{"id":7830,"date":"2009-03-18T09:06:25","date_gmt":"2009-03-18T14:06:25","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=7830"},"modified":"2009-03-18T09:06:25","modified_gmt":"2009-03-18T14:06:25","slug":"kaczka-homeopatyczna","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=7830","title":{"rendered":"Kaczka homeopatyczna"},"content":{"rendered":"<p><span> <\/span>Homeopatia stoi w sprzeczno\u015bci z ca\u0142\u0105 wiedz\u0105, jak\u0105 w ci\u0105gu ostatnich stu kilkudziesi\u0119ciu lat pozyskali\u015bmy na temat biologii i funkcjonowania cia\u0142a cz\u0142owieka. A wiara w \u015brodki homeopatyczne mo\u017ce by\u0107 niebezpieczna dla zdrowia.<\/p>\r\n\r\n<p class=\"MsoNormal\"><span> <\/span>Wiosenna grypa szaleje w Polsce. Zakatarzeni, rozbici, gor\u0105czkuj\u0105cy ruszyli\u015bmy do lekarzy. I wielu z nas otrzyma\u0142o recepty na bia\u0142e granulki do trzymania pod j\u0119zykiem czy cudowne kropelki. Na specyfiki homeopatyczne. Czyli takie, kt\u00f3re nie przesz\u0142y wiarygodnych bada\u0144 klinicznych. Nie wiadomo nawet, czy zawarte s\u0105 w nich jakiekolwiek substancje lecznicze. Cho\u0107 zap\u0142acili\u015bmy za nie grube pieni\u0105dze &#8211; wcale nie musz\u0105 by\u0107 skuteczne.<\/p>\r\n\r\n<p class=\"MsoNormal\"><strong>Chory nie jest ekspertem <\/strong><\/p>\r\n\r\n<p class=\"MsoNormal\"><span> <\/span>W czasach, kiedy koncerny farmaceutyczne p\u0142ac\u0105 chorym krociowe odszkodowania za to, \u017ce w trakcie bada\u0144 nie dopilnowa\u0142y procedur albo ukry\u0142y istnienie efekt\u00f3w ubocznych lek\u00f3w, zakrawa to na skandal. Trudno w to uwierzy\u0107, ale w XXI wieku znachorstwo zosta\u0142o postawione na r\u00f3wni z medycyn\u0105. W \u015bwietle obowi\u0105zuj\u0105cego prawa lekiem jest zar\u00f3wno najnowszy \u015brodek na raka, jak i fiolka cukrowych tabletek o niesprawdzonym dzia\u0142aniu.<\/p>\r\n\r\n<p class=\"MsoNormal\">&#8211; Mo\u017cemy si\u0119 z tym zgadza\u0107 albo nie, ale w \u015bwietle obowi\u0105zuj\u0105cego w ca\u0142ej Wsp\u00f3lnocie Europejskiej, w tym oczywi\u015bcie i w Polsce prawa preparaty stosowane w homeopatii, kt\u00f3re pomy\u015blnie przesz\u0142y proces rejestracyjny, s\u0105 produktami leczniczymi o podobnym statusie jak leki syntetyczne, na przyk\u0142ad leki onkologiczne czy kardiologiczne &#8211; m\u00f3wi dr Wojciech \u0141uszczyna, rzecznik Urz\u0119du Rejestracji Produkt\u00f3w Leczniczych, Wyrob\u00f3w Medycznych i Produkt\u00f3w Biob\u00f3jczych.<\/p>\r\n\r\n<p class=\"MsoNormal\"><span> <\/span>Obowi\u0105zuj\u0105cy system sankcjonuje wi\u0119c oszukiwanie pacjenta, kt\u00f3ry nie musi by\u0107 przecie\u017c ekspertem w dziedzinie farmakologii. Zwolennicy homeopatii twierdz\u0105, \u017ce ich specyfiki nie szkodz\u0105, a jedynie pobudzaj\u0105 organizm do walki z chorob\u0105. To tak\u017ce oszustwo, bo nie ma \u017cadnych dowod\u00f3w na to, \u017ce owo pobudzenie w og\u00f3le mia\u0142o miejsce. Gdy w gr\u0119 wchodzi zwyk\u0142e przezi\u0119bienie, stosowanie \u015brodk\u00f3w homeopatycznych nie musi by\u0107 szkodliwe. Tragedia zaczyna si\u0119 w\u00f3wczas, gdy choroba jest powa\u017cniejsza &#8211; wielu homeopat\u00f3w czuje si\u0119 uprawnionych do leczenia takich schorze\u0144 jak nowotwory czy AIDS. W takich przypadkach rezygnacja ze sprawdzonych terapii oznacza \u015bmier\u0107 cz\u0142owieka.<\/p>\r\n\r\n<p class=\"MsoNormal\"><span> <\/span>Przy rejestracji wi\u0119kszo\u015bci \u015brodk\u00f3w homeopatycznych zgodnie z prawem unijnym trzeba <strong>jedynie udowodni\u0107 ich nieszkodliwo\u015b\u0107<\/strong> <em>(w praktyce nawet tego dla wi\u0119kszo\u015bci preparat\u00f3w si\u0119 nie przedstawia).<\/em> Natomiast <em>udowodnienie skuteczno\u015bci nie jest wymagane<\/em>. <em>To zdumiewaj\u0105ce, \u017ce w XXI wieku istnieje taka regulacja. Jest oczywiste, \u017ce substancja zarejestrowana jako lek musi by\u0107 skuteczna. Inaczej oznacza to, \u017ce stosujemy w praktyce \u015brodek bezwarto\u015bciowy<\/em> &#8211; m\u00f3wi dr Konstanty Radziwi\u0142\u0142, prezes Naczelnej Rady Lekarskiej.<\/p>\r\n\r\n<p class=\"MsoNormal\"><strong>Nadu\u017cycie zaufania <\/strong><\/p>\r\n\r\n<p class=\"MsoNormal\"><span> <\/span>Jest tak\u017ce osobna kategoria homeopatycznych \u015brodk\u00f3w dedykowanych (czyli przeznaczonych do leczenia konkretnych schorze\u0144), kt\u00f3rych producenci musz\u0105 wykaza\u0107 przy rejestracji istnienie stosownej literatury na ich temat, ale mog\u0105 to by\u0107 publikacje w czasopismach bran\u017cowych. <em>&#8211; Wystarczy, \u017ce jaki\u015b homeopata na podstawie jednostkowego przypadku opisze, \u017ce ten \u015brodek komu\u015b pom\u00f3g\u0142 i to wystarcza naszym w\u0142adzom do zarejestrowania tego pseudoleku &#8211;<\/em> m\u00f3wi prof. Andrzej Gregosiewicz z Uniwersytetu Medycznego w Lublinie. W ten spos\u00f3b dopuszczono w Polsce do obrotu blisko <strong><em>6 tysi\u0119cy produkt\u00f3w homeopatycznych<\/em><\/strong>, podczas gdy ameryka\u0144ska agencja ds. \u017cywno\u015bci i lekarstw (<em>FDA Food and Drug Administration<\/em>) odebra\u0142a ostatni certyfikat produktowi homeopatycznemu 40 lat temu i od tego czasu nie przyznaje im certyfikat\u00f3w.<\/p>\r\n\r\n<p class=\"MsoNormal\"><span> <\/span>W Polsce \u015brodki homeopatyczne s\u0105 popularne. Z przeprowadzonego przez TNS OBOP w 2006 roku chyba jedynego na ich temat sonda\u017cu wynika, \u017ce 81 procent Polak\u00f3w o nich s\u0142ysza\u0142a. Natomiast 47 procent wie o nich du\u017co lub troch\u0119, a 30 procent u\u017cywa. Jak jednak pokazuj\u0105 do\u015bwiadczenia zachodnioeuropejskie, tak naprawd\u0119 ludzie nie maj\u0105 o nich poj\u0119cia. &#8211; <strong><em>S\u0105 mylone z zio\u0142ami<\/em><\/strong>. Chocia\u017c dzia\u0142anie wielu zi\u00f3\u0142 jest pod wzgl\u0119dem medycznym nie do ko\u0144ca udowodnione, s\u0105 one w przeciwie\u0144stwie do \u015brodk\u00f3w homeopatycznych wiarygodne pod wzgl\u0119dem naukowym &#8211; twierdzi prof. Michael Baum, emerytowany brytyjski chirurg z University College London.<\/p>\r\n\r\n<p class=\"MsoNormal\"><span> <\/span><em>&#8211; My\u015bl\u0119, \u017ce znaczna cz\u0119\u015b\u0107 pacjent\u00f3w w og\u00f3le sobie nie zdaje sprawy z tego, czym s\u0105 te specyfiki. P\u00f3\u0142 biedy, jak si\u0119gaj\u0105 po nie za rad\u0105 osoby, kt\u00f3ra nie ma wykszta\u0142cenia medycznego. Natomiast je\u015bli takie leczenie proponuje lekarz, oznacza to, \u017ce ten pacjent jest dezinformowany, nast\u0119puje nadu\u017cycie jego zaufania<\/em> &#8211; m\u00f3wi dr Radziwi\u0142\u0142.<\/p>\r\n\r\n<p class=\"MsoNormal\"><span> <\/span>Za\u017cywanie \u015brodk\u00f3w homeopatycznych mo\u017ce by\u0107 niebezpieczne dla zdrowia. Zw\u0142aszcza wtedy, gdy ich podawanie op\u00f3\u017ania lub wr\u0119cz zast\u0119puje normalne leczenie. Najwi\u0119cej na temat takich dramat\u00f3w mog\u0105 powiedzie\u0107 onkolodzy, kt\u00f3rzy obserwuj\u0105 jak na przyk\u0142ad chorzy przerywaj\u0105 chemioterapi\u0119 i udaj\u0105 si\u0119 na leczenie do homeopaty.<\/p>\r\n\r\n<p class=\"MsoNormal\"><span> <\/span>\u015arodki homeopatyczne s\u0105 zapisywane przez niekt\u00f3rych lekarzy tak\u017ce na mniej powa\u017cne schorzenia, od alergii pocz\u0105wszy, na przezi\u0119bieniu sko\u0144czywszy. Ich stosowanie budzi jednak sprzeciw Naczelnej Rady Lekarskiej, kt\u00f3ra w zesz\u0142ym roku wyda\u0142a o\u015bwiadczenie stwierdzaj\u0105ce, i\u017c takie dzia\u0142ania stoj\u0105 w sprzeczno\u015bci z artyku\u0142em 57 kodeksu etyki lekarskiej. G\u0142osi on, \u017ce lekarz nie mo\u017ce si\u0119 pos\u0142ugiwa\u0107 specyfikami, kt\u00f3rych wiarygodno\u015b\u0107 nie zosta\u0142a zweryfikowana naukowo.<\/p>\r\n\r\n<p class=\"MsoNormal\"><strong>Lek bez leku <\/strong><\/p>\r\n\r\n<p class=\"MsoNormal\"><span> <\/span>Czym zatem jest homeopatia? W jej przypadku trudno m\u00f3wi\u0107 o nauce, a raczej o filozofii. <em>&#8222;Homeopatia jest terapi\u0105 systemow\u0105 &#8211; \u015brodki, jakimi si\u0119 pos\u0142uguje, nie dzia\u0142aj\u0105 bezpo\u015brednio na przyczyny (np. bakterie, wirusy, toksyny), ale w specyficzny spos\u00f3b pobudzaj\u0105 mechanizmy regulacyjne i uk\u0142ad odporno\u015bciowy organizmu&#8221; &#8211;<\/em> napisa\u0142 niedawno na \u0142amach &#8222;Homeopatii praktycznej&#8221; prof. Marcin Molski z Uniwersytetu Adama Mickiewicza w Poznaniu. Wed\u0142ug polskiego naukowca leczenie <em>&#8222;polega na wspomaganiu organizmu w przywracaniu stanu r\u00f3wnowagi.&#8221; <\/em><\/p>\r\n\r\n<p class=\"MsoNormal\"><span> <\/span>Przy tych za\u0142o\u017ceniach trudno wi\u0119c podawa\u0107 \u015brodki homeopatyczne komu\u015b, kto cierpi na powa\u017cn\u0105 chorob\u0119. Homeopatia nie zajmuje si\u0119 bowiem rzeczywistymi ich przyczynami. <strong>Stoi wi\u0119c w sprzeczno\u015bci z ca\u0142\u0105 wiedz\u0105, jak\u0105 w ci\u0105gu ostatnich stu kilkudziesi\u0119ciu lat pozyskali\u015bmy na temat biologii i funkcjonowania cia\u0142a cz\u0142owieka. Na temat bakterii, wirus\u00f3w, czynnik\u00f3w chorobotw\u00f3rczych. <\/strong><\/p>\r\n\r\n<p class=\"MsoNormal\"><span> <\/span>Wa\u017cn\u0105 w homeopatii zasad\u0105 jest tzw. dynamizowanie roztwor\u00f3w. Proces ten polega na energicznym wstrz\u0105saniu roztworu pomi\u0119dzy kolejnymi rozcie\u0144czeniami. Na koniec powstaje p\u0142yn, w kt\u00f3rym zawarto\u015b\u0107 rzekomego medykamentu jest praktycznie \u017cadna. Na przyk\u0142ad w reklamowanym obecnie specyfiku na przezi\u0119bienie &#8211; <strong><em>oscillococcinum<\/em><\/strong> &#8211; substancj\u0119 wyj\u015bciow\u0105, czyli ekstrakt z w\u0105troby i serca dzikiej kaczki, rozcie\u0144cza si\u0119 tak bardzo, \u017ce szansa trafienia na jedn\u0105 &#8222;aktywn\u0105 terapeutycznie kacz\u0105 moleku\u0142\u0119&#8221; wynosi <strong>1:10<sup>400<\/sup><\/strong>. &#8211; <em>Oznacza to, \u017ce z punktu widzenia \u015bci\u015ble chemicznego wi\u0119kszo\u015b\u0107 produkt\u00f3w homeopatycznych nie zawiera substancji, kt\u00f3ra jest wymieniona w ich sk\u0142adzie &#8211;<\/em> m\u00f3wi dr Radziwi\u0142\u0142.<\/p>\r\n\r\n<p class=\"MsoNormal\"><span> <\/span>Z uwagi na tak wielkie rozcie\u0144czenia homeopaci wymy\u015blili poj\u0119cie tzw. <em>pami\u0119ci wody<\/em>, kt\u00f3ra ma rzekomo odwzorowywa\u0107 rozpuszczone w niej substancje. Jednak jak na razie nikt nie udowodni\u0142, \u017ce takie zjawisko w og\u00f3le istnieje.<\/p>\r\n\r\n<p class=\"MsoNormal\"><span> <\/span>W 2003 roku na \u0142amach czasopisma &#8222;Physica A&#8221; ukaza\u0142a si\u0119 publikacja Szwajcara prof. Louisa Reya, z kt\u00f3rej wynika\u0142o, \u017ce poddane wstrz\u0105saniu niekt\u00f3re bardzo rozcie\u0144czone roztwory po zamro\u017ceniu zmieniaj\u0105 si\u0119 w stosunku do sytuacji wyj\u015bciowej. Wed\u0142ug prof. Martin Chaplin z London South Bank University wi\u0119kszo\u015b\u0107 wi\u0105za\u0144 wodorowych wody zmienia si\u0119 jednak, kiedy ona zamarza. Poniewa\u017c od czasu tamtej publikacji min\u0119\u0142o ju\u017c kilka lat, a na temat kolejnych wybitnych osi\u0105gni\u0119\u0107 Szwajcara milcz\u0105 \u015bwiatowe serwisy naukowe, mo\u017cna przypuszcza\u0107, \u017ce <strong><em>&#8222;pami\u0119\u0107 wody&#8221; tak jak zimna fuzja pozostanie na wieki jednym z najwi\u0119kszych humbug\u00f3w wsp\u00f3\u0142czesnej nauki<\/em><\/strong>.<\/p>\r\n\r\n<p class=\"MsoNormal\"><strong>\u015arodki nieskuteczne <\/strong><\/p>\r\n\r\n<p class=\"MsoNormal\"><span> <\/span>Firmom wytwarzaj\u0105cym \u015brodki homeopatyczne bardzo zale\u017cy na uwiarygodnieniu skuteczno\u015bci ich produkt\u00f3w, bo zarabiaj\u0105 na nich gigantyczne pieni\u0105dze. Jak w 1997 poda\u0142 Dan McGraw na \u0142amach <em>&#8222;U. S. News &amp; World<\/em>&#8222;, z jednej dzikiej kaczki mo\u017cna zrobi\u0107 <strong><em>oscillococcinum<\/em><\/strong> za ok. 20 milion\u00f3w dolar\u00f3w. Nic zatem dziwnego, \u017ce koncerny te staraj\u0105 si\u0119 bada\u0107 swoje medykamenty wed\u0142ug procedur przyj\u0119tych dla lek\u00f3w.<\/p>\r\n\r\n<p class=\"MsoNormal\"><span> <\/span>O tym, jaka jest realna warto\u015b\u0107 tych test\u00f3w, najlepiej \u015bwiadczy raport opublikowany na \u0142amach &#8222;Lancetu&#8221; w 2005 roku. Dokument ten zawiera\u0142 ocen\u0119 110 bada\u0144 z wykorzystaniem \u015brodk\u00f3w homeopatycznych oraz tak\u0105 sam\u0105 liczb\u0119 test\u00f3w z u\u017cyciem lek\u00f3w. Autorzy artyku\u0142u w &#8222;Lancecie&#8221; stwierdzili, \u017ce w analizowanych pracach niewiele znale\u017ali dowod\u00f3w na skuteczno\u015b\u0107 specyfik\u00f3w homeopatycznych, w przeciwie\u0144stwie do konwencjonalnych metod leczenia, kt\u00f3rych dzia\u0142anie znajdowa\u0142o potwierdzenie w wynikach bada\u0144. &#8211; Merytoryczna dyskusja z homeopatami nie ma sensu, gdy\u017c przedstawiane przez nich argumenty nie maj\u0105 nic wsp\u00f3lnego z medycyn\u0105 opart\u0105 na dowodach. Ich jedyn\u0105 broni\u0105 s\u0105 pr\u00f3by dyskredytowania os\u00f3b (tak\u017ce na drodze s\u0105dowej) wypowiadaj\u0105cych si\u0119 krytycznie o homeopatii, a zw\u0142aszcza o producentach tych paralek\u00f3w &#8211; m\u00f3wi prof. Gregosiewicz.<\/p>\r\n\r\n<p class=\"MsoNormal\"><span> <\/span>Na szcz\u0119\u015bcie w Polsce mimo prawa stawiaj\u0105cego \u015brodki homeopatyczne na r\u00f3wni z lekami ludzie coraz cz\u0119\u015bciej zdaj\u0105 sobie spraw\u0119, czym tak naprawd\u0119 jest homeopatia. Dok\u0142adnie rok temu Komisja Etyki Reklamy wyda\u0142a s\u0142ynne orzeczenie w sprawie reklamy telewizyjnej <em>oscillococcinum<\/em>. Skarga wniesiona przez konsumenta dotyczy\u0142a s\u0142\u00f3w padaj\u0105cych w spocie, z kt\u00f3rych wynika\u0142o, \u017ce \u015brodek ten skutecznie leczy gryp\u0119 i przezi\u0119bienie. Tymczasem <strong><em>&#8222;producent leku nigdy nie dostarczy\u0142 wiarygodnych i niepodwa\u017calnych wynik\u00f3w bada\u0144, kt\u00f3re potwierdza\u0142yby skuteczno\u015b\u0107 tego preparatu&#8221;.<\/em><\/strong><\/p>\r\n\r\n<p class=\"MsoNormal\"><span> <\/span>Zesp\u00f3\u0142 orzekaj\u0105cy Komisji Etyki Reklamy przyzna\u0142 skar\u017c\u0105cemu racj\u0119. Uzna\u0142, \u017ce reklama produktu wykorzystuje brak do\u015bwiadczenia i wiedzy konsument\u00f3w na temat sk\u0142adu oraz w\u0142a\u015bciwo\u015bci tego specyfiku. Na dodatek stwierdzi\u0142, i\u017c przedstawiona przez producenta <em>oscillococcinum<\/em> bibliografia na temat bada\u0144 klinicznych nie jest wystarczaj\u0105ca, by uzna\u0107, \u017ce \u015brodek ten skutecznie zwalcza gryp\u0119.<\/p>\r\n\r\n<p class=\"MsoNormal\"><span> <\/span>Jednak dla polskiej medycyny jeszcze bardziej znacz\u0105cy jest prawomocny wyrok S\u0105du Okr\u0119gowego w Warszawie, jaki zapad\u0142 w marcu 2008 roku. Zako\u0144czy\u0142 on spraw\u0119 pozwu o naruszenie d\u00f3br osobistych, jaki wnios\u0142a Izba Gospodarcza Farmacja Polska przeciwko prof. Gregosiewiczowi. Pow\u00f3d poczu\u0142 si\u0119 dotkni\u0119ty tre\u015bci\u0105 raportu: <strong><em>&#8222;Homeopatia. Najwi\u0119ksze oszustwo w dziejach medycyny?&#8221; <\/em><\/strong>opublikowanego na \u0142amach czasopisma &#8222;S\u0142u\u017cba Zdrowia&#8221;. W raporcie tym lubelski naukowiec dowodzi\u0142, \u017ce homeopatia jest oszustwem, a leki homeopatyczne dzia\u0142aj\u0105 po prostu jak <em>placebo<\/em>.<\/p>\r\n\r\n<p class=\"MsoNormal\"><span> <\/span>S\u0105d oddali\u0142 pozew, uznaj\u0105c tym samym argumenty prof. Gregosiewicza za przekonuj\u0105ce. &#8211; Ten bezprecedensowy w Europie wyrok powinien sk\u0142oni\u0107 polskie w\u0142adze publiczne do zastanowienia si\u0119 nad miejscem homeopatii w polskim lecznictwie. A tak\u017ce nad kompetencjami prezesa Urz\u0119du Rejestracji Lek\u00f3w, kt\u00f3ry zezwoli\u0142 na dystrybucj\u0119 w aptekach tysi\u0119cy tych pseudolek\u00f3w, kojarzonych przez zwyk\u0142ych ludzi z prawdziw\u0105 medycyn\u0105 &#8211; m\u00f3wi Gregosiewicz.<\/p>\r\n\r\n<p class=\"MsoNormal\"><span> <\/span>Specyfiki homeopatyczne s\u0105 powszechnie dost\u0119pne, ale ich stosowanie nie jest przymusem. &#8211; Prawo jest prawem, takie leki s\u0105 dopuszczone do obrotu. Jednak w swojej praktyce lekarz powinien u\u017cywa\u0107 tego, co skuteczne, bezpieczne i potwierdzone naukowo, a nie wszystkiego, co jest dost\u0119pne na rynku. I nie powinien tak\u017ce nara\u017ca\u0107 chorego na nieuzasadnione wydatki &#8211; dodaje dr Radziwi\u0142\u0142.<\/p>\r\n\r\n<p class=\"MsoNormal\"><strong>Lepsza herbata z miodem <\/strong><\/p>\r\n\r\n<p class=\"MsoNormal\"><span> <\/span>Firmom produkuj\u0105cym specyfiki homeopatyczne uda\u0142a si\u0119 rzecz niebywa\u0142a &#8211; wciskaj\u0105 ludziom \u0142adnie opakowane <em>placebo<\/em>, wmawiaj\u0105c, \u017ce ono dzia\u0142a. A niekt\u00f3rzy pacjenci, widz\u0105c kolorowy, powa\u017cnie wygl\u0105daj\u0105cy kartonik, tak bardzo chc\u0105 wierzy\u0107 w uzdrawiaj\u0105c\u0105 moc zawartego w nim specyfiku, \u017ce zdrowiej\u0105. Nie od dzi\u015b jednak wiadomo, ze autosugestia ma wielk\u0105 si\u0142\u0119.<\/p>\r\n\r\n<p class=\"MsoNormal\"><span> <\/span>Co zatem mo\u017cna poradzi\u0107 osobie, kt\u00f3r\u0105 w\u0142a\u015bnie zaczyna \u0142ama\u0107 w ko\u015bciach i ma gor\u0105czk\u0119? Zamiast specyfiku homeopatycznego <strong>lepiej napi\u0107 si\u0119 herbaty z miodem.<\/strong> Wed\u0142ug polskiego (i europejskiego) prawa nie mo\u017cna go wprawdzie nazwa\u0107 lekiem, ale badania wykazuj\u0105, \u017ce jest dobry na wszystko, od grypy po ci\u0119\u017ckie zaka\u017cenia bakteryjne.<\/p>\r\n\r\n<p class=\"MsoNormal\"><strong><em>Anna Piotrowska <\/em><\/strong><\/p>\r\n\r\n<p class=\"MsoNormal\"><em>Autorka jest publicystk\u0105 specjalizuj\u0105c\u0105 si\u0119 w tematyce naukowej. Publikowa\u0142a m.in. w &#8222;Wiedzy i \u0179yciu&#8221;, &#8222;Fokusie&#8221;, &#8222;Wprost&#8221;, &#8222;Newsweeku Polska&#8221; oraz w &#8222;Dzienniku&#8221;.<\/em><\/p>\r\n\r\n<p class=\"MsoNormal\">\u0179r\u00f3d\u0142o: <a href=\"http:\/\/www.rp.pl\/artykul\/276884.html\" target=\"_blank\">Rzeczpospolita<\/a><\/p>\r\n\r\n<p class=\"MsoNormal\">Za: <a href=\"http:\/\/dakowski.pl\/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=1036&amp;Itemid=53\" target=\"_blank\">dakowski.pl<\/a><\/p>\r\n\r\n<p class=\"MsoNormal\">\u00a0<\/p>\r\n\r\n<p class=\"MsoNormal\"><strong>S\u0141UCHAJ R\u00d3WNIE\u017b:<\/strong><\/p>\r\n\r\n\r\n<ul>\r\n\t\t<li><strong><a href=\"http:\/\/www.radiomaryja.pl\/audycje.php?id=11116\">Zaw\u00f3d &#8211; wr\u00f3\u017cbita (2009-03-10) Autor: dr Hanna Karp &#8211; religiolog, medioznawca<\/a> <span>[Radio Maryja, Rozmowy niedoko\u0144czone]<\/span><\/strong><\/li>\r\n<\/ul>\r\n<h2><br \/>\r\n<\/h2>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Homeopatia stoi w sprzeczno\u015bci z ca\u0142\u0105 wiedz\u0105, jak\u0105 w ci\u0105gu ostatnich stu kilkudziesi\u0119ciu lat pozyskali\u015bmy na temat biologii i funkcjonowania cia\u0142a cz\u0142owieka. A wiara w \u015brodki homeopatyczne mo\u017ce by\u0107 niebezpieczna dla zdrowia. Wiosenna grypa szaleje w Polsce. Zakatarzeni, rozbici, gor\u0105czkuj\u0105cy ruszyli\u015bmy do lekarzy. I wielu z nas otrzyma\u0142o recepty na bia\u0142e granulki do trzymania pod [&hellip;]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[9],"tags":[105],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7830"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=7830"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7830\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=7830"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=7830"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=7830"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}