora z przypadku"},"content":{"rendered":"

Tomasz Strzy\u017cewski dla PCh24.pl<\/b><\/em><\/h4>\r\n

Z cenzur\u0105 jest jak z g\u00f3r\u0105 lodow\u0105. Cz\u0119\u015b\u0107 instytucjonalna to jedynie jej wierzcho\u0142ek, reszta pozostaje ukryta. To spontaniczna autocenzura i cenzura redakcyjna przeprowadzana odg\u00f3rnie w poszczeg\u00f3lnych mediach – m\u00f3wi PCh24.pl Tomasz Strzy\u017cewski, legendarny cenzor w PRL, kt\u00f3ry wykrad\u0142 dokumenty urz\u0119dowe i ujawni\u0142 zak\u0142amanie komunizmu.<\/strong><\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n
\"\"<\/td>\r\n<\/tr>\r\n
\r\n

Tomasz Strzy\u017cewski fot. Prohibita<\/em><\/p>\r\n<\/td>\r\n<\/tr>\r\n<\/tbody>\r\n<\/table>\r\n

Wie Pan, \u017ce Mariusz Szczygie\u0142 z \u201eGazety Wyborczej\u201d za\u0142amuje teraz r\u0119ce?
<\/strong><\/p>\r\n

Mieszkam na co dzie\u0144 w Szwecji wi\u0119c nie czytuj\u0119 \u201eWyborczej\u201d. Nie kojarz\u0119 te\u017c tego nazwiska. Natomiast znam oczywi\u015bcie nazwiska g\u0142\u00f3wnych, \u017ce tak powiem, winowajc\u00f3w powstania tej gazety.<\/p>\r\n

To znany reporta\u017cysta. Kupi\u0142 za kosmiczne pieni\u0105dze stare wydanie Pana ksi\u0105\u017cki \u201eCzarna ksi\u0119ga cenzury PRL\u201d na nied\u0142ugo przed jej wznowieniem w wydawnictwie Prohibita pod tytu\u0142em \u201eWielka ksi\u0119ga cenzury PRL\u201d.
<\/strong><\/p>\r\n

Chodzi wi\u0119c o wydanie londy\u0144skiego Aneksu z 1977 roku. Do dzisiaj bij\u0119 si\u0119 z my\u015blami, czy spartaczono je przez z\u0142o\u015bliwo\u015b\u0107, czy zwyk\u0142e niedbalstwo.<\/p>\r\n

Podobno prowadzono w\u00f3wczas jakie\u015b dzia\u0142ania przeciwko Panu. O co chodzi?
<\/strong><\/p>\r\n

To by\u0142a kampania znies\u0142awiania\u2026<\/p>\r\n

Na czym polega\u0142a?
<\/strong><\/p>\r\n

Rozsy\u0142ano paszkwile na m\u00f3j temat. Odpowiedzialne by\u0142y za to \u015brodowiska emigrant\u00f3w – jak ich nazywano – pomarcowych, czyli tych, kt\u00f3rzy wyjechali z Polski po wydarzeniach z 1968 roku. Wcze\u015bniej anga\u017cowali si\u0119 w budowanie systemu komunistycznego. Trafi\u0142em do ich grona nie zdaj\u0105c sobie sprawy, \u017ce w\u0142a\u015bnie z takimi lud\u017ami mam do czynienia. Oni nie m\u00f3wili o sobie: \u201ejestem by\u0142ym, komunistycznym aparatczykiem\u201d. Gdy stopniowo odkrywa\u0142em ich przesz\u0142o\u015b\u0107, znajomo\u015bci zosta\u0142y ju\u017c zadzierzgni\u0119te, nawi\u0105za\u0142em wsp\u00f3\u0142prac\u0119. Na wycofanie si\u0119 by\u0142o za p\u00f3\u017ano i to oni wydali ostatecznie zebrane przeze mnie materia\u0142y cenzorskie.<\/p>\r\n

Czego\u015b tutaj nie rozumiem: wydawali ksi\u0105\u017ck\u0119 prowadz\u0105c jednocze\u015bnie kampani\u0119 przeciwko Panu?
<\/strong><\/p>\r\n

Sam by\u0142em na pocz\u0105tku zaskoczony, a p\u00f3\u017aniej sfrustrowany.<\/p>\r\n

Co dok\u0142adnie robili?
<\/strong><\/p>\r\n

Rozpuszczali r\u00f3\u017cnego rodzaju plotki. Pisali, \u017ce jestem dziwnym osobnikiem, agentem. Ten ostatni zarzut by\u0142 dla mnie najgorszy.<\/p>\r\n

W takim razie zacznijmy od pocz\u0105tku: jak Tomasz Strzy\u017cewski zosta\u0142 cenzorem?
<\/strong><\/p>\r\n

Nigdy nie chcia\u0142em by\u0107 cenzorem. Gdybym chcia\u0142 i trafi\u0142 do G\u0142\u00f3wnego Urz\u0119du Kontroli Prasy, Publikacji i Widowisk ze \u015bwiadomego wyboru, nie wywi\u00f3z\u0142bym jego materia\u0142\u00f3w za granic\u0119.<\/p>\r\n

Czyli zosta\u0142 Pan cenzorem przez przypadek?
<\/strong><\/p>\r\n

Tak. W 1975 roku wr\u00f3ci\u0142em do kraju z emigracji zarobkowej. Trwa\u0142a w\u00f3wczas \u201eblokada etat\u00f3w\u201d, powodowana jedn\u0105 z gierkowskich reform. Bez pracy pozostawa\u0142em w sumie dwa miesi\u0105ce. Nie mia\u0142em \u015brodk\u00f3w do \u017cycia, by\u0142em zdesperowany. Nagle us\u0142ysza\u0142em od brata, \u017ce jest wakat na jakim\u015b stanowisku w \u201eprasie i widowiskach\u201d. Nie mia\u0142em poj\u0119cia o co chodzi, ale uchwyci\u0142em si\u0119 tego, jak ostatniej deski ratunku. Tak trafi\u0142em do urz\u0119du zajmuj\u0105cego si\u0119 cenzur\u0105, nie wiedz\u0105c, czym \u00f3w urz\u0105d naprawd\u0119 si\u0119 zajmuje.<\/p>\r\n

Kiedy zdecydowa\u0142 si\u0119 Pan kopiowa\u0107 dokumenty cenzorskie, by nast\u0119pnie wywie\u017a\u0107 je za granic\u0119?
<\/strong><\/p>\r\n

Szybko, gdy tylko zorientowa\u0142em si\u0119, \u017ce zosta\u0142em cenzorem.<\/p>\r\n

Po dw\u00f3ch, trzech dniach, a mo\u017ce po tygodniu\u2026?
<\/strong><\/p>\r\n

Pod koniec dwutygodniowego okresu pr\u00f3bnego. Do pracy wdra\u017cano mnie bowiem stopniowo. Najpierw obserwowa\u0142em, czym zajmuje si\u0119 jeden ze starszych pracownik\u00f3w. Po kilku dniach zobaczy\u0142em te\u017c, jak pracownicy korzystaj\u0105 z wyjmowanej z kasy pancernej ksi\u0105\u017cki, zawieraj\u0105cej nie tyle instrukcje, ile zalecenia, uczulaj\u0105ce cenzora na co w danym okresie nale\u017cy zwraca\u0107 szczeg\u00f3ln\u0105 uwag\u0119.<\/p>\r\n

Zapoznawszy si\u0119 z t\u0105 ksi\u0105\u017ck\u0105, dozna\u0142em wstrz\u0105su. Zrozumia\u0142em, \u017ce wiele informacji jest ukrywanych przed Polakami. Podam jeden, bardzo wyra\u017any przyk\u0142ad cenzurowania istotnej wiadomo\u015bci. Zgodnie z zaleceniami, nie wolno by\u0142o informowa\u0107 o tym, \u017ce od Huty Katowice ci\u0105gnie si\u0119 szeroki tor kolejowy do granicy polsko-rosyjskiej. Nie musz\u0119 chyba wyja\u015bnia\u0107 dlaczego ukrywano to przed Polakami.<\/p>\r\n

Inna informacja, kt\u00f3ra mn\u0105 wstrz\u0105sn\u0119\u0142a, dotyczy\u0142a zalece\u0144 odno\u015bnie ukrywania prawdy o Katyniu. By\u0142o to dla mnie o tyle znacz\u0105ce odkrycie, \u017ce zabito tam mojego dziadka, kpt. Wincentego Strzy\u017cewskiego.<\/p>\r\n

B\u0119d\u0105c pod wra\u017ceniem zapis\u00f3w w ksi\u0105\u017cce instruuj\u0105cej cenzor\u00f3w, pomy\u015bla\u0142em: dlaczego nie zdemaskowa\u0107 dzia\u0142alno\u015bci tego urz\u0119du? Po kilku dniach podj\u0105\u0142em ju\u017c decyzj\u0119.<\/p>\r\n

My\u015bla\u0142 Pan o niebezpiecze\u0144stwie, jakie grozi\u0142o Panu w przypadku dekonspiracji?
<\/strong><\/p>\r\n

Oczywi\u015bcie, my\u015bla\u0142em o tym\u2026<\/p>\r\n

Jakiej kary si\u0119 Pan spodziewa\u0142?
<\/strong><\/p>\r\n

Raczej nie spodziewa\u0142em si\u0119 kary \u015bmierci, bo to ju\u017c by\u0142y czasy Gierka. Cho\u0107 z drugiej strony nie wyklucza\u0142em jej. Gdyby mnie bowiem przy\u0142apano i wszcz\u0119to proces, to najpewniej postawiono by mi zarzut szpiegostwa. Bardziej prawdopodobna wydawa\u0142a mi si\u0119 kara do\u017cywocia.<\/p>\r\n

Ba\u0142 si\u0119 Pan, gdy przychodzi\u0142o do przepisywania i wynoszenia informacji o cenzurze?
<\/strong><\/p>\r\n

Ale\u017c oczywi\u015bcie! Mia\u0142em okre\u015blone metody pracy. Zdawa\u0142em sobie spraw\u0119, \u017ce s\u0105 rzeczy, kt\u00f3rych nie mog\u0119 wynie\u015b\u0107 poza budynek urz\u0119du. Na przyk\u0142ad – wspomniana ksi\u0119ga zalece\u0144. Korzystanie z niej obostrzone by\u0142o konkretnymi przepisami. Cz\u0119\u015b\u0107 dokument\u00f3w musia\u0142em wi\u0119c przepisywa\u0107. W opublikowanych w ksi\u0105\u017cce r\u0119kopisach wida\u0107 bardzo wyra\u017anie po pierwszych zapiskach, jak z pocz\u0105tku r\u0119ka mi dr\u017ca\u0142a, pismo by\u0142o mniej estetyczne.<\/p>\r\n

Materia\u0142y cenzorskie zdobywa\u0142em podczas nocnych dy\u017cur\u00f3w, oczywi\u015bcie gdy mog\u0142em ju\u017c pe\u0142ni\u0107 je samodzielnie. Pami\u0119tam, \u017ce ostatni raz spisywa\u0142em informacje o wskaz\u00f3wkach dla cenzor\u00f3w w noc poprzedzaj\u0105c\u0105 moj\u0105 ucieczk\u0119. Nast\u0119pnego dnia wsiad\u0142em w poci\u0105g do Warszawy, stamt\u0105d ruszy\u0142em do \u015awinouj\u015bcia a potem do Szwecji.<\/p>\r\n

Co to jest cenzura?
<\/strong><\/p>\r\n

To selekcja informacji, s\u0142u\u017c\u0105ca wprowadzaniu w b\u0142\u0105d odbiorcy masowego przekazu.<\/p>\r\n

Du\u017co trzeba by\u0142o si\u0119 napracowa\u0107 nad tak\u0105 selekcj\u0105 w przypadku prasy?
<\/strong><\/p>\r\n

Przy tekstach do publikacji w prasie codziennej by\u0142o bardzo ma\u0142o roboty. M\u00f3wi\u0119 g\u0142\u00f3wnie o \u201eDzienniku Polskim\u201d, \u201eGazecie Krakowskiej\u201d i popo\u0142udni\u00f3wce \u201eEcho Krakowa\u201d. Autorzy tych gazet sami si\u0119 cenzurowali i byli w tym bardzo sprawni. Autocenzura by\u0142o zreszt\u0105 w tym wypadku o tyle prosta, \u017ce nie zamieszczano tam skomplikowanych tekst\u00f3w publicystycznych, ale bardzo proste notki prasowe. Ciekawe jest mimo wszystko to, \u017ce podczas – trwaj\u0105cej dziewi\u0119tna\u015bcie miesi\u0119cy – pracy w urz\u0119dzie, by\u0142em \u015bwiadkiem dokonania ingerencji w tekstach do takich gazet tylko dwukrotnie. To pokazuje, jak daleko posuni\u0119ta by\u0142a autocenzura redaktor\u00f3w.<\/p>\r\n

W ksi\u0105\u017cce napisa\u0142 Pan, \u017ce dziennikarze utrwalali komunistyczny re\u017cim z czym trudno si\u0119 nie zgodzi\u0107. Ale z drugiej strony tutaj, w Krakowie, by\u0142 s\u0142ynny \u201eTygodnik Powszechny\u201d uznawany przez wielu za pewn\u0105 form\u0119 opozycyjno\u015bci. Czy o pisz\u0105cych do niego publicystach powiedzia\u0142by Pan mniej wi\u0119cej to samo, co o dziennikarzach \u201eDziennika Polskiego\u201d czy \u201eGazety Krakowskiej\u201d?
<\/strong><\/p>\r\n

Fakt, \u017ce godzili si\u0119 na cenzurowanie tekst\u00f3w stawia ich po stronie wsp\u00f3\u0142tw\u00f3rc\u00f3w przekazu, kt\u00f3ry za po\u015brednictwem cenzor\u00f3w trafia\u0142 do czytelnik\u00f3w. Dobrym przyk\u0142adem jest s\u0142ynny Kisiel, czyli Stefan Kisielewski. Pisz\u0105c felietony do \u201eTygodnika Powszechnego\u201d czu\u0142 satysfakcj\u0119, \u017ce przeczytaj\u0105 je komuni\u015bci, cenzorzy. Natomiast czytelnik by\u0142 przez niego wprowadzany w b\u0142\u0105d, bo po\u015brednio go oszukiwa\u0142. A, pami\u0119tajmy, Kisiela uwielbiano, sam bardzo lubi\u0142em czyta\u0107 jego teksty, to by\u0142 prawdziwy mistrz s\u0142owa. Nie zmienia to faktu, \u017ce podpisuj\u0105c swoje felietony, Kisiel bra\u0142 udzia\u0142 w procederze selekcjonowania informacji przez cenzor\u00f3w.<\/p>\r\n

Nie chcia\u0142bym jednak w czambu\u0142 pot\u0119pia\u0107 wszystkich. By\u0107 mo\u017ce wielu dziennikarzy czy publicyst\u00f3w nie zdawa\u0142o sobie sprawy, w czym bior\u0105 udzia\u0142.<\/p>\r\n

Stosuj\u0105cy autocenzur\u0119 dziennikarze utrwalali re\u017cim?
<\/strong><\/p>\r\n

Tak, cho\u0107 jak podkre\u015blam: nie wszyscy musieli zdawa\u0107 sobie z tego spraw\u0119. Mimo to jednak ka\u017cdy, kto w\u00f3wczas publikowa\u0142 teksty w oficjalnej, cenzurowanej prasie przyczynia\u0142 si\u0119 do utrwalania re\u017cimu, wsp\u00f3\u0142uczestnicz\u0105c w zniewalaniu polskiego narodu.<\/p>\r\n

Nie by\u0142o wi\u0119c w\u015br\u00f3d pisz\u0105cych publicyst\u00f3w czy dziennikarzy ofiar cenzury?
<\/strong><\/p>\r\n

Ofiar nie, oni byli wsp\u00f3\u0142pracownikami cenzury. Niekt\u00f3rzy – jak na przyk\u0142ad kr\u0119gi emigracji pomarcowej – starali si\u0119 w ramach usprawiedliwiania koncentrowa\u0107 uwag\u0119 na urz\u0119dzie cenzuruj\u0105cym, dowodz\u0105c istnienia jakiego\u015b mitycznego miejsca, nazywanego cenzur\u0105. Takiego miejsca jednak nie by\u0142o. Cenzura to konkretna czynno\u015b\u0107, szerokie zjawisko.<\/p>\r\n

Ma Pan mocno krytyczny stosunek do tej pomarcowej emigracji, cz\u0119sto zwi\u0105zanej wcze\u015bniej z komunizmem. Czy on w\u0142a\u015bnie by\u0142 powodem atak\u00f3w na Pana po ukazaniu si\u0119 w latach 70. pierwszego wydania ksi\u0105\u017cki o cenzurze?
<\/strong><\/p>\r\n

Ale\u017c oczywi\u015bcie! St\u0105d ca\u0142a ta dyskredytuj\u0105ca mnie kampania. Chodzi\u0142o o to, \u017ceby zamkn\u0105\u0107 mi usta, \u017cebym nie rozg\u0142asza\u0142 tego, co oni m\u00f3wili na temat cenzury. Przedstawiali przecie\u017c w\u0142asn\u0105 interpretacj\u0119 tego zjawiska.<\/p>\r\n

Zreszt\u0105 wst\u0119p, w kt\u00f3rym opisa\u0142em problem cenzury tak, jak go postrzegam, nie ukaza\u0142 si\u0119 w pierwszym wydaniu ksi\u0105\u017cki w Aneksie. Opublikowano go dopiero p\u00f3\u017aniej ju\u017c w pi\u015bmie \u201eAneks\u201d. Por\u00f3wnywa\u0142em w nim cenzur\u0119 do g\u00f3ry lodowej, kt\u00f3rej wierzcho\u0142ek – urz\u0105d cenzuruj\u0105cy – znajduje si\u0119 nad powierzchni\u0105 wody, lecz wi\u0119ksza jej cz\u0119\u015b\u0107 to niewidoczna, spontaniczna autocenzura i cenzura redakcyjna, przeprowadzana odg\u00f3rnie w poszczeg\u00f3lnych mediach.<\/p>\r\n

Wst\u0119pami do ksi\u0105\u017cki zachodzi\u0142 Pan za sk\u00f3r\u0119 bardzo g\u0142\u0119boko swoim wydawcom. Kilka lat temu ksi\u0105\u017cka o cenzurze mia\u0142a by\u0107 wznowiona przez Narodowe Centrum Kultury, ale w 2009 roku Krzysztof Dudek, informuj\u0105c Pana o rezygnacji z publikacji napisa\u0142: \u201ewykonanie zam\u00f3wienia nie le\u017cy w interesie publicznym\u201d, uzasadniaj\u0105c, \u017ce chodzi o \u00f3w mityczny wst\u0119p.
<\/strong><\/p>\r\n

S\u0142owa te do z\u0142udzenia przypominaj\u0105 sformu\u0142owania padaj\u0105ce w uzasadnieniach dla zapis\u00f3w cenzorskich w urz\u0119dzie, w kt\u00f3rym pracowa\u0142em.<\/p>\r\n

Ale czy dobrze rozumiem: wskazanie, \u017ce autorzy pisz\u0105cy w legalnych w PRL pismach utrwalali komun\u0119, jest niezgodne z interesem publicznym w niekomunistycznej ju\u017c Polsce?
<\/strong><\/p>\r\n

Ja to rozumiem podobnie. Ale w moim wst\u0119pie, gdzie pad\u0142o takie stwierdzenie, opisywa\u0142em przecie\u017c to, czego do\u015bwiadczy\u0142em, co widzia\u0142em na w\u0142asne oczy.<\/p>\r\n

Kto\u015b Panu wyt\u0142umaczy\u0142, o co dok\u0142adnie chodzi z tym interesem publicznym?
<\/strong><\/p>\r\n

W\u00f3wczas by\u0142o ju\u017c do\u015b\u0107 silne nat\u0119\u017cenie konfliktu mi\u0119dzy mn\u0105 a Centrum, wi\u0119c niczego nie wyt\u0142umaczyli. Za to uzasadnienie, o kt\u00f3rym Pan wspomnia\u0142, pojawi\u0142o si\u0119 na stronie Narodowego Centrum Nauki, by po dw\u00f3ch, trzech dniach znikn\u0105\u0107. Na szcz\u0119\u015bcie uda\u0142o mi si\u0119 je skopiowa\u0107 i zgra\u0107 na p\u0142yt\u0119.<\/p>\r\n

To bardzo wa\u017cne, bo taka forma odmowy wydania ksi\u0105\u017cki jest kompromituj\u0105ca. Jeden z moich znajomych nazwa\u0142 nawet Narodowe Centrum Nauki – Narodowym Centrum Cenzury.<\/p>\r\n

Ale by\u0107 mo\u017ce przesadza Pan z oskar\u017ceniami pod adresem wielu dziennikarzy i publicyst\u00f3w w PRL. Przecie\u017c, skoro cenzura oficjalnie zacz\u0119\u0142a dzia\u0142a\u0107 w 1944 roku, to mo\u017ce po prostu pisz\u0105cy zwyczajnie przystosowali si\u0119 do takiego, a nie innego kszta\u0142tu \u017cycia publicznego. I nie ma sensu oskar\u017ca\u0107 ich o utrwalanie systemu. Nie m\u00f3wi\u0119 oczywi\u015bcie o typowo komunistycznych pismach, ale np. o wspomnianym \u201eTygodniku Powszechnym\u201d. Gros zwi\u0105zanych z nim autor\u00f3w nie zgadza\u0142o si\u0119 na PRL, ale chcieli pisa\u0107, dociera\u0107 do czytelnik\u00f3w i dlatego musieli pomija\u0107 pewne newralgiczne tematy.
<\/strong><\/p>\r\n

To wszystko prawda, ale to w dalszym ci\u0105gu jest cenzura.<\/p>\r\n

Upiera si\u0119 wi\u0119c Pan, \u017ce by\u0142o to nieuczciwe?
<\/strong><\/p>\r\n

A jak mo\u017cna nazwa\u0107 \u201euczciwo\u015bci\u0105\u201d wprowadzanie w b\u0142\u0105d odbiorcy? Oczywi\u015bcie niekt\u00f3rzy mogli nie by\u0107 \u015bwiadomi tego, jakie skutki wywo\u0142uje ich dzia\u0142anie. Przy ocenie moralnej taka \u015bwiadomo\u015b\u0107 gra du\u017c\u0105 rol\u0119. Zak\u0142adam, \u017ce cz\u0119\u015b\u0107 os\u00f3b mog\u0142a by\u0107 faktycznie nie\u015bwiadoma w czym bierze udzia\u0142 decyduj\u0105c si\u0119 pisa\u0107 w oficjalnych pismach. Ale s\u0105dz\u0119 te\u017c, \u017ce nie brakowa\u0142o i takich, kt\u00f3rzy doskonale wiedzieli, w co si\u0119 anga\u017cuj\u0105.<\/p>\r\n

Czy obecnie media nadal cenzuruj\u0105?
<\/strong><\/p>\r\n

Bez w\u0105tpienia! Likwidacja cenzury w 1990 roku to – trzymaj\u0105c si\u0119 analogii z g\u00f3r\u0105 lodow\u0105 – jedynie odci\u0119cie wierzcho\u0142ka. Zosta\u0142y bowiem kadry, nienaruszone media. Ich dzia\u0142alno\u015b\u0107 ca\u0142y czas trwa.<\/p>\r\n

Ma Pan na my\u015bli g\u0142\u00f3wnie autocenzur\u0119 pracownik\u00f3w medi\u00f3w, czy jak\u0105\u015b form\u0119 cenzury odg\u00f3rnej?
<\/strong><\/p>\r\n

Raczej autocenzur\u0119. Zale\u017cno\u015b\u0107 od pracodawcy zawsze uruchamia pewien instynkt samozachowawczy, dyktuj\u0105cy jak nale\u017cy si\u0119 zachowa\u0107. Po 1989 roku cenzur\u0119 stosowa\u0142y nie tylko te media, kt\u00f3re przetrwa\u0142y upadek PRL, jak \u201ePolityka\u201d, \u201eRzeczpospolita\u201d, ale r\u00f3wnie\u017c komercyjne, kt\u00f3re utworzone w niema\u0142ej mierze dzi\u0119ki zwi\u0105zkom z wp\u0142ywowymi lud\u017ami PRL. Zmieni\u0142o si\u0119 naturalnie kryterium stosowania cenzury, dostosowane do innych przecie\u017c reali\u00f3w i warunk\u00f3w ustrojowych.<\/p>\r\n

G\u0142\u00f3wnym bowiem powodem, dla kt\u00f3rego stosuje si\u0119 cenzur\u0119, jest to, \u017ce si\u0119 ma co\u015b do ukrycia. W\u0142odarze wielu du\u017cych medi\u00f3w w Polsce maj\u0105 sporo do ukrycia je\u015bli chodzi o ich przesz\u0142o\u015b\u0107 i rol\u0119 w systemie komunistycznym a nierzadko czyny kryminalne zwi\u0105zane z uw\u0142aszczaniem si\u0119 po Okr\u0105g\u0142ym Stole.<\/p>\r\n

No dobrze, ale przychodz\u0105 nowe pokolenia, nie maj\u0105ce ju\u017c nic do ukrycia.
<\/strong><\/p>\r\n

Przecie\u017c wszystkie kluczowe stanowiska s\u0105 w r\u0119kach tych os\u00f3b, o kt\u00f3rych m\u00f3wi\u0142em. To oni zatrudniaj\u0105 r\u00f3wnie\u017c m\u0142odych pracownik\u00f3w, a ci s\u0105 w oczywisty spos\u00f3b uzale\u017cnieni od swoich mocodawc\u00f3w. Ale tego ju\u017c chyba nie musz\u0119 Panu opowiada\u0107.<\/p>\r\n

Rozmawia\u0142: Krzysztof G\u0119d\u0142ek<\/em><\/strong><\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n
\"\"<\/td>\r\n\r\n

Tomasz Strzy\u017cewski<\/p>\r\n

Wielka ksi\u0119ga cenzury PRL w dokumentach<\/em><\/p>\r\n

wyd. Prohibita, Warszawa 2015<\/p>\r\n<\/td>\r\n<\/tr>\r\n<\/tbody>\r\n<\/table>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Tomasz Strzy\u017cewski dla PCh24.pl Z cenzur\u0105 jest jak z g\u00f3r\u0105 lodow\u0105. Cz\u0119\u015b\u0107 instytucjonalna to jedynie jej wierzcho\u0142ek, reszta pozostaje ukryta. To spontaniczna autocenzura i cenzura redakcyjna przeprowadzana odg\u00f3rnie w poszczeg\u00f3lnych mediach – m\u00f3wi PCh24.pl Tomasz Strzy\u017cewski, legendarny cenzor w PRL, kt\u00f3ry wykrad\u0142 dokumenty urz\u0119dowe i ujawni\u0142 zak\u0142amanie komunizmu. Tomasz Strzy\u017cewski fot. Prohibita Wie Pan, \u017ce […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[9],"tags":[16,53,81],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/78497"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=78497"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/78497\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=78497"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=78497"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=78497"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}