{"id":77992,"date":"2014-11-24T23:48:34","date_gmt":"2014-11-25T04:48:34","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=77992"},"modified":"2014-11-24T15:50:28","modified_gmt":"2014-11-24T20:50:28","slug":"niemcy-w-cieniu-norymbergi-w-zasadzie-caly-narod-niemiecki-powinien-zostac-zaliczony-do-ofiar-rezimu-hitlerowskiego","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=77992","title":{"rendered":"Niemcy w cieniu Norymbergi: \u201eW zasadzie ca\u0142y nar\u00f3d niemiecki” powinien zosta\u0107 zaliczony do ofiar re\u017cimu hitlerowskiego…"},"content":{"rendered":"

Z dr Paw\u0142em Kosi\u0144skim, pracownikiem Oddzia\u0142owego Biura Edukacji Publicznej IPN w Warszawie o recepcji proces\u00f3w norymberskich w spo\u0142ecze\u0144stwie\u00a0 niemieckim rozmawia Tomasz Plaskota. <\/strong><\/p>\r\n

TOMASZ PLASKOTA: – Czym by\u0142y procesy norymberskie?<\/strong><\/p>\r\n

DR PAWE\u0141 KOSI\u0143SKI: –<\/strong> W latach 1945-1949 przeprowadzono trzyna\u015bcie tzw. proces\u00f3w norymberskich wytoczonych przeciwko niekt\u00f3rym prominentnym funkcjonariuszom Rzeszy Niemieckiej, oskar\u017conym o pope\u0142nienie w okresie rz\u0105d\u00f3w hitlerowskich czterech rodzaj\u00f3w zbrodni: uczestnictwa w spisku w celu pope\u0142nienia zbrodni mi\u0119dzynarodowych, zbrodni przeciw pokojowi, zbrodni wojennych i zbrodni przeciwko ludzko\u015bci. Jedynie proces g\u0142\u00f3wnych zbrodniarzy wojennych, od 20 listopada 1945 r. do 1 pa\u017adziernika 1946 r. toczy\u0142 si\u0119 przed Mi\u0119dzynarodowym Trybuna\u0142em Wojskowym, gdzie s\u0119dziami i oskar\u017cycielami byli przedstawiciele czterech wielkich mocarstw, Stan\u00f3w Zjednoczonych Ameryki, Wielkiej Brytanii, Zwi\u0105zku Radzieckiego i Francji.<\/p>\r\n

Dwana\u015bcie proces\u00f3w nast\u0119pczych wytoczonych w oparciu o dziesi\u0105t\u0105 ustaw\u0119 Sojuszniczej Rady Kontroli Niemiec, wydan\u0105 20 XII 1945 r. odby\u0142o si\u0119 wy\u0142\u0105cznie przed ameryka\u0144skimi Trybuna\u0142ami Wojskowymi, co by\u0142o spowodowane rosn\u0105cymi rozbie\u017cno\u015bciami w gronie wielkich mocarstw – rozpocz\u0119ciem zimnej wojny. Od grudnia 1946 r. do kwietnia 1949 r. os\u0105dzono w nich: lekarzy, feldmarsza\u0142ka Ericha Milcha, prawnik\u00f3w, funkcjonariuszy G\u0142\u00f3wnego Urz\u0119du Gospodarki i Administracji SS, Friedricha Flicka i kierownik\u00f3w jego koncernu, kierownik\u00f3w koncernu IG Farben, genera\u0142\u00f3w dowodz\u0105cych na froncie po\u0142udniowym (Ba\u0142kany), funkcjonariuszy G\u0142\u00f3wnego Urz\u0119du Rasy i Osadnictwa SS, SS-Gruppenf. Ottona Ohlendorfa i innych dow\u00f3dc\u00f3w Einsatzgruppen, Alfreda Kruppa i urz\u0119dnik\u00f3w jego koncernu, wy\u017cszych urz\u0119dnik\u00f3w ministerstw i oficer\u00f3w Naczelnego Dow\u00f3dztwa Wehrmachtu (OKW).<\/p>\r\n

Ile os\u00f3b skazano w procesach norymberskich?<\/strong><\/p>\r\n

\u0141\u0105cznie zarzuty postawiono 209 osobom (przy czym po raz pierwszy zastosowano zasad\u0119 odpowiedzialno\u015bci karnej m\u0119\u017c\u00f3w stanu za zbrodnie mi\u0119dzynarodowe) oraz o\u015bmiu organizacjom i grupom: rz\u0105dowi Rzeszy, kierownictwu politycznemu NSDAP, SS, SD, Gestapo, SA, Sztabowi Generalnemu i Naczelnemu Dow\u00f3dztwu Wehrmachtu. Os\u0105dzono 198 oskar\u017conych, gdy\u017c jeden zagin\u0105\u0142, pi\u0119ciu pope\u0142ni\u0142o samob\u00f3jstwo, pi\u0119ciu uznano za niezdolnych do proces\u00f3w. Wyrokiem Mi\u0119dzynarodowego Trybuna\u0142u skazano: na kar\u0119 \u015bmierci dwunastu oskar\u017conych, na kar\u0119 do\u017cywotniego wi\u0119zienia trzech, na okresowe kary wi\u0119zienia czterech, uniewinniono (przy sprzeciwie radzieckiego s\u0119dziego) trzech. Za organizacje zbrodnicze uznano SS, SD, Gestapo i kierownictwo NSDAP, radziecki s\u0119dzia by\u0142 za uznaniem za zbrodnicze r\u00f3wnie\u017c rz\u0105du Rzeszy, SA, Sztabu Generalnego i Naczelnego Dow\u00f3dztwa Wehrmachtu.<\/strong> W dwunastu procesach nast\u0119pczych na kar\u0119 \u015bmierci skazano 25 os\u00f3b. Spo\u015br\u00f3d nich 12 stracono, 11 zamieniono najwy\u017cszy wymiar kary na wi\u0119zienie, a jedn\u0105 wydano Belgii, gdzie zmar\u0142a, na do\u017cywotnie wi\u0119zienie 19 os\u00f3b, na terminowe kary wi\u0119zienia 98 os\u00f3b, a 35 os\u00f3b uniewinniono.<\/p>\r\n

\"Personel<\/p>\r\n

Personel Auschwitz na procesie w Norymberdze, fot. wikipedia.pl<\/em><\/p>\r\n

Z powodu zbrodni wojennych przed s\u0105dami wojskowymi zachodnich stref okupacyjnych skazano oko\u0142o 5000 oskar\u017conych\u2026<\/strong><\/p>\r\n

Do tej liczby nale\u017cy doda\u0107 ok. 17 tys. skazanych z powodu \u201efaszystowskich zbrodni wojennych i przeciwko ludzko\u015bci\u201d w radzieckiej strefie okupacyjnej. Tak wi\u0119c ca\u0142kowita liczba ukaranych bezpo\u015brednio po wojnie zbrodniarzy niemieckich wynosi ok. 22 tys. ludzi. Do tej liczby nale\u017cy doda\u0107 zbrodniarzy skazanych przez s\u0105dy RFN (ok. 6,5 tys.) i NRD (ok. 13 tys.) oraz Austrii (ok. 13 tys.), czyli w sumie dobrze ponad 32 tys. poci\u0105gni\u0119tych do odpowiedzialno\u015bci. Razem ze skazanymi przez s\u0105dy pa\u0144stw alianckich daje to wynik ok. 55 tys. ukaranych zbrodniarzy niemieckich, co w zestawieniu z ogromem pope\u0142nionych zbrodni wydaje si\u0119 liczb\u0105 do\u015b\u0107 niewielk\u0105. Mimo to niestrudzona praca edukacyjna w zakresie upowszechnienia wiedzy o procesach norymberskich przyczyni\u0142a si\u0119 do wzmocnienia wra\u017cliwo\u015bci spo\u0142ecze\u0144stwa niemieckiego na spraw\u0119 zbrodni wojennych i zbrodni przeciwko ludzko\u015bci. W naszych czasach zaowocowa\u0142a ona aktywnym w\u0142\u0105czeniem si\u0119 przez Niemcy do prac Mi\u0119dzynarodowego Trybuna\u0142u Karnego w Hadze.<\/p>\r\n

W jaki spos\u00f3b i na ile Norymberga by\u0142a pouczaj\u0105ca dla Niemc\u00f3w?<\/strong><\/p>\r\n

Utrudnieniem w przyswojeniu dorobku trybuna\u0142\u00f3w norymberskich by\u0142y r\u00f3\u017cne przeszkody natury mentalnej i materialnej. Nale\u017ca\u0142o do nich tendencyjne zr\u00f3wnanie zbrodni narodowosocjalistycznych i zbrodni wojennych (kt\u00f3re pope\u0142nia\u0142y r\u00f3wnie\u017c mocarstwa alianckie). Chocia\u017c Trybuna\u0142 Federalny na pocz\u0105tku lat 50. wyja\u015bni\u0142, \u017ce istot\u0105 zbrodni narodowosocjalistycznych by\u0142 brak poszanowania istoty ludzkiej, jednak pocz\u0105tkowo ta wyk\u0142adnia pozosta\u0142a \u201eniezauwa\u017cona\u201d. Jeszcze w drugiej po\u0142owie lat 60. przedstawiciele w\u0142adz RFN czuli si\u0119 w obowi\u0105zku zwraca\u0107 uwag\u0119 na konieczno\u015b\u0107 rozr\u00f3\u017cnienia mi\u0119dzy \u201ezbrodniami wojennymi\u201d i \u201ezbrodniami narodowosocjalistycznymi\u201d. A w p\u00f3\u017anych latach 70. Sebastian Haffner w swojej popularnej ksi\u0105\u017cce o Hitlerze, \u201eAnmerkungen zu Hitler\u201d, kolejny raz przypomina\u0142, \u017ce by\u0142o \u201eb\u0142\u0119dem zwyci\u0119skich mocarstw\u201d \u201ewrzucenie do jednego garnka\u201d \u201emasowych zbrodni Hitlera\u201d i zbrodni wojennych, co prowadzi\u0142o do zoboj\u0119tnienia opinii publicznej.<\/strong><\/p>\r\n

\"Pa\u0142ac<\/a><\/p>\r\n

Na przeszkodzie trwa\u0142emu oddzia\u0142ywaniu proces\u00f3w norymberskich sta\u0142o r\u00f3wnie\u017c nieszcz\u0119sne poczucie Niemc\u00f3w, jakoby pierwotne rozr\u00f3\u017cnienie na \u201enas\u201d, czyli zwyk\u0142ych ludzi i \u201eich\u201d, czyli hitlerowc\u00f3w, po wojnie mia\u0142o zdejmowa\u0107 ci\u0119\u017car winy z wi\u0119kszej cz\u0119\u015bci narodu\u2026<\/strong><\/p>\r\n

Linia podzia\u0142u mia\u0142a przebiega\u0107 mi\u0119dzy demonicznie-przepot\u0119\u017cnym Hitlerem wraz z jego najbli\u017cszymi wsp\u00f3\u0142pracownikami i dobrodusznymi niecnie wykorzystanymi pozosta\u0142ymi Niemcami. Cz\u0142onkowie elit III Rzeszy starali si\u0119 unikn\u0105\u0107 wsp\u00f3\u0142odpowiedzialno\u015bci przez akcentowanie neutralnie-fachowego aspektu swojej dzia\u0142alno\u015bci. Nawet wielu skazanych na \u015bmier\u0107 w procesie grup operacyjnych (Einsatzgruppen<\/i>) skorzysta\u0142o ze \u0142agodz\u0105cej wymiar kary \u201eteorii pomocnictwa\u201d.<\/p>\r\n

Z czego wynika\u0142o zmniejszaj\u0105ce ci\u0119\u017car winy poczucie bycia ofiar\u0105?<\/strong><\/p>\r\n

Z kl\u0119ski wojennej, denazyfikacji, zniszcze\u0144 i n\u0119dzy materialnej. Te przygn\u0119biaj\u0105ce do\u015bwiadczenia sprawia\u0142y, \u017ce miliony Niemc\u00f3w uwa\u017ca\u0142y si\u0119 same za prze\u015bladowanych i przegranych, upokorzonych i oszukanych, jednym s\u0142owem za ofiary. Takie poczucie mieli powracaj\u0105cy do dom\u00f3w je\u0144cy wojenni, osoby kt\u00f3re utraci\u0142y swoich bliskich i dobytek w wyniku bombardowa\u0144, uciekinierzy oraz wysiedleni, a nawet osoby stygmatyzowane przez wsp\u00f3\u0142prac\u0119 z instytucjami systemu hitlerowskiego. Miliony identyfikowa\u0142y si\u0119 nie bez podstaw z dwiema najpopularniejszymi bezpo\u015brednio po wojnie postaciami sceny i ekranu: repatriantem Beckmanem, bohaterem dramatu \u201ePod drzwiami\u201d Wolfganga Borcherta i doktorem Hansem Mertensem, bohaterem filmu \u201eMordercy s\u0105 w\u015br\u00f3d nas\u201d Wolfganga Staudtego, kt\u00f3rzy jak oni byli zdezorientowanymi, nies\u0142usznie (?!) obwinionymi lud\u017ami powracaj\u0105cymi z tu\u0142aczki w dos\u0142ownym i przeno\u015bnym znaczeniu.<\/p>\r\n

\"dr<\/a><\/p>\r\n

Obraz ten wzmacnia\u0142y nawet osoby prze\u015bladowane przez re\u017cim\u2026<\/strong><\/p>\r\n

Oto kilka znamiennych przyk\u0142ad\u00f3w postaw reprezentant\u00f3w \u015bwiata polityki aktywnych bezpo\u015brednio po wojnie. Wybitny dzia\u0142acz SPD i prawnik Carlo Schmid w Tybindze na pocz\u0105tku 1946 r. podczas uroczysto\u015bci dla upami\u0119tnienia wojskowych i cywilnych ofiar wojny, mianem ofiar okre\u015bli\u0142 zar\u00f3wno bojownik\u00f3w ruchu oporu i \u017byd\u00f3w, jak i wyp\u0119dzonych, a nawet je\u0144c\u00f3w wojennych. Pierwszy premier Szlezwiku-Holsztyna Theodor Steltzer (CDU), cz\u0142onek Kr\u0119gu z Krzy\u017cowej, skazany na kar\u0119 \u015bmierci przez hitlerowski Trybuna\u0142 Ludowy, podczas uroczysto\u015bci w Rendsburgu, w 1946 r. wy<\/em>razi\u0142 opini\u0119, \u017ce \u201ew zasadzie ca\u0142y nar\u00f3d niemiecki\u201d powinien zosta\u0107 zaliczony do ofiar re\u017cimu hitlerowskiego.<\/strong> Burmistrz Hamburga Max Brauer (SPD), w latach 1933-1946 przebywaj\u0105cy na emigracji, podczas uroczysto\u015bci ods\u0142oni\u0119cia w maju 1949 r. monumentu upami\u0119tniaj\u0105cego ofiary narodowosocjalistycznych prze\u015bladowa\u0144 nie namy\u015blaj\u0105c si\u0119 d\u0142ugo okre\u015bli\u0142 \u201eca\u0142y nar\u00f3d\u201d ofiar\u0105 Hitlera i jego \u201edemonicznych metod\u201d. By\u0142y pose\u0142 do Reichstagu i wi\u0119zie\u0144 obozu koncentracyjnego Paul L\u00f6be (SPD) m\u00f3wi\u0142 jako marsza\u0142ek senior na pierwszym posiedzeniu Bundestagu, we wrze\u015bniu 1949 r. o \u201epodw\u00f3jnym zniewoleniu\u201d narodu niemieckiego, kt\u00f3ry tak samo cierpia\u0142 \u201epod butem w\u0142asnego tyrana\u201d jak i od alianckich dzia\u0142a\u0144 wojennych przeciwko Niemcom.<\/p>\r\n

A jak to wygl\u0105da\u0142o we wschodnich Niemczech?<\/strong><\/p>\r\n

Tam tak\u017ce dominowa\u0142a wprawdzie heroiczna, ale r\u00f3wnie\u017c samo\u015bwiadomo\u015b\u0107 ofiar. M\u00f3wi\u0142o si\u0119 o milionach ofiar hitlerowskiego faszyzmu, co by\u0142o jednak po\u0142\u0105czone z przypisaniem statusu \u201eofiary faszyzmu\u201d jedynie \u201eantyfaszystowskim bojownikom\u201d walcz\u0105cym przeciw narodowemu socjalizmowi. Historyczna doktryna NRD wyja\u015bnia\u0142a przej\u0119cie w\u0142adzy przez hitlerowc\u00f3w przy pomocy \u201eformu\u0142y Dymitrowa\u201d, a wi\u0119c politycznych machinacji \u201eszowinistycznej, imperialistycznej i agresywnej cz\u0119\u015bci niemieckiego kapita\u0142u finansowego\u201d.<\/strong> To ci ludzie mieli wraz z re\u017cimem hitlerowskim st\u0142umi\u0107 w zarodku tl\u0105c\u0105 si\u0119 proletariack\u0105 rewolucj\u0119 i rozpocz\u0105\u0107 od dawna planowan\u0105, wojn\u0119 zaborcz\u0105 przeciwko Zwi\u0105zkowi Radzieckiemu. Z tej perspektywy ofiar\u0105 pa\u0144stwa hitlerowskiego okazywali si\u0119 by\u0107 niemieccy robotnicy, gdy\u017c rozbito ich organizacj\u0119, prze\u015bladowano ich politycznych reprezentant\u00f3w, a w og\u00f3le uwiedziono ich i wykorzystano przy pomocy \u201esocjoimperialistycznych\u201d instrument\u00f3w.<\/p>\r\n

\u0179r\u00f3d\u0142o: tygodnik Nasza Polska<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Z dr Paw\u0142em Kosi\u0144skim, pracownikiem Oddzia\u0142owego Biura Edukacji Publicznej IPN w Warszawie o recepcji proces\u00f3w norymberskich w spo\u0142ecze\u0144stwie\u00a0 niemieckim rozmawia Tomasz Plaskota. TOMASZ PLASKOTA: – Czym by\u0142y procesy norymberskie? DR PAWE\u0141 KOSI\u0143SKI: – W latach 1945-1949 przeprowadzono trzyna\u015bcie tzw. proces\u00f3w norymberskich wytoczonych przeciwko niekt\u00f3rym prominentnym funkcjonariuszom Rzeszy Niemieckiej, oskar\u017conym o pope\u0142nienie w okresie rz\u0105d\u00f3w hitlerowskich […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[9],"tags":[102,59],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/77992"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=77992"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/77992\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=77992"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=77992"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=77992"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}