{"id":78078,"date":"2014-11-28T08:49:32","date_gmt":"2014-11-28T13:49:32","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=78078"},"modified":"2015-03-05T11:18:39","modified_gmt":"2015-03-05T16:18:39","slug":"zasypujac-liturgiczna-przepasc","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=78078","title":{"rendered":"Zasypuj\u0105c liturgiczn\u0105 przepa\u015b\u0107"},"content":{"rendered":"

Tridentiny nie zna\u0142em i bezwiednie wch\u0142on\u0105\u0142em przychodz\u0105cy z wielu stron przekaz, \u017ce dawniej we Mszy \u015bwi\u0119tej wszystko by\u0142o nie tak, ale reforma to naprawi\u0142a. Zmiana perspektywy zacz\u0119\u0142a si\u0119 od studi\u00f3w liturgicznych na rzymskim \u201eAnselmianum\u201d<\/em> <\/strong>– m\u00f3wi dla portalu PCh24.pl ks. dr Maciej Zachara MIC, ojciec duchowny WSD Ksi\u0119\u017cy Marian\u00f3w i wyk\u0142adowca w Kolegium OO. Dominikan\u00f3w w Krakowie.
<\/strong><\/p>\r\n

Jest Ksi\u0105dz jednym z najbardziej znanych szerokiemu gronu wiernych liturgist\u00f3w, szczeg\u00f3lnie poprzez swoj\u0105 cenn\u0105 dzia\u0142alno\u015b\u0107 blogersk\u0105. Kiedy Ksi\u0105dz zainteresowa\u0142 si\u0119 bardziej liturgi\u0105 i faktycznie doceni\u0142, \u017ce jest ona \u017ar\u00f3d\u0142em i szczytem \u017cycia chrze\u015bcija\u0144skiego?<\/strong><\/p>\r\n

W pewnym sensie jakie\u015b wyczucie liturgiczne mia\u0142em ju\u017c od dziecka. Mam to szcz\u0119\u015bcie, \u017ce urodzi\u0142em si\u0119 w rodzinie katolickiej i od najm\u0142odszych lat by\u0142em prowadzony na Msz\u0119 \u015bwi\u0119t\u0105. Wcze\u015bnie mia\u0142em sw\u00f3j mszalik z tekstem liturgii i \u015bledzi\u0142em uwa\u017cnie teksty. Pami\u0119tam, jak gdzie\u015b ko\u0142o III klasy podstaw\u00f3wki rozmawia\u0142em z moim starszym bratem o Kanonie Rzymskim i zgadzali\u015bmy si\u0119, \u017ce jest on znacznie pi\u0119kniejszy i uroczystszy od Drugiej Modlitwy eucharystycznej. Tak wi\u0119c jaka\u015b smyka\u0142ka w tym kierunku by\u0142a. Ale powiem teraz co\u015b, co dla bardziej tradycyjnie nastawionych u\u017cytkownik\u00f3w portalu b\u0119dzie raczej zaskakuj\u0105ce i mo\u017ce trudne do przyj\u0119cia. Docenienie liturgii jako szczytu i \u017ar\u00f3d\u0142a zawdzi\u0119czam w bardzo du\u017cym stopniu Drodze Neokatechumenalnej, z kt\u00f3r\u0105 zetkn\u0105\u0142em si\u0119 w swojej rodzinnej parafii jeszcze w moich latach szkolnych.<\/p>\r\n

Duch wieje, k\u0119dy chce.<\/strong><\/p>\r\n

Nie chc\u0119 w tym miejscu wchodzi\u0107 w dyskusje o szczeg\u00f3\u0142ach tak zwanej liturgii neokatechumenalnej. Jedynie w zgodzie z prawd\u0105 musz\u0119 powiedzie\u0107, \u017ce to dzi\u0119ki tej formacji odkry\u0142em liturgi\u0119 jako miejsce, w kt\u00f3rym si\u0119 uobecnia misterium zbawienia, a zatem jako rzeczywisto\u015b\u0107 egzystencjalnie bardzo wa\u017cn\u0105, wr\u0119cz kwesti\u0119 \u017cycia lub \u015bmierci.<\/p>\r\n

Czy naukowe zajmowanie si\u0119 liturgik\u0105 pomaga, czy mo\u017ce przeszkadza w kap\u0142a\u0144skiej pobo\u017cno\u015bci podczas Mszy \u015bwi\u0119tej?<\/strong><\/p>\r\n

Wydaje mi si\u0119, \u017ce nauka sama przez si\u0119 ani nie pomaga ani nie przeszkadza. Ona jest pewnym narz\u0119dziem, kt\u00f3re kto\u015b mo\u017ce wykorzysta\u0107 dobrze lub \u017ale, wzgl\u0119dnie wcale go nie wykorzysta\u0107. Je\u015bli kto\u015b nie zintergruje swej pracy naukowej z osobistym \u017cyciem wiary, to b\u0119dzie m\u00f3g\u0142 np. kompetentnie rozprawia\u0107 na temat epiklezy eucharystycznej, b\u0119d\u0105c w swoim \u017cyciu zupe\u0142nie niewra\u017cliwym na dzia\u0142anie Ducha \u015awi\u0119tego. Co\u015b takiego jest mo\u017cliwe zreszt\u0105 w ka\u017cdej dziedzinie teologii, nie tylko w liturgice.<\/p>\r\n

Sw\u00f3j blog na portalu liturgia.pl zatytu\u0142owa\u0142 Ksi\u0105dz \u201eZasypywanie przepa\u015bci\u201d. \u015amiem przypuszcza\u0107, \u017ce owa przepa\u015b\u0107, kt\u00f3ra winna by\u0107 zasypana, znajduje si\u0119 mi\u0119dzy \u201ezwolennikami\u201d Mszy posoborowej a wiernymi przywi\u0105zanymi do tradycyjnej liturgii?<\/strong><\/p>\r\n

Jak to si\u0119 m\u00f3wi po \u0142acinie: \u201enon solum, sed etiam\u201d (nie tylko, lecz tak\u017ce). Wyja\u015bni\u0142em to zreszt\u0105 w swoim pierwszym wpisie blogowym. Inspiracj\u0119 wzi\u0105\u0142em z ksi\u0105\u017cki \u015b.p. o. Paw\u0142a Sczanieckiego \u201eMsza po staremu si\u0119 odprawia\u201d, gdzie zaraz na pocz\u0105tku napisa\u0142 on, \u017ce konstytucja Sacrosanctum concilium<\/em> wykopa\u0142a przepa\u015b\u0107 mi\u0119dzy dawnym a nowym sposobem celebracji Mszy. A pisa\u0142 to jeszcze przed promulgacj\u0105 Msza\u0142u Paw\u0142a VI. Rzeczywi\u015bcie wi\u0119c owo \u201ezasypywanie przepa\u015bci\u201d dotyczy w du\u017cej mierze kwestii wzajemnej relacji obu form rytu rzymskiego, ale nie tylko.<\/p>\r\n

Czy Ksi\u0105dz od pocz\u0105tku by\u0142 nastawiony do Mszy \u201etrydenckiej\u201d w podobny spos\u00f3b jak teraz, czy mo\u017ce dosz\u0142o u Ksi\u0119dza do zwrotu i \u0142askawszego spojrzenia na tradycyjn\u0105 liturgi\u0119?<\/strong><\/p>\r\n

Nie, nie od pocz\u0105tku. Moje \u015bwiadome uczestnictwo we Mszy \u015bwi\u0119tej by\u0142o zwi\u0105zane wy\u0142\u0105cznie z novus ordo<\/em>, Tridentiny nie zna\u0142em i bezwiednie wch\u0142on\u0105\u0142em przychodz\u0105cy z wielu stron przekaz, \u017ce dawniej we Mszy \u015bwi\u0119tej wszystko by\u0142o nie tak, ale reforma to naprawi\u0142a. Zmiana perspektywy zacz\u0119\u0142a si\u0119 od studi\u00f3w liturgicznych na rzymskim \u201eAnselmianum\u201d. Takim pierwszym momentem by\u0142a analiza por\u00f3wnawcza cz\u0119\u015bci sta\u0142ych Mszy \u015bwi\u0119tej w Mszale \u015bw. Piusa V i b\u0142. Paw\u0142a VI, w ramach \u0107wicze\u0144 do wyk\u0142adu o ksi\u0119gach liturgicznych, zaraz w pierwszym semestrze studi\u00f3w. Wtedy po raz pierwszy wzi\u0105\u0142em do r\u0119ki Msza\u0142 \u201etrydencki\u201d i wczyta\u0142em si\u0119 w jego modlitwy oraz rubryki. Po raz pierwszy przelecia\u0142a w\u00f3wczas przez g\u0142ow\u0119 my\u015bl, \u017ce dobrze by\u0142oby kiedy\u015b odprawi\u0107 Msz\u0119 \u015bwi\u0119t\u0105 wed\u0142ug tego Msza\u0142u. My\u015bl ta wprawdzie szybko ulecia\u0142a, ale ziarenko zosta\u0142o zasiane.<\/p>\r\n

Bardzo wa\u017cn\u0105 rol\u0119 odegra\u0142 tu w moim \u017cyciu jeden z profesor\u00f3w \u201eAnselmianum\u201d, o. Cassian Folsom, ameryka\u0144ski benedyktyn. To on prowadzi\u0142 wyk\u0142ad o ksi\u0119gach liturgicznych, zadaj\u0105c \u0107wiczenia wdra\u017caj\u0105ce nas do pracy \u017ar\u00f3d\u0142owej. Potem, na drugim roku, chodzi\u0142em jeszcze na jego wyk\u0142ad dodatkowy \u201eHistoria Msza\u0142u Rzymskiego\u201d i na seminarium \u201eHistoria i rozw\u00f3j ordo missae. Badanie \u017ar\u00f3de\u0142\u201d.Przez te wszystkie wyk\u0142ady i seminaria pomaga\u0142 przezwyci\u0119\u017cy\u0107 to, co p\u00f3\u017aniej Benedykt XVI nazwa\u0142 \u201ehermeneutyk\u0105 zerwania\u201d. Dodam, \u017ce o. Cassian jest od jakiego\u015b czasu przeorem klasztoru benedykty\u0144skiego w Nursji, w kt\u00f3rym od pi\u0119ciu lat sprawuje si\u0119 liturgi\u0119 w obu formach rytu rzymskiego.<\/p>\r\n

Kiedy zatem odprawi\u0142 Ksi\u0105dz po raz pierwszy Msz\u0119 trydenck\u0105?<\/strong><\/p>\r\n

Nieco ponad cztery lata temu, pod koniec wrze\u015bnia 2010 roku. Uczci\u0142em to zreszt\u0105 osobnym wpisem blogowym. Ta \u201eprymicja\u201d by\u0142a w kaplicy maria\u0144skiego seminarium w Lublinie, asystowa\u0142 mi jeden ministrant, kt\u00f3ry w\u00f3wczas by\u0142 g\u0142\u00f3wnym ceremoniarzem na Mszach \u201etrydenckich\u201d w lubelskim ko\u015bciele na Staszica. A miesi\u0105c p\u00f3\u017aniej udzieli\u0142em pierwszego chrztu w dawnym rycie, to by\u0142 chrzest dziecka moich znajomych z J\u00f3zefowa ko\u0142o Warszawy. Wtedy te\u017c po raz pierwszy odprawi\u0142em Msz\u0119 niedzieln\u0105 z ludem.<\/p>\r\n

Sprawuje Ksi\u0105dz tak\u017ce liturgi\u0119 w rycie bizantyjsko-ruskim. Czy m\u00f3g\u0142by Ksi\u0105dz pokr\u00f3tce por\u00f3wna\u0107 Liturgi\u0119 \u015bw. Jana Chryzostoma i nadzwyczajn\u0105 form\u0119 rytu rzymskiego?<\/strong><\/p>\r\n

Jedno u\u015bci\u015blenie: wschodni\u0105 liturgi\u0119 sprawowa\u0142em w ramach pos\u0142ugi w neounickiej parafii w Kostom\u0142otach n. Bugiem, pomagaj\u0105c \u00f3wczesnemu proboszczowi, memu zakonnemu wsp\u00f3\u0142bratu \u015b.p. o. Romanowi Pi\u0119tce. Teraz ju\u017c bardzo rzadko mam okazj\u0119 odprawia\u0107 w tym obrz\u0105dku. A co do por\u00f3wnania, w jakim\u015b sensie s\u0105 to paralelne wobec siebie formy obrz\u0119dowe. S\u0105 to liturgie Rzymu i Bizancjum w tych formach, w jakich utrwali\u0142y si\u0119 one u schy\u0142ku \u015bredniowiecza jako efekt wielowiekowego rozwoju.<\/p>\r\n

Jest co\u015b pokrewnego w stylu obu celebracji, wskazuj\u0105cym na majestat i transcendencj\u0119 Boga, tak\u017ce poprzez wsp\u00f3lne zwr\u00f3cenie si\u0105 kap\u0142ana i wiernych versus orientem<\/em>. W obu rytach kap\u0142an przestrzega precyzyjnego i rozbudowanego ceremonia\u0142u, przez co ma on poczucie, \u017ce nie \u201eprowadzi\u201d liturgii, ale sam jest przez ni\u0105 prowadzony. Oczywi\u015bcie s\u0105 te\u017c r\u00f3\u017cnice. W rycie bizantyjskim niemo\u017cliwe jest co\u015b takiego jak \u201ecisza Kanonu\u201d w liturgii \u201etrydenckiej\u201d. Wprawdzie kap\u0142an te\u017c wypowiada szereg modlitw po cichu, ale w tym czasie \u015bpiewa ch\u00f3r, a po sko\u0144czeniu \u015bpiewu kap\u0142an natychmiast musi wej\u015b\u0107 z kolejn\u0105 modlitw\u0105 czy formu\u0142\u0105. Ceremonia\u0142 liturgii bizantyjskiej jest te\u017c bardziej rozbudowany, Rzym zawsze by\u0142 tu bardziej stonowany, zgodnie ze swoj\u0105 tradycyjn\u0105 sobrietas<\/em>.<\/p>\r\n

Jakie w Ksi\u0119dza opinii by\u0142y najwi\u0119ksze \u201egrzechy\u201d posoborowej reformy – albo jak z\u0142o\u015bliwi m\u00f3wi\u0105 \u201edeformy\u201d – liturgii?<\/strong><\/p>\r\n

Takiej z\u0142o\u015bliwo\u015bci radzi\u0142bym unika\u0107. M\u00f3wimy w ko\u0144cu o akcie ko\u015bcielnym, nie o prywatnej inicjatywie grupy ekspert\u00f3w, kt\u00f3rzy chcieli zrealizowa\u0107 swoje hobby. Potrzeba jakiej\u015b reformy by\u0142a w\u00f3wczas odczuwana do\u015b\u0107 szeroko. Na d\u0142ugo przed Vaticanum II \u015bw. Pius X napisa\u0142 w jednym z dokument\u00f3w, \u017ce liturgiczna budowla powinna by\u0107 \u201eoczyszczona ze smutnych przejaw\u00f3w starzenia si\u0119\u201d, na co potrzeba wiele czasu i wiele pracy. G\u0142\u00f3wne linie orientacyjne reformy, zawarte w soborowej konstytucji Sacrosanctum concilium<\/em>, s\u0105 bez zarzutu. Problem w tym, \u017ce kierownictwo Consilium<\/em> i wielu ekspert\u00f3w, pracuj\u0105c nad konkretnymi projektami, zbyt szybko i \u0142atwo uznawa\u0142o sporo dotychczasowych form obrz\u0119dowych za nieadekwatne dla tzw. wsp\u00f3\u0142czesnego cz\u0142owieka. Poza tym kwestia traktowania historii liturgii: sporo \u00f3wczesnych liturgist\u00f3w uznawa\u0142o okres do VIII w. za z\u0142oty okres liturgii rzymskiej, z dystansem traktuj\u0105c jej p\u00f3\u017aniejszy rozw\u00f3j po renesansie karoli\u0144skim jako nalecia\u0142o\u015bci, z kt\u00f3rych w miar\u0119 mo\u017cliwo\u015bci nale\u017cy liturgi\u0119 rzymsk\u0105 oczy\u015bci\u0107. Do tego dochodzi\u0142y jeszcze takie sprawy jak konflikt Consilium<\/em> z Kongregacj\u0105 Obrz\u0119d\u00f3w oraz poczucie presji czasu rodz\u0105ce po\u015bpiech. St\u0105d sporo decyzji zupe\u0142nie niekoniecznych, nie uzasadnionych wprost zaleceniami soborowymi, decyzji lepszych i gorszych. Gdy chodzi o Msz\u0119 \u015bwi\u0119t\u0105, za problematyczne uwa\u017cam zniesienie modlitw u stopni o\u0142tarza, zast\u0105pienie dawnych modlitw ofertoryjnych nowymi i zniesienie cz\u0119\u015bci modlitw i formu\u0142 w obrz\u0119dach komunijnych. Nie mam nic przeciwko nowym Modlitwom eucharystycznym, ale bardzo \u017ale si\u0119 sta\u0142o, \u017ce ich wprowadzenie odby\u0142o si\u0119 kosztem Kanonu rzymskiego; wprowadzaj\u0105c nowe Modlitwy nale\u017ca\u0142o odpowiednimi precyzyjnymi przepisami zabezpieczy\u0107 prymat Kanonu w praktyce liturgicznej.<\/p>\r\n

Du\u017ca dowolno\u015b\u0107 w doborze Modlitw eucharystycznych jest niezgodna z tradycj\u0105 obrz\u0105dk\u00f3w wschodnich, na kt\u00f3re przecie\u017c powo\u0142ywano si\u0119 przy podj\u0119ciu decyzji o wprowadzeniu nowych Modlitw obok Kanonu. Jeszcze gdy chodzi o Msza\u0142, za zupe\u0142nie niepotrzebne uwa\u017cam tak du\u017ce modyfikacje euchologii, skal\u0119 tych zmian ilustruje cykl moich wpis\u00f3w blogowych sprzed paru lat o kolektach niedzielnych i \u015bwi\u0105tecznych. No i sprawa ustawienia kap\u0142ana przy o\u0142tarzu podczas liturgii eucharystycznej, ustawienie versus populum<\/em> uwa\u017cam za b\u0142\u0105d. Z innych obrz\u0119d\u00f3w, za najs\u0142abszy uwa\u017cam posoborowy Obrz\u0119d chrztu dzieci<\/em> z mocno zubo\u017con\u0105 warstw\u0105 obrz\u0119dow\u0105, pozbawiony bardzo g\u0142\u0119bokiego dialogu wst\u0119pnego ze starego rytua\u0142u i z bardzo szcz\u0105tkowym akcentem egzorcystycznym – w kontek\u015bcie aktualnych atak\u00f3w na wiar\u0119 i ewidentnym wzro\u015bcie zagro\u017ce\u0144 duchowych taka redukcja jest bardzo niefortunna. Redaktorzy nowego rytua\u0142u chcieli przeciwdzia\u0142a\u0107 kryzysowi wiary w inny spos\u00f3b, w\u0142\u0105czaj\u0105c w kilku miejscach do obrz\u0119du napomnienia dla rodzic\u00f3w i chrzestnych o ich obowi\u0105zku przekazywania wiary dzieciom, ale w efekcie obrz\u0119d jest prze\u0142adowany do\u015b\u0107 moralizatorskim dydaktyzmem, kt\u00f3ry nie jest skuteczny. Zalecenie soborowe co do reformy Obrz\u0119du chrztu dzieci<\/em> mo\u017cna by\u0142o wykona\u0107 poprzez minimalne korekty rytua\u0142u dotychczasowego.<\/p>\r\n

Jak Ksi\u0105dz s\u0105dzi – uda si\u0119 zasypa\u0107 przepa\u015b\u0107? Jakie drogi mog\u0105 ku temu wie\u015b\u0107?<\/strong><\/p>\r\n

Drog\u0105 jest wsp\u00f3\u0142istnienie obu form rytu rzymskiego, co umo\u017cliwi\u0142 Benedykt XVI przez motu proprio Summorum Pontificum<\/em>. Odwo\u0142am si\u0119 jeszcze raz do mojego profesora, o. Folsoma. W jednym w wywiad\u00f3w por\u00f3wna\u0142 on obie formy rytu rzymskiego do dw\u00f3ch os\u00f3b r\u00f3\u017cnych kultur, kt\u00f3re je\u015bli przez d\u0142u\u017cszy czas b\u0119d\u0105 mieszka\u0107 blisko siebie, to b\u0119d\u0105 mog\u0142y z czasem si\u0119 zapozna\u0107 i zaprzyja\u017ani\u0107. Podoba mi si\u0119 to por\u00f3wnanie o. Cassiana, tylko lekko bym je zmodyfikowa\u0142. Powiedzia\u0142bym, \u017ce s\u0105 to jakby krewni, kt\u00f3rzy przez d\u0142ugi czas nie chcieli si\u0119 zna\u0107, a maj\u0105 teraz szans\u0119 odkry\u0107 i doceni\u0107 swoje pokrewie\u0144stwo. A jak to robi\u0107 w praktyce? Cho\u0107by tak jak w Nursji, gdzie liturgia jest sprawowana w obu formach rytu. Na gruncie polskim mamy krakowskie rekolekcje liturgiczne \u201eMysterium Fascinans\u201d, gdzie te\u017c s\u0105 obecne obie formy rytu rzymskiego. Pytanie do czego ma doprowadzi\u0107 to wsp\u00f3\u0142istnienie obu form, jest otwarte.<\/p>\r\n

Kardyna\u0142 Koch m\u00f3wi\u0142 par\u0119 lat temu na sympozjum w Rzymie, \u017ce docelowo powinien powsta\u0107 jeden Msza\u0142. Nie wiem jak mia\u0142oby to wygl\u0105da\u0107 w praktyce, na pewno nie jako jaka\u015b sztuczna hybryda obydwu Msza\u0142\u00f3w. To jednak sprawa dalszej przysz\u0142o\u015bci. Na dzi\u015b potrzeba, \u017ceby\u015bmy przestali patrze\u0107 na siebie nawzajem wrogo i a priori nakleja\u0107 na siebie etykietki: po jednej stroni s\u0105 jacy\u015b nieprzystosowani do wsp\u00f3\u0142czesno\u015bci nostalgicy, a po drugiej sami moderni\u015bci i heretycy. S\u0142ysza\u0142em o grupie kleryk\u00f3w z pewnego seminarium, kt\u00f3rzy zach\u0119ceni przez swego liturgist\u0119 poszli na Msz\u0119 \u201etrydenck\u0105\u201d i w r\u00f3\u017cnych momentach ostentacyjnie komentowali i parskali \u015bmiechem. Z kolei na jednym forum internetowym pewien \u201etrads\u201d chwali\u0142 si\u0119, \u017ce przy okazji jakiej\u015b uroczysto\u015bci rodzinnej poszed\u0142 na NOM i przez ca\u0142a Msz\u0119 pisa\u0142 sms-y, co wed\u0142ug niego by\u0142o czynem chwalebnym i walk\u0105 o Tradycj\u0119. A przecie\u017c i tu i tu spe\u0142nia si\u0119 Ofiara Chrystusa, kt\u00f3ra jest \u017ar\u00f3d\u0142em naszego odkupienia. W kt\u00f3rejkolwiek uprawnionej formie liturgii uczestniczymy, uczestniczmy czynnie, \u015bwiadomie i owocnie, tak \u017ceby\u015bmy mogli si\u0119 stawa\u0107 coraz bardziej dojrza\u0142ymi chrze\u015bcijanami.<\/p>\r\n

B\u00f3g zap\u0142a\u0107 za rozmow\u0119!<\/strong><\/p>\r\n

Rozmawia\u0142 Kajetan Rajski<\/p>\r\n

\r\n

KOMENTARZ BIBU\u0141Y<\/em><\/strong>: „Tridentiny nie zna\u0142em<\/strong> i bezwiednie wch\u0142on\u0105\u0142em przychodz\u0105cy z wielu stron przekaz, \u017ce dawniej we Mszy \u015bwi\u0119tej wszystko by\u0142o nie tak, ale reforma to naprawi\u0142a.<\/em>” A dla nas najwi\u0119ksz\u0105 zagadk\u0105 s\u0105 przemiany tych, kt\u00f3rzy Tridentin\u0119 znali<\/strong>, kszta\u0142cili si\u0119 w seminariach z nieskazitelnych tomistycznych \u017ar\u00f3de\u0142, cz\u0119sto byli ju\u017c wiekowymi ksi\u0119\u017cmi, a mimo to tak szybko porzucili, nie tylko tradycyjn\u0105 liturgi\u0119 Ko\u015bcio\u0142a ale i ca\u0142\u0105 sp\u00f3jn\u0105 Nauk\u0119 Ko\u015bcio\u0142a, z tak\u0105 \u0142atwo\u015bci\u0105 przyjmuj\u0105c modernistyczne nowinki. Ma\u0142o tego, wielu z nich sta\u0142o si\u0119 nagle gor\u0105cymi zwolennikami i propagatorami posoborowej de-formy i destrukcji, a swoj\u0105 postaw\u0119 zacz\u0119li usprawiedliwia\u0107 aberracyjn\u0105 teori\u0105 „hermeneutyki ci\u0105g\u0142o\u015bci”. Naczelnym przyk\u0142adem takiej tranformacji jest posta\u0107 ks. Karola Wojty\u0142y, wy\u015bwi\u0119conego w 1946 roku, a wi\u0119c kap\u0142ana, kt\u00f3ry przez ponad 20 lat (w tym ju\u017c jako kardyna\u0142) odprawia\u0142 Msz\u0119 Trydenck\u0105, po czym nagle, z dnia na dzie\u0144, porzuci\u0142 Tradycj\u0119<\/strong> i – co wiemy z zachowanych \u017ar\u00f3de\u0142 – ju\u017c nigdy nie odprawi\u0142 Tridentiny! W\u0142a\u015bnie to nag\u0142e odwr\u00f3cenie si\u0119 od Chrystusa – w sensie dos\u0142ownym, ale i w przeno\u015bni – stanowi dla nas zagadk\u0119.<\/p>\r\n

A je\u015bli chodzi o sam wywiad. No c\u00f3\u017c, b\u0142\u0119dem jest przyjmowanie, i\u017c „Drog\u0105 jest wsp\u00f3\u0142istnienie obu form rytu rzymskiego<\/em>„. \u0179yczymy dalszego natchnienia, bo podr\u00f3\u017c Bohatera w\/w wywiadu zatrzyma\u0142a si\u0119 w po\u0142owie drogi.<\/p>\r\n<\/blockquote>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Tridentiny nie zna\u0142em i bezwiednie wch\u0142on\u0105\u0142em przychodz\u0105cy z wielu stron przekaz, \u017ce dawniej we Mszy \u015bwi\u0119tej wszystko by\u0142o nie tak, ale reforma to naprawi\u0142a. Zmiana perspektywy zacz\u0119\u0142a si\u0119 od studi\u00f3w liturgicznych na rzymskim \u201eAnselmianum\u201d – m\u00f3wi dla portalu PCh24.pl ks. dr Maciej Zachara MIC, ojciec duchowny WSD Ksi\u0119\u017cy Marian\u00f3w i wyk\u0142adowca w Kolegium OO. Dominikan\u00f3w […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[5],"tags":[24,33],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/78078"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=78078"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/78078\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=78078"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=78078"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=78078"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}