{"id":76440,"date":"2014-09-07T09:54:00","date_gmt":"2014-09-07T13:54:00","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=76440"},"modified":"2014-09-07T09:54:10","modified_gmt":"2014-09-07T13:54:10","slug":"niech-zyje-katalonia-ale-hiszpanska-jacek-bartyzel","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=76440","title":{"rendered":"Niech \u017cyje Katalonia\u2026 ale hiszpa\u0144ska! &#8211; <em>Jacek Bartyzel<\/em>"},"content":{"rendered":"<p>Jak wiadomo, lewicowi separaty\u015bci i nacjonali\u015bci katalo\u0144scy postawili na swoim i 9 listopada bie\u017c\u0105cego roku odb\u0119dzie si\u0119 &#8211; nielegalne wprawdzie, ale kt\u00f3\u017c w demokracji przyjmuje si\u0119 takimi detalami &#8211; referendum, w kt\u00f3rym mieszka\u0144cy tego regionu maj\u0105 odpowiedzie\u0107 na dwa pytania: \u201eczy chcesz, \u017ceby Katalonia by\u0142a pa\u0144stwem?\u201d, a w razie odpowiedzi pozytywnej &#8211; \u201eczy chcesz, \u017ceby Katalonia sta\u0142a si\u0119 pa\u0144stwem niepodleg\u0142ym\u201d? Wobec panuj\u0105cej od lat agitacji separatystycznej, istnieje powa\u017cna obawa, \u017ce wynik tego referendum oka\u017ce si\u0119 katastrofalne, to znaczy separaty\u015bci mog\u0105 zwyci\u0119\u017cy\u0107.<\/p>\r\n<p>Sprawy katalo\u0144skie maj\u0105 spory odzew w Polsce, podsycany zw\u0142aszcza przez naszych w\u0142asnych separatyst\u00f3w ze \u015al\u0105ska. Przy tej okazji wypisuje si\u0119 wiele g\u0142upstw, p\u0142yn\u0105cych z nieznajomo\u015bci historii Hiszpanii. Na jednym z portali znalaz\u0142em nawet artykulik, kt\u00f3rego autor twierdzi, \u017ce Katalo\u0144czycy mieli kiedy\u015b w\u0142asne pa\u0144stwo, kt\u00f3re rzekomo upad\u0142o 300 lat temu. Jest to wierutna bzdura. Katalonia nigdy nie by\u0142a samodzielnym pa\u0144stwem, nawet w przednowo\u017cytnym sensie tego s\u0142owa. B\u0119d\u0105ce jej historycznym rdzeniem (ale przecie\u017c nie ca\u0142o\u015bci\u0105) Hrabstwo Barcelony (<em>Condado de Barcelona<\/em>) ju\u017c w 1196 roku sta\u0142o si\u0119 cz\u0119\u015bci\u0105 Kr\u00f3lestwa Aragonii, rz\u0105dzonej odt\u0105d (do 1410) przez dynasti\u0119 barcelo\u0144sk\u0105. Wprawdzie w po\u0142owie XIV wieku &#8211; dok\u0142adnie w 1350 roku podczas zgromadzenia Kortez\u00f3w w Perpi\u00c3\u00b1\u00e1n pod przewodnictwem kr\u00f3la Piotra IV Ceremonialnego &#8211; wszystkie \u0142\u0105cznie <em>condados<\/em> katalo\u0144skie zosta\u0142y podniesione do rangi Ksi\u0119stwa (<em>Principado de Catalu\u00c3\u00b1a<\/em>; katal. <em>Principat de Catalunya<\/em>), ale przecie\u017c zawsze w ramach Korony Arago\u0144skiej, a od XVI wieku &#8211; Monarchii Hiszpa\u0144skiej. Trzysta lat temu, czyli w 1714 roku zniesione zosta\u0142y natomiast &#8211; jako efekt polityki centralistycznej nowej dynastii (burbo\u0144skiej) &#8211; swobody foralne Katalonii, co jest oczywi\u015bcie faktem godnym ubolewania, niemniej to nie to samo, co likwidacja (nieistniej\u0105cego nigdy) pa\u0144stwa. Bzdur\u0105 jest tak\u017ce twierdzenie, \u017ce pozbawienie Katalonii (a w\u0142a\u015bciwie ca\u0142ej Aragonii) wolno\u015bci samorz\u0105dowych by\u0142o jej \u201ekastylianizacj\u0105\u201d. To Kastylia by\u0142a pierwsz\u0105 ofiar\u0105 centralizmu madryckiego, poniewa\u017c <em>fueros<\/em> kastylijskie zosta\u0142y zniesione ju\u017c w 1706 roku, wi\u0119c przed <em>Nueva Planta<\/em> dla Katalonii. To nie \u201ekastylianizacja\u201d, tylko \u201eeuropeizacja\u201d poprzez \u201efrancyzacj\u0119\u201d, imitacja zapirenejskiej cudzoziemszczyzny, tak samo jak zesp\u00f3\u0142 parkowy w La Granja nie mia\u0142 w sobie nic kastylijskiego, lecz by\u0142 kopi\u0105 parku w Wersalu.<\/p>\r\n<p>Centralizm, naprz\u00f3d absolutystyczny, a od XIX wieku liberalny, jest wielkim (i esencjonalnie antyhiszpa\u0144skim) z\u0142em, z kt\u00f3rym walczyli i walcz\u0105 nadal hiszpa\u0144scy tradycjonali\u015bci (karli\u015bci). W XIX wieku to Katalonia by\u0142a jednym z g\u0142\u00f3wnych (obok Nawarry i Baskonii) bastion\u00f3w karlizmu &#8211; tzw. druga wojna karlistowska w latach 1846-1849 toczy\u0142a si\u0119 nawet wy\u0142\u0105cznie na jej obszarze. Katalonia ma bez w\u0105tpienia swoj\u0105 regionaln\u0105 to\u017csamo\u015b\u0107, r\u00f3\u017cn\u0105 od kastylijskiej czy andaluzyjskiej, bogat\u0105 tradycj\u0119 i kultur\u0119, odr\u0119bny j\u0119zyk literacki, ale jest to zarazem kultura hiszpa\u0144ska, tradycja <em>las Espa\u00c3\u00b1as<\/em>. K\u0142amliwy slogan, kt\u00f3rym pos\u0142uguj\u0105 si\u0119 separaty\u015bci: \u201eKatalonia nie jest Hiszpani\u0105\u201d, opiera si\u0119 na bezpodstawnym uto\u017csamieniu Hiszpan\u00f3w z Kastylijczykami. To tak, jakby powiedzie\u0107, \u017ce Polak musi by\u0142 Wielkopolaninem. S\u0105 Hiszpanie &#8211; Kastylijczycy i s\u0105 Hiszpanie &#8211; Katalo\u0144czycy, tak samo jak Hiszpanie &#8211; Nawaryjczycy, Hiszpanie &#8211; Asturyjczycy, Hiszpanie &#8211; Baskowie etc. etc. Jak pisa\u0142 wielki my\u015bliciel tradycjonalistyczny (Galicyjczyk) <span class=\"rozstrzelenie\">Juan V\u00e1zquez de Mella<\/span> (1861-1928): \u201eWierzymy, \u017ce Hiszpania jest federacj\u0105 region\u00f3w (<em>federaci\u00f3n de regiones<\/em>) stworzonych przez natur\u0119, zjednoczonych przez region, rz\u0105dzonych przez monarchi\u0119 i zarz\u0105dzanych przez Rady\u201d.<\/p>\r\n<p><img decoding=\"async\" class=\"alignleft\" style=\"border: 0px none; margin: 10px;\" title=\"Katalonia hiszpanska\" src=\"http:\/\/www.legitymizm.org\/img\/barracoya_ch.jpg\" alt=\"Katalonia hiszpa\u0144ska\" width=\"148\" height=\"210\" align=\"left\" \/><\/p>\r\n<p>Wsp\u00f3\u0142czesny historyk katalo\u0144ski i profesor socjologii na Uniwersytecie Barcelo\u0144skim, <span class=\"rozstrzelenie\">Javier Barraycoa<\/span> (ur. 1963), w swojej najnowszej ksi\u0105\u017cce <em>Katalonia hiszpa\u0144ska<\/em> eksponuje liczne i nierozerwalne wi\u0119zi \u0142\u0105cz\u0105ce tradycj\u0119 katalo\u0144sk\u0105 z tradycj\u0105 og\u00f3lnohiszpa\u0144sk\u0105. Wyliczmy za nim niekt\u00f3re z nich, szczeg\u00f3lnie wymowne:<\/p>\r\n<p>\u201d\u201d pierwsz\u0105 stolic\u0105 Hiszpanii zjednoczonej przez Wizygot\u00f3w by\u0142a Barcelona;<\/p>\r\n<p>\u201d\u201d przez wiele stuleci najpopularniejszym \u015bwi\u0119tem regionalnym Barcelony by\u0142 dzie\u0144 wspomnienia \u015bw. Izydora Oracza, patrona Madrytu;<\/p>\r\n<p>\u201d\u201d katalo\u0144skie sanktuarium w Montserrat zosta\u0142o za\u0142o\u017cone przez mnich\u00f3w kastylijskich i przez pierwszych sze\u015b\u0107 wiek\u00f3w swojego istnienia by\u0142o zale\u017cne od wsp\u00f3lnoty benedykty\u0144skiej w Valladolid;<\/p>\r\n<p>\u201d\u201d s\u0142ownik j\u0119zyka kastylijskiego zawiera ponad tysi\u0105c s\u0142\u00f3w pochodzenia katalo\u0144skiego;<\/p>\r\n<p>\u201d\u201d Katalo\u0144czycy uczestniczyli licznie we wszystkich wielkich bitwach imperium hiszpa\u0144skiego, na czele z bitw\u0105 pod Lepanto;<\/p>\r\n<p>\u201d\u201d w powstaniu Katalo\u0144czyk\u00f3w (a\u017c po obron\u0119 najd\u0142u\u017cej opieraj\u0105cej si\u0119 i obl\u0119\u017conej w 1714 roku Barcelony) przeciwko kr\u00f3lowi Filipowi V z dynastii burbo\u0144skiej, a w obronie pretensji do tronu arcyks. Karola Habsburga i w prote\u015bcie przeciwko zniesieniu (<em>Nueva Planta<\/em>) przywilej\u00f3w kr\u00f3lestw Korony Arago\u0144skiej, brali solidarnie udzia\u0142 r\u00f3wnie\u017c \u017co\u0142nierze kastylijscy;<\/p>\r\n<p>\u201d\u201d oficjaln\u0105 (od 1927 roku) wersj\u0119 tekstu hymnu Hiszpanii (<em>Marcha Real<\/em>) napisa\u0142 Katalo\u0144czyk, poeta Eduardo Marquina (katal. Eduard Marquina, 1879-1946);<\/p>\r\n<p>\u201d\u201d w epoce dyktatury frankistowskiej, jakoby prze\u015bladuj\u0105cej j\u0119zyk katalo\u0144ski, istnia\u0142o 50 czasopism w tym j\u0119zyku (zob. J. Barraycoa, <em>Catalu\u00c3\u00b1a Hispana. Historias sorprendentes de la espa\u00c3\u00b1olidad de Catalu\u00c3\u00b1a y el fraude del nacionalismo<\/em>, LibrosLibres, Madrid 2013).<\/p>\r\n<p>Jak pisa\u0142 wybitny filozof tomistyczny i rdzenny Katalo\u0144czyk, prof. <span class=\"rozstrzelenie\">Francisco Canals Vidal<\/span> (1922-2009), nacjonalistyczny \u201ekatalonizm\u201d (<em>catalanismo<\/em>) jest zaprzeczeniem autentycznej \u201etradycji katalo\u0144skiej\u201d (<em>tradici\u00f3n catalana<\/em>). Nacjonalizm bowiem jest \u201etakim umi\u0142owaniem ojczyzny, kt\u00f3re jest egocentryzmem zdeformowanym przez uczuciowo\u015b\u0107\u201d, tak\u0105 za\u015b postaw\u0119 nale\u017cy odr\u00f3\u017cni\u0107 od \u201eprawej mi\u0142o\u015bci\u201d (<em>recto amor<\/em>) do ojczyzny, kt\u00f3ra zak\u0142ada nawet pragnienie szcz\u0119\u015bcia i nadziei teologalnej, przez co zwraca nas ku szcz\u0119\u015bliwo\u015bci (<em>bienaventuranza<\/em>) nadprzyrodzonej. Fundamentaln\u0105 zasad\u0105 wewn\u0119trzn\u0105 jedno\u015bci narodowej i wsp\u00f3lnej historii wszystkich <em>las Espa\u00c3\u00b1as<\/em> jest religia katolicka. W \u015bwietle tego \u201egrzechem pierworodnym\u201d nacjonalizmu katalo\u0144skiego jest ch\u0119\u0107 budowania to\u017csamo\u015bci katalo\u0144skiej nie na tradycji (kt\u00f3ra jest nieroz\u0142\u0105czna z katolicyzmem), lecz na etniczno\u015bci indyferentnej wzgl\u0119dem religii. Wielki obro\u0144ca <em>tradici\u00f3n catalana<\/em>, bp <span class=\"rozstrzelenie\">Jos\u00c3\u00a9 Torras y Bages<\/span> (katal. Josep Torras i Bages, 1846-1916) wzywa\u0142: \u201eby\u0107 katalonist\u0105 poprzez Ko\u015bci\u00f3\u0142 katolicki i przez \u017cycie chrze\u015bcija\u0144skie\u201d, oddaj\u0105c to, co ludzkie, naturalne i historyczne w s\u0142u\u017cb\u0119 temu, co boskie, nadprzyrodzone i eschatologiczne. Esencj\u0105 tradycji katalo\u0144skiej jest dewiza wyryta w opactwie Montserrat: \u201eKatalonia albo b\u0119dzie chrze\u015bcija\u0144ska, albo nie b\u0119dzie jej wcale\u201d.<\/p>\r\n<p>A zatem: niech \u017cyje Katalonia! Katolicka, regionalistyczna, monarchiczna\u00a0i hiszpa\u0144ska!<\/p>\r\n<p><strong><em>Jacek Bartyzel<\/em><\/strong><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Jak wiadomo, lewicowi separaty\u015bci i nacjonali\u015bci katalo\u0144scy postawili na swoim i 9 listopada bie\u017c\u0105cego roku odb\u0119dzie si\u0119 &#8211; nielegalne wprawdzie, ale kt\u00f3\u017c w demokracji przyjmuje si\u0119 takimi detalami &#8211; referendum, w kt\u00f3rym mieszka\u0144cy tego regionu maj\u0105 odpowiedzie\u0107 na dwa pytania: \u201eczy chcesz, \u017ceby Katalonia by\u0142a pa\u0144stwem?\u201d, a w razie odpowiedzi pozytywnej &#8211; \u201eczy chcesz, \u017ceby [&hellip;]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[9],"tags":[35,158,189],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/76440"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=76440"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/76440\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=76440"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=76440"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=76440"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}