{"id":7754,"date":"2009-03-15T16:07:55","date_gmt":"2009-03-15T21:07:55","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=7754"},"modified":"2009-03-27T22:12:59","modified_gmt":"2009-03-28T03:12:59","slug":"wolnosc-religijna-jest-herezja-o-jozef-maria-bochenski","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=7754","title":{"rendered":"Wolno\u015b\u0107 religijna jest herezj\u0105 – o. J\u00f3zef Maria Boche\u0144ski<\/em>"},"content":{"rendered":"

Le\u017c\u0105 przede mn\u0105 ciekawe dokumenty chwili: odezwa biskup\u00f3w hiszpa\u0144skich i protest hiszpa\u0144skich teolog\u00f3w, skierowany przeciw ich kolegom francuskim; referat prof. Mantama, wyg\u0142oszony u nas, w Poznaniu, na kongresie tomistycznym przed paru laty; zbi\u00f3r artyku\u0142\u00f3w „Vie intellectuelle”, czo\u0142owego organu francuskiej my\u015bli katolickiej, dotycz\u0105cy spraw hiszpa\u0144skich i dwa inne o Ko\u015bciele – „corp du peche” („ciele grzechu”, jak jeden z nich g\u0142osi w swym tytule), wreszcie znakomity artyku\u0142 wybitnego naszego dzia\u0142acza katolickiego, doktora Andrzeja Niesio\u0142owskiego, niedawno drukowany w „Kulturze”.<\/p>\r\n\r\n

\u0179aden z nich, osobno rozwa\u017cany nie wywo\u0142a\u0142by mo\u017ce zbyt daleko id\u0105cych zastrze\u017ce\u0144, ani obaw – wyj\u0105wszy owe, skandaliczne moim zdaniem wywody o Ko\u015bciele. Kiedy si\u0119 jednak czyta te rzeczy jedne po drugich, kiedy si\u0119 pr\u00f3buje powi\u0105za\u0107 ich my\u015bli przewodnie – co zreszt\u0105 trudno nie przychodzi – mnie przynajmniej robi si\u0119 zimno. Jest \u017ale, trzeba bi\u0107 na alarm. My\u015bl katolicka w osobach najwybitniejszych swoich reprezentant\u00f3w zdaje si\u0119 i\u015b\u0107 na manowce, zdradza wielowiekow\u0105 tradycj\u0119, pr\u00f3buje zaprzeczy\u0107 dorobkowi wiek\u00f3w, od \u015bw. Augustyna do Piusa X, szuka nowego sensu w Ewangelii, kt\u00f3rej – nie mo\u017cna oprze\u0107 si\u0119 wra\u017ceniu, \u017ce tak autorowie my\u015bl\u0105 – nie zrozumieli ani \u015bw. Augustyn, ani \u015bw. Bernard, ani \u015bw. Tomasz z Akwinu. Szczeg\u00f3lnie \u017ale wychodzi w ich analizach jeden z najwi\u0119kszych papie\u017cy ostatnich czas\u00f3w, Pius IX. Nie cytuje si\u0119 wprawdzie jego s\u0142\u00f3w z „Syllabusa”, bo tam zebrane s\u0105 zdania i twierdzenia, kt\u00f3re Pius IX jako papie\u017c pot\u0119pi\u0142. Ale kto uwa\u017cnie czyta, ten dojrzy pr\u0119dko, \u017ce cho\u0107 wyra\u017anie si\u0119 tego nie m\u00f3wi, chce si\u0119 pot\u0119pi\u0107 Piusa IX, a z nim ca\u0142\u0105 tradycj\u0119 chrze\u015bcija\u0144sk\u0105, kt\u00f3rej patronuje sam \u015bw. Augustyn. Dr Niesio\u0142owski trafnie i wnikliwie wykaza\u0142 to w swoim artykule.<\/p>\r\n\r\n

Nie mog\u0119 zrozumie\u0107, jak katolicy – mi\u0119dzy kt\u00f3rymi jest wielu ksi\u0119\u017cy, ba, wykszta\u0142conych teolog\u00f3w, kt\u00f3rzy wszyscy powinni zna\u0107 elementarne zasady metodologii katolickiej, w szczeg\u00f3lno\u015bci rol\u0119, jak\u0105 w przyjmowaniu i odrzucaniu r\u00f3\u017cnych teorii odgrywa zdanie tradycji tylu wiek\u00f3w, potwierdzone tylekro\u0107 przez sam Ko\u015bci\u00f3\u0142 – powtarzam, nie rozumiem, jak katolicy mog\u0105 przechodzi\u0107 nad t\u0105 tradycj\u0105 do porz\u0105dku dziennego i – prosz\u0119 mi wybaczy\u0107 wyra\u017cenie – tak po protestancku pr\u00f3buj\u0105 na nowo i o w\u0142asnych si\u0142ach wysnu\u0107 now\u0105 tre\u015b\u0107 ze s\u0142\u00f3w Chrystusa? Zdawa\u0142oby si\u0119, \u017ce przypomina\u0107 nie trzeba, a jednak musz\u0119: \u017ar\u00f3d\u0142em, z kt\u00f3rego czerpiemy znajomo\u015b\u0107 prawd wiary jest nie tylko Ewangelia, me tylko pisma Ojc\u00f3w Ko\u015bcio\u0142a, ale i \u017cywa tradycja, \u017cycie Ko\u015bcio\u0142a; nie wolno jej przeczy\u0107, gdy chodzi o sprawy zasadnicze; nie wolno zw\u0142aszcza wtedy, gdy d\u0142ugi szereg papie\u017cy i wszyscy teologowie naj\u015bwietniejszego okresu katolicyzmu jednog\u0142o\u015bnie dawali tak\u0105 w\u0142a\u015bnie, a me mn\u0105 wyk\u0142adni\u0119 ducha katolicyzmu.<\/p>\r\n\r\n

Niezrozumienie nauki Ko\u015bcio\u0142a, kt\u00f3re mo\u017ce si\u0119 sta\u0107 zacz\u0105tkiem nowej herezji dotyczy g\u0142\u00f3wnie kwestii relacji mi\u0119dzy Pa\u0144stwem, Ko\u015bcio\u0142em, Narodem, ich wzajemnych powi\u0105za\u0144 i zale\u017cno\u015bci. Wed\u0142ug nauki \u015bw. Tomasza z Akwinu, do kt\u00f3rego trzeba nam wraca\u0107 zawsze, bo jego dzie\u0142o jest najlepszym wyrazem tradycji, zebranej przez geniusza i uznanej za w\u0142asn\u0105 przez Ko\u015bci\u00f3\u0142 – ten Ko\u015bci\u00f3\u0142 cho\u0107 ma cele nadziemskie i cho\u0107 dzia\u0142a g\u0142ownie \u015brodkami nadprzyrodzonymi, mo\u017ce jednak i powinien uwa\u017ca\u0107 si\u0119 za organizacj\u0119 \u017cyj\u0105c\u0105 na ziemi, bo tak jest istotnie. Jako taki, Ko\u015bci\u00f3\u0142 ma prawo domaga\u0107 si\u0119 od pa\u0144stwa, by zapewni\u0142o mu spokojny rozw\u00f3j i uniemo\u017cliwi\u0142o rozk\u0142adow\u0105 akcj\u0119 jego wrog\u00f3w. Ko\u015bci\u00f3\u0142 nie pragnie nikogo zmusza\u0107 do wyznawania jego w\u0142asne] wiary; nie mo\u017ce jednak pozwoli\u0107, by b\u0142\u0105d mia\u0142 r\u00f3wne prawa propagandy jak prawda, ani tym bardziej, by tam, gdzie wierni s\u0105 w przyt\u0142aczaj\u0105cej wi\u0119kszo\u015bci, rz\u0105dzili nimi poganie czy heretycy. W imi\u0119 tego podstawowego prawa, \u017c\u0105da Ko\u015bci\u00f3\u0142 od pa\u0144stwa, by uzna\u0142o jego wyznanie za religi\u0119 panuj\u0105c\u0105, aby przeszkodzi\u0142o si\u0142a akcji heretyk\u00f3w i kara\u0142o tych, kt\u00f3rzy wprowadzaj\u0105 zam\u0119t w poj\u0119cia.<\/p>\r\n\r\n

A je\u015bli takim jest stanowisko Ko\u015bcio\u0142a, nie innym powinno by\u0107, zdaniem \u015bw. Tomasza, zadanie pa\u0144stwa. Pa\u0144stwo nie jest neutralnym bo\u017ckiem, kt\u00f3ry oboj\u0119tnie przygl\u0105da si\u0119 „prywatnym” zaj\u0119ciom religijnym swoich obywateli. Pa\u0144stwo jest najwy\u017csz\u0105 organizacj\u0105 \u015bwieck\u0105 spo\u0142ecze\u0144stwa i ma za cel zapewnienie obywatelom jak najpomy\u015blniejszego rozwoju doczesnego \u017cycia, harmonii i spokoju, to jest tych ram, w kt\u00f3rych rozwija\u0107 si\u0119 ma \u017cycie nadprzyrodzone. Co wi\u0119cej pa\u0144stwo samo b\u0119d\u0105c tworem ludzkim, powinno by\u0107 przej\u0119te my\u015bl\u0105 o celu cel\u00f3w wszystkich ludzkich czynno\u015bci, o Bogu. Nie mog\u0105c bezpo\u015brednio oddzia\u0142ywa\u0107 na \u017cycie religijne, ma obowi\u0105zek post\u0119powa\u0107 jednak tak, aby zawsze, ilekro\u0107 Wiara potrzebuje obrony i pomocy materialnej, si\u0142y spo\u0142ecze\u0144stwa by\u0142y do jej dyspozycji. Pa\u0144stwo jest wi\u0119c, w poj\u0119ciu \u015bw. Tomasza, pod pewnym wzgl\u0119dem pa\u0144stwem totalnym: ma sw\u00f3j w\u0142asny katolicki program i ten program realizuje w miar\u0119 si\u0142. Nie ma w pa\u0144stwie katolickim miejsca na r\u00f3wnouprawnienie innowierc\u00f3w; nie ma wolno\u015bci dla dzikiej propagandy niewiary, r\u00f3wnie jak nie ma jej dla pornografii. Interes duchowy mas obywateli idzie przed rzekomym prawem wy\u017cycia si\u0119 zepsutych jednostek i ich wybryki \u0142amane b\u0119d\u0105, wed\u0142ug \u015bw. Tomasza, \u017celazn\u0105 r\u0119k\u0105 w\u0142adzy.<\/p>\r\n\r\n

\u015bw, Tomasz z Akwinu, jak i ca\u0142y Ko\u015bci\u00f3\u0142, nie by\u0142 tak naiwny, aby my\u015ble\u0107, ze chrze\u015bcijanin jest anio\u0142em, nie zwi\u0105zanym z cia\u0142em, i \u017ce spo\u0142ecze\u0144stwem rz\u0105dzie mo\u017cna tylko \u015brodkami duchowymi. Rzecz jasna, \u017ce przemoc nie mo\u017ce stanowi\u0107 g\u0142\u00f3wnego \u015brodka, ale przemoc jest potrzebna ubocznie, dla obrony przed z\u0142ym. Przeczy\u0107 temu mo\u017ce zreszt\u0105 tylko ten, kto r\u00f3wn\u0105 warto\u015b\u0107 przypisuje wszystkim pogl\u0105dom i wszystkim zasadom etycznym i kto odmawia pa\u0144stwu tre\u015bci ideologicznej. Ale to jest koncepcja liberalna, a me tradycyjny spos\u00f3b pojmowania pa\u0144stwa katolickiego<\/p>\r\n\r\n

Chcia\u0142bym podkre\u015bli\u0107, \u017ce m\u00f3wi\u0105c „pa\u0144stwo totalne”, mam na my\u015bli pa\u0144stwo, je\u015bli wolno si\u0119 tak wyrazi\u0107, „jednokierunkowe”. Ze stanowiska katolickiego pa\u0144stwo nie mo\u017ce regulowa\u0107 wszystkich funkcji kulturowych spo\u0142ecze\u0144stwa, gdy\u017c niekt\u00f3re z nich podpadaj\u0105 pod wy\u0142\u0105czn\u0105 kompetencj\u0119 Ko\u015bcio\u0142a. Nie mniej jednokierunkowo\u015b\u0107 musi by\u0107 postulowana.<\/p>\r\n\r\n

Nasuwa si\u0119 w zwi\u0105zku z tym zagadnienie stosunku pa\u0144stwa do Ko\u015bcio\u0142a. Z trzech mo\u017cliwych koncepcji: podporz\u0105dkowania Ko\u015bcio\u0142a Pa\u0144stwu, Pa\u0144stwa Ko\u015bcio\u0142owi i koordynacji, ta ostatnia wydaje si\u0119 najbardziej zgodna z nowoczesn\u0105 my\u015bl\u0105 katolick\u0105 i najlepsza w praktyce. Mo\u017ce jednak koordynacja nie wyra\u017ca stosunku, o kt\u00f3ry chodzi: b\u0119d\u0105 pewne zakresy, w kt\u00f3rych Pa\u0144stwo musi podporz\u0105dkowa\u0107 si\u0119 Ko\u015bcio\u0142owi, inne w kt\u00f3rych na odwr\u00f3t Ko\u015bci\u00f3\u0142 musi si\u0119 zgodzi\u0107 z wol\u0105 Pa\u0144stwa. W praktyce pokazuje si\u0119, \u017ce mo\u017cna doskonale pogodzi\u0107 oba czynniki, pod warunkiem, by z obu stron istnia\u0142o zrozumienie potrzeby wsp\u00f3\u0142pracy. Tak jest na przyk\u0142ad we wsp\u00f3\u0142czesnej Italii, i tak b\u0119dzie zapewne zawsze, je\u015bli u rz\u0105d\u00f3w b\u0119d\u0105 katolicy.<\/p>\r\n\r\n

Forma prawna odgrywa tutaj znacznie mniejsz\u0105 rol\u0119. My\u015bl\u0119 jednak, \u017ce zasadniczy stosunek koordynacji wyrazi si\u0119 z jednej strony przez udzia\u0142 Ko\u015bcio\u0142a w przygotowywaniu ustaw, z drugiej przez r\u00f3\u017cne przywileje nadane Pa\u0144stwu przez Ko\u015bci\u00f3\u0142, jak si\u0119 to dot\u0105d czyni w konkordatach.<\/p>\r\n\r\n

Zasada dopuszczalno\u015bci u\u017cycia si\u0142y obowi\u0105zuje tak\u017ce w stosunkach mi\u0119dzynarodowych. Pa\u0144stwo napadni\u0119te ma prawo broni\u0107 si\u0119 si\u0142\u0105, to jest toczy\u0107 wojn\u0119. Co wi\u0119cej, istniej\u0105 warunki, w kt\u00f3rych wolno wojn\u0119 samemu wypowiedzie\u0107 i d\u0142uga historia wypraw krzy\u017cowych \u015bwiadczy a\u017c nadto wyra\u017anie, \u017ce t\u0119 zasad\u0119 wprowadzano praktycznie w czyn. Zachodzi to zawsze, o ile inne pa\u0144stwo gwa\u0142ci wyra\u017anie prawa Boskie, a istniej\u0105 szans\u0119 pokonania go i zaprowadzenia \u0142adu etycznego. Pa\u0144stwo dzia\u0142a w tym wypadku jako narz\u0119dzie og\u00f3\u0142u chrze\u015bcija\u0144stwa, wykonuj\u0105c jego wol\u0119 i toruj\u0105c drog\u0119 Ko\u015bcio\u0142owi.<\/p>\r\n\r\n

Reasumuj\u0119: wed\u0142ug tradycyjnej koncepcji chrze\u015bcija\u0144skiej liberalizm polityczny jest b\u0142\u0119dem i pacyfizm jest b\u0142\u0119dem. Nie waham si\u0119 twierdzi\u0107, \u017ce takim samym b\u0142\u0119dem jest teoria „ubogich \u015brodk\u00f3w”, w mn\u0119 kt\u00f3rej niekt\u00f3rzy my\u015bliciele francuscy chcieliby odm\u00f3wi\u0107 spo\u0142ecze\u0144stwu katolickiemu prawa u\u017cywania si\u0142y dla zapewnienia sobie normalnych warunk\u00f3w rozwoju.<\/p>\r\n\r\n

Teoria „ubogich \u015brodk\u00f3w”, antymilitaryzm, antynacjonalizm, skrajny „antytotalizm” – to jest odmawianie katolickiemu pa\u0144stwu prawa ograniczania wolno\u015bci swoich wrog\u00f3w – rozros\u0142y si\u0119 szeroko na gruncie francuskim. Tam stawano niemal wyra\u017anie w obronie Walencji; tam napisano owe blu\u017aniercze artyku\u0142y o przesz\u0142o\u015bci Ko\u015bcio\u0142a, w kt\u00f3rych zebrano wszystkie ohydy z historii, aby pot\u0119pi\u0107 samo chrze\u015bcija\u0144stwo pi\u0119tnastu wiek\u00f3w; stamt\u0105d wreszcie przyjecha\u0142 jeden z najs\u0142awniejszych obecnie my\u015blicieli Maritain, aby uczy\u0107, nas Polak\u00f3w, \u017ce przysz\u0142e pa\u0144stwo katolickie da nie tolerancj\u0119, – uwa\u017cajcie! – ale r\u00f3wnouprawnienie wszystkim heretykom, komunistom, wszystkim wrogom wiary i moralno\u015bci, \u017ce zapomni o celu nadprzyrodzonym cz\u0142owieka i b\u0119dzie pa\u0144stwem w pe\u0142ni laickim. Stamt\u0105d, poprzez najlepsze nasze pisma katolickie poprzez pi\u00f3ra najlepszych naszych pisarzy, idzie do nas ten nowy rodzaj modernizmu.<\/p>\r\n\r\n

Metoda naszych wsp\u00f3\u0142wyznawc\u00f3w francuskich jest bardzo prosta, uderzaj\u0105co podobna do tej, kt\u00f3r\u0105 w swej egzegezie stosowa\u0142 ongi\u015b To\u0142stoj: bierze si\u0119 Ewangeli\u0119, wy\u0142apuje si\u0119 w mej wszystkie teksty przemawiaj\u0105ce za pokojem, niesprzeciwianiem si\u0119 z\u0142u, znoszeniem prze\u015bladowa\u0144 dla sprawiedliwo\u015bci itd. – nast\u0119pnie dorabia do tego doktryn\u0119 spo\u0142eczn\u0105 i rzecz jest gotowa. Katolik winien stosowa\u0107 nie „bogate”, ale „ubogie” \u015brodki: milczenie, m\u0119cze\u0144stwo, niesprzeciwianie si\u0119 z\u0142u. Kt\u00f3\u017c by m\u00f3g\u0142 przeczy\u0107, \u017ce to jest w\u0142a\u015bnie duch Ewangelii. A wi\u0119c – to ju\u017c logiczna konsekwencja – nie d\u0105\u017cmy do w\u0142adzy; gdy u niej b\u0119dziemy, nie przeszkadzajmy agitacji komunistycznej; nie k\u0142ad\u017amy tamy nauczaniu doktryn z\u0142ych; gdy katolicy walcz\u0105 gdzie\u015b o \u017cycie swoich dzieci i mo\u017cno\u015b\u0107 zachowania wiary z barbarzy\u0144cami nas\u0142anymi z Moskwy, przede wszystkim b\u0105d\u017amy neutralni, a je\u015bli mamy komu pomaga\u0107, to raczej tamtym ni\u017c naszym. Ubogie \u015brodki! (\u00ef\u00bf\u00bd)<\/p>\r\n\r\n

Tradycja katolicka, cho\u0107 zawsze wysoko nosi\u0142a sztandar uniwersalizmu, przeczy jednak r\u00f3wnie stanowczo s\u0142uszno\u015bci owego mechanistycznego internacjonalizmu, wed\u0142ug kt\u00f3rego me ma r\u00f3\u017cnic mi\u0119dzy lud\u017ami i wszyscy kocha\u0107 si\u0119 maj\u0105 r\u00f3wn\u0105 mi\u0142o\u015bci\u0105. \u015bw. Tomasz z Akwinu wypracowa\u0142, przyj\u0119t\u0105 dzi\u015b przez Ko\u015bci\u00f3\u0142, bo z jego depozytu Wiary wzi\u0119t\u0105, teorie stopni mi\u0142o\u015bci: im kto nas bli\u017cszy, tym bardziej mamy go kocha\u0107. Nie ma doktryny bardziej sprzecznej z tradycj\u0105 katolick\u0105, jak teoria Corpus politicum Hobbesa, wed\u0142ug kt\u00f3rej wszyscy ludzie s\u0105 tylko atomami jednego rodzaju, z\u0142\u0105czonymi w mechaniczny spos\u00f3b w pa\u0144stwie. Socjologia katolicka by\u0142a zawsze inna. Jest ona, je\u015bli wolno si\u0119 tak wyrazi\u0107, radykalnie antydemokratyczna pod tym wzgl\u0119dem. Ka\u017ce mianowicie uwa\u017ca\u0107 innych nie za homogeniczne zbiorowisko, ale odnosi\u0107 si\u0119 do bli\u017anich inaczej je\u015bli stoj\u0105 nas bli\u017cej, inaczej za\u015b je\u015bli dalej.<\/p>\r\n\r\n

I tak, wed\u0142ug katolicyzmu, mi\u0142o\u015b\u0107 nie powinna gwa\u0142ci\u0107 natury, ani kultury; a ze zwi\u0105zki krwi i zwi\u0105zki kulturowe ludzi zbli\u017caj\u0105, mi\u0142o\u015b\u0107 ku tym, kt\u00f3rzy s\u0105 z nami jednej krwi czy jednej kultury powinna by\u0107 intensywniejsza ni\u017c ku innym. Przed i ponad mi\u0142o\u015bci\u0105 wszechludzk\u0105 idzie mi\u0142o\u015b\u0107 rodziny a zw\u0142aszcza narodu.<\/p>\r\n\r\n

Tradycyjna koncepcja katolicka przemy\u015blana do ko\u0144ca przez nowszych my\u015blicieli – jest nasz\u0105 chlub\u0105, \u017ce g\u0142\u00f3wn\u0105 zas\u0142ug\u0119 ma pod tym wzgl\u0119dem polski my\u015bliciel o. Jacek Woroniecki – jest zdecydowanie nacjonalistyczna. W obecnych warunkach nie ma w Europie inne] struktury spo\u0142ecznej, kt\u00f3ra by \u0142\u0105czy\u0142a ludzi pod wzgl\u0119dem wi\u0119kszej ilo\u015bci wsp\u00f3lnych cech i \u0142\u0105czy\u0142a silniej, ni\u017c nar\u00f3d. Cz\u0142onkowie narodu winni wi\u0119c by\u0107 przed innymi przedmiotem naszej mi\u0142o\u015bci. Przy tym ta mi\u0142o\u015b\u0107 odnosi si\u0119 me tylko do poszczeg\u00f3lnych ludzi, ale do ca\u0142ej grupy, przede wszystkim do grupy, to jest do narodu. W porz\u0105dnie przemy\u015blanej etyce katolickiej nie ma wcale rozdzia\u0142u pod tytu\u0142em „etyka spo\u0142eczna”, a to dlatego, \u017ce ca\u0142a etyka katolicka jest bez reszty spo\u0142eczna; w konsekwencji szczeg\u00f3lna mi\u0142o\u015b\u0107 ku cz\u0142onkom w\u0142asnego narodu otrzymuje swoj\u0105 baz\u0119 w mi\u0142o\u015bci ku narodowi jako takiemu.<\/p>\r\n\r\n

Posiadamy nawet wcale rozbudowan\u0105 teori\u0119 narodu ze stanowiska katolickiej teorii. Nar\u00f3d to taka grupa ludzi, kt\u00f3rych \u0142\u0105czy z jednej strony wsp\u00f3lna rasa psychiczna, wsp\u00f3lne cechy charakteru i obyczaj oparty na wsp\u00f3lnych prze\u017cyciach i wspomnieniach historycznych, z drugiej za\u015b wsp\u00f3lny cel: praca nad rozbudow\u0105, kultywowaniem, obron\u0105 i rozpowszechnianiem wsp\u00f3lnych warto\u015bci duchowych, owej specyficznej kultury narodowej, kt\u00f3ra nar\u00f3d okre\u015bla i dla kt\u00f3rej nar\u00f3d \u017cyje. Podkre\u015blam, ze chodzi o warto\u015bci duchowe, nie\u015bmiertelne, mi\u0119dzy kt\u00f3rymi s\u0105 tak\u017ce warto\u015bci religijne. W imi\u0119 ich, rzecz jasna, wolno i trzeba \u017c\u0105da\u0107 od jednostki podporz\u0105dkowania si\u0119 narodowi, kt\u00f3ry d\u0105\u017cy do cel\u00f3w wy\u017cszych ni\u017c wszystko, co doczesne w jednostce. Nie ma bodaj autora, kt\u00f3ry by tak kategorycznie \u017c\u0105da\u0142 po\u015bwi\u0119cenia si\u0119 dla spo\u0142ecze\u0144stwa jak \u015bw. Tomasz.<\/p>\r\n\r\n

Prosz\u0119 zw\u00f3cic uwag\u0119 jeszcze na jedno: nacjonalizm katolicki nie jest zaprzeczeniem katolickiego uniwersalizmu, ale on w\u0142a\u015bnie umo\u017cliwia ten uniwersalizm. Tradycja katolicka nie pojmuje mianowicie wcale kultury og\u00f3lnoludzkiej jako czego\u015b jednolitego we wszystkich szczeg\u00f3\u0142ach, ale jako harmoni\u0119 r\u00f3\u017cnych odcieni kultury reprezentowanych przez poszczeg\u00f3lne grupy, na wsp\u00f3lnym pod\u0142o\u017cu og\u00f3lnoludzkim i og\u00f3lnochrze\u015bcija\u0144skim. I dlatego ci, co przera\u017ceni b\u0142\u0119dami niekt\u00f3rych nacjonalizm\u00f3w, wol\u0105 przenie\u015b\u0107 si\u0119 od razu do obozu skrajnych internacjonalist\u00f3w, s\u0105 w b\u0142\u0119dzie. Katolicyzm, jak zawsze, tak i tutaj, zajmuje stanowisko syntetyczne, wy\u017csze nad obie skrajno\u015bci; ale \u015bw. Tomasz uczy\u0142, \u017ce je\u015bli ka\u017cda cnota przeciwstawia si\u0119 dwom skrajnie r\u00f3\u017cnym b\u0142\u0119dom, to jednak zawsze stoi bli\u017cej kt\u00f3rego\u015b z nich. Podobnie jest i tutaj: bardzie] obcy duchowi katolicyzmu, ni\u017c najgorszy cho\u0107by nacjonalizm, jest – o wiele niebezpieczniejszym od niego – internacjonalizm maso\u0144ski, czy sowiecki. Nie m\u00f3wi\u0105c ju\u017c o tym, \u017ce nacjonalizmy wsp\u00f3\u0142czesne, pr\u00f3cz oczywistych b\u0142\u0119d\u00f3w w niekt\u00f3rych przypadkach, zawieraj\u0105 my\u015bli zdrowe, bez por\u00f3wnania bli\u017csze organicznej koncepcji spo\u0142ecznej katolicyzmu i jego poj\u0119ciu bonum commune, ni\u017c mechanizmy liberalny i socjalistyczny.<\/p>\r\n\r\n

A ju\u017c naprawd\u0119 zrozumie\u0107 niepodobna tych katolik\u00f3w, kt\u00f3rzy w imi\u0119 jakiego\u015b urojonego idea\u0142u uniwersalistycznego pot\u0119piaj\u0105 nawet te nacjonalizmy, kt\u00f3re – jak polski – stoj\u0105 zdecydowanie na gruncie katolickim i \u015bwiadome s\u0105 swojej roli cz\u0105stkowej w obr\u0119bie kultury og\u00f3lnej.<\/p>\r\n\r\n

Co do r\u00f3\u017cnic mi\u0119dzy Francuzami, Polakami, Niemcami, czy Rosjanami trzeba stwierdzi\u0107, i\u017c natura ludzka jest w zasadzie niezmienna; ale zmienne s\u0105 r\u00f3\u017cne odcienie tej natury, zale\u017cne od klimatu, od warunk\u00f3w \u017cycia, od historii. I na tym tle powstaje nie tylko odr\u0119bny typ psychiczny, nie tylko odr\u0119bny obyczaj, ale tak\u017ce specyficzny spos\u00f3b my\u015blenia. Socjologia filozofii jest jeszcze w zarodku, nie jest nawet wcale jeszcze nauk\u0105; ale podstawowa jej prawda znana by\u0142a ju\u017c Arystotelesowi i twierdzi\u0107 mo\u017cemy, \u017ce duch nasz jest w bardzo wielkim stopniu zale\u017cny od warunk\u00f3w otoczenia.<\/p>\r\n\r\n

I dlatego obok etyk narodowych – ka\u017cda etyka ostatecznie \u0142\u0105czy si\u0119 ze struktur\u0105 psychiki – istnie\u0107 mog\u0105 filozofie narodowe. Nie w tym oczywi\u015bcie znaczeniu, by to co by\u0142o prawd\u0105 z jednej strony Pirenei, mia\u0142oby by\u0107 fa\u0142szem z drugiej. Jednak pewne narody zdaj\u0105 si\u0119 by\u0107<\/p>\r\n\r\n

lepiej ni\u017c inne dysponowane do rozumienia pewnych zagadnie\u0144. Narody maj\u0105 wi\u0119c obowi\u0105zek owe kwestie, sobie bardziej dost\u0119pne, wypracowa\u0107 teoretycznie i wprowadza\u0107 w \u017cycie czynem.<\/p>\r\n\r\n

Ot\u00f3\u017c zdaje mi si\u0119, \u017ce Opatrzno\u015b\u0107 predystynowa\u0142a nas, Polak\u00f3w, do obrony tradycyjnego sposobu my\u015blenia o spo\u0142ecze\u0144stwie, narodzie i pa\u0144stwie. Jeste\u015bmy narodem stosunkowo \u015bwie\u017cym, pe\u0142nym si\u0142 i rozmachu \u017cyciowego, o niedawnej stosunkowo kulturze; nie do\u015bwiadczyli\u015bmy w tym samym stopniu co Francuzi, zgubnych wp\u0142yw\u00f3w ideologii liberalno-maso\u0144skiej, jak si\u0119 j\u0105 nazywa\u0107 zwyk\u0142o; jeste\u015bmy narodem w pe\u0142ni katolickim, w kt\u00f3rym ogromna wi\u0119kszo\u015b\u0107 ludzi przyznaje si\u0119 otwarcie do Wiary, zar\u00f3wno w elicie, zw\u0142aszcza m\u0142odszej, jak i w masach; wreszcie, historia nauczy\u0142a nas krwawi\u0107 si\u0119 na polach bitew w obronie naszej kultury narodowej, kt\u00f3ra zawsze by\u0142a katolicka.<\/p>\r\n\r\n

W rezultacie mamy nastawienie psychiczne zgo\u0142a mn\u0119 ni\u017c wielu Francuz\u00f3w. Nikt bodaj lepiej nie wyrazi\u0142 tego nastawienia i tego sposobu warto\u015bciowania czynu or\u0119\u017cnego, ni\u017c wielki nasz prymas wsp\u00f3\u0142czesny, ks. August Hlond, kt\u00f3ry tak kapitalnie umie chwyta\u0107 podstawowe cechy naszej my\u015bli katolickiej. Podczas wr\u0119czania bu\u0142awy marsza\u0142kowskiej obecnemu Wodzowi naszej Armii, wypowiedzia\u0142 ks. Prymas mow\u0119, zaczynaj\u0105c\u0105 si\u0119 od s\u0142\u00f3w: „Krzy\u017c i miecz prowadzi\u0142y Polsk\u0119 przez dzieje..”, mow\u0119 tak doskona\u0142\u0105, \u017ce powinna naprawd\u0119 znale\u017a\u0107 si\u0119 w czytankach dla wszystkich polskich dzieci. Ot\u00f3\u017c pami\u0119tam, \u017ce gdy pe\u0142ny entuzjazmu dla tak dobrego sformu\u0142owania moich najg\u0142\u0119bszych przekona\u0144 t\u0142umaczy\u0142em t\u0119 mow\u0119 jednemu z moich koleg\u00f3w Francuz\u00f3w, spotka\u0142em si\u0119 u mego wprost z oburzeniem: wyszed\u0142 z pokoju bez s\u0142owa, trzaskaj\u0105c drzwiami. Zrozumia\u0142em wtedy, \u017ce dzieli nas od Francuz\u00f3w ideologiczna przepa\u015b\u0107.<\/p>\r\n\r\n

A skoro tak jest, mamy obowi\u0105zek nie poddawa\u0107 si\u0119 \u015blepo pr\u0105dom id\u0105cym z Francji, ale konsekwentnie rozwija\u0107 katolicyzm tak, jak my go rozumiemy, jak zawsze go rozumiano w Polsce. B\u0119dzie to katolicyzm, kt\u00f3ry nie przeczy doczesnej stronie Ko\u015bcio\u0142a, ani obowi\u0105zkom jakie wobec niego ma Pa\u0144stwo, katolicyzm antyliberalny i antysocjalistyczny, katolicyzm nacjonalistyczny, wierny wielkiej tradycji obrony Wiary i Narodu, nawet, gdy zajdzie tego potrzeba, or\u0119\u017cem. Rozbudowa tego katolicyzmu jest konieczna, me tylko ze wzgl\u0119du na nas samych i nasz\u0105 przesz\u0142o\u015b\u0107 – przecie\u017c samo istnienie naszego pa\u0144stwa zale\u017cy od tego, czy potrafimy by\u0107 do\u015b\u0107 mocni zar\u00f3wno wewn\u0119trznie, jak i na zewn\u0105trz – ale tak\u017ce wobec olbrzymiej roli. wyznaczonej Polsce przez Opatrzno\u015b\u0107. Polska jest dzisiaj, jak ongi\u015b, przedmurzem chrze\u015bcija\u0144stwa. Nie mo\u017ce zapomina\u0107 o tym i pilnowa\u0107 powinna, aby by\u0142a po pierwsze chrze\u015bcija\u0144ska, aby mia\u0142a organizacj\u0119 pa\u0144stwow\u0105 przej\u0119t\u0105 ideologi\u0105 katolick\u0105, a po wt\u00f3re, aby by\u0142a naprawd\u0119 przedmurzem, to jest dysponowa\u0142a do swej obrony si\u0142\u0105 moraln\u0105 i fizyczn\u0105 obywateli.<\/p>\r\n\r\n

My\u015bl\u0119, \u017ce rozwijaj\u0105c te my\u015bli, przyczyniliby\u015bmy si\u0119 walnie do post\u0119pu my\u015bli katolickiej w \u015bwiecie, przypominaj\u0105c ludziom, tak\u017ce i poza naszymi granicami, prawdziw\u0105 tradycj\u0119 katolick\u0105. I dlatego trzeba aby\u015bmy uznaj\u0105c w pe\u0142ni to, co warto\u015bciowe w dorobku zagranicy, umieli oceni\u0107 warto\u015bci w\u0142asne i zabrali si\u0119 do pracy nad nimi, a me byli ow\u0105 os\u0142awion\u0105 papug\u0105 narod\u00f3w, zdoln\u0105 tylko do wch\u0142aniania i powtarzania zda\u0144 cudzych, nawet w\u00f3wczas, gdy one wyra\u017anie zbacza] \u0105 z drogi prawdy…<\/p>\r\n\r\n

o.J\u00f3zef Maria Boche\u0144ski<\/em><\/strong><\/p>\r\n\r\n

(J.M.Boche\u0144ski OP, Szkice o nacjonalizmie i katolicyzmie polskim, ss.22-32. Ksi\u0105\u017cka napisana w latach 1932-38)<\/p>\r\n\r\n


<\/p>\r\n\r\n

Za: Organizacja Monarchist\u00f3w Polskich – Oddzia\u0142 Lublin<\/a><\/p>\r\n\r\n


<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Le\u017c\u0105 przede mn\u0105 ciekawe dokumenty chwili: odezwa biskup\u00f3w hiszpa\u0144skich i protest hiszpa\u0144skich teolog\u00f3w, skierowany przeciw ich kolegom francuskim; referat prof. Mantama, wyg\u0142oszony u nas, w Poznaniu, na kongresie tomistycznym przed paru laty; zbi\u00f3r artyku\u0142\u00f3w „Vie intellectuelle”, czo\u0142owego organu francuskiej my\u015bli katolickiej, dotycz\u0105cy spraw hiszpa\u0144skich i dwa inne o Ko\u015bciele – „corp du peche” („ciele grzechu”, […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[9],"tags":[],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7754"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=7754"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7754\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=7754"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=7754"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=7754"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}