{"id":77672,"date":"2014-11-09T16:07:46","date_gmt":"2014-11-09T21:07:46","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=77672"},"modified":"2015-02-24T20:03:42","modified_gmt":"2015-02-25T01:03:42","slug":"czerwone-maki-na-polach-flandrii-kult-bohaterow-i-wlasciwe-intuicje-teologiczne","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=77672","title":{"rendered":"Czerwone maki na polach Flandrii, kult bohater\u00f3w i w\u0142a\u015bciwe intuicje teologiczne"},"content":{"rendered":"

Polacy zwykle z niedowierzaniem przyjmuj\u0105 informacj\u0119, \u017ce brytyjskie straty podczas I wojny \u015bwiatowej by\u0142y wi\u0119ksze ni\u017c w czasie II wojny, podobnie jak to, \u017ce tzw. wielka wojna wywo\u0142a\u0142a w brytyjskim spo\u0142ecze\u0144stwie o wiele wi\u0119ksz\u0105 traum\u0119 ni\u017c konflikt z lat 1939-1945. W latach 1914-1918 taktyka zak\u0142adaj\u0105ca formowanie kompanii z rekrut\u00f3w pochodz\u0105cych z jednej wsi czy dzielnicy miasta, sprawia\u0142a, \u017ce po ka\u017cdym nieudanym ataku piechoty ca\u0142e okolice wyludnia\u0142y si\u0119 z m\u0142odych m\u0119\u017cczyzn i okrywa\u0142y zbiorow\u0105 \u017ca\u0142ob\u0105 rodzin – \u015bwiadectwem tego s\u0105 stoj\u0105ce w wielu angielskich miejscowo\u015bciach obeliski, na kt\u00f3rych zwykle widnieje sporo nazwisk mieszka\u0144c\u00f3w poleg\u0142ych w I wojnie i zdecydowanie mniej liczne nazwiska tych, kt\u00f3rzy oddali \u017cycie dwadzie\u015bcia lat p\u00f3\u017aniej.<\/p>\r\n

Podobnie, 8 maja – dzie\u0144 zwyci\u0119stwa nad III Rzesz\u0105 Niemieck\u0105, jest w Wielkiej Brytanii \u015bwi\u0119towany ze znacznie mniejsz\u0105 pomp\u0105 ni\u017c ustanowiona z okazji zwyci\u0119stwa nad II Rzesz\u0105 Niedziela Pami\u0119ci przypadaj\u0105ca najbli\u017cej 11 listopada – rocznicy zawieszenia broni. Trzeba te\u017c zauwa\u017cy\u0107, \u017ce o ile ta pierwsza rocznica \u015bwi\u0119towana jest rado\u015bnie, to obchody tej drugiej cechuje powaga i skupienie; w tym roku, w kt\u00f3rym przypada setna rocznica wybuchu Wielkiej Wojny, jest to szczeg\u00f3lnie widoczne, a r\u00f3\u017cnego rodzaju wspomnieniowe uroczysto\u015bci odbywaj\u0105 si\u0119 na Wyspach ju\u017c od 4 sierpnia – rocznicy przyst\u0105pienia Zjednoczonego Kr\u00f3lestwa do wojny.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n
\"\"<\/td>\r\n<\/tr>\r\n
\r\n

Maki pami\u0119ci<\/p>\r\n<\/td>\r\n<\/tr>\r\n<\/tbody>\r\n<\/table>\r\n

Jednym z element\u00f3w tego \u015bwi\u0119towania, zauwa\u017conym r\u00f3wnie\u017c polskie media, jest instalacja w fosie londy\u0144skiej Tower, gdzie umieszczono ponad 900 tys. ceramicznych mak\u00f3w, z kt\u00f3rych ka\u017cdy upami\u0119tnia jednego \u017co\u0142nierza Wsp\u00f3lnoty Brytyjskiej poleg\u0142ego na wojnie. Mak jest sta\u0142ym elementem takich obchod\u00f3w, a motyw zosta\u0142 zaczerpni\u0119ty z napisanego w 1915 r. wiersza kanadyjskiego oficera i weterana Johna A. McCraego, pt. \u201eNa polach Flandrii\u201d<\/em>. Rozpoczynaj\u0105 go s\u0142owa \u201e<\/em>Na polach Flandrii rozkwitaj\u0105 maki, pomi\u0119dzy krzy\u017cami, rz\u0105d za rz\u0119dem…<\/em> (ang. <\/em>\u2018In Flanders fields the poppies blow, between the crosses, row on row…\u2019<\/em>)<\/em>. W 1922 r. Kr\u00f3lewski Legion Brytyjski rozpocz\u0105\u0142 produkcj\u0119 niewielkich sztucznych mak\u00f3w, kt\u00f3rymi z ko\u0144cem pa\u017adziernika kobiety ozdabia\u0142y kapelusze i suknie, a m\u0119\u017cczy\u017ani klapy p\u0142aszczy i marynarek – tradycja trwa do dzi\u015b, upami\u0119tnia ju\u017c nie tylko uczestnik\u00f3w I wojny, ale tak\u017ce wszystkich kolejnych konflikt\u00f3w, a doch\u00f3d uzyskany ze sprzeda\u017cy mak\u00f3w pami\u0119ci<\/em> przeznaczany jest na potrzeby weteran\u00f3w (g\u0142\u00f3wnie na opiek\u0119 medyczn\u0105).<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n
\"\"<\/td>\r\n<\/tr>\r\n
\r\n

Gr\u00f3b plt. A. Bergera (fot. w\u0142.)<\/p>\r\n<\/td>\r\n<\/tr>\r\n<\/tbody>\r\n<\/table>\r\n

Sam tak\u017ce przypinam kwiat maku; czyni\u0119 to na pami\u0105tk\u0119 mego pradziadka, kt\u00f3ry r\u00f3wnie\u017c walczy\u0142 we Flandrii, cho\u0107 w armii pruskiej, a p\u00f3\u017aniej w B\u0142\u0119kitnej Armii gen. Hallera, oraz trzech innych krewnych, polskich lotnik\u00f3w walcz\u0105cych w Bitwie o Angli\u0119, z kt\u00f3rych jeden zgin\u0105\u0142 w 1941 r. i spocz\u0105\u0142 na cmentarzu wojskowym w Newark nad rzek\u0105 Trent, a pozostali dwaj prze\u017cyli wojn\u0119 i zostali pochowani w Glasgow i w Toronto.<\/p>\r\n

Niedziela Pami\u0119ci przypada w listopadzie i do\u015b\u0107 dobrze wpisuje si\u0119 w katolick\u0105 tradycj\u0119 zwi\u0105zan\u0105 ze \u015bwi\u0119tem Wszystkich \u015awi\u0119tych i Dniem Zadusznym. Ale katolik\u00f3w na Wyspie nie ma zbyt wielu, a ci, kt\u00f3rzy s\u0105, w do\u015b\u0107 ograniczonym zakresie kultywuj\u0105 tradycj\u0119 modlitwy za zmar\u0142ych, kt\u00f3rej elementem jest nawiedzanie grob\u00f3w – i w tej sprawie do\u015b\u0107 o\u017cywczy okaza\u0142 si\u0119 nap\u0142yw polskich imigrant\u00f3w. W swej wi\u0119kszo\u015bci nie s\u0105 oni mo\u017ce szczeg\u00f3lnie religijni, ale jednak wci\u0105\u017c s\u0105 przywi\u0105zani do polskich tradycji. I tak od kilku lat na brytyjskich cmentarzach pojawia si\u0119 coraz wi\u0119cej zniczy. W nekropoliach wojskowych s\u0105siaduj\u0105 ze sztucznymi makami, a na cmentarzach katolickich z niewielkimi bukiecikami kwiat\u00f3w. Ku zdziwieniu, a czasem zgorszeniu niekt\u00f3rych Brytyjczyk\u00f3w, pojawiaj\u0105 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c na prowincjonalnych cmentarzach protestanckich (zwykle tam, gdzie katoliccy emigranci nie znajduj\u0105 w\u0142asnego cmentarza), najcz\u0119\u015bciej przyko\u015bcielnych i ostentacyjnie zaniedbanych – ostentacyjnie, bo przecie\u017c heretycy odrzucaj\u0105cy nauk\u0119 o czy\u015b\u0107cu nie maj\u0105 powodu, by dba\u0107 o nagrobki, kt\u00f3re opr\u00f3cz tego, \u017ce s\u0105 miejscem z\u0142o\u017cenia doczesnych ludzkich szcz\u0105tk\u00f3w w oczekiwaniu na zmartwychwstanie, s\u0105 r\u00f3wnie\u017c wo\u0142aniem o modlitw\u0119. A oni swoim zmar\u0142ym jej sk\u0105pi\u0105.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n
\"\"<\/td>\r\n<\/tr>\r\n
\r\n

Nagrobek Newtona (fot. w\u0142.)<\/p>\r\n<\/td>\r\n<\/tr>\r\n<\/tbody>\r\n<\/table>\r\n

Anglikanie odrzucaj\u0105c kult \u015bwi\u0119tych zast\u0105pili go kultem bohater\u00f3w – po prostu nie byli w stanie jako\u015b nie zagospodarowa\u0107 wytworzonej pr\u00f3\u017cni. I tak w katedrach i ko\u015bcio\u0142ach, w miejscach zniszczonych o\u0142tarzy bocznych po\u015bwi\u0119conych \u015bwi\u0119tym, pojawi\u0142y si\u0119 nagrobki, obeliski, pomniki i popiersia co znaczniejszych cz\u0142onk\u00f3w lokalnych wsp\u00f3lnot, bohater\u00f3w narodowych, wynalazc\u00f3w\u2026 Np. w opactwie Westminsterskim mo\u017cna zobaczy\u0107 \u201eo\u0142tarz\u201d z \u201erelikwiami\u201d Newtona! Elementem tego kultu, ersatzu prawdziwego kultu \u015bwi\u0119tych i modlitwy za zmar\u0142ych, w du\u017cej mierze s\u0105 tak\u017ce celebracje zwi\u0105zane z Dniem Pami\u0119ci.<\/p>\r\n

Co ciekawe, od czasu do czasu w\u015br\u00f3d brytyjskich chrze\u015bcijan dochodzi do g\u0142osu w\u0142a\u015bciwa intuicja teologiczna i w Ko\u015bciele pa\u0144stwowym pojawiaj\u0105 si\u0119 g\u0142osy postuluj\u0105ce przywr\u00f3cenie jakiej\u015b formy modlitwy za zmar\u0142ych. Ostatnim razem by\u0142o tak w\u0142a\u015bnie na skutek traumy zwi\u0105zanej z I wojn\u0105 \u015bwiatow\u0105, gdy w latach 20. XX w. stronnictwo anglokatolickie usi\u0142owa\u0142o przeprowadzi\u0107 rewizj\u0119 anglika\u0144skich ksi\u0105g liturgicznych m.in. pod k\u0105tem kultu \u015bwi\u0119tych i modlitwy za zmar\u0142ych. Niestety, mimo du\u017cego wsparcia zwyk\u0142ych Anglik\u00f3w, kt\u00f3rzy w swej protestanckiej wierze nie znajdowali pocieszenia po stracie bliskich, a tak\u017ce du\u017cej grupy sk\u0142onnych do jakiego\u015b kompromisu biskup\u00f3w i pastor\u00f3w, zdominowany przez protestant\u00f3w brytyjski parlament odrzuci\u0142 proponowane zmiany w liturgii (w Anglii to parlament decyduje o sprawach Ko\u015bcio\u0142a – nawet synody zwo\u0142ywane s\u0105 i maj\u0105 jak\u0105kolwiek w\u0142adz\u0119 tylko dzi\u0119ki delegacji Izby Gmin!).<\/p>\r\n

Jakub Pytel<\/em><\/strong><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Polacy zwykle z niedowierzaniem przyjmuj\u0105 informacj\u0119, \u017ce brytyjskie straty podczas I wojny \u015bwiatowej by\u0142y wi\u0119ksze ni\u017c w czasie II wojny, podobnie jak to, \u017ce tzw. wielka wojna wywo\u0142a\u0142a w brytyjskim spo\u0142ecze\u0144stwie o wiele wi\u0119ksz\u0105 traum\u0119 ni\u017c konflikt z lat 1939-1945. W latach 1914-1918 taktyka zak\u0142adaj\u0105ca formowanie kompanii z rekrut\u00f3w pochodz\u0105cych z jednej wsi czy dzielnicy […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[9],"tags":[220,172,59],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/77672"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=77672"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/77672\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=77672"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=77672"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=77672"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}