{"id":78016,"date":"2014-11-25T08:17:06","date_gmt":"2014-11-25T13:17:06","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=78016"},"modified":"2014-11-25T08:17:06","modified_gmt":"2014-11-25T13:17:06","slug":"o-planowanej-rzezi-wiedzieli-wszyscy-poza-polakami","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=78016","title":{"rendered":"O planowanej rzezi wiedzieli wszyscy, poza Polakami"},"content":{"rendered":"

Poni\u017cszy artyku\u0142 zamieszczamy w ramach j\u0105trzenia dobrych stosunk\u00f3w s\u0105siedzkich z pa\u0144stwem Ukrain\u0105 – admin<\/em><\/p>\r\n

– Nadal w pewnych kr\u0119gach jest kult UPA, szerzy si\u0119 nacjonalistyczna propaganda, bywa \u017ce Ukrai\u0144cy walcz\u0105c o swoj\u0105 to\u017csamo\u015b\u0107, ulegaj\u0105 jej. Przemilczaj\u0105 niestety niewygodnie fakty, rzezie i Polak\u00f3w, i \u017byd\u00f3w<\/strong> – m\u00f3wi kompozytor Krzesimir D\u0119bski w rozmowie z Beat\u0105 Zato\u0144sk\u0105. <\/em><\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n
\"\"<\/td>\r\n<\/tr>\r\n
\r\n

Krzesimir D\u0119bski<\/em><\/p>\r\n<\/td>\r\n<\/tr>\r\n<\/tbody>\r\n<\/table>\r\n

Rodzina Krzesimira D\u0119bskiego pochodzi z Kres\u00f3w Wschodnich. Jego rodzice bronili si\u0119 w 11 lipca 1943 r. w Kisielinie na Wo\u0142yniu przed atakiem nacjonalist\u00f3w ukrai\u0144skich z UPA. Jego dziadkowie zostali przez nich zamordowani.<\/p>\r\n

11 lipca to szczeg\u00f3lny dzie\u0144 dla pana rodziny. W 1943 r., w niedziel\u0119, pana rodzice byli w ko\u015bciele w Kisielinie na Wo\u0142yniu, gdzie ukrai\u0144scy nacjonali\u015bci z UPA zaatakowali Polak\u00f3w, uczestnicz\u0105cych w mszy \u015bwi\u0119tej. To by\u0142a kulminacja rzezi wo\u0142y\u0144skiej.<\/strong><\/p>\r\n

Zaatakowano jednocze\u015bnie w ponad 90 miejscowo\u015bciach. Katolicy o godz. 11 szli na sum\u0119, W cerkwiach wtedy nie by\u0142o nabo\u017ce\u0144stw, czyli kler grekokatolicki mia\u0142 \u015bwiadomo\u015b\u0107 tego, co si\u0119 ma wydarzy\u0107. Wszyscy wiedzieli. Moja mama wspomina, \u017ce rano przysz\u0142a do nich bezdomna Ukrainka, kt\u00f3ra dostawa\u0142a jedzenie. Na \u015bniadanie by\u0142y pierogi. Mama razem z siostr\u0105 lepi\u0142a je i gotowa\u0142a. \u015apiewa\u0142y przy tym. Ukrainka zapyta\u0142a: \u201eDlaczego wam tak weso\u0142o? Jeszcze dzi\u015b \u015bpiewacie?\u201d.<\/p>\r\n

Wiedzia\u0142a, co ma si\u0119 wydarzy\u0107 tej lipcowej niedzieli?<\/strong><\/p>\r\n

Wszyscy wiedzieli, poza Polakami. Nie ostrzeg\u0142a jednak, cho\u0107 od lat dostawa\u0142a od moich dziadk\u00f3w jedzenie. Polakom trudno by\u0142oby nawet uwierzy\u0107, \u017ce Ukrai\u0144cy szykuj\u0105 tak\u0105 operacj\u0119. A by\u0142a to akcja zakrojona na ogromn\u0105 skal\u0119, zgin\u0119\u0142o przecie\u017c ok. 100 tys. Polak\u00f3w. Akcj\u0105 oczyszczania kierowa\u0142 nacjonalista K\u0142ym Sawur, dow\u00f3dca UPA-P\u00f3\u0142noc. Na Ukrainie stoj\u0105 jego pomniki, dla wielu ludzi jest tam nadal bohaterem. Cho\u0107 spotka\u0142em na konferencji naukowej w Gda\u0144sku m\u0142odych ukrai\u0144skich historyk\u00f3w, kt\u00f3rzy uwa\u017caj\u0105 go za psychopatycznego sadyst\u0119.<\/p>\r\n

Polacy nie mogli uwierzy\u0107, \u017ce morderc\u00f3w wspieraj\u0105 ich s\u0105siedzi?<\/strong><\/p>\r\n

Zgin\u0119\u0142a wtedy po\u0142owa ludzi, kt\u00f3rzy brali udzia\u0142 w mszy. Wyszli przed ko\u015bci\u00f3\u0142, \u017ceby zobaczy\u0107 co si\u0119 dzieje. Moi rodzice z grup\u0105 m\u0142odszych przedostali si\u0119 na plebani\u0119. Tam bronili si\u0119 przed atakiem, rzucaj\u0105c m.in. ceg\u0142y. Mojego ojca porani\u0142 granat.<\/p>\r\n

Pana mama uratowa\u0142a mu \u017cycie?<\/strong><\/p>\r\n

By\u0142a sanitariuszk\u0105, opatrzy\u0142a mu rany, za\u0142o\u017cy\u0142a opask\u0119 uciskow\u0105 na poharatan\u0105 nog\u0119. Ju\u017c wcze\u015bniej ze sob\u0105 sympatyzowali, ale wtedy zwi\u0105zek si\u0119 scementowa\u0142. Nast\u0119pny raz spotkali si\u0119 dopiero po kilku miesi\u0105cach. Ojciec straci\u0142 nog\u0119, by\u0142 inwalid\u0105.<\/p>\r\n

\"\"<\/div>\r\n

Zdj\u0119cie z wystawy IPN \u201ePolacy – Ukrai\u0144cy 1943-1945. Antypolska akcja OUN i UPA Bandery\u201d<\/em><\/p>\r\n

Pana dziadek, Leopold D\u0119bski, by\u0142 lekarzem, leczy\u0142 biednych ludzi. O\u017ceni\u0142 si\u0119 z Ukraink\u0105, Anisj\u0105 Czemierkin. Mimo to i on, i jego \u017cona zostali zabici. W filmie dokumentalnym Agnieszki Arnold pt. \u201eOczyszczanie\u201d z 2003 r., kt\u00f3ry dokumentuje podr\u00f3\u017c pana i pana mamy do Kisielina, jest rozmowa z s\u0105siadami panna dziadk\u00f3w. Pami\u0119taj\u0105 ich, chwal\u0105, m\u00f3wi\u0105, \u017ce byli dobrymi lud\u017ami\u2026<\/strong><\/p>\r\n

Mama zapyta\u0142a: \u201eTo dlaczego go zamordowali\u015bcie?\u201d. Us\u0142ysza\u0142a wtedy: \u201eTak by\u0142o trzeba\u201d. \u201eA nas te\u017c, gdyby trzeba by\u0142o, zamordowaliby\u015bcie?\u201d. Odpowiedzieli, \u017ce tak.<\/p>\r\n

Je\u017adzi pan na te tereny? Ludzie pami\u0119taj\u0105 tam o rzezi wo\u0142y\u0144skiej.<\/strong><\/p>\r\n

Odwiedza\u0142em miejsca, gdzie mieszka\u0142a moja rodzina – Kisielin, Stryj, Ko\u0142omyj\u0119, Lw\u00f3w. Cz\u0119\u015b\u0107 ludzi twierdzi, \u017ce nic nie wie, cz\u0119\u015b\u0107 wielbi UPA i ma swoj\u0105 wersj\u0119 zdarze\u0144. Rozmawia\u0107 mo\u017cna z niewielk\u0105 grup\u0105. Oni maj\u0105 przecie\u017c problemy z napisaniem podr\u0119cznika swojej historii o wielkim g\u0142odzie, kt\u00f3ry w latach 1932-1933 zabi\u0142 kilka milion\u00f3w ludzi. Ta cz\u0119\u015b\u0107 Ukrainy, kt\u00f3ra podlega\u0142a najwi\u0119kszej sowietyzacji, wypiera traumatyczne wydarzenia ze swojej \u015bwiadomo\u015bci. S\u0105 tacy, kt\u00f3rzy walczyli po stronie bolszewik\u00f3w i czuj\u0105 si\u0119 Rosjanami. Antykomuni\u015bci maj\u0105 z kolei ci\u0105goty nacjonalistyczne. Sowieci zniszczyli klas\u0119 politycznych przyw\u00f3dc\u00f3w ukrai\u0144skich, ocaleli ci, kt\u00f3rzy byli w podziemiu i byli ekstremalnymi narodowcami.<\/p>\r\n

Wie pan, gdzie pochowani s\u0105 na Wo\u0142yniu pana dziadkowie, zamordowani w 1943 r.?<\/strong><\/p>\r\n

Do tej pory tego nie wiemy. Oficjalnie uznano ich za zaginionych. Przypadkiem dowiedzieli\u015bmy si\u0119, \u017ce jednym z morderc\u00f3w by\u0142 s\u0105siad dziadk\u00f3w, kt\u00f3ry przez d\u0142ugie lata udawa\u0142 przed moimi rodzicami, \u017ce szuka miejsca poch\u00f3wku. W Kisielinie kto\u015b zabi\u0142 milicjanta, mojego r\u00f3wie\u015bnika. Zmasakrowano go tak, \u017ce uda\u0142o si\u0119 go zidentyfikowa\u0107 po badaniu DNA. Rodzice tego milicjanta pod wp\u0142ywem tragedii wyznali nam, kto zamordowa\u0142 moich dziadk\u00f3w. Ludzie tam maj\u0105 swoje zadawnione porachunki, nienawi\u015b\u0107 bywa przekazywana z pokolenia na pokolenie.<\/p>\r\n

Czy Ukrai\u0144cy pomagaj\u0105 odnale\u017a\u0107 zbiorowe groby, w kt\u00f3rych pochowano ofiary rzezi wo\u0142y\u0144skiej?<\/strong><\/p>\r\n

S\u0105 tacy, zw\u0142aszcza starsze kobiety. Z wieloma lud\u017ami trudno jednak o tym rozmawia\u0107. Wypieraj\u0105 przesz\u0142o\u015b\u0107, tak jak to robi\u0105 np. potomkowie hitlerowskich zbrodniarzy. Trzeba te\u017c pami\u0119ta\u0107 o tym, \u017ce na wsi trudno jest cokolwiek ukry\u0107, wszystko o wszystkich wiadomo.<\/p>\r\n

\"\"<\/div>\r\n

Zdj\u0119cie z wystawy IPN \u201ePolacy – Ukrai\u0144cy 1943-1945. Antypolska akcja OUN i UPA Bandery\u201d<\/em><\/p>\r\n

Jak pana rodzice opowiadali o tamtych wydarzeniach?<\/strong><\/p>\r\n

O rzezi z ogromnym \u017calem, ale bez nienawi\u015bci. Rze\u017a by\u0142a dla nich ca\u0142kowitym zaskoczeniem, nikt z Polak\u00f3w nie potrafi\u0142 tego zrozumie\u0107 ani wyja\u015bni\u0107. Polacy, \u017bydzi, Ukrai\u0144cy, Czesi \u017cyli tam przez lata razem, pomagali sobie, bawili si\u0119 razem, nie by\u0142o wrogo\u015bci. We wspomnieniach rodzic\u00f3w Kisielin by\u0142 dostatnim, kolorowym miasteczkiem, wielokulturowym, ze sklepami, piekarniami, aptek\u0105, trzema \u015bwi\u0105tyniami. By\u0142y ch\u00f3ry, teatr amatorski, zabawy taneczne. Ludzie potr\u00f3jnie obchodzili \u015bwi\u0119ta. Nie by\u0142o konflikt\u00f3w. Nacjonalizm przyszed\u0142 z Galicji. W czasie II wojny, w sytuacji ekstremalnego zagro\u017cenia w ludziach obudzi\u0142y si\u0119 najgorsze instynkty. Ze zdziwieniem s\u0142ucha\u0142em opowie\u015bci, \u017ce niekt\u00f3rzy Ukrai\u0144cy uwa\u017cali, \u017ce Polacy si\u0119 wywy\u017cszaj\u0105, u\u017cywaj\u0105c formy \u201epan\u201d, \u201epani\u201d i w ten spos\u00f3b wyra\u017caj\u0105 swoj\u0105 pogard\u0119 dla innych nacji.<\/p>\r\n

Ale s\u0105 Ukrai\u0144cy, kt\u00f3rzy podkre\u015blaj\u0105, \u017ce przed wojn\u0105 Polacy \u017ale odnosili si\u0119 do nich, jako do mniejszo\u015bci narodowej, nie pozwalali uczy\u0107 si\u0119 j\u0119zyka, zrzesza\u0107.<\/strong><\/p>\r\n

Czy byli prze\u015bladowani przez Rzeczpospolit\u0105? Mieli ponad 140 swoich organizacji, wychodzi\u0142y pisma. Prowadzili dzia\u0142alno\u015b\u0107 gospodarcz\u0105, by\u0142y mieszane sp\u00f3\u0142ki. Oficerowie Symona Petlury od pa\u0144stwa polskiego dostali dzia\u0142ki, renty i emerytury. Zarzuca si\u0119, \u017ce Polacy kolonizowali Wo\u0142y\u0144, ale by\u0142o ich tylko trzy tysi\u0105ce, a Ukrai\u0144c\u00f3w setki tysi\u0119cy; byli to uciekinierzy z Charkowszczyny i dalszych rejon\u00f3w Ukrainy, a tak\u017ce ludzie z Galicji. Jak pisa\u0142 Stepan Bandera, \u201edurne Lachy daj\u0105 si\u0119 wodzi\u0107 za nos\u201d. Ukrai\u0144cy \u017c\u0105dali utworzenia uniwersytetu. Nie mo\u017cna by\u0142o jednak spe\u0142ni\u0107 ich pro\u015bby, poniewa\u017c min\u0119\u0142o zaledwie par\u0119 lat od obrony Lwowa przez Orl\u0119ta. To by\u0142a dla Polak\u00f3w wielka trauma. Ukrai\u0144cy podejmowali te\u017c akty terroru, by\u0142y zamachy, kwestionowano istnienie pa\u0144stwa polskiego. Takie dzia\u0142ania przes\u0142ania\u0142y to, co robili polscy i ukrai\u0144scy politycy, kt\u00f3rzy stawiali na polityk\u0119 rozm\u00f3w, na wypracowanie wsp\u00f3\u0142istnienia. Ale oni te\u017c byli mordowani przez nacjonalist\u00f3w, kt\u00f3rzy podjudzali bierne spo\u0142ecze\u0144stwo ukrai\u0144skie.<\/p>\r\n

\u0179adne pa\u0144stwo nie pozwoli\u0142oby sobie na co\u015b takiego. Ukrai\u0144cy ka\u017cd\u0105 rzecz uwa\u017cali za straszliw\u0105 opresj\u0119. W tym czasie standardy traktowania mniejszo\u015bci narodowych by\u0142y w Europie o wiele bardziej represyjne, np. w Wielkiej Brytanii nie wolno by\u0142o m\u00f3wi\u0107 po walijsku. W Rosji sowieckiej nie by\u0142o \u017cadnych nacjonalizm\u00f3w, szybko nast\u0105pi\u0142a pe\u0142na rusyfikacja. W 1919 r. Polska walczy\u0142a o granice z Czechami, by\u0142y powstania \u015bl\u0105skie i powstanie wielkopolskie. Tam ludzie walczyli z broni\u0105, w mundurach. Inaczej dzia\u0142o si\u0119 w Galicji, na Ukrainie, gdzie dosz\u0142o do zorganizowanej rzezi.<\/p>\r\n

Na Wo\u0142yniu by\u0142o 16 procent Polak\u00f3w, czyli proporcjonalnie niewielka grupa. I to oni stali si\u0119 celem czystki etnicznej.<\/strong><\/p>\r\n

Silna armia UPA ho\u0142dowa\u0142a zasadzie braku skrupu\u0142\u00f3w i bezwzgl\u0119dno\u015bci. M\u00f3wili, \u017ce humanitaryzm i moralno\u015b\u0107 trzeba po\u0142o\u017cy\u0107 na o\u0142tarzu wielkiej Ukrainy. Nar\u00f3d mia\u0142 by\u0107 silny, mocny, jednolity i okaza\u0142o si\u0119, \u017ce byli silni na Wo\u0142yniu, tam gdzie by\u0142a garstka Polak\u00f3w, g\u0142\u00f3wnie kobiet, starc\u00f3w i dzieci . Polscy m\u0119\u017cczy\u017ani najpierw poszli do wojska polskiego walczy\u0107 z Niemcami, byli wywo\u017ceni m.in. na Syberi\u0119. Rosjanie zabierali wszystkich – wojskowych, urz\u0119dnik\u00f3w, nawet niepi\u015bmiennych gajowych. By\u0142a totalna eksterminacja. M\u0142odych m\u0119\u017cczyzn sowieci brali te\u017c do wojska. Tak si\u0119 sta\u0142o z kuzynami mojej mamy, po kt\u00f3rych s\u0142uch zagin\u0105\u0142.<\/p>\r\n

\"\"<\/div>\r\n

Zdj\u0119cie z wystawy IPN \u201ePolacy – Ukrai\u0144cy 1943-1945. Antypolska akcja OUN i UPA Bandery\u201d<\/em><\/p>\r\n

M\u00f3wi si\u0119 bardzo teraz wiele o pojednaniu. 28 czerwca w Warszawie podpisano wsp\u00f3ln\u0105 deklaracj\u0119 Ko\u015bcio\u0142\u00f3w rzymsko- i greckokatolickiego w Polsce i na Ukrainie. \u201eChrze\u015bcija\u0144ska ocena zbrodni wo\u0142y\u0144skiej domaga si\u0119 od nas jednoznacznego pot\u0119pienia i przeproszenia za ni\u0105\u201d – uznali biskupi. Uwa\u017ca pan, \u017ce to pojednanie jest tak naprawd\u0119 mo\u017cliwe?<\/strong><\/p>\r\n

Na Ukrainie pojawiaj\u0105 si\u0119 g\u0142osy, \u017ce rozpowszechnianie informacji o rzezi czy ludob\u00f3jstwie nie mo\u017ce by\u0107 tolerowane. Og\u00f3lnoukrai\u0144skie Zjednoczenie Swoboda, nacjonalistyczna partia, w ostatnich wyborach do parlamentu zdoby\u0142a czwarte miejsce, co da\u0142o 37 miejsc w 450-osobowym zgromadzeniu. Nadal w pewnych kr\u0119gach jest kult UPA, szerzy si\u0119 nacjonalistyczna propaganda, bywa \u017ce Ukrai\u0144cy walcz\u0105c o swoj\u0105 to\u017csamo\u015b\u0107, ulegaj\u0105 jej. Przemilczaj\u0105 niestety niewygodnie fakty, rzezie i \u017byd\u00f3w, i Polak\u00f3w. Gloryfikuj\u0105 UPO-wc\u00f3w i przedstawiaj\u0105 ich jako m\u0119czennik\u00f3w, bohater\u00f3w, kt\u00f3rzy zgin\u0119li w walce o s\u0142uszn\u0105 spraw\u0119. Ten stan \u015bwiadomo\u015bci, absolutnie niemoralny, nadal istnieje. S\u0142ysza\u0142em wybitnych ukrai\u0144skich artyst\u00f3w, kt\u00f3rzy podczas biesiad \u015bpiewali \u201er\u017cn\u0105\u0107 Lach\u00f3w\u201d, pie\u015b\u0144 banderowc\u00f3w, nie rozumiej\u0105c, co to znaczy dla nas, Polak\u00f3w. Ukrai\u0144cy maj\u0105 przecie\u017c problemy z napisaniem podr\u0119cznika w\u0142asnej historii o wielkim g\u0142odzie, kt\u00f3ry w latach 1932-1933 zabi\u0142 kilka milion\u00f3w ludzi. Mo\u017ce potrzeba wi\u0119cej czasu, by zrozumie\u0107, co si\u0119 sta\u0142o i przyzna\u0107 si\u0119 do tego.<\/p>\r\n

U pana w domu du\u017co si\u0119 m\u00f3wi\u0142o si\u0119 o \u017cyciu na Wo\u0142yniu i o rzezi?<\/strong><\/p>\r\n

Ten temat by\u0142 ca\u0142y czas obecny, codziennie si\u0119 o tym m\u00f3wi\u0142o. Od dziecka przys\u0142uchiwa\u0142em si\u0119 tym opowie\u015bciom. Przychodzili do nas koledzy rodzic\u00f3w z 27 Dywizji Wo\u0142y\u0144skiej AK.<\/p>\r\n

Pana rodzice duchowo nie wyjechali z Kres\u00f3w?<\/strong><\/p>\r\n

Byli na emigracji wewn\u0119trznej. Tym bardziej, \u017ce bywa\u0142o, \u017ce w Polsce uwa\u017cano nas za Ukrai\u0144c\u00f3w, bo przyjechali\u015bmy stamt\u0105d. Ojciec napisa\u0142 ksi\u0105\u017ck\u0119 o Kisielinie pt. \u201eBy\u0142o sobie miasteczko\u201d. Rysowa\u0142 domy, ko\u015bcio\u0142y, odtwarza\u0142 miejsca, kt\u00f3re zapami\u0119ta\u0142, a kt\u00f3rych ju\u017c nie ma.<\/p>\r\n

Odwiedza\u0142 pan Lw\u00f3w. \u0179ywa jest tam pami\u0119\u0107 o Polsce?<\/strong><\/p>\r\n

Opowiem pani tak\u0105 histori\u0119. Przewodnik, Polak z pozna\u0144skiego, kt\u00f3ry studiowa\u0142 tam ukrainistyk\u0119, opowiada\u0142 nam o ponad 500-letniej okupacji Lwowa przez Polak\u00f3w. 500 lat okupacji? Jak silna musi tam by\u0107 propaganda, skoro uleg\u0142 jej ten ch\u0142opak. Zapomina si\u0119 o buduj\u0105cej wielokulturowo\u015bci. Ukrai\u0144cy w ma\u0142ym stopniu znaj\u0105 histori\u0119 Lwowa. Nie wiedzieli np., \u017ce syn Mozarta by\u0142 tam dyrektorem orkiestry. \u0179e Maurice Ravel tam koncertowa\u0142. Pytali mnie, jakie imprezy mog\u0105 zorganizowa\u0107, \u017ceby zainteresowa\u0107 turyst\u00f3w. Podpowiedzia\u0142em im festiwal masochizmu. Baron Leopold Ritter von Sacher-Masoch najwi\u0119ksze swoje dzie\u0142a napisa\u0142 we Lwowie. Podobno ju\u017c nawet postawili we Lwowie pomnik Masochowi. Lw\u00f3w teraz \u017cyje z turyst\u00f3w polskich. Ukrai\u0144ska niepodleg\u0142o\u015b\u0107 jest bardzo m\u0142oda i oni s\u0105 czuli na punkcie grabienia ich kultury. Nie wolno jednak ulega\u0107, ba\u0107 si\u0119 m\u00f3wienia o przesz\u0142o\u015bci, by nie dra\u017cni\u0107 wra\u017cliwo\u015bci Ukrai\u0144c\u00f3w. Im d\u0142u\u017cej b\u0119dziemy zwleka\u0107, tym bardziej b\u0119d\u0105 nara\u017ceni na wielki szok. Zanim nadejdzie prawdziwe pojednanie, trzeba sobie wszystko wyja\u015bni\u0107 i nazwa\u0107 rzeczy po imieniu.<\/p>\r\n

Pami\u0119\u0107 o Kresach, gdzie mieszkali pana przodkowie, przetrwa\u0142a w pana tw\u00f3rczo\u015bci, gdzie obecne s\u0105 motywy kresowe.<\/strong><\/p>\r\n

Napisa\u0142em \u201eKres Kres\u00f3w\u201d, oratorium dedykowane ofiarom Wo\u0142ynia. Sta\u0142o si\u0119 to na \u017cyczenie bardzo aktywnego \u015brodowiska kresowego i z potrzeby serca. Muzyka jest j\u0119zykiem abstrakcyjnym i uniwersalnym, pozwala m\u00f3wi\u0107 o tragicznych wydarzeniach bez patosu, je\u015bli nie jest ilustracyjna. Komponowa\u0142em te\u017c m.in. muzyk\u0119 do film\u00f3w o tematyce kresowej – \u201eOgniem i mieczem\u201d i \u201eBitwa Warszawska 1920\u201d Jerzego Hoffmana, \u201eSyberiada\u201d Janusza Zaorskiego.<\/p>\r\n

Rozmawia\u0142a: Beata Zato\u0144ska<\/em>
http:\/\/www.tvp.info<\/a><\/em><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Poni\u017cszy artyku\u0142 zamieszczamy w ramach j\u0105trzenia dobrych stosunk\u00f3w s\u0105siedzkich z pa\u0144stwem Ukrain\u0105 – admin – Nadal w pewnych kr\u0119gach jest kult UPA, szerzy si\u0119 nacjonalistyczna propaganda, bywa \u017ce Ukrai\u0144cy walcz\u0105c o swoj\u0105 to\u017csamo\u015b\u0107, ulegaj\u0105 jej. Przemilczaj\u0105 niestety niewygodnie fakty, rzezie i Polak\u00f3w, i \u017byd\u00f3w – m\u00f3wi kompozytor Krzesimir D\u0119bski w rozmowie z Beat\u0105 Zato\u0144sk\u0105. Krzesimir […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[9],"tags":[65,167,17,59],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/78016"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=78016"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/78016\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=78016"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=78016"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=78016"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}