{"id":76620,"date":"2014-09-17T12:20:28","date_gmt":"2014-09-17T16:20:28","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=76620"},"modified":"2014-09-17T17:15:08","modified_gmt":"2014-09-17T21:15:08","slug":"szkola-laicka-a-katolicka-pedagogika-spor-o-wartosci","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=76620","title":{"rendered":"Szko\u0142a laicka a katolicka pedagogika \u2013 sp\u00f3r o warto\u015bci"},"content":{"rendered":"

Kiedy spojrzymy w okular mikroskopu, naszym oczom uka\u017ce si\u0119 zupe\u0142nie nieznany i tajemniczy \u015bwiat, rzeczywisto\u015b\u0107 zwykle ukryta przed naszymi oczami, jednak kieruj\u0105ca si\u0119 dok\u0142adnie takimi samymi zasadami, jak \u015bwiat postrzegany nieuzbrojonym okiem. Ju\u017c staro\u017cytni i \u015bredniowieczni filozofowie byli przekonani o to\u017csamo\u015bci zasad kieruj\u0105cych makro\u00ad i mikrokosmosem. Ta regu\u0142a doskonale pasuje do zwi\u0105zku zachodz\u0105cego pomi\u0119dzy wsp\u00f3\u0142czesnym pa\u0144stwem a dzisiejszym laickim systemem edukacji.<\/strong><\/p>\r\n

Podstawowa kwestia – u\u017cyteczno\u015b\u0107 czy cnota?<\/h4>\r\n

Je\u015bli wi\u0119c przygl\u0105dniemy si\u0119 funkcjo\u00adnuj\u0105cemu systemowi edukacji, znajdziemy w nim niechybnie wszystkie zmory demo\u00adkratyczno-liberalnego systemu polityczne\u00adgo. Szkolnictwo laickie jest po prostu sys\u00adtemem sprzecznym z natur\u0105 w skali mikro. Arystoteles w dziele Polityka rozwa\u017ca\u0142 dyle\u00admat nurtuj\u0105cy staro\u017cytnych, nie maj\u0105cych bynajmniej jednolitego stanowiska w kwestii, czego nale\u017cy uczy\u0107 m\u0142odzie\u017c: „Czy przygo\u00adtowa\u0107 j\u0105 do cnoty, czy do najlepszego \u017cycia. Stosowane obecnie sposoby wychowawcze utrudniaj\u0105 badanie i nie wiadomo wcale, czy ma si\u0119 uczy\u0107 m\u0142odzie\u017c tego, co w \u017cyciu u\u017cy\u00adteczne, czy te\u017c tego, co do cnoty prowadzi (…) bo wszystkie te pogl\u0105dy maj\u0105 swoich obro\u0144\u00adc\u00f3w<\/em>” (ks. I, l).<\/p>\r\n

Do dzi\u015b istnieje ta dychotomia, w wyniku ideologicznej rebelii 1789 roku wzmocniona nieuprawnionymi pretensjami pa\u0144stwa do poddania pe\u0142nej kontroli \u017cycia rodzinne\u00adgo, a wi\u0119c r\u00f3wnie\u017c kszta\u0142towania m\u0142odych pokole\u0144. Konsekwencj\u0105 tych wydarze\u0144 jest istnienie dw\u00f3ch przeciwstawnych koncepcji edukacyjnych – pedagogiki liberalnej i ka\u00adtolickiej.<\/strong> Ta pierwsza, wyrastaj\u0105ca z aksjo\u00admat\u00f3w o\u015bwiecenia, gwa\u0142tem wprowadzonych przez rewolucj\u0119 francusk\u0105, zasadza si\u0119 na przekonaniu, \u017ce jedynie og\u00f3\u0142 obywateli two\u00adrz\u0105cy pa\u0144stwo posiada niepodwa\u017calne prawo do kszta\u0142towania cel\u00f3w edukacyjnych. Ze wzgl\u0119d\u00f3w praktycznych pa\u0144stwo prze\u00adnios\u0142o, pod pewnymi warunkami, to prawo na rodzic\u00f3w, jednak jest nieprzerwanie wy\u00ad\u0142\u0105cznym podmiotem praw i obowi\u0105zk\u00f3w wy\u00adchowawczych. Wyrastaj\u0105cy z rewolucji fran\u00adcuskiej XIX-wieczny liberalizm i socjalizm z wielk\u0105 determinacj\u0105 lansowa\u0142 to przekona\u00adnie, ponosz\u0105c odpowiedzialno\u015b\u0107 nie tylko za fatalny rozdzia\u0142 Ko\u015bcio\u0142a od pa\u0144stwa, ale wy\u00adnikaj\u0105c\u0105 z niego r\u00f3wnie\u017c dechrystianizacj\u0119 szkolnictwa i poddanie go w\u0142adzy pa\u0144stwa, dokonuj\u0105c destrukcji \u015bwi\u0119tych, odwiecznych podstaw spo\u0142ecznych.<\/p>\r\n

Trzy spo\u0142eczno\u015bci – rodzina, pa\u0144stwo i Ko\u015bci\u00f3\u0142<\/h4>\r\n

Wed\u0142ug nauki katolickiej, pierwszymi i najwa\u017cniejszymi wychowawcami s\u0105 rodzice. Ich w\u0142adza wychowawcza wynika z natury, poniewa\u017c s\u0105 dawcami \u017cycia. B\u00f3g da\u0142 rodzi\u00adcom prawo i obowi\u0105zek wychowywania, czy\u00adli kszta\u0142towania \u017cycia fizycznego, intelektu\u00adalnego i duchowego swoich dzieci. Rodzina, jako u\u015bwi\u0119cona wsp\u00f3lnota, posiada pierw\u00adsze\u0144stwo przed pa\u0144stwem w sprawowaniu w\u0142adzy nad dzie\u0107mi, a z tej w\u0142a\u015bnie w\u0142adzy wynika prawo do kszta\u0142cenia potomstwa.<\/p>\r\n

Papie\u017c Pius IX w encyklice Quanta cura<\/strong> atakowa\u0142 liberalizm, wskazuj\u0105c, \u017ce jest on odwr\u00f3ceniem naturalnego porz\u0105dku rzeczy:<\/p>\r\n

„Twierdz\u0105, \u017ce spo\u0142eczno\u015b\u0107 domowa, czyli ro\u00addzina, ca\u0142\u0105 zasad\u0119 swego istnienia czerpie jedynie z prawa cywilnego, a zatem tylko z prawa cywilnego wyp\u0142ywaj\u0105 i od niego za\u00adle\u017c\u0105 wszelkie prawa rodzic\u00f3w w stosunku do dzieci, a przede wszystkim prawo do troski o wychowanie i wykszta\u0142cenie”.<\/em><\/strong><\/p>\r\n

Papie\u017c Leon XIII w encyklice Quod apo\u00adstolici muneris<\/strong> (1878), przypominaj\u0105c na czym polega ustr\u00f3j spo\u0142eczno-polityczny oparty na zasadach prawa naturalnego, pisa\u0142:<\/p>\r\n

„Spo\u0142eczno\u015b\u0107 domowa jest pocz\u0105tkiem wszel\u00adkiego pa\u0144stwa i rz\u0105du<\/em><\/strong>„. Jest ona – jak pisa\u0142 on dalej – prawdziw\u0105, cho\u0107 ma\u0142\u0105 spo\u0142eczno\u00ad\u015bci\u0105, starsz\u0105 od wszelkiego pa\u0144stwa, i dlatego musi posiada\u0107 niezale\u017cne od pa\u0144stwa prawa i obowi\u0105zki. W zakresie wskazanego sobie celu rodzina ma odpowiednie, co najmniej r\u00f3wne z pa\u0144stwem prawo wyboru i stosowa\u00adnia \u015brodk\u00f3w, kt\u00f3re s\u0105 niezb\u0119dne do jej swo\u00adbodnego rozwoju.<\/p>\r\n

Papie\u017c Pius XI w encyklice Divini illius Magistri<\/strong> po\u015bwi\u0119conej wychowaniu, pisa\u0142:<\/p>\r\n

„Wychowanie z natury swojej jest dzie\u0142em spo\u0142ecznym, a nie jednostki. Istniej\u0105 za\u015b. trzy spo\u0142eczno\u015bci r\u00f3\u017cne, a przecie\u017c przez Boga harmonijnie ze sob\u0105 z\u0142\u0105czone, na kt\u00f3rych \u0142onie rodzi si\u0119 cz\u0142owiek: dwie spo\u0142ecz\u00adno\u015bci w porz\u0105dku naturalnym, jakimi s\u0105 rodzina i pa\u0144stwo, trzecia w porz\u0105dku nad\u00adprzyrodzonym – Ko\u015bci\u00f3\u0142”.<\/em><\/strong><\/p>\r\n

Wszystkie trzy, zdaniem papie\u017ca, posiadaj\u0105 wa\u017cny udzia\u0142 w wychowaniu, ale w pierwszym rz\u0119dzie za kszta\u0142towanie potomstwa odpowiedzialna jest rodzina. Pa\u0144stwo ma pomaga\u0107 i chroni\u0107 rodzin\u0119. Rodzina jednak nie jest spo\u0142eczno\u015bci\u0105 do\u00adskona\u0142\u0105, nie potrafi zapewni\u0107 sobie wszelkich d\u00f3br koniecznych do bezpiecznej i dostat\u00adniej egzystencji. Gdyby tak by\u0142o, nie istnia\u00ad\u0142aby konieczno\u015b\u0107 funkcjonowania pa\u0144stwa. W\u0142a\u015bnie pa\u0144stwo posiada \u015brodki, kt\u00f3re musi spo\u017cytkowa\u0107 dla dobra rodzin, czyli podda\u00adnych lub obywateli. Papie\u017c wyznacza\u0142 pa\u0144\u00adstwu w dziedzinie edukacji bardzo wa\u017cn\u0105 rol\u0119: ochrona i pomoc rodzinie w kszta\u0142to\u00adwaniu i wychowywaniu dzieci.<\/p>\r\n

Na etapie, w kt\u00f3rym rodzice samodzielnie nie s\u0105 w stanie kontynuowa\u0107 swojego zada\u00adnia, pa\u0144stwo ma prawo i obowi\u0105zek uzu\u00adpe\u0142nia\u0107 t\u0119 dzia\u0142alno\u015b\u0107, „poniewa\u017c pa\u0144stwo, wi\u0119cej ni\u017c ktokolwiek inny, jest wyposa\u017cone w \u015brodki, oddane do swojej dyspozycji dla potrzeb wszystkich, i s\u0142uszn\u0105 jest rzecz\u0105, aby u\u017cywa\u0142o ich na korzy\u015b\u0107 tych samych, od kt\u00f3\u00adrych je bierze”.<\/em><\/strong><\/p>\r\n

Obowi\u0105zkiem pa\u0144stwa jest stworzenie moralnego klimatu odpowiedniego do wy\u00adchowywania m\u0142odych pokole\u0144, jak r\u00f3wnie\u017c usuwanie wszelkich przeszk\u00f3d, kt\u00f3re unie\u00admo\u017cliwiaj\u0105 rodzinie i Ko\u015bcio\u0142owi kontynuowanie ich zada\u0144 w tej kwestii. Pa\u0144stwo tak\u017ce odpowiedzialne jest i posiada prawo do edukacji politycznej, o ile ta nie narusza instytucji rodziny lub nie wyst\u0119puje prze\u00adciwko uznanym zasadom moralnym.<\/p>\r\n

Socjalistyczne i liberalne b\u0142\u0119dy<\/h4>\r\n

Liczne przyk\u0142ady historyczne wskazuj\u0105 na fakt ignorowania nauczania papieskiego i dowodz\u0105 ca\u0142kowitej rebelii przeciw prawu naturalnemu, daj\u0105cemu rodzinie g\u0142\u00f3wne i niepodwa\u017calne prawo do wychowywania dzieci. Pa\u0144stwo pruskie, pomimo konsty\u00adtucyjnego zapisu daj\u0105cego katolikom pra\u00adwo do swoich szk\u00f3\u0142, niemal niezale\u017cnych od w\u0142adz, w czasach Kulturkampfu wpro\u00adwadzi\u0142o przepisy sprzeczne z konstytucj\u0105, odbieraj\u0105ce katolickim rodzicom prawo do decydowania o wychowaniu swoich dzie\u00adci (Ks. W. Cathrein SI, Po co katolikowi Ko\u015bci\u00f3\u0142, Warszawa 2001, s. 235-240).<\/em><\/p>\r\n

Podobne przepisy wprowadzono w XIX wieku na terenie innych\u00a0 pa\u0144stw niemieckich, a tak\u017ce w Szwajcarii, Francji, W\u0142oszech, Hiszpanii i Portugalii (Ks. J. Pelczar, Pius IX i Jego „’pontyfikat, t. 3, Krak\u00f3w 1897).<\/em><\/strong> Te same zasady stan\u0119\u0142y u podstawy szkolnictwa ameryka\u0144skiego, niemieckiego i rosyjskiego.<\/p>\r\n

Zatriumfowa\u0142y one po II wojnie \u015bwiatowej wraz ze zwy\u00adci\u0119stwem liberalnych demokracji i komu\u00adnizmu. Lansowane przez socjalistyczne i liberalne \u015brodowiska Unii Europejskiej (zw\u0142aszcza francuskie!) projekty legislacyj\u00adne napawaj\u0105 przera\u017ceniem, tym bardziej, \u017ce posiadaj\u0105 one du\u017ce grono bezkrytycz\u00adnych zwolennik\u00f3w w Polsce.<\/p>\r\n

Program Francuskiej Partii Socjali\u00adstycznej, zwany „socjalizmem samorz\u0105\u00addowym<\/em><\/strong>„, zak\u0142ada\u0142 stworzenie warunk\u00f3w spo\u0142ecznych poprzez wskazanie nowych ce\u00adl\u00f3w konsumpcyjnych i budow\u0119 odpowied\u00adniej infrastruktury pa\u0144stwowych \u017c\u0142obk\u00f3w i przedszkoli, aby powszechna i obj\u0119ta obo\u00adwi\u0105zkiem prawnym edukacja rozpoczyna\u00ad\u0142a si\u0119 jak naj wcze\u015bniej (najp\u00f3\u017aniej w wieku 6 lat). Pomys\u0142 odrywania potomstwa od ro\u00addzic\u00f3w<\/strong>, by podda\u0107 je wczesnej socjalizacji, dotar\u0142 ju\u017c nad Wis\u0142\u0119 w postaci przesuni\u0119\u00adcia obowi\u0105zku szkolnego z 7 na 6 rok \u017cycia (tzw. obowi\u0105zkowa „zer\u00f3wka”). Jest to jeden z wielu przyk\u0142ad\u00f3w liberalnego pojmowania hierarchii odpowiedzialno\u015bci za wychowanie.<\/p>\r\n

Polskie prawo o\u015bwiatowe w bardzo mglisty spos\u00f3b odnosi si\u0119 do wzajemnych relacji po\u00admi\u0119dzy obowi\u0105zkami wychowawczymi rodzi\u00adc\u00f3w a zadaniami szko\u0142y. Zadaniem szko\u0142y jest „realizacja zada\u0144 opieku\u0144czych, wychowaw\u00adczych i dydaktycznych uwzgl\u0119dniaj\u0105cych po\u00adziom rozwoju psychofizycznego ucznia i jego sytuacj\u0119 rodzinn\u0105”.<\/em> J\u00f3zef Misiek, wsp\u00f3\u0142pra\u00adcownik Instytutu Edukacji Narodowej, zwra\u00adca uwag\u0119 na brak odniesienia w tej cz\u0119\u015bci do\u00adkumentu do prerogatyw rodziny, kt\u00f3ra zleca szkole podj\u0119cie takich dzia\u0142a\u0144.<\/p>\r\n

Warto w tym miejscu przypomnie\u0107 s\u0142owa Leona XIII z encykliki Sapientiae christianae:<\/strong><\/p>\r\n

„Dlatego konieczn\u0105 jest rzecz\u0105, \u017ceby rodzice usilnie si\u0119 starali, aby w tej sprawie nie byli krzywdzeni; aby w og\u00f3le przeprowadzili to, \u017ceby im pozostawiono prawo wychowania dzieci po chrze\u015bcija\u0144sku i nieposy\u0142ania ich do tych szk\u00f3\u0142, w kt\u00f3rych l\u0119ka\u0107 si\u0119 mog\u0105, \u017ce zatruwaj\u0105 im dzieci nauk\u0105 bezbo\u017cno\u015bci”.<\/em><\/p>\r\n

R\u00f3\u017cne cele kszta\u0142cenia – u katolik\u00f3w i libera\u0142\u00f3w<\/h4>\r\n

Powracaj\u0105c do nierozstrzygni\u0119tego dyle\u00admatu Arystotelesa, katolik \u0142atwo wskazuje na istotny cel wychowania i edukacji. Jest nim dla niego cel szerszy, czyli „przygotowanie do cnoty<\/em>„, podczas gdy dla epigon\u00f3w liberali\u00adzmu jest to nowocze\u015bnie poj\u0119te „przygotowa\u00adnie do najlepszego \u017cycia<\/em>„, czyli wygodnego, dostatniego \u017cycia materialnego i podporz\u0105d\u00adkowania obowi\u0105zuj\u0105cym, demokratycznym standardom. Logika jednak nakazuje przyj\u0105\u0107 szersze cele wychowania, zawieraj\u0105ce w sobie cele w\u0119\u017csze.<\/p>\r\n

Cz\u0142owiek wychowany do \u017cycia w cnocie, nastawiony nie tylko na powodzenie mate\u00adrialne, b\u0119dzie nie tylko dobrym cz\u0142owiekiem, ale stanie si\u0119 odpowiedzialnym rodzicem i obywatelem, wype\u0142niaj\u0105cym sumiennie swoje powinno\u015bci wobec pa\u0144stwa. Natomiast cz\u0142owiek wychowany do tego, co u\u017cyteczne, mo\u017ce by\u0107 bezwolnym obywatelem pa\u0144stwa ze wzgl\u0119du na wyrachowanie, nie b\u0119dzie jednak istot\u0105 uformowan\u0105 prawid\u0142owo na wszystkich p\u0142aszczyznach ludzkiej egzysten\u00adcji. B\u0119dzie egoist\u0105, rezygnuj\u0105cym z realizacji swoich zamiar\u00f3w tylko w obliczu bardziej licznej, mocniejszej lub lepiej zorganizowa\u00adnej si\u0142y.<\/p>\r\n

Libera\u0142owie z niech\u0119ci\u0105 odnosz\u0105 si\u0119 do katolickich postulat\u00f3w wychowawczych, ma\u00adj\u0105c \u015bwiadomo\u015b\u0107, \u017ce uformowane w ten spo\u00ads\u00f3b pokolenie b\u0119dzie lojalne wobec ojczyzny, jednak wyrazi zdecydowane non possumus<\/em> w kwestiach sprzecznych z wyznawanymi przez siebie warto\u015bciami. Spo\u0142ecze\u0144stwo li\u00adberalno-demokratyczne jest uciele\u015bnieniem indywidualistycznego idea\u0142u jako zbiorowo\u015b\u0107 jednostek, posiadaj\u0105cych „r\u00f3wny start”, czy\u00adli r\u00f3wne szanse w powszechnym „wy\u015bcigu szczur\u00f3w<\/em>„. Kto silniejszy i szybszy, ten opa\u00adnowuje „koryto” –<\/em> wy\u015bniony raj libera\u0142\u00f3w.<\/p>\r\n

Katolicka pedagogika nie opiera si\u0119 na fundamencie utylitaryzmu. Pius XI charak\u00adteryzowa\u0142 katolickiego wychowanka jako cz\u0142owieka posiadaj\u0105cego \u017cycie nadprzyro\u00addzone, kieruj\u0105cego si\u0119 w swoim \u017cyciu zasada\u00admi logicznego my\u015blenia, kt\u00f3rego s\u0105dy i dzia\u00ad\u0142ania odznaczaj\u0105 si\u0119 zdrowym rozs\u0105dkiem zakotwiczonym w wierze. Podsumowuj\u0105c, ma to by\u0107 cz\u0142owiek z charakterem – z umy\u00ads\u0142em przepojonym chrze\u015bcija\u0144skimi zasa\u00addami, prowadz\u0105cy bogate \u017cycie wewn\u0119trzne, posiadaj\u0105cy rycersk\u0105, heroiczn\u0105 moralno\u015b\u0107.<\/p>\r\n

W encyklice Divini illius Magistri<\/strong> papie\u017c definiowa\u0142 cele katolickiego wychowania jako „wsp\u00f3\u0142prac\u0119 z Bo\u017c\u0105 \u0142ask\u0105 w formowa\u00adniu prawdziwego i doskona\u0142ego chrze\u015bcija\u00adnina”. Powy\u017csze cele s\u0105 niemo\u017cliwe do osi\u0105\u00adgni\u0119cia w liberalno-demokratycznej szkole.<\/p>\r\n

Francuski my\u015bliciel i polityczny publicystaAlan de Benois twierdzi, \u017ce g\u0142\u00f3wn\u0105 przeszko\u00add\u0105 liberalnej szko\u0142y jest egalitaryzm nie r\u00f3\u017c\u00adnicuj\u0105cy cel\u00f3w stanowych edukacji, a kszta\u0142\u00adtuj\u0105cy by\u0142e jakich, takich samych obywateli Republiki.<\/p>\r\n

Egalitaryzm obni\u017ca poziom nauczania<\/h4>\r\n

Egalitaryzacja polskiego systemu szkolne\u00adgo, wyra\u017caj\u0105ca .si\u0119 i cho\u0107by w propagandowo eksponowanym \u201eupowszechnieniu wy\u017cszego wykszta\u0142cenia<\/em>„, kt\u00f3re jest jednym z tzw. wy\u00admog\u00f3w unijnych, uzyska\u0142a niedawno nowy impuls: przed\u0142u\u017cono o dwa lata („zer\u00f3wka” plus sze\u015b\u0107 klas szko\u0142y podstawowej plus trzy klasy gimnazjum) obowi\u0105zkowy okres edukacji: Jak to wygl\u0105da w praktyce? Jest to nie tylko marnotrawienie \u015brodk\u00f3w, ale przede wszystkim zamach na poziom nauczania m\u0142odzie\u017cy zdolnej.<\/strong> Od samego pocz\u0105tku dy\u00adrektorzy gimnazj\u00f3w stan\u0119li przed powa\u017cnym problemem budowy klas. Poniewa\u017c gim\u00adnazja dzia\u0142aj\u0105 na zasadzie rejonizacji, dzie\u00adci zdolne s\u0105 zmuszone kontynuowa\u0107 nauk\u0119 wraz z dzie\u0107mi s\u0142abymi. Dyrektorzy omija\u00adj\u0105 rejonizacj\u0119 poprzez tworzenie specjalnie wyselekcjonowanych klas. Po to jednak, by unikn\u0105\u0107 oskar\u017ce\u0144 o elitaryzm, do klas lep\u00adszych przy\u0142\u0105cza si\u0119 kilku uczni\u00f3w gorszych, za\u015b do klas s\u0142abszych – kilku uczni\u00f3w zdol\u00adniejszych. Nietrudno zgadn\u0105\u0107, jakie s\u0105 efekty w obu przypadkach. Natomiast upowszech\u00adnienie matury i wy\u017cszego wykszta\u0142cenia, reklamowane jako spos\u00f3b na walk\u0119 z bezro\u00adbociem w\u015br\u00f3d m\u0142odzie\u017cy, w rzeczywisto\u015bci tylko drastycznie obni\u017ca jako\u015b\u0107 nauczania. Nast\u0119puje \u0142atwo dostrzegalna dla nauczycieli szk\u00f3\u0142 ponad-gimnazjalnych i wy\u017cszych dewa\u00adluacja wykszta\u0142cenia, kt\u00f3re mo\u017ce posiada\u0107 ka\u017cdy.<\/p>\r\n

Planowa areligijno\u015b\u0107 i antyreligijno\u015b\u0107 szko\u0142y<\/h4>\r\n

Problem celu wychowania jest jednak g\u0142\u0119bszy ni\u017c samo zjawisko egalitaryzmu, po\u00admimo trafnego rozpoznania ideologicznej bol\u0105czki systemu edukacji. Problemem jest planowa areligijno\u015b\u0107 szko\u0142y, ideologiczne od\u00adrzucenie wszelkiego nauczania opartego na transcendentnym pojmowaniu istoty ludz\u00adkiej. Dogmatem wychowawczo-edukacyj\u00adnym libera\u0142\u00f3w jest materialistyczny pogl\u0105d Protagorasa: „Cz\u0142owiek miar\u0105 wszechrze\u00adczy<\/em>„, przyjmuj\u0105cy za Locke’em i Rousseau, \u017ce edukacja jest zapisywaniem „bia\u0142ej karty<\/em>„, wydobywaniem doskona\u0142o\u015bci z natury ludz\u00adkiej i urzeczywistnianiem jej cz\u0142owieczy\u00admi si\u0142ami. Chrze\u015bcijanie jednak doskonale wiedz\u0105, \u017ce na takim fundamencie nie da si\u0119 zbudowa\u0107 nawet trwa\u0142ego zwi\u0105zku pomi\u0119\u00addzy dwojgiem ludzi, a co dopiero ca\u0142ego systemu wychowawczego. „Cz\u0142owiek miar\u0105 wszechrzeczy, ale miar\u0105 cz\u0142owieka jest B\u00f3g”<\/strong> – stwierdzi\u0142 Platon, a za nim t\u0119 my\u015bl powta\u00adrza chrze\u015bcija\u0144stwo.<\/p>\r\n

Problem ten omawia\u0142 wnikliwie Pius XI w encyklice Divini illius Magistri:<\/p>\r\n

„Sztuka wychowania polega na urobieniu cz\u0142owieka – jakim by\u0107 powinien, jak powinien post\u0119\u00adpowa\u0107 w \u017cyciu ziemskim, \u017ceby osi\u0105gn\u0105\u0107 \u00f3w wznios\u0142y cel, dla kt\u00f3rego zosta\u0142 stworzony. To jasne, \u017ce jak nie mo\u017ce by\u0107 prawdziwego wychowania, kt\u00f3re by nie by\u0142o ca\u0142e skierowa\u00adne do ostatecznego celu, tak te\u017c w obecnym porz\u0105dku Opatrzno\u015bci, to jest po objawieniu si\u0119 nam Boga w Jednorodzonym swoim Synu, kt\u00f3ry sam tylko jest \u00abdrog\u0105, prawd\u0105 i \u017cywo\u00adtem\u00bb, nie mo\u017ce by\u0107 pe\u0142nego i doskona\u0142ego wychowania, jak tylko chrze\u015bcija\u0144skie”.<\/em><\/strong><\/p>\r\n

Z tego w\u0142a\u015bnie powodu Ko\u015bci\u00f3\u0142 posia\u00adda konkretne uprawnienia wychowawcze. Wynikaj\u0105 one z Chrystusowego pos\u0142annic\u00adtwa i nadanej Ko\u015bcio\u0142owi przez Zbawiciela powagi nauczycielskiej. W encyklice po\u00ad\u015bwi\u0119conej katolickiemu wychowaniu Pius XI przypomnia\u0142 nauczanie swych poprzedni\u00adk\u00f3w. \u015awi\u0119ty Pius X niejednokrotnie pod\u00adkre\u015bla\u0142, \u017ce ka\u017cde dzia\u0142anie chrze\u015bcijanina powinno mie\u0107 wyra\u017any cel transcendentny, powinno by\u0107 podporz\u0105dkowane celowi osta\u00adtecznemu. Leon XIII w skierowanym do bi\u00adskup\u00f3w francuskich li\u015bcie zwraca\u0142 uwag\u0119 na fakt, \u017ce pozbawione takiego nadprzyrodzo\u00adnego charakteru wychowanie stworzy „nie\u00adzdrow\u0105 kultur\u0119 ducha„, wystawiaj\u0105c\u0105 m\u0142ode pokolenie na oddzia\u0142ywanie wywrotowej propagandy: „M\u0142odzie\u0144cy, nieprzyzwycza\u00adjeni do poszanowania Boga, nie b\u0119d\u0105 mogli znie\u015b\u0107 karno\u015bci uczciwego \u017cycia i, przyzwy\u00adczajeni do nie odmawiania niczego swoim \u017c\u0105dzom, z \u0142atwo\u015bci\u0105 dadz\u0105 si\u0119 poci\u0105gn\u0105\u0107 do wywrotowej akcji przeciw pa\u0144stwom”.<\/em><\/p>\r\n

Zmory liberalizmu – monopol pa\u0144stwa i przymus edukacji<\/h4>\r\n

Prawo Ko\u015bcio\u0142a do wychowania, tak jak pos\u0142annictwo Ko\u015bcio\u0142a, jest powszechne (dotyczy wszystkich narod\u00f3w i pa\u0144stw), pe\u0142\u00adne (tzn. nie ma tu wyj\u0105tk\u00f3w),<\/em> szczeg\u00f3lne (w znaczeniu nadrz\u0119dnej w\u0142adzy duchowej Ko\u015bcio\u0142a<\/em>) i harmonijne (wsp\u00f3\u0142praca z pra\u00adwem rodziny i pa\u0144stwa).<\/em> Z tej przyczyny Ko\u015bci\u00f3\u0142 wyst\u0119powa\u0142 zdecydowanie przeciw\u00adko dw\u00f3m zmorom liberalnej edukacji – mo\u00adnopolowi szkolnemu pa\u0144stwa i przymusowi szkolnemu. Oba te potworki zrodzone zosta\u00ad\u0142y z ideologicznych pryncypi\u00f3w o\u015bwiecenia: egalitaryzmu, indywidualizmu, racjonali\u00adzmu oraz przekonania o prawdziwo\u015bci idei post\u0119pu.<\/p>\r\n

Jak powy\u017csze zasady maj\u0105 si\u0119 do obo\u00adwi\u0105zuj\u0105cego w Polsce i innych krajach Unii Europejskiej systemu szkolnego? Warto przypomnie\u0107 w tym kontek\u015bcie pocho\u00addz\u0105ce z prze\u0142omu XIX i XX wieku s\u0142owa ks. Cathreina, poniewa\u017c pasuj\u0105 idealnie do dzisiejszego stanu systemu edukacji w Polsce.<\/p>\r\n

„Monopol szkolny jest te\u017c przyczyn\u0105 wiecznych eksperyment\u00f3w i coraz to nowych przepis\u00f3w prawnych, tak \u017ce szko\u0142a nie mo\u017ce nigdy przyj\u015b\u0107 do spokoju. Jak\u017ce wielu dzi\u015b s\u0105\u00addzi, \u017ce wynale\u017ali nowy system, now\u0105 metod\u0119 nauczania. Pedagog, kt\u00f3ry chce wypr\u00f3bowa\u0107 taki nowy system, musi naturalnie system obecny, zaprowadzony urz\u0119dowo, zmieni\u0107 uprzednio. Trzeba zmienia\u0107 plany, opraco\u00adwywa\u0107 i wydawa\u0107 nowe zarz\u0105dzenia. Ale zaledwie zaczn\u0105 si\u0119 eksperymenty z jakim\u015b nowym systemem, ju\u017c stuka do drzwi inny jaki\u015b teoretyk, kt\u00f3ry chcia\u0142by go zast\u0105pi\u0107 no\u00adwym, rzekomo lepszym. A to reformowanie i eksperymentowanie odbywa si\u0119 zupe\u0142nie poza rodzicami, o kt\u00f3rych przypominaj\u0105 so\u00adbie dopiero wtedy, gdy trzeba na\u0142o\u017cy\u0107 podat\u00adki<\/em>” – pisa\u0142 ks. Cathrein (op. cit., s. 235).<\/p>\r\n

Nihil novi sub sole<\/strong>, jak mawiali rzymia\u00adnie. System laickiej szko\u0142y cierpi chronicz\u00adnie na te same przypad\u0142o\u015bci w ka\u017cdym cza\u00adsie i miejscu…<\/p>\r\n

Unijne wzorce, jawnie antychrze\u015bcija\u0144skie<\/h4>\r\n

Pomimo trwaj\u0105cej nieprzerwanie od 1990 roku szkolnej anarchii, pog\u0142\u0119bianej przez traktowanie kuratoryjnych sto\u0142k\u00f3w jako politycznych zdobyczy, kurs ideologiczny reformy szkolnej w Polsce jest niezmienny. Liczni krytycy zwracaj\u0105 uwag\u0119 na jego sta\u00ad\u0142y kierunek, zmierzaj\u0105cy do trwa\u0142ego usu\u00adni\u0119cia warto\u015bci chrze\u015bcija\u0144skich z systemu edukacyjnego. Piotr Jaworski na \u0142amach krakowskich „Arcan\u00f3w” napisa\u0142: ,,Z niepo\u00adkojem nale\u017cy stwierdzi\u0107 fakt, \u017ce niezale\u017c\u00adnie od osoby ministra i barwy sprawuj\u0105ce\u00adgo w\u0142adz\u0119 rz\u0105du, kolejne projekty, \u0142\u0105cznie z wchodz\u0105cymi w \u017cycie, by\u0142y oparte o za\u0142o\u00ad\u017cenia ideologiczne sprzeczne z chrze\u015bcija\u0144\u00adsk\u0105 wizj\u0105 osoby ludzkiej i z chrze\u015bcija\u0144skim systemem warto\u015bci”.<\/em><\/p>\r\n

Warto w tym momencie podkre\u015bli\u0107, \u017ce od kilku lat wdra\u017cana jest reforma min. Wiatra<\/strong>. W roku szkolnym 2004\/2005 pierwsi ucznio\u00adwie (rocznik 1986) zdawali nowy egzamin maturalny, ko\u0144cz\u0105c zreformowan\u0105 edukacj\u0119 na wszystkich szczeblach. Przyczyn\u0105 tych reform by\u0142 nie tyle przestarza\u0142y, pokomuni\u00adstyczny system kszta\u0142cenia, ile wymogi unij\u00adnych przepis\u00f3w, oparte na francuskich, jaw\u00adnie antychrze\u015bcija\u0144skich wzorcach. Celem obowi\u0105zku szkolnego, celem edu\u00adkacji i wychowania – wed\u0142ug urz\u0119dnik\u00f3w ministerstwa – jest „wspomaganie i ukie\u00adrunkowanie rozwoju cz\u0142owieka jako osoby funkcjonuj\u0105cej w odniesieniu do wybranego przez siebie systemu warto\u015bci i zdolnej do \u017cy\u00adcia w ramach r\u00f3\u017cnego typu wsp\u00f3lnot” oraz „rozw\u00f3j cz\u0142owiecze\u0144stwa, a nie tylko rozw\u00f3j zredukowany do wymiaru sprawno\u015bci inte\u00adlektualnej cz\u0142owieka, a ucze\u0144 jako cz\u0142owiek w procesie rozwoju ma sta\u0107 si\u0119 zasadniczym punktem odniesienia przy konstruowaniu programu i tre\u015bci kszta\u0142cenia”.<\/em><\/p>\r\n

B\u0142\u0119dem kardynalnym kierunku przyj\u0119\u00adtego przez kolejnych ministr\u00f3w odpowie\u00addzialnych za wychowywanie i kszta\u0142cenie m\u0142odych pokole\u0144 jest „wydmowo\u015b\u0107 aksjolo\u00adgiczna”,<\/em><\/strong> brak zakotwiczenia ca\u0142o\u015bci procesu kszta\u0142cenia w jakimkolwiek (sic! – [MD])<\/strong> sta\u0142ym sys\u00adtemie warto\u015bci. W dokumencie ministerial\u00adnym czytamy: „Celem edukacji filozoficznej jest ukszta\u0142towanie zintegrowanego obrazu \u015bwiata i wra\u017cliwo\u015bci pozwalaj\u0105cej na roz\u00adstrzyganie dylemat\u00f3w moralnych w poczuciu odpowiedzialno\u015bci za los w\u0142asny i innych lu\u00addzi”.<\/em> Jednak myli\u0142by si\u0119 ten, kto s\u0105dzi\u0142by, \u017ce jest to wy\u0142\u0105cznie cel nauczania obfituj\u0105cej w subiektywne pogl\u0105dy filozofii. W trakcie edukacji zdrowotnej „zada\u00adniem szko\u0142y jest stworzenie warunk\u00f3w do poszukiwania w\u0142asnego systemu warto\u015bci”,<\/em> a w szczeg\u00f3lno\u015bci szko\u0142a powinna zaj\u0105\u0107 si\u0119 „zmianami w rozwoju somatycznym, moto\u00adrycznym, psychicznym, seksualnym i spo\u00ad\u0142ecznym w okresie dojrzewania; pr\u00f3bami kszta\u0142towania w\u0142asnego systemu warto\u015bci”<\/em> (sic!– [MD]<\/strong>).<\/strong><\/p>\r\n

Konkluduj\u0105c, szko\u0142a podstawowa i gimnazjum powinny uczy\u0107 budowania „w\u0142asnego systemu warto\u015bci i pozytywne\u00adgo obrazu w\u0142asnej osoby<\/em><\/strong>” (wszystkie cyta\u00adty za: Zarz\u0105dzenie nr 8 Ministra Edukacji Narodowej z dn. 15 maja 1997). Jaki to b\u0119\u00addzie system warto\u015bci? Ot\u00f3\u017c nie b\u0119dzie to z pewno\u015bci\u0105 system warto\u015bci wyznawany przez rodzic\u00f3w dziecka, ale system warto\u00ad\u015bci nauczyciela interpretuj\u0105cego w dowolny spos\u00f3b ministerialne i kuratoryjne zarz\u0105\u00addzenia. Czy mo\u017cna zda\u0107 si\u0119 na \u0142ut szcz\u0119\u015bcia i poprzestawa\u0107 na mglistej nadziei, \u017ce na\u00aduczyciel naszego dziecka b\u0119dzie religijnym, przyzwoitym cz\u0142owiekiem?<\/p>\r\n

Edukacja istot jedynie biologicznych…<\/h4>\r\n

Profesor Kostkiewicz napisa\u0142: „W moim przekonaniu rozw\u00f3j cz\u0142owieka jako osoby nie mo\u017ce odbywa\u0107 si\u0119 w aksjologicznej pr\u00f3\u017c\u00adni, a tak\u017ce w oderwaniu od tradycji wypracowa\u00adnej przez zbiorowo\u015b\u0107, w kt\u00f3rej ten cz\u0142owiek przyszed\u0142 na \u015bwiat, \u017cyje i przebywa. Jak dziecko dziesi\u0119cioletnie ma wy\u00adbra\u0107 system warto\u015bci?<\/em><\/p>\r\n

M\u00f3j sprzeciw wywo\u0142uje enigmatyczna, og\u00f3lna i wieloznaczna formu\u0142a o odnajdywaniu har\u00admonii i \u017cyciu w zgodzie z samym sob\u0105. Jest to sprzeczne z trafn\u0105 zasad\u0105 rozwoju i akcep\u00adtacji. Owa r\u00f3wnowaga wewn\u0119trzna nie mo\u017ce by\u0107 zawieszon\u0105 w pr\u00f3\u017cni abstrakcj\u0105, musi mie\u0107 odniesienie do sfery aksjologicznej, ina\u00adczej jest pustym frazesem, nic nie znaczy”.<\/em><\/p>\r\n

Jeszcze dosadniej wyrazi\u0142 swoj\u0105 dezapro\u00adbat\u0119 J. Marlewski: „W epoce wulgarnego li\u00adberalizmu, kt\u00f3ry zdaje si\u0119 stawa\u0107 now\u0105 ide\u00adologi\u0105 i – co gorsze – nowym obyczajem, owo \u017cycie w zgodzie z samym sob\u0105 brzmi jak wyzwanie rzucone ca\u0142ej tradycji wychowania chrze\u015bcija\u0144skiego, polskiego i ojczystej kul\u00adtury i, w istocie rzeczy – przy braku w tej wizji kszta\u0142cenia og\u00f3lnego formacji duchowej i moralnej – b\u0119dzie odczytywane jako zgoda i mo\u017ce nawet zach\u0119ta do skrajnego indywi\u00addualizmu, do niszczenia wsp\u00f3lnoty warto\u015bci, jak rodzina i nar\u00f3d”.<\/em><\/p>\r\n

Piotr Jaworski zauwa\u017ca, \u017ce zasady procesu edukacyjnego tylko pozornie nie posiadaj\u0105 sta\u0142ego systemu warto\u015bci. Systemem warto\u015bci polskiej szko\u0142y jest bowiem wizja osoby ludz\u00adkiej zredukowana do wymiaru materialnego, biologiczno-psychicznego, a system moral\u00adny jest prostym liberalnym relatywizmem, uznanym za niepodwa\u017caln\u0105 norm\u0119 spo\u0142ecz\u00adn\u0105. Aksjologiczne pryncypia polskiego sys\u00adtemu edukacji idealnie wpisuj\u0105 si\u0119 w unijn\u0105 wizj\u0119 pluralizmu warto\u015bci, opartego na swo\u00adi\u015bcie pojmowanej zasadzie tolerancji.<\/p>\r\n

Lewacka Europa tolerancji<\/h4>\r\n

J\u00f3zef Misiek wyodr\u0119bni\u0142 tolerancj\u0119 jako podstawow\u0105 warto\u015b\u0107 uniwersaln\u0105 w zako\u0144\u00adczonej reformie pol\u00adskiej szko\u0142y, zauwa\u017caj\u0105c jej zwi\u0105zek z „lewack\u0105 doktryn\u0105 zwan\u0105 poli\u00adtyczn\u0105 poprawno\u015bci\u0105”. Dokumenty minister\u00adstwa potwierdzaj\u0105 t\u0119 opini\u0119. „Og\u00f3lnym ce\u00adlem edukacji j\u0119zykowej jest rozwijanie postaw tolerancji i szacunku dla odr\u0119bno\u015bci kul\u00adturowych i etnicznych” <\/em>oraz „zapewnienie tolerancji dla zr\u00f3\u017cnicowanych zdolno\u015bci j\u0119\u00adzykowych poszczeg\u00f3lnych uczni\u00f3w”.<\/em><\/p>\r\n

Celem edukacji plastycznej jest uczenie „toleran\u00adcji dla r\u00f3\u017cnych kultur, ras i narodowo\u015bci”. <\/em>Edukacja obywatelska na poziomie wcze\u00adsnoszkolnym polega na uczeniu tolerancji \u00ad- „inny nie znaczy gorszy<\/em>„.<\/p>\r\n

R\u00f3wnie\u017c edukacja polonistyczna powin\u00adna uczy\u0107 tolerancji. Jej zadaniem jest „po\u00adg\u0142\u0119bianie umiej\u0119tno\u015bci rozumienia \u015bwia\u00adta i ludzi, odnajdywanie w nim miejsca dla siebie, dostrzeganie r\u00f3\u017cnych postaw i pogl\u0105d\u00f3w, tolerancji wobec nich”, Z ko\u00adlei edukacja zdrowotna powinna uczy\u0107 „otwarto\u015bci na potrzeby i pogl\u0105dy innych”, a edukacja geograficzna „rozumienia i po\u00adszanowania innych kultur, system\u00f3w war\u00adto\u015bci, sposob\u00f3w \u017cycia”. Myli\u0142by si\u0119 ten, kto my\u015bla\u0142by, \u017ce matematyka s\u0142u\u017cy\u0107 b\u0119dzie uczeniu logiki, a wi\u0119c poznawaniu prawdy.<\/p>\r\n

Matematyka ma za zadanie uczy\u0107 „podej\u00admowania dzia\u0142a\u0144 ujawniaj\u0105cych akcepto\u00adwanie pogl\u0105d\u00f3w innych ni\u017c w\u0142asne”.<\/em> Czy tak\u017ce pogl\u0105du, \u017ce 2+2 = 5 ?<\/p>\r\n

[…]<\/p>\r\n

Zofia Jod\u0142owska<\/em><\/strong><\/p>\r\n

Zawsze wierni<\/strong> nr 5\/2014<\/a> (174<\/a>)<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Kiedy spojrzymy w okular mikroskopu, naszym oczom uka\u017ce si\u0119 zupe\u0142nie nieznany i tajemniczy \u015bwiat, rzeczywisto\u015b\u0107 zwykle ukryta przed naszymi oczami, jednak kieruj\u0105ca si\u0119 dok\u0142adnie takimi samymi zasadami, jak \u015bwiat postrzegany nieuzbrojonym okiem. Ju\u017c staro\u017cytni i \u015bredniowieczni filozofowie byli przekonani o to\u017csamo\u015bci zasad kieruj\u0105cych makro\u00ad i mikrokosmosem. Ta regu\u0142a doskonale pasuje do zwi\u0105zku zachodz\u0105cego pomi\u0119dzy wsp\u00f3\u0142czesnym […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[135],"tags":[119,32],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/76620"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=76620"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/76620\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=76620"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=76620"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=76620"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}