{"id":77650,"date":"2014-11-08T19:47:56","date_gmt":"2014-11-09T00:47:56","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=77650"},"modified":"2014-11-08T19:47:56","modified_gmt":"2014-11-09T00:47:56","slug":"z-polskiego-punktu-widzenia-antysowieckosc-upa-nie-ma-zadnego-znaczenia","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=77650","title":{"rendered":"Z polskiego punktu widzenia antysowiecko\u015b\u0107 UPA nie ma \u017cadnego znaczenia"},"content":{"rendered":"

Czy da si\u0119 usprawiedliwi\u0107 ludob\u00f3jstwo dokonane przez OUN-UPA na polskiej ludno\u015bci Kres\u00f3w Wschodnich?<\/strong><\/p>\r\n

Oczywi\u015bcie, zawsze znajdzie si\u0119 jakie\u015b usprawiedliwienie – w my\u015bl zasady, \u017ce dla chc\u0105cego nic trudnego. Mo\u017cna wi\u0119c bestialskie rzezie na polskich ch\u0142opach Wo\u0142ynia, Galicji Wschodniej czy Lubelszczyzny t\u0142umaczy\u0107 niedogodno\u015bciami dla ukrai\u0144skiego \u017cycia narodowego w II Rzeczypospolitej, utrakwizacj\u0105 szk\u00f3\u0142 czy wyolbrzymian\u0105 dzi\u015b akcj\u0105 polonizacyjno-rewindykacyjn\u0105, kt\u00f3ra przybiera\u0142a posta\u0107 burzenia cerkwi na Podlasiu i Che\u0142mszczy\u017anie. Usprawiedliwi\u0107 mo\u017cna wszystko i na og\u00f3\u0142 w kwestii Rzezi Wo\u0142y\u0144skiej w\u0142a\u015bnie z czym\u015b takim mamy do czynienia.<\/p>\r\n

Czy Ukrai\u0144com w II Rzeczypospolitej wiod\u0142o si\u0119 rzeczywi\u015bcie tak \u017ale? Spr\u00f3bujmy odpowiedzie\u0107 na pytanie – co by\u0142o alternatyw\u0105 wobec w\u0142adzy polskiej na Kresach? By\u0142yby to albo rz\u0105dy bolszewickie w postaci\u00a0 Ukrainy sowieckiej, albo narodowe rz\u0105dy ukrai\u0144skie w postaci proklamowanej 1 listopada we Lwowie Zachodnioukrai\u0144skiej Republiki Ludowej (ZURL). Tego drugiego przypadku historiografia polska nie om\u00f3wi\u0142a jak dot\u0105d zbyt szczeg\u00f3\u0142owo. Dopiero r\u00f3wnie zapomniane, co odra\u017caj\u0105ce zbrodnie ZURL na Polakach uzmys\u0142awiaj\u0105, \u017ce przyczyna p\u00f3\u017aniejszego ludob\u00f3jstwa w latach \u201840 le\u017ca\u0142a zupe\u0142nie gdzie indziej ni\u017c w rzekomym prze\u015bladowaniu Ukrai\u0144c\u00f3w w II RP. Zupe\u0142nie uczciwie mo\u017cna powiedzie\u0107, \u017ce Ukrai\u0144cy w przedwojennej Polsce nie mieli nigdy tak \u017ale, jak Polacy w ZURL. O ile najci\u0119\u017csz\u0105 \u201ezbrodni\u0105\u201d Polak\u00f3w by\u0142o okresowe d\u0105\u017cenie do polonizacji Ukrai\u0144c\u00f3w, to z drugiej strony pada\u0142y has\u0142a w rodzaju \u201eLachy za San\u201d – co oznacza\u0142o wyp\u0119dzenie Polak\u00f3w na wsch\u00f3d od linii Sanu lub, w ostateczno\u015bci, ich wymordowanie. Dlatego w\u0142a\u015bnie Polska musia\u0142a opanowa\u0107 te tereny, by ukr\u00f3ci\u0107 wst\u0119p do masowych rzezi, dlatego w\u0142a\u015bnie II Rzeczpospolita mia\u0142a prawo nieufnie odnosi\u0107 si\u0119 do narodowych ruch\u00f3w ukrai\u0144skich, cho\u0107 tak czy inaczej Bandera czy Szuchewycz w II RP unikn\u0119li wyrok\u00f3w \u015bmierci. Historia brutalnie pokaza\u0142a, \u017ce by\u0142 to straszliwy w swoich konsekwencjach b\u0142\u0105d. To, \u017ce obydwaj zgin\u0119li potem z r\u0105k Sowiet\u00f3w, powinno by\u0107 powodem gorzkiej refleksji ze strony polskiej. W\u0142a\u015bnie nadmierna pob\u0142a\u017cliwo\u015b\u0107 doprowadzi\u0142a do tego, \u017ce has\u0142o \u201eLachy za San\u201d uda\u0142o si\u0119 zrealizowa\u0107 niemal ca\u0142kowicie w latach \u201940. Jak wcielano je w \u017cycie podczas ukrai\u0144skiej irredenty w latach 1918-1919?<\/p>\r\n

\u201eInn\u0105 form\u0105 prze\u015bladowa\u0144 by\u0142o podpalanie polskich wsi, co mia\u0142o miejsce g\u0142\u00f3wnie w okresie wycofywania si\u0119 wojsk ukrai\u0144skich spod Lwowa. Spalono w\u00f3wczas 96 gospodarstw w Bi\u0142ce. gdzie jednocze\u015bnie zabito ponad 50 Polak\u00f3w, mieszka\u0144c\u00f3w tej wsi. W Bi\u0142ce Szlacheckiej podczas po\u017caru podpalonej wsi zamordowano 28 os\u00f3b. Podobnie by\u0142o w Dawidowie i innych miejscowo\u015bciach zamieszkanych g\u0142\u00f3wnie przez ludno\u015b\u0107 polsk\u0105.<\/em><\/p>\r\n

\u00a0<\/em>Inn\u0105 form\u0105 nienawi\u015bci by\u0142o gwa\u0142cenie polskich dziewczyn, a nast\u0119pnie mordowanie swych ofiar, co mia\u0142o miejsce we wsi Chodaczk\u00f3w Wielki k. Tarnopola, gdzie zgin\u0119\u0142y w ten spos\u00f3b cztery dziewczyny. W \u0179\u00f3\u0142kwi ukrai\u0144ski ataman Klee, Niemiec, za\u0142o\u017cy\u0142 dom publiczny dla ukrai\u0144skich \u017co\u0142nierzy, w kt\u00f3rym zmuszano do prostytucji polskie dziewcz\u0119ta. Podobnie post\u0105piono z zakonnicami z trzech polskich zakon\u00f3w<\/em><\/strong>. Odosobnionych wypadk\u00f3w zn\u0119cania si\u0119 nad polskimi kobietami by\u0142o znacznie wi\u0119cej. Odnotowano jednocze\u015bnie wiele wypadk\u00f3w rozstrzeliwania polskich Je\u0144c\u00f3w wojennych, co mia\u0142o np. miejsce w miejscowo\u015bci Szk\u0142o i w lesie Grabnik k. Szk\u0142a, gdzie rozstrzelano 17 rannych polskich \u017co\u0142nierzy. Podobnie sta\u0142o si\u0119 z 26 je\u0144cami polskimi w Janowie. <\/em>Ksi\u0119dza Rysia z Wi\u015bniewa zakopano \u017cywcem do g\u00f3ry nogami. Grzebanie \u017cywcem powtarza\u0142o si\u0119 bardzo cz\u0119sto<\/em><\/strong>. We wszystkich podmiejskich gminach lwowskich, jak: Brzuchowice, Bitki, Winniki, Dawid\u00f3w, Sokolniki, Dublany i Basi\u00f3wka. pozosta\u0142y \u015blady stosowania wymienionych wy\u017cej form prze\u015bladowa\u0144. W Basi\u00f3wce mordowano nawet niemowl\u0119ta. Stosowanie s\u0105d\u00f3w dora\u017anych wobec polskich wi\u0119\u017ani\u00f3w by\u0142o zjawiskiem do\u015b\u0107 cz\u0119stym. Tak by\u0142o np. w Z\u0142oczowie, gdzie w nocy z 26 na 27 marca 1919 r. aresztowano kilkunastu polskich kolejarzy podejrzanych o przynale\u017cno\u015b\u0107 do spisku przeciwrz\u0105dowego. Przes\u0142uchiwanie odbywa\u0142o si\u0119 w ten spos\u00f3b, \u017ce ofiary bito do nieprzytomno\u015bci, wmawiaj\u0105c im istnienie spisku przeciw Ukrai\u0144com. Tak zwana rozprawa przeciw oskar\u017conym rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 o godz. 7 rano, a w dwie godziny p\u00f3\u017aniej zapad\u0142 wyrok skazuj\u0105cy wszystkich na kar\u0119 \u015bmierci. W ten spos\u00f3b zamordowano w Z\u0142oczowie 28 Polak\u00f3w, a w Jaworowie – 17. W innych miejscowo\u015bciach zamordowanych w ten spos\u00f3b by\u0142o po kilka os\u00f3b lub po jednej. Ze szczeg\u00f3\u0142owych bada\u0144 wynika, \u017ce najwi\u0119kszym okrucie\u0144stwem odznaczali si\u0119 \u017co\u0142nierze p\u00f3\u0142inteligenci, ukrai\u0144scy oficerowie oraz synowie paroch\u00f3w greckokatolickich\u201d.\u00a0<\/em><\/p>\r\n

(Florentyna Rzemieniuk, Unici polscy 1596-1946<\/em>, Siedlce 1998)<\/p>\r\n

Poszukajmy jednak analogii we w\u0142asnej historii, aby sprawiedliwie oceni\u0107 bezsens tego okrucie\u0144stwa. Polacy doznali niepomiernie wi\u0119kszych krzywd ze strony zaborc\u00f3w – Niemc\u00f3w i Rosjan. Czy po odzyskaniu niepodleg\u0142o\u015bci ktokolwiek postulowa\u0142, by przedstawicieli tych gn\u0119bi\u0105cych nas przez ponad wiek nacji wymordowa\u0107? Nawet je\u015bli odwa\u017cnie za\u0142o\u017cymy, \u017ce Polacy byli dla Ukrai\u0144c\u00f3w tym, kim Rosjanie i Niemcy byli dla Polak\u00f3w, to r\u00f3\u017cnica rzuca si\u0119 w oczy. Dobitnym przyk\u0142adem niech b\u0119d\u0105 losy cerkwi \u015b\u015b. Konstantyna i Micha\u0142a w Wilnie, kt\u00f3r\u0105 wzniesiono w 1913 r. dla uczczenia 300-lecia panowania dynastii Romanow\u00f3w. Ulokowano j\u0105 w najwy\u017cszym w\u00f3wczas punkcie miasta – tak, aby wizualnie utrwala\u0142a panowanie rosyjskie nad Wilnem. Po odzyskaniu niepodleg\u0142o\u015bci i wojnie polsko-bolszewickiej \u015bwi\u0105tynia s\u0142u\u017cy\u0142a je\u0144com rosyjskim, kt\u00f3rzy po wojnie pozostali w polskim w\u00f3wczas mie\u015bcie. Podkre\u015blmy – by\u0142a to \u015bwi\u0105tynia zbudowana przez rosyjskich okupant\u00f3w Polski, jednak nie zburzono jej, a na dodatek oddano do u\u017cytku niedawnym wrogom.\u00a0<\/p>\r\n

Co nam za\u015b proponowali Ukrai\u0144cy? \u015amier\u0107, po\u017cog\u0119, a w najlepszym wypadku wyniesienie si\u0119 \u201eza San\u201d. W naszej psychice narodowej nie mie\u015bci\u0142o si\u0119 poj\u0119cie ludob\u00f3jstwa, kt\u00f3rego nie mog\u0142y uzasadni\u0107 nawet najwi\u0119ksze przewiny Niemc\u00f3w czy Rosjan wobec Polak\u00f3w.\u00a0<\/p>\r\n

Dla Ukrai\u0144c\u00f3w, zdaje si\u0119, domniemane czy faktyczne krzywdy doznawane z r\u0105k Polak\u00f3w nie mia\u0142y znaczenia, wszak przed 1918 rokiem nie istnia\u0142o pa\u0144stwo polskie, a mimo tego ju\u017c wtedy zacz\u0119\u0142y si\u0119 okrutne mordy na ludno\u015bci polskiej, kt\u00f3re ukr\u00f3ci\u0142o dopiero zlikwidowanie Zachodnioukrai\u0144skiej Republiki Ludowej w Galicji Wschodniej.\u00a0<\/p>\r\n

Zauwa\u017cmy, \u017ce symbolem rzekomego gn\u0119bienia Ukrai\u0144c\u00f3w przez II Rzeczpospolit\u0105 uczyniono burzenie cerkwi prawos\u0142awnych. Jednak akcja rewindykacyjno-polonizacyjna by\u0142a prowadzona w celu usuni\u0119cia wp\u0142yw\u00f3w i oznak materialnych panowania rosyjskiego. Warto te\u017c zaznaczy\u0107, \u017ce uderza\u0142a ona w prawos\u0142awnych Polak\u00f3w, bo i oni zamieszkiwali tereny obj\u0119te akcj\u0105 – czy mo\u017cna wi\u0119c w og\u00f3le m\u00f3wi\u0107 o posuni\u0119ciu wprost antyukrai\u0144skim? Rzecz jasna, mo\u017cna, o ile chce si\u0119 szuka\u0107 usprawiedliwienia dla sprawc\u00f3w Rzezi Wo\u0142y\u0144skiej i doszukiwa\u0107 si\u0119 jej \u017ar\u00f3de\u0142 poza ideologi\u0105 OUN-UPA.<\/p>\r\n

Kiedy podczas II wojny \u015bwiatowej oczywistym stawa\u0142o si\u0119, \u017ce najwi\u0119kszym wrogiem dla ukrai\u0144skiego ruchu nacjonalistycznego jest Zwi\u0105zek Sowiecki, a nie Polska, kiedy co najmniej od czas\u00f3w Wielkiego G\u0142odu z lat 1932-33 jasne by\u0142o, \u017ce najwi\u0119kszym zagro\u017ceniem dla ca\u0142ego narodu ukrai\u0144skiego jest system sowiecki, OUN-UPA nie szykowa\u0142a si\u0119 wcale do walki ze \u015bmiertelnym wrogiem nacji, kt\u00f3rej przedstawicielem si\u0119 obwo\u0142a\u0142a. To w\u0142a\u015bnie wtedy dokonano bestialskiego ludob\u00f3jstwa na Polakach zamieszkuj\u0105cych Kresy II Rzeczypospolitej – w\u0142a\u015bnie po to, by zd\u0105\u017cy\u0107 przed nadej\u015bciem Armii Czerwonej. A wi\u0119c zamiast wykorzysta\u0107 swoje zasoby i si\u0142y do walki z najwi\u0119kszym wrogiem, UPA nagle mia\u0142a przypomnie\u0107 sobie, \u017ce przed 1939 na Che\u0142mszczy\u017anie i Podlasiu burzono cerkwie i zacz\u0119\u0142a w rewan\u017cu mordowa\u0107 polskich ch\u0142op\u00f3w na Wo\u0142yniu i w Galicji Wschodniej w roku 1943. Brzmi to co najmniej groteskowo, ale do takich absurdalnych wniosk\u00f3w prowadz\u0105 wywody sugeruj\u0105ce, i\u017c mordy UPA na Polakach mia\u0142y \u017ar\u00f3d\u0142o w polityce II Rzeczypospolitej wobec Ukrai\u0144c\u00f3w. Chyba \u017ce kto\u015b postuluje, by Polska ju\u017c w 1918 odpu\u015bci\u0142a sobie Kresy Wschodnie i pozostawi\u0142a je Ukrai\u0144com. W istocie – gdyby pozwolono na ludob\u00f3jstwo na Polakach ju\u017c wtedy, to genocyd w latach \u201940 nie by\u0142by ju\u017c \u201epotrzebny\u201d. \u00a0<\/p>\r\n

Zauwa\u017cmy, \u017ce na szersz\u0105 skal\u0119 UPA rozpocz\u0119\u0142a walk\u0119 z Sowietami w\u0142a\u015bnie po \u201eoczyszczeniu\u201d dzisiejszej Ukrainy Zachodniej z Polak\u00f3w. Dok\u0142adnie ten sam program – \u201eLachy za San\u201d – mieli Sowieci, tyle \u017ce ci proponowali \u201etylko\u201d wywiezienie Polak\u00f3w z Kres\u00f3w w bydl\u0119cych wagonach, a UPA mordowa\u0142a w zasadzie od razu.\u00a0<\/p>\r\n

Krwawa rywalizacja UPA z NKWD i Armi\u0105 Czerwon\u0105, kt\u00f3ra nast\u0105pi\u0142a ju\u017c po spe\u0142nieniu postulatu, kt\u00f3rego realizacji sta\u0142o na przeszkodzie ponad dwudziestoletnie istnienie II Rzeczypospolitej, to jedynie rozgrywka o to, czy stworzona kosztem przelanej polskiej krwi Wielka Ukraina b\u0119dzie opanowana przez totalitaryzm banderowski czy totalitaryzm komunistyczny. Nie da si\u0119 bowiem przy ocenie OUN-UPA traktowa\u0107 roz\u0142\u0105cznie kwestii ludob\u00f3jstwa na Polakach i kwestii p\u00f3\u017aniejszych star\u0107 z Sowietami, poniewa\u017c obydwie te aktywno\u015bci stanowi\u0142y nieroz\u0142\u0105cznie ze sob\u0105 powi\u0105zane punkty realizowanego przez t\u0119 formacj\u0119 programu<\/strong>. Bez uprzedniego ludob\u00f3jstwa nie by\u0142oby p\u00f3\u017aniejszych walk ze Zwi\u0105zkiem Sowieckim. Zar\u00f3wno polska ludno\u015b\u0107 cywilna, jak i w\u0142adza sowiecka, sta\u0142y na przeszkodzie realizacji cel\u00f3w polityczno-wojskowych nacjonalist\u00f3w ukrai\u0144skich.\u00a0<\/p>\r\n

Z perspektywy Polaka nie ma bowiem znaczenia, jakie stosunki mieli mi\u0119dzy sob\u0105 realizatorzy programu \u201eLachy za San\u201d – obydwaj pozostaj\u0105 dla nas \u015bmiertelnymi wrogami. To, \u017ce jego wykonawcy chwycili si\u0119 potem za \u0142by, traktowa\u0107 nale\u017cy wy\u0142\u0105cznie jako krwaw\u0105 k\u0142\u00f3tni\u0119 w antypolskiej rodzinie. Bo czy wyobra\u017camy sobie, by\u015bmy – odk\u0142adaj\u0105c na bok Katy\u0144 – czcili dzi\u015b NKWD za zabicie dow\u00f3dcy UPA Romana Szuchewycza, odpowiedzialnego za rzezie Polak\u00f3w? O\u015bmielam si\u0119 twierdzi\u0107, \u017ce z oczywistych wzgl\u0119d\u00f3w nie.\u00a0<\/p>\r\n

Niech wi\u0119c w spojrzeniu na UPA obowi\u0105zuj\u0105 nas identyczne standardy.<\/p>\r\n

Marcin Skalski<\/strong><\/em><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Czy da si\u0119 usprawiedliwi\u0107 ludob\u00f3jstwo dokonane przez OUN-UPA na polskiej ludno\u015bci Kres\u00f3w Wschodnich? Oczywi\u015bcie, zawsze znajdzie si\u0119 jakie\u015b usprawiedliwienie – w my\u015bl zasady, \u017ce dla chc\u0105cego nic trudnego. Mo\u017cna wi\u0119c bestialskie rzezie na polskich ch\u0142opach Wo\u0142ynia, Galicji Wschodniej czy Lubelszczyzny t\u0142umaczy\u0107 niedogodno\u015bciami dla ukrai\u0144skiego \u017cycia narodowego w II Rzeczypospolitej, utrakwizacj\u0105 szk\u00f3\u0142 czy wyolbrzymian\u0105 dzi\u015b akcj\u0105 […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[9],"tags":[66,188,167,17],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/77650"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=77650"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/77650\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=77650"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=77650"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=77650"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}