{"id":75569,"date":"2014-07-11T22:59:07","date_gmt":"2014-07-12T02:59:07","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=75569"},"modified":"2014-07-12T19:26:52","modified_gmt":"2014-07-12T23:26:52","slug":"conversi-ad-dominum","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=75569","title":{"rendered":"Conversi ad Dominum!"},"content":{"rendered":"
\r\n

Conversi ad Dominum!<\/em><\/strong><\/p>\r\n

(wezwanie \u015bw. Augustyna)<\/p>\r\n<\/blockquote>\r\n

S\u0142usznie twierdzi\u0142 Gilbert K. Chesterton, i\u017c najbardziej niebezpiecznym rodzajem k\u0142amstwa jest takie, kt\u00f3re imituje prawd\u0119. Na p\u0142aszczy\u017anie sporu pomi\u0119dzy Tradycj\u0105 a modernizmem spotykamy wiele takich wsp\u00f3\u0142czesnych pseudo-prawd, powtarzanych jak mantra, wmawianych niezorientowanym wiernym, obudowywanych dodatkowymi \u201erewelacjami\u201d.
<\/strong><\/p>\r\n

Jedn\u0105 z nich jest powtarzana od Soboru Watyka\u0144skiego II (1962-1965) pseudo-prawda o wyrastaj\u0105cych ze staro\u017cytnej tradycji chrze\u015bcija\u0144skiej korzeniach posoborowej reformy liturgicznej. Jednak przy bli\u017cszym wnikni\u0119ciu w szczeg\u00f3\u0142y okazuje si\u0119, \u017ce jest ona zupe\u0142n\u0105 bzdur\u0105, co demaskuje analiza konkretnych fakt\u00f3w. Sp\u00f3r o ryt Mszy \u015bw. trwaj\u0105cy od II po\u0142owy lat 60. XX wieku si\u0142\u0105 rzeczy musia\u0142 szybko przemie\u015bci\u0107 si\u0119 z obszaru teologii w przestrze\u0144 rozwa\u017ca\u0144 historycznych, zwa\u017cywszy na argumenty, kt\u00f3rymi szermowali modernistyczni zwolennicy reformy liturgicznej Vaticanum II<\/em>.<\/p>\r\n

Aktywny uczestnik tej rewolucji, Kanadyjczyk ks. Stephen Somerville, w ten spos\u00f3b charakteryzuje dzi\u015b te argumenty: \u201eM\u00f3wi si\u0119 (…) o powrocie do \u017ar\u00f3de\u0142 – do staro\u017cytnych, wczesnochrze\u015bcija\u0144skich, pierwotnych cech Mszy z czas\u00f3w Ojc\u00f3w Ko\u015bcio\u0142a, czyli z pierwszych sze\u015bciu wiek\u00f3w. Ma to rzekomo polega\u0107 na odkrywaniu panuj\u0105cej w\u00f3wczas prostoty kultu etc. W praktyce natomiast mamy do czynienia ze zuba\u017caniem liturgii i usuwaniem z niej ubogacaj\u0105cych j\u0105 element\u00f3w, kt\u00f3re w spos\u00f3b organiczny rozwija\u0142y si\u0119 (…)\u201d.<\/p>\r\n

Doda\u0107 trzeba do s\u0142\u00f3w \u015bwiadka i aktywnego uczestnika wprowadzania nowej liturgii (ks. Somerville jest jednym z nielicznych duchownych, kt\u00f3rzy przeprosili Ko\u015bci\u00f3\u0142 za dewastacj\u0119 tradycyjnej Mszy!), \u017ce rozw\u00f3j ten przebiega\u0142 konsekwentnie, logicznie i sp\u00f3jnie od Mszy odprawionej w Wieczerniku przez naszego Pana Jezusa Chrystusa a\u017c po kodyfikacj\u0119 rytu dokonan\u0105 za pontyfikatu \u015bw. Piusa V.<\/p>\r\n

Ksi\u0105\u017cka ksi\u0119dza Gambera – m\u0142ot na modernizm<\/strong><\/h4>\r\n

Przekonuje nas o tym ksi\u0105\u017cka ks. Klausa Gambera pt. W stron\u0119 Pana! Pytania o budow\u0119 ko\u015bcio\u0142\u00f3w i modlitw\u0119 w kierunku wschodnim<\/em>, kt\u00f3rej drugie polskie wydanie ukaza\u0142o si\u0119 na prze\u0142omie 2012 i 2013 roku nak\u0142adem rzeszowskiego Wydawnictwa \u015awi\u0119tego Biskupa J\u00f3zefa Sebastiana Pelczara. Niech czytelnika nie zwiedzie hermetyczny i ma\u0142o chwytliwy tytu\u0142 ksi\u0105\u017cki! Jest to praca podstawowa w warsztacie intelektualnym tradycyjnego katolika, uczestnicz\u0105cego w Mszy \u015awi\u0119tej Wszechczas\u00f3w, napisana j\u0119zykiem przejrzystym i przyst\u0119pnym. Za\u015b dzi\u0119ki bardzo dobremu t\u0142umaczeniu Anny Huculak, mo\u017cemy do tej listy pochwa\u0142 do\u0142o\u017cy\u0107 jeszcze pi\u0119kn\u0105 polszczyzn\u0119 przek\u0142adu.<\/p>\r\n

Uwa\u017cny czytelnik tego opracowania odnajdzie w nim dziesi\u0105tki argument\u00f3w podanych przez ks. Gambera oraz zawartych w przedmowie O. Benedykta Huculaka OFM; spotka liczne odwo\u0142ania do fachowej literatury wybitnych liturgist\u00f3w, takich jak o. Josef A. Jungmann, czy Joseph D\u00f6gler; pozna przyk\u0142ady \u017ar\u00f3d\u0142owej ikonografii ukazuj\u0105cej rekonstrukcje lub pozosta\u0142o\u015bci wczesnochrze\u015bcija\u0144skich \u015bwi\u0105ty\u0144.<\/p>\r\n

Z wnikliwej lektury dowiedzie\u0107 si\u0119 mo\u017cna, czy zgromadzeni w ko\u015bcio\u0142ach mieli prawo obserwowa\u0107 akt Przeistoczenia w czasie Mszy \u015bw.; jaka by\u0142a zwyczajowa postawa modlitewna przez ca\u0142e setki lat chrze\u015bcija\u0144stwa; jak bardzo podobne s\u0105 do siebie tradycyjne ryty wschodnie i zachodnie; oraz jak\u0105 \u201erewolucj\u0119 liturgiczn\u0105\u201d w starych katolickich ko\u015bcio\u0142ach przeprowadzi\u0142a w\u0142adza \u015bwiecka w XVIII wieku.<\/p>\r\n

Autor ksi\u0105\u017cki – ks. Klaus Gamber, wybitny liturgista i filozof – nie daje si\u0119 zwie\u015b\u0107 \u201ehistorycznym\u201d argumentom modernist\u00f3w. Zmiany zwi\u0105zane z przestrzeni\u0105 kultu, tak samo jak zmiany dotycz\u0105ce samej Mszy \u015bw., nie stanowi\u0105 \u017cadnego powrotu do \u017ar\u00f3de\u0142. Odzwierciedlaj\u0105 one nowego, modernistycznego ducha odej\u015bcia od pojmowania liturgii katolickiej jako Ofiary na rzecz spotkania wiernych. Dla ks. Gambera jest to duch zubo\u017cenia, panuj\u0105cy w dzisiejszym \u015bwiecie, adoruj\u0105cy cz\u0142owieka i redukuj\u0105cy \u015bwiat do poziomu materialnej egzystencji.<\/p>\r\n

Nowa architektura ko\u015bcielna – poletko do\u015bwiadczalne progresist\u00f3w<\/strong><\/h4>\r\n

Dawne prawo Ko\u015bcio\u0142a m\u00f3wi\u0142o: Lex orandi, lex credendi –<\/em> jak wierzysz, tak si\u0119 modlisz. Zasada ta jest tak\u017ce doskonale widoczna w za\u0142o\u017ceniach architektonicznych nowych ko\u015bcio\u0142\u00f3w, kt\u00f3re odzwierciedlaj\u0105 nowego ducha – ekumenizm, demokracj\u0119 i antropocentryzm. Dla ks. Gambera s\u0105 one doskona\u0142ym przyk\u0142adem duchowej pustki; stanowi\u0105 wyimaginowane \u201edzie\u0142a sztuki\u201d, cz\u0119sto bezu\u017cyteczne, cho\u0107 niekiedy estetycznie dopracowane, lecz jednak nie odzwierciedlaj\u0105 one ducha katolickiego. Najcz\u0119\u015bciej jednak s\u0105 to brzydkie, skupione na doczesno\u015bci \u201esilosy dla duszy\u201d, pozbawione sacrum<\/em>.<\/p>\r\n

Autor daje nam przyk\u0142ad ko\u015bcio\u0142a w Ronchamp zaprojektowanego przez agnostyka Le Corbusiera. Jego dzisiejsi na\u015bladowcy znale\u017ali w architekturze sakralnej doskona\u0142y poligon do\u015bwiadczalny dla wszelkich eksperyment\u00f3w ideowych w projektowaniu budowli. Ko\u015bcio\u0142y sta\u0142y si\u0119 – wed\u0142ug ks. Gambera – \u201earen\u0105 subiektywizmu architekt\u00f3w\u201d. Zwr\u00f3\u0107my jednak uwag\u0119 na istotny szczeg\u00f3\u0142: ten subiektywizm nie jest ideologicznie rozproszony, ale zawsze zgodny jest z panuj\u0105cym Zeitgeistem<\/em> (z duchem czasu – przyp. red.) i z modernistycznym \u201ecredo\u201d nowoczesno\u015bci.<\/p>\r\n

Nawet je\u015bli st\u00f3\u0142 ofiarny znajduje si\u0119 w \u015brodku kompozycji, to odzwierciedla tylko po\u0142o\u017cenie w przestrzeni, a nie centrum skupienia uwagi na \u017cywej obecno\u015bci Chrystusa. Centrum stanowi cz\u0142owiek adoruj\u0105cy siebie w trakcie liturgicznego spotkania. Dzisiejsze ko\u015bcio\u0142y, w kt\u00f3rych Tabernakula z za\u0142o\u017cenia usuni\u0119to z centrum \u015bwi\u0105tyni do bocznych naw lub usytuowano je \u201ez boku\u201d, s\u0105 ekstremalnym przyk\u0142adem tego zjawiska, opisanego przez wieloletniego dyrektora ratyzbo\u0144skiego Instytutu Liturgicznego. Nie przesadzimy, je\u015bli – za autorem pracy – za ten stan rzeczy uczynimy odpowiedzialnymi tw\u00f3rc\u00f3w Nowego Ruchu Liturgicznego, powsta\u0142ego w I po\u0142owie XX wieku. Pogl\u0105dy tego ruchu sta\u0142y si\u0119 pretekstem w przeprowadzeniu destrukcji architektury sakralnej.<\/p>\r\n

Ksi\u0105dz Gamber daje przyk\u0142ady z Rothenfels i Klosterneuburga: pisz\u0105c w latach 80. XX wieku swoj\u0105 ksi\u0105\u017ck\u0119, zapewne nie mia\u0142 \u015bwiadomo\u015bci, \u017ce wzorcowy (w skali Europy!) przyk\u0142ad architektury sakralnej ca\u0142o\u015bciowo odzwierciedlaj\u0105cej te modernistyczne pogl\u0105dy znalaz\u0142 si\u0119 po 1945 roku na terenie Polski – na G\u00f3rnym \u015al\u0105sku, w Zabrzu. Tamtejszy ko\u015bci\u00f3\u0142 pw. \u015bw. J\u00f3zefa zosta\u0142 zaprojektowany przez gor\u0105cego zwolennika ruchu liturgicznego – prof. Dominikusa B\u00f6hma z Kolonii. Planuj\u0105c wakacyjne wycieczki, warto odwiedzi\u0107 ten ko\u015bci\u00f3\u0142, aby zweryfikowa\u0107 swoj\u0105 katolick\u0105 wra\u017cliwo\u015b\u0107 liturgiczn\u0105. Dzi\u015b ko\u015bci\u00f3\u0142 na pierwszy rzut oka wydaje si\u0119 zacn\u0105, przedsoborow\u0105 budowl\u0105, do\u015bwiadczon\u0105 w swoim wn\u0119trzu skutkami \u201eposoborowej, wiosennej burzy Ko\u015bcio\u0142a\u201d.<\/p>\r\n

Nic bardziej mylnego. Zabrza\u0144ska \u015bwi\u0105tynia zosta\u0142a zaprojektowana konsekwentnie i z premedytacj\u0105 jako ko\u015bci\u00f3\u0142 odzwierciedlaj\u0105cy za\u0142o\u017cenia religijnego modernizmu. Brak orientacji budynku, wolno stoj\u0105cy o\u0142tarz pomy\u015blany jako mensa, ciemne prezbiterium, o\u015bwietlony jasno st\u00f3\u0142. Profesor B\u00f6hm pragn\u0105\u0142 zawrze\u0107 w tym dziele dwie my\u015bli: ide\u0119 \u201eKo\u015bcio\u0142a drogi\u201d (Wegkirche) oraz ide\u0119 \u201eLudu Bo\u017cego\u201d. Jego zdaniem, ca\u0142o\u015b\u0107 za\u0142o\u017cenia nawi\u0105zuje do zasad najstarszych \u015bwi\u0105ty\u0144 wczesnochrze\u015bcija\u0144skich, jednak znaj\u0105c tre\u015b\u0107 ksi\u0105\u017cki ks. Gambera, absolutnie nie mo\u017cemy si\u0119 z tym zgodzi\u0107.<\/p>\r\n

Wybitny historyk sztuki i znawczyni tematu Barbara Szczypka-Gwiazda nie pozostawia z\u0142udze\u0144 swoim komentarzem: \u201eTa szczeg\u00f3lna budowla swoj\u0105 form\u0105 i tre\u015bciami ideowymi stanowi\u0142a zapowied\u017a my\u015bli soborowej Vaticanum II<\/em>\u201d. Dodajmy na koniec drobiazg umykaj\u0105cy publikacjom poruszaj\u0105cym temat zabrza\u0144skiego ko\u015bcio\u0142a: \u017ce tylko tryumfalny marsz nazist\u00f3w do w\u0142adzy umo\u017cliwi\u0142 w 1932 roku wy\u015bwi\u0119cenie tego ko\u015bcio\u0142a przez kard. Adolfa Bertrama. Przeciwny modernizmowi \u015bl\u0105ski hierarcha powiedzia\u0142 wprost proboszczowi odpowiedzialnemu za budow\u0119, nie zwa\u017caj\u0105c na popularno\u015b\u0107 architekta: \u201eNie godzi si\u0119 wy\u015bwi\u0119ca\u0107 huty!\u201d.<\/p>\r\n

Lux ex orientis<\/em><\/strong> – w stron\u0119 wschodz\u0105cego s\u0142o\u0144ca<\/strong><\/h4>\r\n

Na tle tego przyk\u0142adu, warto sobie zada\u0107 pytanie, jak w takim razie wygl\u0105da\u0142y najstarsze ko\u015bcio\u0142y? Czy odzwierciedla\u0142y one porz\u0105dek dzisiejszych posoborowych \u201e\u015bwi\u0105ty\u0144\u201d? Dlaczego sta\u0142y si\u0119 one argumentem w walce pomi\u0119dzy modernizmem a tradycjonalizmem? Ksi\u0105dz Gamber w formie pyta\u0144 i przyst\u0119pnych odpowiedzi prowadzi czytelnika po r\u00f3\u017cnych wersjach tego samego pseudonaukowego modernistycznego mitu. W tradycji Ko\u015bcio\u0142a nigdy nie istnia\u0142a zasada odprawiania Mszy \u015bw. \u201etwarz\u0105 do ludu\u201d.<\/p>\r\n

Tradycja ta dotyczy najstarszych ko\u015bcio\u0142\u00f3w domowych, oraz najstarszych zapis\u00f3w \u017ar\u00f3d\u0142owych dotycz\u0105cych liturgii. Wyj\u0105tek odnosi si\u0119 do spotka\u0144, zwanych agape<\/em>, w czasie kt\u00f3rych wsp\u00f3lnie spo\u017cywano posi\u0142ek i kt\u00f3re odtwarza\u0142y wiernie zwyczaje biesiadne tamtego okresu. Trzeba jednak pami\u0119ta\u0107, \u017ce agape<\/em> nie stanowi\u0142y liturgii eucharystycznej i nie odbywa\u0142y si\u0119 przy dzi\u015b znanych sto\u0142ach versus populum<\/em> (w stron\u0119 ludu – przyp. red.). Eucharystia, zwi\u0105zana z liturgi\u0105 bezkrwawej Ofiary, nast\u0119powa\u0142a niekiedy po zako\u0144czeniu agape<\/em>. Z zapisk\u00f3w poga\u0144skich z czas\u00f3w cesarza Trajana wiemy, \u017ce chrze\u015bcija\u0144sk\u0105 Ofiar\u0119 sprawowano o wschodzie s\u0142o\u0144ca, za\u015b agapy<\/em> o zachodzie.<\/p>\r\n

Wraz z rozwojem gmin chrze\u015bcija\u0144skich agape<\/em> zanik\u0142y, za\u015b Ofiara Eucharystyczna potrzebowa\u0142a budowli zdolnych do pomieszczenia rosn\u0105cej liczby wiernych. W budynkach tych nie by\u0142o sto\u0142u ofiarnego (mensy), o czym m\u00f3wi nam tekst regulaminu Didascalia apostolorum<\/em> z prze\u0142omu II i III wieku. Uczestnicz\u0105cy w Mszy \u015bw. skupiali si\u0119 wok\u00f3\u0142 o\u0142tarza, by na s\u0142owa kap\u0142ana Sursum corda<\/em>, wraz z odpowiedzi\u0105 Habemus ad Dominum<\/em> zwr\u00f3ci\u0107 si\u0119 wszyscy w stron\u0119 wschodu. Lux ex orientis<\/em> (\u015bwiat\u0142o ze wschodu) wraz z wczesnochrze\u015bcija\u0144sk\u0105, chrystologiczn\u0105 symbolik\u0105 solarn\u0105, stanowi jeden z bardziej zapomnianych (pomijanych?) aspekt\u00f3w w badaniach po\u015bwi\u0119conych liturgii staro\u017cytnego chrze\u015bcija\u0144stwa. A zasady te spowodowa\u0142y stosunkowo szybko wykrystalizowanie si\u0119 powszechnej przecie\u017c w Ko\u015bciele tradycji orientowania budowli ko\u015bcielnych w stron\u0119 wschodu.<\/p>\r\n

Zwolennicy pogl\u0105du o staro\u017cytnej zasadzie sprawowania liturgii \u201etwarz\u0105 do ludu\u201d zaprotestuj\u0105, powo\u0142uj\u0105c si\u0119 na przyk\u0142ady staro\u017cytnych ko\u015bcio\u0142\u00f3w z IV i V wieku (po edyktach cesarskich Konstantyna i Teodozjusza) i wytocz\u0105 najwa\u017cniejszy dow\u00f3d w postaci samej bazyliki \u015bw. Piotra w Rzymie. Wszak Msze papieskie od niepami\u0119tnych czas\u00f3w by\u0142y sprawowane przy stole ofiarnym \u201etwarz\u0105 do ludu\u201d. Autor ksi\u0105\u017cki W stron\u0119 Pana!<\/em> rozprawia si\u0119 r\u00f3wnie\u017c z tym mitem, zwracaj\u0105c uwag\u0119 na pochodzenie wspomnianych ko\u015bcio\u0142\u00f3w, kt\u00f3re cz\u0119sto by\u0142y orientowane na zach\u00f3d, albo nie by\u0142y orientowane w og\u00f3le.<\/p>\r\n

Bazylika \u015bw. Piotra nie by\u0142a orientowana na wsch\u00f3d. Orientacja zachodnia konstanty\u0144skiego za\u0142o\u017cenia architektonicznego, spowodowana by\u0142a wag\u0105 jak\u0105 przywi\u0105zywano do symbolicznej roli przydawanej wtedy pierwszym promieniom s\u0142onecznym wpadaj\u0105cym w czasie liturgii przez drzwi \u015bwi\u0105tyni. \u015awi\u0119ty Augustyn pisa\u0142: \u201eGdy powstajemy do modlitwy, to zwracamy si\u0119 w kierunku wschodnim, sk\u0105d podnosi si\u0119 niebo\u201d. Od niepami\u0119tnych czas\u00f3w papie\u017c sprawowa\u0142 Naj\u015bwi\u0119tsz\u0105 Ofiar\u0119 w Rzymie, znajduj\u0105c si\u0119 \u201eschowany\u201d za grobem \u015bw. Piotra – czyli o\u0142tarzem, zwracaj\u0105c si\u0119 (do czasu przebudowy bazyliki by\u0142 niewidoczny dla wiernych) w kierunku wschodnim. Nie by\u0142a to wi\u0119c Msza versus populum<\/em>. Gdzie zatem szuka\u0107 korzeni sto\u0142\u00f3w mszalnych i Mszy \u201etwarz\u0105 do wiernych\u201d?<\/p>\r\n

Marcin Luter: \u201ewyt\u0119sknione i oczekiwane nadejdzie w swoim czasie\u201d<\/strong><\/h4>\r\n

Zdaniem ks. Gambera, problemy te nie s\u0105 ze sob\u0105 \u015bci\u015ble powi\u0105zane. Pami\u0119ta\u0107 nale\u017cy, \u017ce tradycja chrze\u015bcija\u0144ska w pe\u0142ni akceptowa\u0142a wolno stoj\u0105cy o\u0142tarz, kt\u00f3ry mo\u017cna swobodnie obej\u015b\u0107 doko\u0142a. O\u0142tarze na zachodzie wygl\u0105da\u0142y tak a\u017c do X wieku, kiedy stopniowo zacz\u0119to tworzy\u0107 do nich nadbudowy, kt\u00f3re ostatecznie przekszta\u0142ci\u0142y si\u0119 w gotyckie szafy o\u0142tarzowe. Na Wschodzie pozbawionym wp\u0142yw\u00f3w modernistycznych (chodzi w tym przypadku g\u0142\u00f3wnie o schizmatyckie Cerkwie wschodnie) pozosta\u0142y one takimi do dzi\u015b. Problem dotyczy w tym wypadku zwi\u0105zku zachodz\u0105cego pomi\u0119dzy sto\u0142em a Msz\u0105 \u201etwarz\u0105 do ludu\u201d.<\/p>\r\n

W omawianej pracy pocz\u0105tk\u00f3w tego pomys\u0142u poszukuje si\u0119 w koncepcjach protestanckich. Ksi\u0105dz Gamber cytuje fragment tekstu Lutra na temat liturgii z 1526 roku: \u201ePozw\u00f3lmy jeszcze pozosta\u0107 szatom mszalnym, o\u0142tarzowi, lichtarzom, a\u017c do czasu, gdy si\u0119 zu\u017cyj\u0105, albo dot\u0105d, dop\u00f3ki nie spodoba si\u0119 nam dokona\u0107 zmiany. Kto jednak w tym wzgl\u0119dzie chce post\u0119powa\u0107 inaczej, pozw\u00f3lmy, niech si\u0119 tak stanie. W prawid\u0142owej jednak Mszy po\u015br\u00f3d samych chrze\u015bcijan o\u0142tarz nie musia\u0142by pozosta\u0107 taki jaki jest teraz, a kap\u0142an nie musia\u0142by si\u0119 ci\u0105gle odwraca\u0107 do ludzi, jak bez w\u0105tpienia czyni\u0142 to Chrystus podczas Ostatniej Wieczerzy. To jednak wyt\u0119sknione i oczekiwane nadejdzie w swoim czasie\u201d.<\/p>\r\n

W fragmencie tym mamy zaznaczony istotny kierunek zmian wskazanych przez reformacj\u0119, cho\u0107 nale\u017cy podkre\u015bli\u0107, \u017ce Luter nie by\u0142 konsekwentny w swoich pogl\u0105dach. Dwa lata p\u00f3\u017aniej (ju\u017c po wojnie ch\u0142opskiej i w ogniu religijnego sporu z radykalnymi zwolennikami reformacji na temat sakrament\u00f3w i Ko\u015bcio\u0142a) Luter wycofywa\u0142 si\u0119 ze swoich wcze\u015bniejszych \u201eidealistycznych\u201d pogl\u0105d\u00f3w, uznaj\u0105c opraw\u0119 dawnej Mszy za po\u017cyteczn\u0105 oraz dozwolon\u0105, stwierdzaj\u0105c: \u201eKto chce niech to zostawi\u201d. Nale\u017cy jednak podkre\u015bli\u0107, \u017ce by\u0142 to dla niego element politycznej rozgrywki ze zwolennikami Zwinglego i Bucera, a nie akt \u015bwiadomego opowiedzenia si\u0119 za ofiarnym charakterem Eucharystii. Paradoksalnie – u kontynuator\u00f3w Lutra liturgia pozbawiona charakteru Ofiary pozosta\u0142a sprawowana versus Dei<\/em>.<\/p>\r\n

Fanatycy sto\u0142\u00f3w mszalnych <\/strong><\/h4>\r\n

Takich \u201esentymentalnych\u201d w\u0105tpliwo\u015bci nie odczuwali radykalni reformatorzy – wspomniani ju\u017c Zwingli i Bucer, czy Kalwin, Karlstadt, lub Jan \u0141aski. Ci pragn\u0119li odrzucenia ca\u0142kowicie ofiarnego charakteru Mszy, wraz z ca\u0142ym estetycznym sztafa\u017cem katolicyzmu. Ostatni z wymienionych, ze wzgl\u0119du na sw\u00f3j wp\u0142yw na kszta\u0142t reformacji anglika\u0144skiej, mo\u017ce by\u0107 uwa\u017cany za \u201eojca za\u0142o\u017cyciela\u201d Novus Ordo Missae<\/em>.<\/p>\r\n

Odbiegaj\u0105c nieco od zasadniczego om\u00f3wienia ksi\u0105\u017cki ks. Gambera, warto zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 na zadziwiaj\u0105c\u0105 zbie\u017cno\u015b\u0107 zmian zachodz\u0105cych w obr\u0119bie katolickiej liturgii po Vaticanum II<\/em> z postulatami anglika\u0144skiej reformacji z XVI wieku. Wybitny znawca tematu Michael Davies w pierwszym tomie swojej monumentalnej pracy Liturgical revolution<\/em> po\u015bwi\u0119conej tzw. Mszy Thomasa Cranmera (Cranmer Godly Order<\/em>), przypisywa\u0142 polskiemu kalwinowi Janowi \u0141askiemu pot\u0119\u017cn\u0105 rol\u0119 w dewastacji katolickiej liturgii na Wyspach Brytyjskich.<\/p>\r\n

Szkocki reformator John Knox uwa\u017ca\u0142 \u0141askiego za jednego z g\u0142\u00f3wnych tw\u00f3rc\u00f3w Book of Common Prayer<\/em>, wprowadzaj\u0105cej nowy porz\u0105dek anglika\u0144skiej mszy, ostatecznie likwiduj\u0105cej o\u0142tarze i wprowadzaj\u0105cej sto\u0142y mszalne, likwiduj\u0105cej ostatnie \u201eprze\u017cytki\u201d katolickiej Ofiary pozostawione przez dewastacj\u0119 ko\u015bcio\u0142\u00f3w zarz\u0105dzon\u0105 przez llolarda (cz\u0142onka \u015bredniowiecznej sekty angielskiej – przyp. red.) Thomasa Cromwella. \u0141aski by\u0142 r\u00f3wnie\u017c wsp\u00f3\u0142autorem anglika\u0144skich Artyku\u0142\u00f3w Wiary<\/em> z 1553 roku, do kt\u00f3rych \u201edo\u0142o\u017cy\u0142\u201d artyku\u0142 adoptuj\u0105cy na Wyspach Brytyjskich pogl\u0105d Zwinglego na temat Eucharystii jako pami\u0105tki Ostatniej Wieczerzy. Pogl\u0105d ten bezpo\u015brednio wyrasta\u0142 z pojmowania liturgii jako wsp\u00f3lnotowego komentowania S\u0142owa Bo\u017cego i wsp\u00f3lnej modlitwy skupionej wok\u00f3\u0142 \u201esto\u0142u mszalnego\u201d.<\/p>\r\n

Kiedy przeanalizujemy stopniowy i niejawny spos\u00f3b wprowadzenia posoborowej, nowej Mszy i zastanowimy si\u0119 nad zamieszczon\u0105 przez Daviesa w drugim tomie Pope Paul\u2019s New Mass<\/em> czyteln\u0105 analiz\u0105 (zestawieniem) porz\u0105dku Mszy trydenckiej, tzw. Mszy Cranmera oraz Novus Ordo Missae<\/em>, trudno oprze\u0107 si\u0119 wra\u017ceniu, \u017ce nad posoborowym wysi\u0142kiem modernist\u00f3w unosi\u0142 si\u0119 duch anglikanina Cranmera i kalwina \u0141askiego. Doktor John R. Humpidge Moorman, anglika\u0144ski obserwator na Soborze Watyka\u0144skim II, nie m\u00f3g\u0142 ukry\u0107 rado\u015bci, kiedy czyta\u0142 soborowy schemat dotycz\u0105cy liturgii i s\u0142ucha\u0142 debaty nad nim. Jego zdaniem nareszcie nadszed\u0142 koniec epoki dawnego Msza\u0142u i brewiarza, a nasta\u0142a nowa epoka anglika\u0144skiej Book of Common Prayer<\/em>.<\/p>\r\n

Ekumeniczne t\u0119sknoty – Chrystus \u201eprzewodnicz\u0105cy zgromadzenia\u201d<\/strong><\/h4>\r\n

Autor przedmowy do pracy ks. Gambera, O. Benedykt Huculak OFM zwraca uwag\u0119 na bezprecedensowy udzia\u0142 w pracach soborowych sze\u015bciu pastor\u00f3w r\u00f3\u017cnych protestanckich denominacji, wp\u0142ywaj\u0105cych na usuni\u0119cie niezgodnych z zasadami Lutra i Kalwina element\u00f3w nauczania Ko\u015bcio\u0142a i zast\u0105pienie ich nowymi. Nawet je\u015bli przeciwnicy tego pogl\u0105du, zwraca\u0107 b\u0119d\u0105 uwag\u0119 na marginalny wp\u0142yw samych obserwator\u00f3w soborowych, warto zastanowi\u0107 si\u0119 nad wypowiedziami r\u00f3\u017cnych autorytet\u00f3w protestanckich i modernistycznych na temat liturgicznych owoc\u00f3w Vaticanum II<\/em>.<\/p>\r\n

Profesor protestanckiej teologii na Uniwersytecie w Strassburgu G. Segwalt stwierdzi\u0142, i\u017c \u201ew odnowionej Mszy nie ma nic, co mog\u0142oby kr\u0119powa\u0107 ewangelika\u201d. Modernistyczny intelektualista Jean Guitton na \u0142amach francuskiego \u201eLa Croix\u201d 10 grudnia 1969 r. cytowa\u0142 pewne protestanckie pismo uradowane faktem, \u017ce \u201enowe katolickie modlitwy eucharystyczne porzuci\u0142y fa\u0142szyw\u0105 perspektyw\u0119 ofiary sk\u0142adanej Bogu\u201d. Protestancki teolog Roger Mehl na \u0142amach lewicowego \u201eLe Monde\u201d 10 wrze\u015bnia 1970 r. stwierdzi\u0142, \u017ce \u201enie ma ju\u017c \u017cadnych powod\u00f3w, dla kt\u00f3rych ko\u015bcio\u0142y reformowane mia\u0142yby zakazywa\u0107 swoim wiernym uczestniczenia w Eucharystii w Ko\u015bciele rzymskim\u201d.<\/p>\r\n

Ameryka\u0144ski ekumenista Robert McAfee Brown stwierdzi\u0142, \u017ce reforma liturgiczna zbli\u017cy\u0142a katolik\u00f3w i protestant\u00f3w do siebie, a \u201ewsp\u00f3lnota przy stole\u201d (okre\u015blenie ukute przez \u015awiatow\u0105 Rad\u0119 Ko\u015bcio\u0142\u00f3w) stanowi najprostsz\u0105 drog\u0119 do zjednoczenia chrze\u015bcijan. Za\u015b radykalny modernista Otto Hermann Pesch, tyle wysi\u0142ku wk\u0142adaj\u0105cy w szokowanie czytelnik\u00f3w swoimi pomys\u0142ami, ma tym razem ca\u0142kowit\u0105 racj\u0119, kiedy pisze, \u017ce dzi\u015b (tzn. w 1982 r.) Luter kieruj\u0105cy si\u0119 niepohamowanym gniewem, nie napisa\u0142by pamfletu O niewoli babilo\u0144skiej Ko\u015bcio\u0142a,<\/em> uczestnicz\u0105c w \u201enormalnej\u201d, coniedzielnej liturgii. Jest ona w du\u017cym stopniu spe\u0142nieniem jego jawnych pragnie\u0144 lub ukrytych intencji. Dla Pescha ziszczenie si\u0119 luterskich marze\u0144 tkwi w spo\u0142ecznym, aktywnym uczestnictwie w dzisiejszej \u201ekatolickiej\u201d liturgii, w symbolicznym zespoleniu wsp\u00f3lnoty. Dodajmy, \u017ce zjednoczenie to dokonuje si\u0119 wok\u00f3\u0142 sto\u0142u.<\/p>\r\n

Jak\u017ce inne s\u0105 te oczekiwania od zawartych w ksi\u0105\u017cce ks. Gambera, kt\u00f3ry przypomina tradycyjne nauczanie Ko\u015bcio\u0142a katolickiego: \u201eDecyduj\u0105c\u0105 kwesti\u0105 odno\u015bnie do ustawienia kap\u0142ana przy o\u0142tarzu jest, jak powiedziano, ofiarny charakter Mszy\u201d. Dlaczego? Poniewa\u017c, wbrew rozpowszechnionym dzisiaj tendencjom, punktem odniesienia w liturgii \u201emusi by\u0107 zawsze B\u00f3g, a nie cz\u0142owiek\u201d. To w\u0142a\u015bnie z tego powodu przytaczane opinie protestanckie na temat posoborowej liturgii nie s\u0105 przejawem ksenofobicznego ekskluzywizmu katolik\u00f3w, zazdrosnych o \u201eswoj\u0105\u201d Msz\u0119 \u201etylko dla siebie\u201d, ale s\u0105 przejawem strachu przed konsekwencjami religijnego b\u0142\u0119du. Bo Msza to Ofiara Chrystusa a nie \u201eKaffeclub\u201d z ciasteczkami i kartami do bryd\u017ca.<\/p>\r\n

Wspomniany ks. Stephen Somerville przestrzega\u0142 przed now\u0105 Msz\u0105. Sze\u015b\u0107 znamion nowej Mszy, to ekumenizm, archeologizm, wsp\u00f3lnotowo\u015b\u0107, demokratyzm, desakralizacja i sprotestantyzowanie. Cechuje j\u0105 wiele dwuznaczno\u015bci, przemilcze\u0144 i sprzeczno\u015bci, b\u0119d\u0105cych negacj\u0105 dwutysi\u0105cletniej katolickiej Tradycji. Nie pozostaje nam nic innego, jak potraktowa\u0107 powa\u017cnie postulaty si\u0119gni\u0119cia do korzeni chrze\u015bcija\u0144stwa, kt\u00f3re z takim znawstwem opisuje ks. Gamber: Conversi ad Dominum!<\/em>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0<\/p>\r\n

Ryszard Mozgol<\/em><\/strong><\/p>\r\n

\u201eZawsze Wierni\u201d nr 4 (167) lipiec-siepie\u0144 2013 – Dzia\u0142: Dobre ksi\u0105\u017cki<\/a><\/p>\r\n

Ryszard Mozgol jest dyrektorem Gimnazjum i Liceum Bractwa Kaplanskiego sw. Piusa X im. \u015bw. Tomasza z Akwinu w Jozefowie k\/Otwocka, autorem i t\u0142umaczem wielu tekst\u00f3w w pismach tradycji katolickiej.<\/p>\r\n

\r\n

\"\"<\/p>\r\n

 <\/p>\r\n

Ks. Klaus Gamber<\/strong><\/em><\/h4>\r\n

„W stron\u0119 Pana!<\/strong>
Pytania o budow\u0119 ko\u015bcio\u0142\u00f3w i modlitw\u0119 w kierunku wschodnim”<\/strong><\/h4>\r\n

Wyd. \u015awi\u0119tego Biskupa J\u00f3zefa Sebastiana Pelczara<\/strong><\/p>\r\n

Ksi\u0105\u017cka dost\u0119pna jest m.in. w Ksi\u0119garni Bractwa \u015bw. Piusa X<\/a><\/span> i w Ksi\u0119garni Sanctus<\/a><\/span><\/p>\r\n

 <\/p>\r\n

 <\/p>\r\n

 <\/p>\r\n

 <\/p>\r\n

 <\/p>\r\n<\/blockquote>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Conversi ad Dominum! (wezwanie \u015bw. Augustyna) S\u0142usznie twierdzi\u0142 Gilbert K. Chesterton, i\u017c najbardziej niebezpiecznym rodzajem k\u0142amstwa jest takie, kt\u00f3re imituje prawd\u0119. Na p\u0142aszczy\u017anie sporu pomi\u0119dzy Tradycj\u0105 a modernizmem spotykamy wiele takich wsp\u00f3\u0142czesnych pseudo-prawd, powtarzanych jak mantra, wmawianych niezorientowanym wiernym, obudowywanych dodatkowymi \u201erewelacjami\u201d. Jedn\u0105 z nich jest powtarzana od Soboru Watyka\u0144skiego II (1962-1965) pseudo-prawda o wyrastaj\u0105cych […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[162,328],"tags":[119,32,79,33],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/75569"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=75569"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/75569\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=75569"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=75569"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=75569"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}