OD T\u0141UMACZA: Wypowied\u017a Henry’ego Kissingera na temat Ukrainy na \u0142amach Washington Post jest tak wa\u017cna, \u017ce zamieszczamy j\u0105 na stronie g\u0142\u00f3wnej. S\u0142owa starego cz\u0142owieka Kissingera (90 lat) pokazuj\u0105 jak\u0105 drog\u0119 przeszed\u0142 zach\u00f3d, a zw\u0142aszcza USA, od czasu zimnej wojny. Drog\u0119 do upadku my\u015blenia politycznego, prymitywizmu argumentacji itd. Wsp\u00f3\u0142czesna argumentacja Obam\u00f3w i McCain\u00f3w, rodem z piaskownicy, nawet nie nadaje si\u0119 do por\u00f3wnania do sposobu my\u015blenia Kissingera. Zwracam uwag\u0119 na fakt, \u017ce to, co m\u00f3wi Kissinger w du\u017cej mierze pokrywa si\u0119 ze stanowiskiem Rosji i tymi polskimi g\u0142osami, kt\u00f3re sprzeciwiaj\u0105 si\u0119 zachodowi w sprawie Ukrainy. Jest to, jak\u017ce potrzebny, g\u0142os rozs\u0105dku. Pytanie tylko, czy s\u0105 jeszcze na zachodzie ludzie zdolni zrozumie\u0107, co si\u0119 do nich m\u00f3wi. By\u0107 mo\u017ce jednak, nale\u017cy na wyst\u0105pienie Kissingera spojrze\u0107 optymistycznie – kto wie, czy to nie moment prze\u0142omowy w obecnym kryzysie ukrai\u0144skim. Czytaj\u0105c tekst Kissingera nale\u017cy pami\u0119ta\u0107 o tym, \u017ce sytuacja zmienia si\u0119 szybko, artyku\u0142 zosta\u0142 opublikowany 5 marca 2014 r., i w zwi\u0105zku z tym, niekt\u00f3re propozycje autora mog\u0105 ju\u017c by\u0107, je\u015bli nie niemo\u017cliwe, to co najmniej trudniejsze do zrealizowania.<\/i><\/p>\r\n
<\/p>\r\n
Publiczna dyskusja o Ukrainie odnosi si\u0119 wy\u0142\u0105cznie do konfrontacji. Czy jednak zdajemy sobie spraw\u0119 z tego, w jakim kierunku zmierzamy? W moim \u017cyciu widzia\u0142em cztery wojny rozpocz\u0119te z ogromnym entuzjazmem i spo\u0142ecznym poparciem, kt\u00f3re nie wiedzieli\u015bmy jak sko\u0144czy\u0107, za\u015b z trzech wycofali\u015bmy si\u0119 jednostronnie. Testem [skuteczno\u015bci] polityki nie jest to, jak si\u0119 j\u0105 zaczyna, ale jak ko\u0144czy.<\/p>\r\n
Zdecydowanie zbyt cz\u0119sto kwestia ukrai\u0144ska stawiana jest na ostrzu no\u017ca: albo Ukraina do\u0142\u0105czy do Wschodu albo do Zachodu. Tymczasem, je\u015bli Ukraina ma przetrwa\u0107 i rozwija\u0107 si\u0119, nie mo\u017ce opowiedzie\u0107 si\u0119 po \u017cadnej ze stron przeciwko drugiej – powinna funkcjonowa\u0107 jako most mi\u0119dzy nimi.<\/p>\r\n
Rosja musi przyj\u0105\u0107 do wiadomo\u015bci, \u017ce pr\u00f3ba uczynienia z Ukrainy pa\u0144stwa satelickiego, a co za tym idzie, ponowne przesuni\u0119cie granic Rosji, mo\u017ce j\u0105 skaza\u0107 na powt\u00f3rk\u0119 z historii samonap\u0119dzaj\u0105cych si\u0119 cykli wzajemnych nacisk\u00f3w z udzia\u0142em Europy i Stan\u00f3w Zjednoczonych.<\/p>\r\n
Zach\u00f3d musi zrozumie\u0107, \u017ce dla Rosji, Ukraina nigdy nie b\u0119dzie po prostu obcym krajem. Historia Rosji zacz\u0119\u0142a si\u0119 na tzw. Rusi Kijowskiej. Stamt\u0105d promieniowa\u0142a rosyjska religia. Ukraina by\u0142a przez wieki cz\u0119\u015bci\u0105 Rosji, a historie obu kraj\u00f3w przeplata\u0142y si\u0119 ju\u017c wcze\u015bniej. Niekt\u00f3re spo\u015br\u00f3d najwa\u017cniejszych bitew o wolno\u015b\u0107 Rosji, poczynaj\u0105c od bitwy pod Po\u0142taw\u0105 w 1709 r., mia\u0142y miejsce na ukrai\u0144skiej ziemi. Flota Czarnomorska – wyraz pot\u0119gi Rosji w rejonie \u015br\u00f3dziemnomorskim – stacjonuje w Sewastopolu na Krymie, na mocy d\u0142ugoterminowej umowy dzier\u017cawy. Nawet tak s\u0142awni dysydenci jak Aleksander So\u0142\u017cenicyn i Josip Brodski k\u0142adli nacisk na to, \u017ce Ukraina by\u0142a integraln\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 rosyjskiej historii i, oczywi\u015bcie, samej Rosji jako takiej.<\/p>\r\n
Unia Europejska musi uzna\u0107, \u017ce jej biurokratyczna opiesza\u0142o\u015b\u0107 i podporz\u0105dkowanie czynnika strategicznego polityce wewn\u0119trznej w negocjacjach nt. relacji Ukrainy z Europ\u0105, przyczyni\u0142y si\u0119 do negocjacyjnego kryzysu. Polityka zagraniczna jest sztuk\u0105 ustanawiania [wyboru] priorytet\u00f3w.<\/p>\r\n
Decyduj\u0105cym czynnikiem s\u0105 Ukrai\u0144cy. \u0179yj\u0105 w kraju o skomplikowanej historii i wieloj\u0119zycznej strukturze. Zachodnia cz\u0119\u015b\u0107 zosta\u0142a inkorporowana przez ZSRR w 1939 r. podczas podzia\u0142u \u0142up\u00f3w dokonanego przez Stalina i Hitlera. Krym, kt\u00f3rego 60% ludno\u015bci to Rosjanie, sta\u0142 si\u0119 cz\u0119\u015bci\u0105 Ukrainy dopiero w 1954 r., kiedy Nikita Chruszczow, Ukrainiec z urodzenia, podarowa\u0142 go Ukrainie w ramach obchod\u00f3w 300-lecia porozumienia rosyjsko-kozackiego. Zach\u00f3d jest w du\u017cej mierze katolicki, wsch\u00f3d prawos\u0142awny. Zach\u00f3d m\u00f3wi po ukrai\u0144sku, wsch\u00f3d przewa\u017cnie po rosyjsku. Jakakolwiek pr\u00f3ba zdominowania jednej cz\u0119\u015bci przez drug\u0105 – a taka by\u0142a [dotychczas] prawid\u0142owo\u015b\u0107 – mo\u017ce prowadzi\u0107 w ostatecznym rozrachunku do wojny domowej lub rozpadu. Traktowanie Ukrainy jako elementu konfrontacji pomi\u0119dzy Wschodem a Zachodem, mo\u017ce storpedowa\u0107 na dekady jakiekolwiek perspektywy na w\u0142\u0105czenie Rosji i Zachodu – a zw\u0142aszcza Rosji i Europy – do wsp\u00f3\u0142dzia\u0142aj\u0105cego systemu mi\u0119dzynarodowego.<\/p>\r\n
Ukraina jest niepodleg\u0142a zaledwie od 23 lat; wcze\u015bniej, od XIV wieku, by\u0142a pod r\u00f3\u017cnymi formami obcego panowania. Nic dziwnego, \u017ce jej przyw\u00f3dcy nie nauczyli si\u0119 sztuki kompromisu, tym mniej, z perspektywy historycznej. Polityka Ukrainy po uzyskaniu niepodleg\u0142o\u015bci w spos\u00f3b wyra\u017any pokazuje, \u017ce \u017ar\u00f3d\u0142o problemu le\u017cy w dzia\u0142aniach ukrai\u0144skich polityk\u00f3w prowadz\u0105cych do narzucenia swej woli niesubordynowanym cz\u0119\u015bciom kraju, najpierw przez jedn\u0105 frakcj\u0119, potem przez drug\u0105. To jest istot\u0105 konfliktu pomi\u0119dzy Wiktorem Janukowyczem a jego g\u0142\u00f3wn\u0105 polityczn\u0105 rywalk\u0105, Juli\u0105 Tymoszenko. Reprezentuj\u0105 oni dwie cz\u0119\u015bci Ukrainy i nie mieli ochoty podzieli\u0107 si\u0119 w\u0142adz\u0105. M\u0105dra polityka Stan\u00f3w Zjednoczonych wobec Ukrainy szuka\u0142aby sposobu na doprowadzenie do sytuacji, w kt\u00f3rej obie strony b\u0119d\u0105 wsp\u00f3\u0142pracowa\u0107 ze sob\u0105. Powinni\u015bmy szuka\u0107 drogi do pojednania, a nie do dominacji jednej ze stron.<\/p>\r\n
Rosja i Zach\u00f3d oraz – szczeg\u00f3lnie – r\u00f3\u017cne frakcje na Ukrainie, nie dzia\u0142a\u0142y wed\u0142ug tej zasady. Ka\u017cda ze stron pogarsza\u0142a sytuacj\u0119. Rosja nie b\u0119dzie w stanie narzuci\u0107 rozwi\u0105zania militarnego bez doprowadzenia do w\u0142asnej izolacji i to w czasie, kiedy jej granice nie s\u0105 bezpieczne na wielu innych kierunkach. Dla Zachodu, demonizowanie W\u0142adymira Putina stanowi alibi dla braku pomys\u0142u na polityk\u0119.<\/p>\r\n
Putin powinien u\u015bwiadomi\u0107 sobie, bez wzgl\u0119du na w\u0142asne pretensje, \u017ce polityka militarnych nacisk\u00f3w, mo\u017ce wywo\u0142a\u0107 now\u0105 Zimn\u0105 Wojn\u0119. Ze swej strony, Stany Zjednoczone powinny unika\u0107 traktowania Rosji jak niedorozwini\u0119tego, kt\u00f3rego trzeba cierpliwie uczy\u0107 zasad post\u0119powania ustanowionych przez Waszyngton. Putin jest powa\u017cnym strategiem – na gruncie rosyjskiej historii. Zrozumienie ameryka\u0144skich warto\u015bci i psychologii nie jest jego mocn\u0105 stron\u0105. Tak jak i zrozumienie rosyjskiej historii i psychologii nie jest mocn\u0105 stron\u0105 kreuj\u0105cych polityk\u0119 ameryka\u0144sk\u0105.<\/p>\r\n
Liderzy wszystkich stron powinni przyjrze\u0107 si\u0119 rezultatom, a nie rywalizowa\u0107 w pozerstwie. Oto m\u00f3j pogl\u0105d na rozwi\u0105zanie zgodne z warto\u015bciami i interesem bezpiecze\u0144stwa wszystkich stron:<\/p>\r\n
1. Ukraina powinna mie\u0107 prawo do swobodnego wyboru swoich ekonomicznych i politycznych partner\u00f3w, w\u0142\u0105czaj\u0105c w to Europ\u0119 [Uni\u0119 Europejsk\u0105].<\/p>\r\n
2. Ukraina nie powinna wst\u0105pi\u0107 do NATO; jest to stanowisko jakie zaj\u0105\u0142em siedem lat temu, kiedy sprawa ta ostatnio wyp\u0142yn\u0119\u0142a.<\/p>\r\n
3. Ukraina powinna swobodnie kszta\u0142towa\u0107 rz\u0105dy, zgodnie z wol\u0105 wyra\u017con\u0105 przez jej nar\u00f3d. M\u0105drzy przyw\u00f3dcy ukrai\u0144scy powinni dzia\u0142a\u0107 na rzecz porozumienia pomi\u0119dzy r\u00f3\u017cnymi cz\u0119\u015bciami kraju. W wymiarze mi\u0119dzynarodowym, powinni d\u0105\u017cy\u0107 do pozycji por\u00f3wnywalnej z pozycj\u0105 Finlandii. Tamten nar\u00f3d, nie pozostawiaj\u0105c w\u0105tpliwo\u015bci co do swego poczucia niezale\u017cno\u015bci i wsp\u00f3\u0142pracuj\u0105c z Zachodem na wielu polach, roztropnie unika instytucjonalnej wrogo\u015bci wobec Rosji.<\/p>\r\n
4. Nie da si\u0119 pogodzi\u0107 aneksji Krymu przez Rosj\u0119 z panuj\u0105cym na \u015bwiecie zasadami. Ale relacje Krymu z Ukrain\u0105 powinny by\u0107 u\u0142o\u017cone na mniej napi\u0119tych podstawach. Aby to uzyska\u0107, Rosja powinna uzna\u0107 suwerenno\u015b\u0107 Ukrainy nad Krymem. Ukraina za\u015b powinna wzmocni\u0107 autonomi\u0119 Krymu w wyborach przeprowadzonych w obecno\u015bci mi\u0119dzynarodowych obserwator\u00f3w. Proces ten powinien uwzgl\u0119dnia\u0107 usuni\u0119cie wszelkich dwuznaczno\u015bci dotycz\u0105cych statusu Floty Czarnomorskiej w Sewastopolu.<\/p>\r\n
To s\u0105 zasady, nie recepty. Ludzie znaj\u0105cy region b\u0119d\u0105 wiedzie\u0107 , \u017ce nie wszystkie one b\u0119d\u0105 do przyj\u0119cia przez wszystkich uczestnik\u00f3w sporu. Sprawdzianem [skuteczno\u015bci zasad, propozycji] nie jest absolutna satysfakcja, ale zbalansowane niezadowolenie. Je\u015bli jakie\u015b rozwi\u0105zanie oparte na tych b\u0105d\u017a podobnych zasadach nie zostanie osi\u0105gni\u0119te, tendencja ku konfrontacji ulegnie przyspieszeniu. Mo\u017ce si\u0119 to sta\u0107 zaskakuj\u0105co szybko.<\/p>\r\n