{"id":73308,"date":"2014-02-15T11:30:11","date_gmt":"2014-02-15T16:30:11","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=73308"},"modified":"2014-02-15T11:33:39","modified_gmt":"2014-02-15T16:33:39","slug":"kult-wolnego-rynku-to-patologia-neoliberalizm-prowadzi-do-samozniszczenia","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=73308","title":{"rendered":"Kult wolnego rynku to patologia. Neoliberalizm prowadzi do samozniszczenia"},"content":{"rendered":"

Wstyd mi za patologiczny kult wolnego rynku – przyznaje Paul Craig Roberts, jeden z tw\u00f3rc\u00f3w reaganomiki.<\/strong><\/em><\/p>\r\n

\"\"B\u0119dzie pan przeprasza\u0142 za Ronalda Reagana i jego reaganomik\u0119?<\/strong><\/p>\r\n

Nie. Ale jest mi wstyd z powodu tego, co wydarzy\u0142o si\u0119 potem.<\/p>\r\n

To znaczy?<\/strong><\/p>\r\n

Wstyd mi za neoliberalizm. Ten patologiczny kult wolnego rynku, kt\u00f3ry wprowadzi\u0142 zachodnie gospodarki, w tym USA, na \u015bcie\u017ck\u0119 samozniszczenia.<\/p>\r\n

Chwileczk\u0119! Przecie\u017c to nie kto inny, tylko Ronald Reagan by\u0142 ojcem neoliberalizmu! Pan jako jeden z jego najbli\u017cszych wsp\u00f3\u0142pracownik\u00f3w powinien to chyba wiedzie\u0107 najlepiej.<\/strong><\/p>\r\n

Ronald Reagan by\u0142 ojcem reaganomiki. By\u0142a ona dok\u0142adnym przeciwie\u0144stwem reform neoliberalnych.<\/p>\r\n

To musi pan sam wyja\u015bni\u0107, bo nikt mi nie uwierzy, jak zaczn\u0119 opowiada\u0107, co us\u0142ysza\u0142em z ust architekta reaganomiki.<\/strong><\/p>\r\n

My, reaganowcy, przejmowali\u015bmy w\u0142adz\u0119 na prze\u0142omie lat 70. i 80. By\u0142 to moment, w kt\u00f3rym przesta\u0142a dzia\u0142a\u0107 stosowana od lat 30. keynesowska polityka pobudzania popytu. Ekonomi\u015bci i politycy dzia\u0142ali dot\u0105d wed\u0142ug prostego schematu: gdy gospodarka zwalnia\u0142a i pojawia\u0142y si\u0119 problemy z bezrobociem, to oni zajmowali si\u0119 pobudzaniem popytu. Starali si\u0119, by konsumenci znowu mieli troch\u0119 wi\u0119cej pieni\u0119dzy i stymulowali gospodark\u0119 swoimi wydatkami. A gdy ta przyspiesza\u0142a, powoduj\u0105c ryzyko inflacji, ograniczali popyt.<\/p>\r\n

A\u017c do momentu, gdy pojawi\u0142a si\u0119 stagflacja. Czyli zab\u00f3jcza mieszanka recesji, bezrobocia i wysokiej inflacji.<\/strong><\/p>\r\n

Ten problem trawi\u0142 Ameryk\u0119 i Europ\u0119 przez ca\u0142e lata 70. Nawet najbardziej zatwardziali keynesi\u015bci czuli, \u017ce wal\u0105 g\u0142ow\u0105 w mur. Co\u015b musia\u0142o si\u0119 zmieni\u0107. A my wymy\u015blili\u015bmy, na czym ta zmiana ma polega\u0107. To by\u0142a tzw. rewolucja poda\u017cowa.<\/p>\r\n

Czyli?
<\/strong>
Ju\u017c w czasie kampanii wyborczej Reagan powiedzia\u0142, \u017ce problem polega na tym, i\u017c zbyt wiele dolar\u00f3w goni za zbyt ma\u0142\u0105 ilo\u015bci\u0105 d\u00f3br. I to by\u0142o celne stwierdzenie. Bo pokazywa\u0142o nasz cel. To znaczy: do\u015b\u0107 manipulowania przy popycie. Czas zaj\u0105\u0107 si\u0119 zwi\u0119kszaniem poda\u017cy.<\/p>\r\n

Co konkretnie zrobili\u015bcie?<\/strong><\/p>\r\n

Zacz\u0119li\u015bmy od podatk\u00f3w osobistych oraz od zysk\u00f3w kapita\u0142owych. Obni\u017cyli\u015bmy wszystkie stawki. Tu nie chodzi tylko o to, by ludzie w sumie p\u0142acili mniej. Naszym celem by\u0142o stworzenie takiej sytuacji, w kt\u00f3rej op\u0142aca si\u0119 pracowa\u0107 i produkowa\u0107 wi\u0119cej ni\u017c dotychczas. Bo dot\u0105d ka\u017cdy dodatkowy dolar by\u0142 opodatkowany na tyle wysoko, \u017ce nie warto by\u0142o pracowa\u0107 wi\u0119cej. A jak nie pracowano wi\u0119cej, to by\u0142o mniej oszcz\u0119dno\u015bci i mniej pieni\u0119dzy na inwestycje. Logiczny wniosek, \u017ce taki system promowa\u0142 bierno\u015b\u0107 zamiast pracy i konsumpcj\u0119 zamiast inwestycji.<\/p>\r\n

Wi\u0119c my\u015bmy t\u0119 sytuacj\u0119 odwr\u00f3cili. Ni\u017csze podatki od wy\u017cszych dochod\u00f3w sprawia\u0142y, \u017ce brak pracy i konsumpcja sta\u0142y si\u0119 nagle bardziej kosztowne. A inwestycje bardziej op\u0142acalne. Keynesistom si\u0119 to nie podoba\u0142o, ale gdy zobaczyli, \u017ce nasza recepta dzia\u0142a, musieli z\u0142o\u017cy\u0107 bro\u0144. Bo nagle ameryka\u0144ska gospodarka ruszy\u0142a z miejsca. Pojawi\u0142a si\u0119 te\u017c praca. Dobra, solidna praca dla zwyczajnych Amerykan\u00f3w. A stagflacj\u0119 uda\u0142o si\u0119 w ko\u0144cu prze\u0142ama\u0107. I to by\u0142o nasze wielkie zwyci\u0119stwo.<\/p>\r\n

Jak dot\u0105d wszystko by\u0142o, jak rozumiem, w porz\u0105dku. A czy pami\u0119ta pan moment, w kt\u00f3rym zauwa\u017cy\u0142 pan, \u017ce rewolucja poda\u017cowa skr\u0119ca w niew\u0142a\u015bciwym kierunku?<\/strong><\/p>\r\n

K\u0142opoty zacz\u0119\u0142y si\u0119 w momencie upadku Zwi\u0105zku Radzieckiego. To by\u0142a kompletna katastrofa dla ameryka\u0144skiej gospodarki.<\/p>\r\n

Nie wierz\u0119. Reaganowiec \u017ca\u0142uje zwyci\u0119stwa w zimnej wojnie.<\/strong><\/p>\r\n

Kiedy to prawda! Wraz z upadkiem ZSRR dotychczasowe regu\u0142y gry wywr\u00f3ci\u0142y si\u0119 do g\u00f3ry nogami. I nie m\u00f3wi\u0119 tu tylko o sytuacji geopolitycznej. Chodzi przede wszystkim o gospodark\u0119. Chc\u0105c nie chc\u0105c, reszta \u015bwiata musia\u0142a bowiem ugi\u0105\u0107 kark przed zwyci\u0119zc\u0105. I otworzy\u0107 si\u0119 na zachodni kapita\u0142, udost\u0119pniaj\u0105c mu ogromne zasoby swojej niesamowicie taniej si\u0142y roboczej. Cho\u0107by w komunistycznych Chinach czy socjalistycznych Indiach. Towarzyszy\u0142o temu powtarzane jak mantra przekonanie, \u017ce nie ma alternatywy dla zachodniego kapitalizmu.<\/p>\r\n

Ameryka\u0144skie korporacje musia\u0142y z tej okazji skorzysta\u0107. Szybko zauwa\u017cy\u0142y, \u017ce neoliberalizm daje im niesamowite mo\u017cliwo\u015bci maksymalizacji zysk\u00f3w. Czyli r\u00f3wnie\u017c maksymalizacji premii dla najwy\u017cszej kadry mened\u017cerskiej. To by\u0142 bezlitosny proces, bo nawet gdyby ameryka\u0144ski biznes nie chcia\u0142 ucieka\u0107 z kraju, to i tak zosta\u0142by do tego\u2026 zmuszony.<\/p>\r\n

Zmuszony? Przez kogo?<\/strong><\/p>\r\n

<\/span><\/p>\r\n

Przez Wall Street. Bo inwestorzy powiedzieli do firm: zobaczcie, tam s\u0105 niesamowite szanse na krociowe zyski. Nadal ich nie widzicie? To my zaraz p\u00f3jdziemy do waszych konkurent\u00f3w i sfinansujemy im przej\u0119cia waszego biznesu. Wi\u0119c i tak wasze firmy trafi\u0105 do Chin. Ale ju\u017c niestety bez was na pok\u0142adzie. Wi\u0119c lepiej zr\u00f3bcie to, co wam m\u00f3wimy!<\/p>\r\n

Ta presja dzia\u0142a\u0142a r\u00f3wnie\u017c w bran\u017cach, kt\u00f3re z pozoru nie podlegaj\u0105 outsourcingowi. We\u017amy sieci handlowe takie jak Wall Mart. One mog\u0142y postawi\u0107 swoich dostawc\u00f3w przed dosadnym ultimatum. Stawki w Chinach s\u0105 takie i takie. Chcecie, \u017ceby\u015bmy zostali z wami? To zbli\u017ccie si\u0119 do ich poziomu! W ten spos\u00f3b nakr\u0119ca\u0142 si\u0119 ten piekielny wy\u015bcig do samego dna.<\/p>\r\n

Zaraz, przecie\u017c to powinno pana cieszy\u0107! Czy reaganowcy nie twierdzili, \u017ce rynek najlepiej alokuje zasoby?<\/strong><\/p>\r\n

To nie tak. Dla nas rynek nigdy nie by\u0142 celem samym w sobie. On mia\u0142 by\u0107 drog\u0105 do osi\u0105gni\u0119cia pewnych cel\u00f3w. Ju\u017c panu m\u00f3wi\u0142em, \u017ce w naszym wypadku tym celem by\u0142o odtworzenie ameryka\u0144skich miejsc pracy, kt\u00f3re zabija\u0142a stagflacja. Chcieli\u015bmy wprowadzi\u0107 do gospodarki zasad\u0119, \u017ce firmy walcz\u0105 o uzyskanie przewagi konkurencyjnej. A nie przewagi absolutnej. Powtarzam, to nie mia\u0142 by\u0107 wy\u015bcig do samego dna!<\/p>\r\n

Jaki by\u0142 skutek tego wy\u015bcigu?<\/strong><\/p>\r\n

Pami\u0119tam, \u017ce przygl\u0105da\u0142em si\u0119 wtedy regularnie miesi\u0119cznym statystykom dotycz\u0105cym ameryka\u0144skiego rynku pracy. I patrzy\u0142em ze zgroz\u0105, jak na moich oczach znikaj\u0105 solidne miejsca pracy w sektorze produkcji, potem w us\u0142ugach biznesowych, projektowaniu, logistyce, badaniach. Czyli wszystkich tych dziedzinach, w kt\u00f3rych prac\u0119 znajdowali kiedy\u015b absolwenci ameryka\u0144skiego systemu edukacyjnego. To przecie\u017c by\u0142y dok\u0142adnie te miejsca pracy, o kt\u00f3rych stworzenie walczy\u0142a reaganomika! I to przez nie wiod\u0142y tradycyjne \u015bcie\u017cki awansu spo\u0142ecznego w ameryka\u0144skim spo\u0142ecze\u0144stwie. A wi\u0119c to, z czego Ameryka by\u0142a przez dziesi\u0105tki lat taka dumna i na czym opiera\u0142 si\u0119 ten s\u0142ynny \u201eameryka\u0144ski sen\u201d. Bez nich USA nie s\u0105 ju\u017c krajem obietnicy wielkich nieograniczonych mo\u017cliwo\u015bci. To si\u0119 sko\u0144czy\u0142o.<\/p>\r\n

Globalizacja i niczym nieograniczona swoboda kapita\u0142u prowadz\u0105 wi\u0119c w prostej konsekwencji do skostnienia relacji spo\u0142ecznych. W praktyce dobr\u0105 prac\u0119 mog\u0105 wi\u0119c dosta\u0107 tylko ci, kt\u00f3rzy wywodz\u0105 si\u0119 z dobrych rodzin. Natomiast ci na dole z coraz wi\u0119kszym prawdopodobie\u0144stwem na tym dole pozostan\u0105. Podobnie jak ich potomkowie. Smutne, ale prawdziwe.<\/p>\r\n

A nie jest tak, jak przekonuj\u0105 zwolennicy wolnego rynku? \u0179e globalizacja, owszem, niszczy stary porz\u0105dek, ale w jego miejsce buduje nowy i lepszy.
<\/strong>
Bzdura. Wystarczy rzut oka na statystyki. Owszem, w ci\u0105gu ostatnich dwudziestu lat w USA pojawi\u0142y si\u0119 nowe stanowiska pracy. Ale g\u0142\u00f3wnie w najs\u0142abiej p\u0142atnym segmencie us\u0142ug. W\u015br\u00f3d kelner\u00f3w, sprzedawc\u00f3w, barman\u00f3w albo sprz\u0105taczek. I owszem, profity z globalizacji te\u017c si\u0119 pojawi\u0142y. Ale zgarn\u0105\u0142 je wielki biznes. A rachunek zosta\u0142 wystawiony i przes\u0142any rodzimej sile roboczej.<\/p>\r\n

I dlatego wsz\u0119dzie zasada jest taka sama. Im bardziej neoliberalna gospodarka, tym wy\u017cszy poziom bezrobocia. Wed\u0142ug najnowszych statystyk 40 proc. ameryka\u0144skiej populacji zarabia mniej ni\u017c 40 tys. dol. rocznie. A granica biedy w tym kraju to jakie\u015b 24 tys. 3 proc. populacji w og\u00f3le nie ma pieni\u0119dzy na \u017cadne wydatki pr\u00f3cz pokrycia najbardziej podstawowych potrzeb. Oni w\u0142a\u015bciwie nie uczestnicz\u0105 w obrocie gospodarczym i s\u0105 na dodatek pot\u0119\u017cnie zad\u0142u\u017ceni. Rosn\u0105 tylko dochody absolutnie najbogatszych. Tego symbolicznego ju\u017c jednego procentu. Tylko czy to jest pow\u00f3d do rado\u015bci w rzekomo najbogatszym i najpot\u0119\u017cniejszym gospodarczo kraju na ziemi? Przecie\u017c w tej sytuacji nie ma absolutnie \u017cadnych szans na o\u017cywienie gospodarcze. Bo sk\u0105d ono ma si\u0119 wzi\u0105\u0107?<\/p>\r\n

Ale tak z r\u0119k\u0105 na sercu. Kiedy zacz\u0105\u0142 pan dostrzega\u0107 te wszystkie procesy? Jeszcze przed wybuchem obecnego kryzysu czy ju\u017c po nim?
<\/strong>
Pisa\u0142em o tym ju\u017c w latach 90. Kiedy zacz\u0105\u0142em dowodzi\u0107, \u017ce outsourcing to przekle\u0144stwo, pierwsz\u0105 reakcj\u0105 by\u0142y zaprzeczenia. M\u00f3wiono, \u017ce tak wygl\u0105da przysz\u0142o\u015b\u0107, \u017ce trzeba si\u0119 dostosowa\u0107 i \u017ce nie ma alternatywy. Niestety, obecny kryzys tylko potwierdzi\u0142 te czarne scenariusze. USA maj\u0105 dzi\u015b najwy\u017csze od lat bezrobocie. A i tak te statystyki s\u0105 myl\u0105ce, poniewa\u017c nie bior\u0105 pod uwag\u0119 ludzi, kt\u00f3rzy porzucili poszukiwanie sta\u0142ej pracy, chwytaj\u0105c si\u0119 prac dorywczych, niedaj\u0105cych im \u017cadnego bezpiecze\u0144stwa.<\/p>\r\n

Pytam o kryzys, bo jak si\u0119 szuka praprzyczyn jego wybuchu, to mo\u017cna znale\u017a\u0107 wiele trop\u00f3w prowadz\u0105cych do was, reaganowc\u00f3w. To wy jako pierwsi rzucili\u015bcie przecie\u017c has\u0142o, \u017ce gospodark\u0119 trzeba deregulowa\u0107.<\/strong><\/p>\r\n

To, co mieli\u015bmy na my\u015bli, m\u00f3wi\u0105c o deregulacji, z dzisiejszej perspektywy wydaje si\u0119 trudne do uwierzenia. Nam chodzi\u0142o raczej o eliminacj\u0119 tej ca\u0142ej niepotrzebnej papierkowej roboty dla biznesu. Zw\u0142aszcza dla przedsi\u0119biorc\u00f3w drobnych i \u015brednich. Zapewniam pana, \u017ce absolutnie ostatni\u0105 rzecz\u0105, jakiej chcieli\u015bmy, by\u0142a deregulacja systemu finansowego. Nie przypominam sobie ani jednej rozmowy na ten temat z czas\u00f3w, gdy pracowa\u0142em w Departamencie Skarbu. Ani jednej! Owszem, by\u0142y pewne kosmetyczne zmiany (czasowa zmiana regulacji Q – red.). Ale jedynie jako reakcja na polityk\u0119 monetarn\u0105 szefa Fed Paula Volckera. Je\u015bli szuka\u0107 autor\u00f3w liberalizacji ameryka\u0144skiego sektora finansowego, to trop wiedzie tutaj wprost do dw\u00f3ch nazwisk.<\/p>\r\n

Po pierwsze, demokrata Bill Clinton.<\/strong><\/p>\r\n

Tak jest! We\u017amy s\u0142ynn\u0105 ustaw\u0119 Glassa-Steagalla z lat 30., kt\u00f3r\u0105 uchwalono po to, \u017ceby ukr\u00f3ci\u0107 poziom spekulacji i pokus\u0119 nadu\u017cycia na rynkach finansowych. W 1999 r. za czas\u00f3w Clintona to prawo zosta\u0142o ostatecznie zmienione. Od tamtej pory ka\u017cdy bank m\u00f3g\u0142 zacz\u0105\u0107 dzia\u0142a\u0107 w bran\u017cy inwestycyjnej i u\u017cywa\u0107 depozyt\u00f3w swoich klient\u00f3w do finansowania nawet bardzo ryzykownej dzia\u0142alno\u015bci.<\/p>\r\n

A potem nasta\u0142 republikanin George W. Bush.<\/strong><\/p>\r\n

I deregulacyjne szale\u0144stwo ruszy\u0142o pe\u0142n\u0105 par\u0105. Ju\u017c na samym pocz\u0105tku jego administracja znios\u0142a regulacje derywat\u00f3w (czyli instrument\u00f3w pochodnych, np. kontrakt\u00f3w terminowych albo swap\u00f3w – red.) znajduj\u0105cych si\u0119 w obrocie pozagie\u0142dowym. Potem bushowcy zdecydowali, \u017ce w og\u00f3le nie interesuje ich ograniczanie dzia\u0142alno\u015bci spekulacyjnej. I tak zmieni\u0142 si\u0119 \u015bwiat finans\u00f3w. Bo jeszcze w latach 80. operacje o charakterze czysto spekulacyjnym szacowane by\u0142y na jakie\u015b 15 proc. rynku. A dzi\u015b w wielu dziedzinach dominuj\u0105. Kulminacj\u0105 tej orgii zniszczenia by\u0142o zniesienie wszelkich ogranicze\u0144 dotycz\u0105cych relacji d\u0142ugu do kapita\u0142u. Banki mog\u0142y wi\u0119c lewarowa\u0107 jeszcze bardziej ni\u017c dotychczas.<\/p>\r\n

Trudno mi uwierzy\u0107 w to, co s\u0142ysz\u0119. G\u0142\u00f3wnie dlatego, \u017ce bushowcy ch\u0119tnie i cz\u0119sto odwo\u0142ywali si\u0119 do dziedzictwa Reagana.
<\/strong>
Nazywanie polityki bushowskiej kontynuacj\u0105 reaganomiki to wielkie i nieuprawnione nadu\u017cycie. Po pierwsze, bushowcy dopu\u015bcili do tego, \u017ce z Ameryki uciek\u0142y najlepsze miejsca pracy dla klasy \u015bredniej, a wszystkie zyski z tego tytu\u0142u trafi\u0142y do najbogatszych korporacji. W tej sytuacji nie zadzia\u0142aj\u0105 ju\u017c \u017cadne obni\u017cki podatk\u00f3w czy u\u0142atwienia dla przedsi\u0119biorc\u00f3w. I ta banda chciwych republikan\u00f3w to wiedzia\u0142a! Po drugie, nawet ich reformy podatkowe by\u0142y sprzeczne z duchem reaganomiki. Bo oni podatki obni\u017cyli. Ale tylko dla najbogatszych. Twierdz\u0105c na dodatek, \u017ce to jest ekonomia strony poda\u017cowej. Nonsens! Ale najwi\u0119ksz\u0105 zbrodni\u0105 tamtej administracji by\u0142a ich durna imperialna polityka zagraniczna.<\/p>\r\n

S\u0105dzi\u0142em, \u017ce to by si\u0119 Reaganowi spodoba\u0142o. Wojna z terroryzmem jako kontynuacja wojny z radzieckim imperium z\u0142a.<\/strong><\/p>\r\n

Dok\u0142adnie odwrotnie! Uwa\u017cam, \u017ce nie tylko w gospodarce upadek ZSRR okaza\u0142 si\u0119 dla naszego kraju kompletn\u0105 katastrof\u0105. Brak przeciwwagi doprowadzi\u0142 do tego, \u017ce ameryka\u0144skie elity polityczne poczu\u0142y si\u0119 po prostu bezkarne. Zacz\u0105\u0142 si\u0119 etap hegemonicznej dominacji Stan\u00f3w Zjednoczonych. Na jej potrzeby wymy\u015blono sobie papierowego wroga w postaci rzekomego terroryzmu islamskiego. Rozdmuchano jego znaczenie, by uzasadni\u0107 wiele haniebnych posuni\u0119\u0107. To by\u0142 dramat nie tylko dla nas, ale i dla ca\u0142ego \u015bwiata. R\u00f3wnie\u017c dla kilku du\u017cych kraj\u00f3w muzu\u0142ma\u0144skich. Taka inwazja na Irak nigdy nie mia\u0142aby miejsca, gdyby istnia\u0142 Zwi\u0105zek Radziecki.<\/p>\r\n

Wr\u00f3\u0107my do gospodarki. M\u00f3wi pan o zwyci\u0119stwie ideologii wolnorynkowej. Dlaczego w\u0142a\u015bciwie ona wygra\u0142a? Dlaczego ameryka\u0144skie elity i spo\u0142ecze\u0144stwo uwierzy\u0142y, \u017ce rynki same si\u0119 ureguluj\u0105?
<\/strong>
Przyczyna jest prozaiczna. Wielki kapita\u0142, a zw\u0142aszcza sektor finansowy, zainwestowa\u0142 wiele w to, by do globalizacji dorobi\u0107 opowie\u015b\u0107 pod tytu\u0142em \u201eTo jest w interesie ka\u017cdego z nas. Nikt na niej nie straci, a wszyscy zyskaj\u0105\u201d.<\/p>\r\n

Jak to zrobili?
<\/strong>
Pieni\u0119dzmi. Wielki kapita\u0142 po prostu kupi\u0142 sobie ameryka\u0144sk\u0105 klas\u0119 ekonomiczn\u0105. Uczyni\u0142 z niej swoich lobbyst\u00f3w. Stworzy\u0142 sie\u0107 grant\u00f3w badawczych, think tank\u00f3w. Niekt\u00f3rzy ekonomi\u015bci przechodzili wr\u0119cz do biznesu, zasiadaj\u0105c w zarz\u0105dach sp\u00f3\u0142ek finansowych. Ekonomia w latach 90. i na pocz\u0105tku XXI wieku przesta\u0142a by\u0107 nauk\u0105. Sta\u0142a si\u0119 propagand\u0105.<\/p>\r\n

Brzmi to jak jaka\u015b teoria spiskowa.
<\/strong>
To nie ma nic wsp\u00f3lnego ze spiskiem. To przejaw degeneracji ameryka\u0144skiego \u017cycia publicznego. Ameryka sta\u0142a si\u0119 pa\u0144stwem lobbingowym.<\/p>\r\n

Lobbing to cz\u0119\u015b\u0107 demokracji.<\/strong><\/p>\r\n

Tak. Ale mo\u017ce te\u017c przemieni\u0107 si\u0119 w jej \u015bmiertelne zagro\u017cenie. W USA kampanie wyborcze s\u0105 finansowane z datk\u00f3w prywatnych. Kilka lat temu S\u0105d Najwy\u017cszy tylko to utwierdzi\u0142, uznaj\u0105c, \u017ce prawo do wspierania kampanii wyborczych przez korporacje nie mo\u017ce by\u0107 ograniczone. Bo by\u0142oby to – uwaga, uwaga – naruszenie ich \u201eprawa do wolno\u015bci wypowiedzi\u201d. W efekcie nie mamy wi\u0119c dzi\u015b \u017cadnych ogranicze\u0144 na tym polu. I efekt jest taki, \u017ce korporacje w majestacie prawa mog\u0105 kupowa\u0107 sobie wybory oraz rz\u0105dy.<\/strong><\/p>\r\n

Bez przesady.
<\/strong>
M\u00f3wi\u0119 to powa\u017cnie jako emerytowany waszyngto\u0144ski insider. W Stanach niezale\u017cnie od politycznego rozdania rz\u0105dzi wi\u0119c kilka pot\u0119\u017cnych organizacji lobbystycznych.<\/p>\r\n

Najwa\u017cniejsza z nich to Wall Street, a wi\u0119c banki i instytucje finansowe.<\/p>\r\n

Drug\u0105 jest sektor militarny oraz bezpiecze\u0144stwa. Wyj\u0105tkowo gro\u017any dla reszty \u015bwiata, co pokaza\u0142y wypadki sprzed dekady.<\/p>\r\n

Trzeci blok to pot\u0119\u017cne lobby izraelskie. Potem jeszcze lobby g\u00f3rniczo-naftowe. Szczeg\u00f3lnie wp\u0142ywowe od czas\u00f3w George\u2019a W. Busha, kt\u00f3ry postawi\u0142 wielu nafciarzy na czele powi\u0105zanych z rz\u0105dem ogranizacji zajmuj\u0105cych si\u0119 \u015brodowiskiem.<\/p>\r\n

Na tym przyk\u0142adzie dobrze wida\u0107, jak dzia\u0142a ta \u201eneoliberalna deregulacja\u201d. To znaczy nafciarze w imieniu rz\u0105du reguluj\u0105 sw\u00f3j w\u0142asny sektor. I niech pan zgadnie, w kt\u00f3rym kierunku to reguluj\u0105! Oczywi\u015bcie robi\u0105 to w taki spos\u00f3b, \u017ceby wi\u0119ksza cz\u0119\u015b\u0107 koszt\u00f3w ich dzia\u0142alno\u015bci zosta\u0142a przerzucona na innych. W tym przypadku na \u015brodowisko. W ten spos\u00f3b ich produkty mog\u0105 by\u0107 \u015bmiesznie tanie. A sektor bankowy? Dok\u0142adnie ta sama historia. Pozwolono bankom w imi\u0119 wolno\u015bci rosn\u0105\u0107 do rozmiar\u00f3w, gdy sta\u0142y si\u0119 zbyt du\u017ce, by upa\u015b\u0107. I teraz rz\u0105d musi je ratowa\u0107 za ka\u017cdym razem, gdy wpadn\u0105 w k\u0142opoty. I to nie tylko poprzez bailouty. O wiele cz\u0119\u015bciej odbywa si\u0119 to w spos\u00f3b du\u017co bardziej zakamuflowany. Przez d\u0142u\u017cszy czas Fed musia\u0142 wpuszcza\u0107 w gospodark\u0119 ci\u0119\u017ckie miliardy dodatkowych dolar\u00f3w. W efekcie na Wall Street panuje niespotykana hossa. A realna gospodarka jak tkwi\u0142a, tak tkwi w k\u0142opotach. Na rynek wewn\u0119trzny to si\u0119 w og\u00f3le nie przek\u0142ada. To nie jest \u017cadna deregulacja. To jest samoregulacja.<\/p>\r\n

Gdy si\u0119 tego s\u0142ucha, to a\u017c trudno uwierzy\u0107, \u017ce Amerykanie nie wyszli jeszcze masowo na ulice.<\/strong><\/p>\r\n

Szczerze? Bo nie ma w tym kraju \u017cadnych wolnych medi\u00f3w.<\/p>\r\n

A\u017c tak?<\/strong><\/p>\r\n

Rynek medialny to r\u00f3wnie\u017c rynek. I jego nie omin\u0119\u0142y wielkie procesy konsolidacji kapita\u0142u z ostatnich dw\u00f3ch dekad. Mieli\u015bmy kiedy\u015b w Ameryce tysi\u0105ce niezale\u017cnych od siebie tytu\u0142\u00f3w. Wzajemnie si\u0119 uzupe\u0142niaj\u0105cych i niezale\u017cnych. I to by\u0142 prawdziwy pluralizm. Dzi\u015b ca\u0142e ameryka\u0144skie media s\u0105 skoncentrowane w mniej wi\u0119cej pi\u0119ciu kluczowych megakoncernach. Wiem, co m\u00f3wi\u0119, bo wsp\u00f3\u0142pracowa\u0142em kiedy\u015b blisko z \u201eWall Street Journal\u201d. Dzi\u015b ten szacowny tytu\u0142 nale\u017cy do\u2026 megakoncernu Ruperta Murdocha. Tymi tytu\u0142ami nie rz\u0105dz\u0105 ju\u017c dziennikarze, tylko specjali\u015bci od marketingu i reklamy. Znikn\u0105\u0142 te\u017c s\u0142ynny mur oddzielaj\u0105cy pion biznesowy od merytorycznego. Rz\u0105d za\u015b zabezpiecza si\u0119 przed nadmiern\u0105 krytyk\u0105 ze strony tych tytu\u0142\u00f3w, kontroluj\u0105c system licencji na nadawanie. Je\u015bli pan nie wierzy, mog\u0119 da\u0107 przyk\u0142ad.<\/p>\r\n

Prosz\u0119.
<\/strong>
Jeszcze w latach 70. media by\u0142y w stanie zmusi\u0107 do rezygnacji prezydenta Richarda Nixona. I to za co? Bo kr\u0119ci\u0142, w kt\u00f3rym w\u0142a\u015bciwie momencie dowiedzia\u0142 si\u0119 o ma\u0142o istotnym w\u0142amaniu do siedziby partii demokratycznej. Z kt\u00f3rym – dodajmy – nie mia\u0142 nic wsp\u00f3lnego.<\/p>\r\n

Trzy dekady p\u00f3\u017aniej prezydent George Bush rozpoczyna wojn\u0119, opieraj\u0105c si\u0119 na k\u0142amstwie dotycz\u0105cym broni masowego ra\u017cenia. Do\u015b\u0107 szybko wszyscy si\u0119 orientuj\u0105, \u017ce on k\u0142amie. W Iraku nie ma \u017cadnej broni. I co si\u0119 dzieje? Nic. Absolutnie nic.<\/p>\r\n

Podobnie jest teraz. Ameryka\u0144skie s\u0142u\u017cby naruszaj\u0105 w\u0142asne prawa, a nawet \u0142ami\u0105 konstytucj\u0119 USA, stosuj\u0105c tortury i pods\u0142uchuj\u0105c ca\u0142\u0105 reszt\u0119 \u015bwiata. I zn\u00f3w nikomu nawet w\u0142os z g\u0142owy nie spada. Przecie\u017c Obama powinien by\u0107 za to wszystko poci\u0105gni\u0119ty do odpowiedzialno\u015bci. Jest chyba tylko jedno przest\u0119pstwo, kt\u00f3re mo\u017ce w tym kraju z\u0142ama\u0107 karier\u0119 polityka.<\/p>\r\n

Chyba si\u0119 domy\u015blam\u2026<\/strong><\/p>\r\n

Oczywi\u015bcie skandal seksualny. Je\u015bli masz \u017con\u0119 i idziesz do \u0142\u00f3\u017cka z inn\u0105 kobiet\u0105, to wypadasz z gry. W innym wypadku pot\u0119\u017cne si\u0142y nie dadz\u0105 ci zgin\u0105\u0107. Oczywi\u015bcie dop\u00f3ki robisz to, co ci ka\u017c\u0105.<\/p>\r\n

Paul Craig Roberts, ameryka\u0144ski ekonomista uwa\u017cany za jednego z tw\u00f3rc\u00f3w reaganomiki, w latach 1981-1982 zast\u0119pca sekretarza skarbu USA. Wyk\u0142ada\u0142 p\u00f3\u017aniej na wielu czo\u0142owych ameryka\u0144skich uczelniach. Ceniony r\u00f3wnie\u017c jako publicysta i autor kilkunastu ksi\u0105\u017cek, m.in. s\u0142ynnej \u201eThe Supply Side Revolution: An Insider\u2019s Account of Policymaking in Washington\u201d (\u201eRewolucja poda\u017cowa. Wspomnienia waszyngto\u0144skiego insidera\u201d) z roku 1984. Jego ostatnia ksi\u0105\u017cka to \u201eThe Failure of Laissez Faire Capitalism and Economic Dissolution of the West\u201d (\u201eUpadek kapitalizmu leseferystycznego i ekonomiczna dezintegracja Zachodu\u201d).<\/em><\/p>\r\n

http:\/\/biznes.gazetaprawna.pl<\/a><\/em><\/p>\r\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Wstyd mi za patologiczny kult wolnego rynku – przyznaje Paul Craig Roberts, jeden z tw\u00f3rc\u00f3w reaganomiki. B\u0119dzie pan przeprasza\u0142 za Ronalda Reagana i jego reaganomik\u0119? Nie. Ale jest mi wstyd z powodu tego, co wydarzy\u0142o si\u0119 potem. To znaczy? Wstyd mi za neoliberalizm. Ten patologiczny kult wolnego rynku, kt\u00f3ry wprowadzi\u0142 zachodnie gospodarki, w tym USA, […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[9],"tags":[52,20,221,208],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/73308"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=73308"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/73308\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=73308"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=73308"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=73308"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}