{"id":73498,"date":"2014-02-25T10:33:59","date_gmt":"2014-02-25T15:33:59","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=73498"},"modified":"2014-02-25T10:33:59","modified_gmt":"2014-02-25T15:33:59","slug":"od-burleski-do-groteski","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=73498","title":{"rendered":"Od burleski do groteski"},"content":{"rendered":"<p>Co jest wa\u017cniejsze? Do niedawna wydawa\u0142o si\u0119, \u017ce wa\u017cniejsza jest rzeczywisto\u015b\u0107, a nie jej przedstawienie &#8211; na przyk\u0142ad w kinie czy teatrze. Ale w ostatnich czasach przemys\u0142 rozrywkowy dokona\u0142 takiej ekspansji, \u017ce granica mi\u0119dzy rzeczywisto\u015bci\u0105, a jej przedstawieniem nie tyle zosta\u0142a przesuni\u0119ta, co wr\u0119cz zatarta. We\u017amy na przyk\u0142ad takie gie\u0142dy. Wprawdzie informacje gie\u0142dowe przekazywane s\u0105 z kontynentu na kontynent z szybko\u015bci\u0105 \u015bwiat\u0142a, ale przecie\u017c ju\u017c dawno przesta\u0142y one odzwierciedla\u0107 rzeczywisto\u015b\u0107 gospodarcz\u0105, to znaczy &#8211; ile kto wydobywa ropy, ile produkuje stali, \u017cywno\u015bci, czy chemikali\u00f3w. Informacje p\u0142yn\u0105ce z gie\u0142dy dotycz\u0105 tego, na ile jeden finansowy grandziarz wyrolowa\u0142 innego finansowego grandziarza, a wi\u0119c powiadamiaj\u0105 nie tyle o przyro\u015bcie bogactwa, bo od wydymania grandziarza przez grandziarza bogactwo nie przyrasta, co o jego przesuni\u0119ciu. Przesuni\u0119cie bogactwa od jednego grandziarza do drugiego wa\u017cne jest dla niego samego, jego kumpli i panienek, kt\u00f3re b\u0119d\u0105 mog\u0142y naci\u0105gn\u0105\u0107 go na brylanty, kt\u00f3re s\u0105 jedynymi i prawdziwymi przyjaci\u00f3\u0142mi kobiet &#8211; ale przecie\u017c nie dla os\u00f3b postronnych, kt\u00f3re nigdy nic z tego nie b\u0119d\u0105 mia\u0142y.<\/p>\r\n<p>Poniewa\u017c jednak informacje o wyrolowaniu jednego grandziarza przez drugiego grandziarza podawane s\u0105 z szybko\u015bci\u0105 \u015bwiat\u0142a, to wi\u0119kszo\u015b\u0107 ludzi my\u015bli, \u017ce skoro tak, to to s\u0105 w\u0142a\u015bnie najwa\u017cniejsze informacje o gospodarce. Sto lat temu ludzie byli zdecydowanie m\u0105drzejsi, mo\u017ce dlatego, \u017ce o\u015bwiata nie by\u0142a jeszcze tak upowszechniona jak teraz, wi\u0119c ludzie mieli wi\u0119ksze poczucie rzeczywisto\u015bci. Dlatego sto lat temu g\u0142\u00f3wn\u0105 postaci\u0105 \u017cycia gospodarczego by\u0142 przedsi\u0119biorca, to znaczy &#8211; fabrykant i in\u017cynier, podczas gdy obecnie zostali oni przez biurokracj\u0119 i socjalizm zepchni\u0119ci na g\u0142\u0119boki margines, a w centrum \u017cycia gospodarczego panoszy si\u0119 grandziarz.<\/p>\r\n<p>Teraz ludzie maj\u0105 coraz mniejsze poczucie rzeczywisto\u015bci, bo pomy\u015blmy tylko, czego ucz\u0105 si\u0119 od ma\u0142ego w szko\u0142ach? Poza czytaniem, pisaniem i elementarnymi wiadomo\u015bciami o \u015bwiecie, nauczani s\u0105 fantasmagorii powymy\u015blanych przez r\u00f3\u017cnych wariat\u00f3w, kt\u00f3rymi zachwycili si\u0119 wariaci wp\u0142ywowi, wskutek czego fantasmagoriami owymi faszerowane s\u0105 ca\u0142e pokolenia. Duraczy si\u0119 je na przyk\u0142ad sprawiedliwo\u015bci\u0105 spo\u0142eczn\u0105 i temu podobnymi g\u0142upotami, w nast\u0119pstwie czego ca\u0142e spo\u0142eczno\u015bci poddaj\u0105 si\u0119 demagogom, kt\u00f3rzy wiod\u0105 je ku niewoli i przepa\u015bci. Nic wi\u0119c dziwnego, \u017ce generacje ukszta\u0142towane przez wsp\u00f3\u0142czesne szko\u0142y maj\u0105 coraz mniejsze poczucie rzeczywisto\u015bci i przestaj\u0105 rozr\u00f3\u017cnia\u0107 mi\u0119dzy rzeczywisto\u015bci\u0105 i jej przedstawieniem w r\u00f3\u017cnych ga\u0142\u0119ziach przemys\u0142u rozrywkowego.<\/p>\r\n<p>Jedn\u0105 z coraz wa\u017cniejszych ga\u0142\u0119zi przemys\u0142u rozrywkowego sta\u0142a si\u0119 polityka. Poniewa\u017c politycy, nawet w pa\u0144stwach uchodz\u0105cych za powa\u017cne, wci\u0105gani s\u0105 w coraz wi\u0119ksz\u0105 symbioz\u0119 przez bezpieczniak\u00f3w i finansowych grandziarzy, a w\u0142a\u015bciwie &#8211; w coraz wi\u0119ksze uzale\u017cnienie od nich, tote\u017c w coraz wi\u0119kszym stopniu koncentruj\u0105 si\u0119 na przedstawieniu rzeczywisto\u015bci, ni\u017c na jej kszta\u0142towaniu. We\u017amy wydarzenia na Ukrainie. Oto w Kijowie, za pieni\u0105dze jakich\u015b anonimowych \u201e<i>oligarch\u00f3w<\/i>\u201d, kt\u00f3rzy wyk\u0142adaj\u0105 na to przedsi\u0119wzi\u0119cie po kilkaset tysi\u0119cy hrywien dziennie, zorganizowane zosta\u0142o z wielkim rozmachem przedstawienie pod tytu\u0142em: \u201e<i>Nar\u00f3d pod przewodem aktywist\u00f3w buntuje si\u0119 przeciwko tyranowi<\/i>\u201d. Pocz\u0105tkowe \u015brodki wyrazu szybko si\u0119 opatrzy\u0142y, tote\u017c, zgodnie z zasad\u0105 sformu\u0142owan\u0105 ongi\u015b przez wielkiego teoretyka przemys\u0142u rozrywkowego Alfreda Hitchcocka, napi\u0119cie musi narasta\u0107, bo w przeciwnym razie publiczno\u015b\u0107 p\u00f3jdzie gdzie indziej i zainwestowan\u0105 fors\u0119 diabli wezm\u0105.<\/p>\r\n<p>Tote\u017c po pocz\u0105tkowych wyst\u0119pach r\u00f3\u017cnych szansonist\u00f3w, co to \u015bpiewali, \u017ce \u201e<i>wszyscy ludzie b\u0119d\u0105 bra\u0107mi<\/i>\u201d, re\u017cyser zacz\u0105\u0142 zwi\u0119ksza\u0107 napi\u0119cie i oto poubierani w he\u0142my \u201e<i>aktywi\u015bci<\/i>\u201d zacz\u0119li przypuszcza\u0107 pokojowe szturmy na oddzia\u0142y strzeg\u0105ce rz\u0105dowych gmach\u00f3w, zajmowa\u0107 je, a nast\u0119pnie eskalowa\u0107 widowiskow\u0105 stron\u0119 przedstawienia u\u017cyciem \u015brodk\u00f3w ogniowych. Na europejskich i ameryka\u0144skich eunuch\u00f3w spektakl dzia\u0142a\u0142 niezwykle wci\u0105gaj\u0105co, ale jak to eunuchowie, nie bardzo wiedzieli, w jaki spos\u00f3b mieliby wzi\u0105\u0107 w nim udzia\u0142. Dawno, dawno temu rozmawia\u0142em z pewnym Francuzem, kt\u00f3remu t\u0142umaczy\u0142em, \u017ce je\u015bli prawd\u0105 jest to, co m\u00f3wi Hegel o \u201e<i>duchu narod\u00f3w<\/i>\u201d to Francja musi mie\u0107 dusz\u0119 kobiety. Wida\u0107 to zw\u0142aszcza na przyk\u0142adzie stosunku Francji do Rosji. Z jednej strony ruskie prostactwo i brutalno\u015b\u0107 Francj\u0119 przera\u017ca, ale z drugiej &#8211; perwersyjnie poci\u0105ga. Poniewa\u017c jednak Kozakom takie subtelno\u015bci kobiecej duszy s\u0105 obce, to sko\u0144czy si\u0119 tym, \u017ce Rosja Francj\u0119 zwyczajnie zgwa\u0142ci i zostawi z dzieckiem. Eunuchowie nadwi\u015bla\u0144scy te\u017c byli kijowskim spektaklem bardzo podnieceni, co wyra\u017ca\u0142o si\u0119 w podskakiwaniu, pokrzykiwaniu, wygra\u017caniu, s\u0142owem &#8211; kibicowaniu, czyli statystowaniu &#8211; bo oczywi\u015bcie ka\u017cdy inny udzia\u0142 w przedstawieniu mieli surowo zakazany przez swoich mocodawc\u00f3w &#8211; chyba, \u017ce pan minister Sikorski na pro\u015bb\u0119 podobnej do konia Angielki, co to niby poci\u0105ga za sznurki europejskiej polityki, b\u0119dzie mia\u0142 pozwolenie na pr\u0119\u017cenie cudzych musku\u0142\u00f3w.<\/p>\r\n<p>Wi\u0119c kiedy \u201e<i>aktywi\u015bci<\/i>\u201d zdecydowali si\u0119 na eskalacj\u0119, \u201e<i>tyran<\/i>\u201d postanowi\u0142 p\u00f3j\u015b\u0107 w ich \u015blady i og\u0142osi\u0142, \u017ce rozp\u0119dzi ich przy pomocy wojska, kt\u00f3re do tej pory jeszcze si\u0119 na scenie nie pojawi\u0142o. To jednak oznacza\u0142o, \u017ce przedstawienie zbli\u017cy\u0142o si\u0119 do rzeczywisto\u015bci w stopniu niepokoj\u0105cym, tote\u017c przygl\u0105daj\u0105ca si\u0119 mu publiczno\u015b\u0107 zacz\u0119\u0142a domaga\u0107 si\u0119 happy endu, czyli tak zwanego \u201e<i>weso\u0142ego oberka<\/i>\u201d. W rezultacie na Ukrainie mo\u017ce doj\u015b\u0107 do \u201e<i>okr\u0105g\u0142ego sto\u0142u<\/i>\u201d, to znaczy &#8211; do ustanowienia tam dyrektoriatu tworzonego przez agent\u00f3w zainteresowanych pa\u0144stw powa\u017cnych &#8211; bo w przeciwnym razie przedstawienie mog\u0142oby eskalowa\u0107 w dalszym ci\u0105gu w kierunku wojny domowej.<\/p>\r\n<p>Taki dyrektoriat, podobny do okupuj\u0105cego nasz nieszcz\u0119\u015bliwy kraj, stanowi\u0105cy nie tyle \u201e<i>kondominium<\/i>\u201d niemiecko-rosyjskie &#8211; jak si\u0119 wydaje panu prezesowi Kaczy\u0144skiemu, co raczej karczm\u0119 zajezdn\u0105, w kt\u00f3rej &#8211; podobnie jak w XVIII wieku &#8211; biwakuj\u0105 \u201e<i>pu\u0142ki ruskie, pruskie i rakuskie<\/i>\u201d na razie reprezentowane przez bezpieczniak\u00f3w, w swoim czasie przewerbowanych na s\u0142u\u017cb\u0119 do zainteresowanych pa\u0144stwa powa\u017cnych. Takie rozwi\u0105zanie oznacza\u0142oby jednak, \u017ce \u201e<i>strefa buforowa<\/i>\u201d o kt\u00f3rej jeszcze w 1987 roku m\u00f3wi\u0142 w Wiedniu minister spraw zagranicznych Zwi\u0105zku Sowieckiego Edward Szewardnadze, rozszerzy\u0142aby si\u0119 chyba ponad wszelkie mo\u017cliwe oczekiwania. Wydaje si\u0119 tedy, i\u017c proklamowany w nocy \u201e<i>rozejm<\/i>\u201d mi\u0119dzy \u201e<i>aktywistami<\/i>\u201d i ukrai\u0144skim \u201e<i>tyranem<\/i>\u201d nie musi mie\u0107 charakteru trwa\u0142ego, a przedstawienie, pocz\u0105tkowo pomy\u015blane jako burleska, mo\u017ce ewoluowa\u0107 ku tragedii, a w\u0142a\u015bciwie nie tyle mo\u017ce \u201e<i>tragedii<\/i>\u201d, co grotesce.<\/p>\r\n<p><strong><em>Stanis\u0142aw Michalkiewicz<\/em><\/strong><\/p>\r\n<p>Komentarz \u00a0<b>\u2022<\/b>\u00a0 tygodnik \u201eGoniec\u201d (Toronto) \u00a0<b>\u2022<\/b>\u00a0 23 lutego 2014<\/p>\r\n<p><i>Sta\u0142y komentarz Stanis\u0142awa Michalkiewicza ukazuje si\u0119 w ka\u017cdym numerze tygodnika \u201eGoniec\u201d (Toronto, Kanada).<\/i><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Co jest wa\u017cniejsze? Do niedawna wydawa\u0142o si\u0119, \u017ce wa\u017cniejsza jest rzeczywisto\u015b\u0107, a nie jej przedstawienie &#8211; na przyk\u0142ad w kinie czy teatrze. Ale w ostatnich czasach przemys\u0142 rozrywkowy dokona\u0142 takiej ekspansji, \u017ce granica mi\u0119dzy rzeczywisto\u015bci\u0105, a jej przedstawieniem nie tyle zosta\u0142a przesuni\u0119ta, co wr\u0119cz zatarta. We\u017amy na przyk\u0142ad takie gie\u0142dy. Wprawdzie informacje gie\u0142dowe przekazywane s\u0105 [&hellip;]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[9],"tags":[34,20,167],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/73498"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=73498"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/73498\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=73498"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=73498"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=73498"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}