{"id":76274,"date":"2014-08-31T17:01:16","date_gmt":"2014-08-31T21:01:16","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=76274"},"modified":"2014-08-31T17:01:16","modified_gmt":"2014-08-31T21:01:16","slug":"sierpniowa-lekcja-grzegorz-braun","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=76274","title":{"rendered":"Sierpniowa lekcja – Grzegorz Braun<\/em>"},"content":{"rendered":"

\u201eO roku \u00f3w! Kto ciebie widzia\u0142 w naszym kraju!\u201d – ten incipit<\/em> XII ksi\u0119gi \u201ePana Tadeusza\u201d powt\u00f3rzy ka\u017cdy Polak, tak\u017ce ni\u017cej podpisany, wspominaj\u0105c z autopsji Sierpie\u0144 1980 i nast\u0119pnych kilkana\u015bcie miesi\u0119cy pierwszej \u201eSolidarno\u015bci\u201d. By\u0142o to bowiem wspania\u0142e do\u015bwiadczenie zbiorowej inwencji i \u017cywio\u0142owej samoorganizacji narodu – ostatnie polskie pospolite ruszenie o sile tak wielkiej, \u017ce cho\u0107 samo ulec musia\u0142o w starciu z profesjonalnym aparatem przemocy, to jednak zdo\u0142a\u0142o nieodwo\u0142alnie zmieni\u0107 nie tylko Polsk\u0119, ale i ca\u0142y poja\u0142ta\u0144ski \u015bwiat. I to na zawsze pozostanie powodem do dumy tych ludzi, kt\u00f3rzy pod szyldem pierwszego niere\u017cimowego zwi\u0105zku zawodowego na wsch\u00f3d od \u0141aby w istocie upominali si\u0119 o polskie tradycje wolno\u015bciowe i prostowali \u015bcie\u017ck\u0119 do niepodleg\u0142o\u015bci.<\/strong><\/p>\r\n

Pierwotnie strajki w lipcu i sierpniu 1980 r. mia\u0142y by\u0107 zapewne kolejnym w historii PRL\u00a0 \u201ekryzysem kontrolowanym\u201d. Ekipa urz\u0119duj\u0105ca (Gierek, Jaroszewicz) mia\u0142a by\u0107 ostatecznie (po nieudanej pr\u00f3bie z roku 1976) wysadzona z siod\u0142a przez ekip\u0119 aspiruj\u0105c\u0105 (Jaruzelski, Kania) – co wymaga\u0142o podniesienia \u201efali niezadowolenia spo\u0142ecznego\u201d na tyle wysoko, by usprawiedliwi\u0107 przewr\u00f3t pa\u0142acowy. Jednak uruchomiona w\u00f3wczas dynamika zdarze\u0144 okaza\u0142a si\u0119 ostatecznie destrukcyjna dla ca\u0142ego bloku sowieckiego. Czynnikami, kt\u00f3rych wp\u0142ywu na sytuacj\u0119 w Polsce z pewno\u015bci\u0105 nie docenili komuni\u015bci, by\u0142y z jednej strony s\u0142owa modlitwy Papie\u017ca Wojty\u0142y, a z drugiej – pieni\u0105dze zainwestowane przez Zach\u00f3d w rozw\u00f3j opozycji za \u017celazn\u0105 kurtyn\u0105.<\/p>\r\n

Tak, czy inaczej, prowokacja przeros\u0142a prowokator\u00f3w. Podczas strajk\u00f3w sierpniowych minister Kowalczyk m\u00f3g\u0142 jeszcze uspokaja\u0107 sekretarza Gierka t\u0142umacz\u0105c, \u017ce na czele strajku w Gda\u0144sku stoi \u201enasz cz\u0142owiek\u201d (wed\u0142ug relacji Rolickiego i Bo\u017cyka). Do czasu wszystko zdawa\u0142o si\u0119 by\u0107 pod dobr\u0105 kontrol\u0105 operacyjn\u0105. Do Gda\u0144ska wys\u0142ani zostali np. specjalnym samolotem eksperci-doradcy, kt\u00f3rym w\u0142adza powierzy\u0142a misj\u0119 temperowania \u201enierozs\u0105dnych\u201d postulat\u00f3w robotniczych (wg relacji Staniszkis i Cywi\u0144skiego). Nawet podpisanie porozumie\u0144, zwanych nie ca\u0142kiem \u015bci\u015ble sierpniowymi (30 VIII Szczecin, 31 VIII Gda\u0144sk, 3 IX Jastrz\u0119bie-Zdr\u00f3j, 11 IX Huta Katowice\/D\u0105browa G\u00f3rnicza), nie musia\u0142o oznacza\u0107 ko\u0144ca systemu – skoro Wa\u0142\u0119sa – \u201dBolek\u201d nie stanowi\u0142 tu wcale wyj\u0105tku, a wi\u0119kszo\u015b\u0107 sygnatariuszy by\u0142a zwi\u0105zana wi\u0119zami lojalno\u015bci z aparatem w\u0142adzy (SB, PZPR). Skala zjawiska jakim okaza\u0142 si\u0119 NSZZ \u201eSolidarno\u015b\u0107\u201d (10 milion\u00f3w cz\u0142onk\u00f3w w ci\u0105gu paru miesi\u0119cy) przeros\u0142a\u00a0 najczarniejsze obawy jednych i naj\u015bmielsze oczekiwania drugich.<\/p>\r\n

Sowieci pope\u0142nili fatalny w skutkach dla siebie b\u0142\u0105d – z przyczyn politycznych, finansowych i wizerunkowych (m.in. koszta olimpiady oraz wojny afga\u0144skiej) nie dzia\u0142aj\u0105c wedle sprawdzonego wielokro\u0107 wzorca i nie dokonuj\u0105c pokazowej masakry (por.: Berlin 1953, Pozna\u0144, Budapeszt 1956, Nowoczerkask 1962, Czechos\u0142owacja 1968, Wybrze\u017ce 1970, Radom, Ursus 1976). Kiedy ostatecznie po 15 miesi\u0105cach zdecydowali si\u0119 na pacyfikacj\u0119 – powierzaj\u0105c wykonawstwo swym polskim plenipotentom – by\u0142o ju\u017c za p\u00f3\u017ano. \u201eDemoralizuj\u0105cy\u201d przyk\u0142ad \u201eSolidarno\u015bci\u201d doprowadzi\u0142 do zmian praktycznie nieodwracalnych nie tylko w Polsce, ale i w innych pa\u0144stwach bloku sowieckiego.<\/p>\r\n

\u201eSolidarno\u015b\u0107\u201d, jak wiadomo, odegra\u0142a tu rol\u0119 prometejsk\u0105 – niczym w tragicznym micie: sama nie prze\u017cy\u0142a swej dziejowej misji. Co nie uda\u0142o si\u0119 w ci\u0105gu pierwszych kilkunastu miesi\u0119cy, to powiod\u0142o si\u0119 a\u017c nadto dobrze w ci\u0105gu kolejnych lat stanu wojennego: infiltracja, eliminacja przez zab\u00f3jstwo lub wypchni\u0119cie na emigracj\u0119 \u201eoszo\u0142om\u00f3w\u201d, selekcja \u201ekonstruktywnej opozycji\u201d do udzia\u0142u w inscenizacji \u201eokr\u0105g\u0142ego sto\u0142u\u201d. Polskoj\u0119zyczni sowieci, Jaruzelski i Kiszczak doskonale zrealizowali program wytyczony jeszcze w roku 1981 przez Geremka (w dialogu operacyjnym z Cioskiem, wed\u0142ug depeszy ambasadora Neubauera) – \u00f3w prominentny autorytet rekomendowa\u0142 w\u00f3wczas\u00a0 szybk\u0105 pacyfikacj\u0119, by nast\u0119pnie wykreowa\u0107 nowy zwi\u0105zek, ju\u017c \u201ebez programu gda\u0144skiego\u201d i \u201ebez Matki Boskiej w klapie\u201d. Istotnie, dla wi\u0119kszo\u015bci cz\u0142onk\u00f3w w\u0142adz Zwi\u0105zku wybranych na pierwszym Zje\u017adzie w roku 1981 nie znalaz\u0142o si\u0119 miejsce w Neo-Solidarno\u015bci reaktywowanej w roku 1989. To jednak temat na osobne wypominki.<\/p>\r\n

Jakie s\u0105 tymczasem najcenniejsze lekcje na dzi\u015b, jakich udziela nam w\u0142asna historia sprzed niespe\u0142na trzech i p\u00f3\u0142 dekady? Po pierwsze: nie da\u0107 si\u0119 wi\u0119cej nabra\u0107 na \u017cadnego Wa\u0142ka -\u201dBolka\u201d; w \u015bwietle tamtych do\u015bwiadcze\u0144 ta prawda powinna by\u0107 ju\u017c dzi\u015b oczywisto\u015bci\u0105 dla polskich pa\u0144stwowc\u00f3w: nie nale\u017cy szuka\u0107 pozytywnego rozstrzygni\u0119cia sprawy polskiej w drodze konkursu na m\u0119\u017ca opatrzno\u015bciowego – bo bezpieka kreuje takie \u201egenialne jednostki\u201d w tempie szybszym ni\u017c mo\u017cemy si\u0119 po\u0142apa\u0107.<\/p>\r\n

Po drugie: okazuje si\u0119, \u017ce ka\u017cd\u0105 koniunktur\u0119 mo\u017cna jako\u015b wykorzysta\u0107 – dla podniesienia kwestii polskiej na wy\u017cszy poziom.<\/p>\r\n

Tymczasem najwa\u017cniejsze: nie da\u0107 si\u0119 ostatecznie ograbi\u0107 i pozabija\u0107. A kiedy nasza aktualna \u201ew\u0142adza ludowa\u201d zafunduje nam nast\u0119pny \u201ekryzys kontrolowany\u201d (zgodnie z zasad\u0105: \u201eWiele musi si\u0119 zmieni\u0107, by wszystko zosta\u0142o po staremu\u201d) –\u00a0 w\u00f3wczas w\u0142a\u015bnie pami\u0119tajmy o kluczowym do\u015bwiadczeniu Sierpnia ’80: prowokacje zawsze ostatecznie przerastaj\u0105 prowokator\u00f3w.<\/p>\r\n

Grzegorz Braun<\/strong><\/em><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"\u201eO roku \u00f3w! Kto ciebie widzia\u0142 w naszym kraju!\u201d – ten incipit XII ksi\u0119gi \u201ePana Tadeusza\u201d powt\u00f3rzy ka\u017cdy Polak, tak\u017ce ni\u017cej podpisany, wspominaj\u0105c z autopsji Sierpie\u0144 1980 i nast\u0119pnych kilkana\u015bcie miesi\u0119cy pierwszej \u201eSolidarno\u015bci\u201d. By\u0142o to bowiem wspania\u0142e do\u015bwiadczenie zbiorowej inwencji i \u017cywio\u0142owej samoorganizacji narodu – ostatnie polskie pospolite ruszenie o sile tak wielkiej, \u017ce cho\u0107 […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[9],"tags":[87],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/76274"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=76274"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/76274\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=76274"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=76274"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=76274"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}