Dodano: 2014-04-7 2:07 pm<\/small><\/p>\r\n
Poni\u017cszy fragment pochodzi z bestsellerowej ksi\u0105\u017cki autorstwa x. Grzegorza \u015aniadocha IBP pt „Msza \u015bw. trydencka. Mity i Prawda”, kt\u00f3rej II wydanie w\u0142a\u015bnie si\u0119 ukaza\u0142o. Ksi\u0105\u017ck\u0119 mo\u017cna naby\u0107 tutaj<\/a><\/span>.<\/em><\/strong><\/p>\r\n W<\/strong> kwestii stosunku Jana Paw\u0142a II do starej Mszy dominuj\u0105 dwa skrajne pogl\u0105dy: 1) by\u0142 jej skrajnie przeciwny oraz 2) w zasadzie \u201ete\u017c chcia\u0142 przywr\u00f3cenia\u201d starej mszy ale nie zd\u0105\u017cy\u0142. Oba s\u0105 tak samo b\u0142\u0119dne.<\/p>\r\n Nie ma co zaklina\u0107 rzeczywisto\u015bci, \u017ce Jan Pawe\u0142 II by\u0142 przychylnie nastawiony do starej mszy. By\u0142o wr\u0119cz przeciwnie. <\/strong><\/span>Nie ma co zaklina\u0107 rzeczywisto\u015bci, \u017ce Jan Pawe\u0142 II by\u0142 przychylnie nastawiony do starej mszy. My\u015bl\u0119, \u017ce by\u0142o wr\u0119cz przeciwnie. Wierzy\u0142 w powodzenie i s\u0142uszno\u015b\u0107 reformy, cho\u0107 ubolewa\u0142 nad nadu\u017cyciami. Nie widzia\u0142 potrzeby szerszego udost\u0119pnienia starej mszy, cho\u0107 dla \u201epokoju w Ko\u015bciele\u201d zgadza\u0142 si\u0119 na jej odprawianie. Oczywi\u015bcie nie znaczy to, \u017ce za jego pontyfikatu nic si\u0119 nie dzia\u0142o pod tym wzgl\u0119dem. By\u0142o wr\u0119cz przeciwnie, ale to nie papie\u017c by\u0142 spiritus movens<\/em>, ale w Kurii Rzymskiej przede wszystkim kard. J\u00f3zef Ratzinger. To g\u0142\u00f3wnie za jego przyczyn\u0105, a za przyzwoleniem Jana Paw\u0142a II, w 1984 r. po raz pierwszy pojawi\u0142o si\u0119 zezwolenie<\/a>[1], kt\u00f3re cho\u0107 mocno ob\u0142o\u017cone ograniczeniami, jednak pozwala\u0142o na celebracje starej Mszy \u015aw. Mo\u017cemy tylko si\u0119 domy\u015bla\u0107 jakie \u201eczynniki\u201d wp\u0142yn\u0119\u0142y, \u017ce pozwolenie wydano w tak restrykcyjnej formie.<\/p>\r\n Latem 1986 roku Jan Pawe\u0142 II ustanowi\u0142 komisj\u0119 ad hoc<\/em> dziewi\u0119ciu kardyna\u0142\u00f3w Kurii Rzymskiej<\/a>[2], kt\u00f3ra mia\u0142a zbada\u0107 funkcjonowanie indultu z 1984 r. Na zebraniu w grudniu 1986 roku Komisja uzna\u0142a, \u017ce \u201ewarunki ustanowione w Quatturor abhinc annos<\/em> by\u0142y zbyt restrykcyjne i powinny zosta\u0107 rozlu\u017anione\u201d<\/a>[3] W zwi\u0105zku z tym komisja opracowa\u0142a szczeg\u00f3\u0142owy projekt nowego rozporz\u0105dzenia. Oto streszczenie owych norm kardynalskich:<\/p>\r\n 1. Trzeba odda\u0107 nale\u017cn\u0105 cze\u015b\u0107 j\u0119zykowi \u0142aci\u0144skiemu. Biskupi powinni zatem postara\u0107 si\u0119, aby w niedziele i \u015bwi\u0119ta odprawiano co najmniej jedn\u0105 Msz\u0119 \u015aw. w j\u0119zyku \u0142aci\u0144skim w ka\u017cdym wa\u017cnym o\u015brodku ich diecezji. Lekcje mog\u0105 by\u0107 jednak odczytywane w j\u0119zyku narodowym.<\/p>\r\n 2. W Mszach prywatnych wszyscy kap\u0142ani mog\u0105 zawsze u\u017cywa\u0107 j\u0119zyka \u0142aci\u0144skiego.<\/p>\r\n 3. W ka\u017cdej Mszy \u015aw. odprawianej w j\u0119zyku \u0142aci\u0144skim – z obecno\u015bci\u0105 wiernych lub bez niej – celebrans ma prawo wybra\u0107 swobodnie mi\u0119dzy msza\u0142em Paw\u0142a VI (1970) i msza\u0142em Jana XXIII (1962).<\/p>\r\n 4. Je\u017celi celebrans wybierze msza\u0142 Paw\u0142a VI, jest zobowi\u0105zany do u\u017cywania rubryk tego\u017c msza\u0142u.<\/p>\r\n 5. Je\u015bli celebrans wybierze msza\u0142 Jana XXIII, jest zobowi\u0105zany do u\u017cywania rubryk tego\u017c msza\u0142u, ale mo\u017ce:<\/p>\r\n – w czytaniach u\u017cywa\u0107 j\u0119zyka \u0142aci\u0144skiego, albo j\u0119zyka narodowego.<\/p>\r\n – korzysta\u0107 z dodatkowych prefacji i modlitw w\u0142asnych Mszy \u015aw., zawartych w mszale Paw\u0142a VI, oraz wprowadza\u0107 preces universales <\/em>(modlitwy wstawiennicze).<\/p>\r\n 6. W przypadku \u015bwi\u0105t przyjmowa\u0107 nale\u017cy kalendarz liturgiczny w\u0142a\u015bciwy msza\u0142owi wybranemu przez celebransa.<\/p>\r\n Projekt dokumentu zawieraj\u0105cego powy\u017csze normy zosta\u0142 w imieniu komisji przedstawiony przez kard. Mayera papie\u017cowi w lutym 1987 r., jednak dokument ten nigdy nie wszed\u0142 w \u017cycie. Zaalarmowane jego tre\u015bci\u0105 niekt\u00f3re wp\u0142ywowe konferencje episkopat\u00f3w wyrazi\u0142y sw\u00f3j zdecydowany sprzeciw. Jak to powiedzia\u0142 kard. Stickler przyszli do papie\u017ca i powiedzieli: Absolutnie nie wolno na to zezwoli\u0107, bo b\u0119dzie to okazj\u0105, a nawet powodem do kontrowersji mi\u0119dzy wiernymi\u201d. I pod wp\u0142ywem tego argumentu, jak my\u015bl\u0119, papie\u017c powstrzyma\u0142 si\u0119 od podpisania takiego pozwolenia<\/em><\/a>[4]. Nie ulega jednak w\u0105tpliwo\u015bci, \u017ce to Jan Pawe\u0142 II by\u0142 papie\u017cem i mia\u0142 ostateczny g\u0142os i w\u0142adz\u0119 wprowadzenia tych norm, ale z wiadomych sobie powod\u00f3w nie skorzysta\u0142 ze swoich prerogatyw. By\u0107 mo\u017ce gdyby by\u0142o inaczej i rozporz\u0105dzenia wesz\u0142y w \u017cycie, to arcybiskup Lefebvre nie podj\u0105\u0142by tej dramatycznej decyzji i nie wy\u015bwi\u0119ci\u0142 czterech nowych biskup\u00f3w pomocniczych dla swego Bractwa.<\/p>\r\n W ka\u017cdym razie, w zwi\u0105zku z tym wydarzeniem, papie\u017c w swoim motu proprio Ecclesia Dei<\/em> napisa\u0142, \u017ce w stosunku do wiernych przywi\u0105zanych do Tradycji Katolickiej biskupi \u201epoprzez decyzje maj\u0105ce na celu zagwarantowanie szacunku dla ich s\u0142usznych \u017cycze\u0144\u201d powinni u\u0142atwi\u0107 uczestniczenie w sakramentach w starym rycie i \u201ewsz\u0119dzie nale\u017cy uszanowa\u0107 nastawienie tych, kt\u00f3rzy czuj\u0105 si\u0119 zwi\u0105zani z liturgiczn\u0105 tradycj\u0105 \u0142aci\u0144sk\u0105, poprzez szerokie i wielkoduszne zastosowanie wydanych ju\u017c dawniej przez Stolic\u0119 Apostolsk\u0105 zalece\u0144 co do pos\u0142ugiwania si\u0119 Msza\u0142em Rzymskim wed\u0142ug typicznego wydania z roku 1962 r.\u201d<\/a>[5].<\/p>\r\n Te s\u0142owa z ust papie\u017ca o \u201es\u0142uszno\u015bci \u017cycze\u0144 wiernych\u201d pad\u0142y zdecydowanie za p\u00f3\u017ano, a nawet wprost wyra\u017cone przez papie\u017ca Jana Paw\u0142a II zach\u0119ta do \u201ewielkoduszno\u015bci\u201d nie przekonywa\u0142y biskup\u00f3w. Sta\u0142o si\u0119 wr\u0119cz przeciwnie i dlatego Komisja Pontyfikalna Ecclesia Dei<\/em> w 1995 r. przypomina\u0142a<\/a>[6], \u017ce:<\/p>\r\n Motu Proprio Ecclesia Dei stwierdza, i\u017c po\u017c\u0105danie celebrowania i uczestniczenia w tradycyjnej liturgii Ko\u015bcio\u0142a katolickiego, zgodnie z przepisami ksi\u0105g liturgicznych, kt\u00f3re wesz\u0142y w \u017cycie w 1962 r. samo w sobie stanowi uprawnione \u017c\u0105danie ze strony wiernych (…) Motu Proprio Ecclesia Dei nie wspomina o \u017cadnych ograniczeniach, w\u0142\u0105cznie z limitem wieku, na\u0142o\u017conych na tych, kt\u00f3rzy maj\u0105 pragnienie sprawowania kultu Bo\u017cego zgodnie z ksi\u0119gami liturgicznymi z 1962 r. Nie stwierdza r\u00f3wnie\u017c, i\u017c uprawnienie do takowego pragnienia zarezerwowane jest jedynie dla os\u00f3b, kt\u00f3re mia\u0142y wcze\u015bniejsze do\u015bwiadczenia z \u0142aci\u0144sk\u0105 tradycj\u0105 liturgiczn\u0105<\/em>.<\/em><\/p>\r\n Owszem papie\u017c m\u00f3wi\u0142 tak\u017ce i pi\u0119kne s\u0142owa jak np. te w przem\u00f3wieniu skierowanym do mnich\u00f3w benendykty\u0144skich z opactwa Le Barroux w 1990, \u017ce u\u017cywanie starego Msza\u0142u jest bezkonfliktowe z rozporz\u0105dzeniami ostatniego soboru. Jednak to zaledwie akcydentalne wypowiedzi, kt\u00f3rych pr\u00f3\u017cno szuka\u0107 w jakichkolwiek biografiach o \u201ewielkim papie\u017cu\u201d.<\/p>\r\n Jest faktem, \u017ce za czas\u00f3w tego papie\u017ca powsta\u0142o wiele nowych zgromadze\u0144 i klasztor\u00f3w, kt\u00f3re \u017cyj\u0105 \u201ewy\u0142\u0105cznie\u201d lub \u201eprzede wszystkim\u201d dawn\u0105 liturgi\u0105, ale czy to by\u0142a zas\u0142uga papie\u017ca? Je\u015bli za zas\u0142ug\u0119 poczytamy fakt i\u017c \u201ena pewno nie przeszkadza\u0142\u201d to tak.<\/p>\r\n W pa\u017adzierniku 1998 r. odby\u0142a si\u0119 wielka pielgrzymka katolik\u00f3w przywi\u0105zanych do starej Mszy \u015aw., jako dzi\u0119kczynienie, \u017ce w dziesi\u0119\u0107 lat wcze\u015bniej w motu proprio Ecclesia Dei<\/em>, papie\u017c wyrazi\u0142 uznanie i poleci\u0142 biskupom zagwarantowanie szacunku dla \u201es\u0142usznych \u017cycze\u0144\u201d, aby dawna liturgia by\u0142 szeroko dost\u0119pna. Podczas audiencji generalnej na Placu \u015awi\u0119tego Piotra papie\u017c powiedzia\u0142 w\u00f3wczas m.in<\/a>.<\/p>\r\n (…) po bratersku wzywam r\u00f3wnie\u017c biskup\u00f3w, aby mieli zrozumienie i odnowione duszpasterskie staranie wzgl\u0119dem wiernych przywi\u0105zanych do dawnego obrz\u0105dku, oraz aby u progu trzeciego tysi\u0105clecia pomagali wszystkim katolikom prze\u017cywa\u0107 celebracj\u0119 \u015bwi\u0119tych misteri\u00f3w z pobo\u017cno\u015bci\u0105, kt\u00f3ra stanowi\u0142aby prawdziwy pokarm dla ich \u017cycia duchowego i by\u0142aby \u017ar\u00f3d\u0142em pokoju<\/em><\/a>[7].<\/p>\r\n Szkoda, \u017ce i te s\u0142owa nie przebi\u0142y si\u0119 do szerszego obiegu, cho\u0107 ogromnie cieszy fakt, \u017ce papie\u017c je publicznie powiedzia\u0142.<\/p>\r\n W pa\u017adzierniku roku 2001 w swoim or\u0119dziu do rzymskiej Kongregacji Kultu Bo\u017cego papie\u017c Jana Pawe\u0142 II napisa\u0142, \u017ce Liturgia, b\u0119d\u0105c:<\/p>\r\n przede wszystkim aktem chwalenia najwy\u017cszego majestatu Boga (\u2026) nie mo\u017ce by\u0107 nigdy redukowana do zwyk\u0142ej rzeczywisto\u015bci estetycznej, ani by\u0107 uwa\u017cana za narz\u0119dzie do cel\u00f3w czysto pedagogicznych lub ekumenicznych<\/a>[8]<\/strong>.<\/em> Jej pierwszym celem jest przedstawienie Boskiemu Majestatowi Ofiary \u017cywej, czystej i \u015bwi\u0119tej, z\u0142o\u017conej raz na zawsze na Kalwarii prze Pana Jezusa, kt\u00f3ry staje si\u0119 obecny za ka\u017cdym razem, gdy Ko\u015bci\u00f3\u0142 celebruje Msz\u0119 \u015awi\u0119t\u0105 dla sprawowania kultu nale\u017cnego Bogu w duchu i prawdzie<\/em>. W konsekwencji jest zrozumia\u0142e, \u017ce Liturgia powinna si\u0119 charakteryzowa\u0107 g\u0142\u0119bokim poczuciem \u015bwi\u0119to\u015bci<\/em>. To ostatnie ma charakter duchowy, lecz rodzi si\u0119 i zachowuje tak\u017ce dzi\u0119ki okre\u015blonej postawie – zw\u0142aszcza postawie duszpasterzy, kt\u00f3r\u0105 wierni widz\u0105 i podchwytuj\u0105. Lud Bo\u017cy potrzebuje widzie\u0107 w kap\u0142anach i diakonach zachowanie pe\u0142ne szacunku i godno\u015bci, mog\u0105ce pom\u00f3c w przenikaniu rzeczy niewidzialnych<\/em>.<\/p>\r\n Papie\u017c zauwa\u017ca\u0142, \u017ce nie potrzeba wielu s\u0142\u00f3w i obja\u015bnie\u0144 (jakby wbrew dzisiejszej tendencji do rozszerzenia komentarzy kosztem ciszy i adoracji). Co wi\u0119cej, udzielaj\u0105c tych napomnie\u0144 i zalece\u0144, papie\u017c nie ograniczy\u0142 si\u0119 do samych zasad teologii liturgii, ani nawet do og\u00f3lnych wskaz\u00f3wek liturgicznych, lecz odni\u00f3s\u0142 si\u0119 wprost do konkretnych wzorc\u00f3w kultu – przypominaj\u0105c uczestnikom plenarnego posiedzenia Kongregacji Kultu Bo\u017cego, \u017ce<\/p>\r\n W Mszale Rzymskim, tzw. Mszale \u015aw. Piusa V \u201d\u201d jak i w r\u00f3\u017cnych liturgiach wschodnich \u201d\u201d znajdujemy bardzo pi\u0119kne modlitwy, w kt\u00f3rych kap\u0142an wyra\u017ca najg\u0142\u0119bsze poczucie pokory i szacunku wobec \u015bwi\u0119tych misteri\u00f3w: to one objawiaj\u0105 sam\u0105 istot\u0119 wszelkiej Liturgii. Celebracja liturgiczna pod przewodnictwem kap\u0142ana jest zgromadzeniem modlitewnym, zebranym w wierze i uwa\u017cnym na S\u0142owo Bo\u017ce. Jego pierwszym celem jest przedstawienie Boskiemu Majestatowi Ofiary \u017cywej, czystej i \u015bwi\u0119tej, z\u0142o\u017conej raz na zawsze na Kalwarii przez Pana Jezusa, kt\u00f3ry staje si\u0119 obecny za ka\u017cdym razem, gdy Ko\u015bci\u00f3\u0142 celebruje Msz\u0119 \u015bwi\u0119t\u0105 dla sprawowania kultu nale\u017cnego Bogu w duchu i prawdzie<\/a>[9]<\/strong>.<\/em><\/p>\r\n W ten spos\u00f3b my\u015bl papie\u017ca zamyka si\u0119 w syntezie: tradycje Wschodu i Zachodu s\u0105 praktycznym wcieleniem wy\u0142o\u017conych wcze\u015bniej zasad teologicznych i podanych wskaz\u00f3wek. Na uwag\u0119 zas\u0142uguje wyr\u00f3\u017cnienie przez papie\u017ca klasycznego Msza\u0142u Rzymskiego – tego \u201etrydenckiego\u201d i \u201eprzedsoborowego\u201d – o kt\u00f3rym Jan Pawe\u0142 II wypowiedzia\u0142 s\u0142owa podziwu dawno nie s\u0142yszane w oficjalnych wypowiedziach ko\u015bcielnych<\/a>[10].<\/p>\r\n Niekt\u00f3rzy jako przyk\u0142ad \u201eniezwyk\u0142ej przychylno\u015bci\u201d przytaczaj\u0105 fakt, \u017ce to za czas\u00f3w Jana Paw\u0142a II w 2002 r. powsta\u0142a Administratura apostolska \u015aw. Jana Marii Vianney\u2019a, na terenie diecezji Campos w Brazylii, kt\u00f3ra jest wsp\u00f3lnot\u0105 wiernych i ksi\u0119\u017cy tradycyjnych, nale\u017c\u0105cych wcze\u015bniej do Unii \u015awi\u0119tego Jana Marii Vianney\u2019a, za\u0142o\u017conej przez biskupa-seniora Campos, Antonio de Castro Mayera<\/a>[11]. Jednak na ile w tym zas\u0142ugi samego papie\u017ca, a na ile kardyna\u0142\u00f3w szczerze oddanych sprawie, kt\u00f3rzy przekonali papie\u017ca do takie rozwi\u0105zania?<\/p>\r\n Z perspektywy starej liturgii ostatnim wa\u017cnym akordem w ramach pontyfikatu Jana Paw\u0142a II by\u0142a Msza \u015aw. pontyfikalna, odprawiona w rycie tradycyjnym przez kard. Castrillona Hoyosa 24 maja 2003 r. w rzymskiej bazylice Santa Maria Maggiore. By\u0142 to prze\u0142om, cho\u0107 raczej symboliczny. Od og\u0142oszenia Msza\u0142u Paw\u0142a VI a\u017c do tego dnia nie zezwalano na uroczyste pontyfikalne \u201ecelebry trydenckie\u201d w wielkich bazylikach Rzymu. W homilii tej Mszy \u015aw. kard. Hoyos powiedzia\u0142 m.in<\/a>.:<\/p>\r\n Nie mo\u017cna uwa\u017ca\u0107, ze tzw. ryt \u015bw. Piusa V obumar\u0142. Autorytet papie\u017ca wyrazi\u0142 sw\u0105 serdeczn\u0105 otwarto\u015b\u0107 dla wiernych, kt\u00f3rzy – uznaj\u0105c prawomocno\u015b\u0107 rytu rzymskiego odnowionego wed\u0142ug wskaza\u0144 Soboru Watyka\u0144skiego II – s\u0105 nadal przywi\u0105zani do wcze\u015bniejszego rytu i w nim znajduj\u0105 solidny pokarm duchowy w swej drodze u\u015bwi\u0119cenia. Zreszt\u0105 sam Sob\u00f3r Watyka\u0144ski II o\u015bwiadczy\u0142, \u017ce \u00ab\u015awi\u0119ta Matka Ko\u015bci\u00f3\u0142 uwa\u017ca za r\u00f3wne w prawach i godno\u015bci wszystkie prawnie uznane obrz\u0105dki i \u017ce chce je na przysz\u0142o\u015b\u0107 zachowa\u0107 i zapewni\u0107 im wszelki rozw\u00f3j; pragnie te\u017c, aby tam, gdzie zachodzi potrzeba, zosta\u0142y one roztropnie i gruntownie rozpatrzone w duchu zdrowej tradycji, oraz aby im nadano now\u0105 \u017cywotno\u015b\u0107, stosownie do wsp\u00f3\u0142czesnych warunk\u00f3w i potrzeb\u00bb (SC 4). Stary ryt rzymski zachowuje wi\u0119c w Ko\u015bciele swe prawo obywatelstwa, po\u015br\u00f3d wielo\u015bci ryt\u00f3w katolickich, \u0142aci\u0144skich i wschodnich<\/a>[12]<\/strong>.<\/em><\/p>\r\n My\u015bl\u0119, \u017ce mo\u017cna z ca\u0142\u0105 pewno\u015bci\u0105 stwierdzi\u0107, \u017ce najwi\u0119ksz\u0105 zas\u0142ug\u0105 jak\u0105 ma Jan Pawe\u0142 II na rzecz starej mszy, jest postawienie na czele najwa\u017cniejszej Kongregacji – Kongregacji Doktryny Wiary – kard. J\u00f3zefa Ratzingera, swego zaufanego cz\u0142owieka. Ten za\u015b niemal od pocz\u0105tku obj\u0119cia tej odpowiedzialnej funkcji, opowiada\u0142 si\u0119 za \u201eprzywr\u00f3ceniem do pe\u0142ni praw\u201d. Stosunek Jana Paw\u0142a II do Mszy trydenckiej najlepiej okre\u015bla s\u0142owo tolerancja<\/em>, w klasycznym tego s\u0142owa znaczeniu, i cho\u0107 stopniowo rosn\u0105ca, zawsze pozostaj\u0105ca tylko tolerancj\u0105.<\/p>\r\n x. Grzegorz \u015aniadoch IBP<\/strong><\/em><\/p>\r\n <\/p>\r\n [1] X. Grzegorz \u015aniadoch, Msza \u015bw. trdencka. Mity i Prawda. Apologetyka starej Mszy dla pocz\u0105tkuj\u0105cych. Wydanie II, poprawione i uzupe\u0142nione<\/a><\/p>\r\n Chodzi o list Kongregacji Kultu Bo\u017cego Quattuor abhins annos <\/em>z 3 pa\u017adziernika 1984 r. skierowany do Przewodnicz\u0105cych Konferencji Episkopat\u00f3w w kt\u00f3rym czytamy m.in<\/a>.\u201eOjciec \u015awi\u0119ty, w pragnieniu wyj\u015bcia naprzeciw pragnieniom tych grup, udziela biskupom diecezjalnym mo\u017cliwo\u015b\u0107 nadawania indult\u00f3w wsz\u0119dzie tam, gdzie ksi\u0119\u017ca i wierni tego pragn\u0105 i kt\u00f3rzy wcze\u015bniej z\u0142o\u017c\u0105 pisemn\u0105 pro\u015bb\u0119 i przedstawi\u0105 j\u0105 ordynariuszowi miejsca. Biskup, udzielaj\u0105c indultu, zezwala tym samym na celebracj\u0119 Mszy u\u017cywaj\u0105c Msza\u0142u Rzymskiego edycji z 1962\u201d<\/em><\/p>\r\n <\/a>[2] Byli to: Agostino Casaroli (sekretarz Stanu), Bernardin Gantin (prefekt Kongregacji ds. Biskup\u00f3w), Paul Augistin Mayer OSB (prefekt Kongregacji Kultu Bo\u017cego), Antonio Inncenti (prefekt Kongregacji ds. Duchowie\u0144stwa), Silvio Oddi (b. prefekt Kongregacji ds. Duchowie\u0144stwa). Pietro Palazzini (prefekt Kongregacji ds. Kanonizacji), Joseph Ratzinger (prefekt Kongregacji Nauki Wiary), Alfons Stickler SDB (prefekt Archiwum i Biblioteki Watyka\u0144skiej) i Jozef Tomko (prefekt Kongregacji ds. Ewangelizacji Narod\u00f3w)<\/p>\r\n <\/a>[3] Kard. A. Meyer, List do Krajowej Konferencji Episkopatu USA <\/em>z 19 kwietnia 1990 r.; cyt. za. \u201eNova et Vetera\u201d nr 4, Pozna\u0144.<\/p>\r\n <\/a>[4] Cyt. za: P. Milacarek, Historia Mszy. Przewodnik po dziejach liturgii rzymskiej, <\/em>D\u0119bog\u00f3ra 2009, s.319n<\/p>\r\n <\/a>[5] List apostolski Ecclesia Dei <\/em>w formie motu proprio zosta\u0142 og\u0142oszony 18 lipca 1988 r. przez Jana Paw\u0142a II. By\u0142 odpowiedzi\u0105 na wy\u015bwi\u0119cenie biskup\u00f3w bez zgody Stolicy Apostolskiej przez arcybiskupa Lefebvre\u2019a dnia 30 czerwca 1988 r. Zar\u00f3wno Ecclesia Dei <\/em>jak i Quattuor abhinc annos <\/em>zosta\u0142y zast\u0105pione w roku 2007 przez motu proprio Summorum Ponitificum, <\/em>w kt\u00f3rym papie\u017c Benedykt XVI postanowi\u0142: \u201eJest przeto dozwolone odprawia\u0107 Ofiar\u0119 Mszy zgodnie z edycj\u0105 typiczn\u0105 Msza\u0142u Rzymskiego og\u0142oszon\u0105 przez b\u0142. Jana XXIII w 1962 i nigdy nieodwo\u0142an\u0105, jako nadzwyczajn\u0105 form\u0105 Liturgii Ko\u015bcio\u0142a. Zasady u\u017cycia tego Msza\u0142u przedstawione we wcze\u015bniejszych dokumentach Quattuor abhinc annos i Ecclesia Dei, zostaj\u0105 zast\u0105pione na nast\u0119puj\u0105ce (\u2026)\u201d. <\/em>Motu proprio znajduje si\u0119 w dodatku do ksi\u0105\u017cki.<\/p>\r\n <\/a>[6] Chodzi o list Komisji z dnia 5 wrze\u015bnia 1995 r.<\/p>\r\n <\/a>[7] Cyt. za. P. Milcarek, Historia Mszy. Przewodnik po dziejach liturgii rzymskiej<\/em>, D\u0119bog\u00f3ra 2009, s.371n<\/p>\r\n <\/a>[8] Or\u0119dzie do zgromadzenia plenarnego Kongregacji Kultu Bo\u017cego i Dyscypliny Sakrament\u00f3w z 21 IX 2001 – tekst polski w: http:\/\/www.fidelitas.pl\/dokumenty\/oredzie_JPII_kongr_kult.php<\/a><\/p>\r\n <\/a>[9] Ibidem<\/em><\/p>\r\n <\/a>[10] Obszerne om\u00f3wienie papieskiej przemowy mo\u017cna przeczyta\u0107 w artykule wst\u0119pnym pt. \u201eNajwa\u017cniejsza sprawa\u201d <\/em>nr 9\/2001 \u201eChristianitas\u201d.<\/p>\r\n„Msza \u015bw. trydencka. Mity i Prawda” – x. Grzegorz \u015aniadoch IBP<\/em><\/h4>\r\n