{"id":73008,"date":"2014-01-29T12:43:05","date_gmt":"2014-01-29T17:43:05","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=73008"},"modified":"2014-01-29T12:45:01","modified_gmt":"2014-01-29T17:45:01","slug":"refleksje-po-dniu-judaizmu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=73008","title":{"rendered":"Refleksje po Dniu Judaizmu"},"content":{"rendered":"

Na tegoroczny Dzie\u0144 Judaizmu w Ko\u015bciele katolickim w Polsce ks. bp Mieczys\u0142aw Cis\u0142o, aktualny przewodnicz\u0105cy Komitetu Konferencji Episkopatu Polski ds. Dialogu z Judaizmem, wyda\u0142 o\u015bwiadczenie, w kt\u00f3rym postawi\u0142 pytanie: \u201eJakie znaczenie maj\u0105 s\u0142owa Szaloma Ben Horina, kt\u00f3ry powiedzia\u0142, \u017ce \u2019wiara w Jezusa nas dzieli, wiara Jezusa nas \u0142\u0105czy\u2019\u201d? To pytanie, w\u0142\u0105czone do oficjalnej wypowiedzi biskupa, sugeruje, \u017ce formu\u0142a, kt\u00f3r\u0105 przed\u0142o\u017cy\u0142 Shalom Ben Chorin (1913-1999), izraelski dziennikarz i religioznawca (jego syn od 2009 r. pe\u0142ni funkcj\u0119 rabina w liberalnej synagodze w Berlinie), zawiera tre\u015bci, kt\u00f3re mog\u0105 by\u0107 przyj\u0119te i powielane przez katolik\u00f3w. Dlatego warto i trzeba si\u0119 temu przyjrze\u0107.<\/strong><\/p>\r\n

Wierz\u0119 w Syna Bo\u017cego<\/b><\/p>\r\n

Zacznijmy od pierwszego cz\u0142onu: \u201eWiara w Jezusa nas dzieli\u201d. To do\u015b\u0107 sugestywne stwierdzenie wymaga istotnego doprecyzowania, odzwierciedla bowiem przede wszystkim \u017cydowskie zapatrywania na Jezusa. Ich trzon stanowi przekonanie, \u017ce Jezus to cz\u0142owiek, kt\u00f3ry przez swoich wyznawc\u00f3w, czyli chrze\u015bcijan, zosta\u0142 ub\u00f3stwiony. Ci \u017bydzi, kt\u00f3rzy daj\u0105 wyraz pozytywnemu nastawieniu wobec chrze\u015bcija\u0144stwa i chrze\u015bcijan, umieszczaj\u0105 Jezusa w rz\u0119dzie wielkich postaci Izraela, o kt\u00f3rych mowa na kartach Biblii hebrajskiej, dodaj\u0105c, \u017ce chocia\u017c jest kim\u015b wa\u017cnym, to chrze\u015bcijanie poszli o wiele za daleko i zwi\u0105zali z Jezusem przymioty boskie. Inni \u017bydzi, kt\u00f3rych nastawienie wobec chrze\u015bcija\u0144stwa jest negatywne oraz obarczone wielkim potencja\u0142em niech\u0119ci i wrogo\u015bci, stawiaj\u0105 Jezusa zupe\u0142nie poza obr\u0119bem judaizmu i \u017cydowsko\u015bci. Tak czy inaczej, sedno \u017cydowskiego spojrzenia stanowi prze\u015bwiadczenie, \u017ce Jezus z Nazaretu zosta\u0142 deifikowany, analogicznie jak poganie w staro\u017cytno\u015bci i p\u00f3\u017aniej deifikowali swoich wybranych bohater\u00f3w, przypisuj\u0105c im to\u017csamo\u015b\u0107 i cechy boskie. Skoro tak, \u201ewiara w Jezusa\u201d stanowi oczywisty zamach na czysto\u015b\u0107 wiary Izraela w jedynego Boga, czyli na czysto\u015b\u0107 religii monoteistycznej, w wyniku czego chrze\u015bcija\u0144stwo jest postrzegane jako gro\u017ana odmiana poga\u0144stwa. Takie zapatrywania podziela wi\u0119kszo\u015b\u0107 religijnych \u017byd\u00f3w, aczkolwiek – zw\u0142aszcza w krajach o wi\u0119kszo\u015bci chrze\u015bcija\u0144skiej – z nimi si\u0119 nie obnosi.<\/p>\r\n

Natomiast chrze\u015bcija\u0144skie wyznanie wiary brzmi: \u201eWierz\u0119 w Jezusa Chrystusa, Syna Jego jedynego, Pana naszego, kt\u00f3ry si\u0119 pocz\u0105\u0142 z Ducha \u015awi\u0119tego\u201d. Taka r\u00f3wnie\u017c jest my\u015bl przewodnia tegorocznego roku duszpasterskiego: \u201eWierz\u0119 w Syna Bo\u017cego\u201d. Wyznajemy nie to, \u017ce Jezus z Nazaretu, kt\u00f3rego \u017cycie i nauczanie opisuj\u0105 cztery Ewangelie, zosta\u0142 ub\u00f3stwiony, ale to, \u017ce B\u00f3g dla nas i w celu naszego zbawienia sta\u0142 si\u0119 w Jezusie prawdziwym cz\u0142owiekiem. Powierzchowne spojrzenie nie dopatrzy si\u0119 tu zasadniczej r\u00f3\u017cnicy, ale solidna teologia, jako wiara szukaj\u0105ca zrozumienia i prawid\u0142owego wyra\u017cenia, musi j\u0105 widzie\u0107 i respektowa\u0107. Chrze\u015bcija\u0144stwo stawia w centrum nie Jezusa cz\u0142owieka, czyli Jezusa historycznego, ale Boga, kt\u00f3ry jest jedyny, i w osobie oraz za po\u015brednictwem Jezusa jeszcze pe\u0142niej objawi\u0142 nam siebie, to jest misterium bogactwa swego wewn\u0119trznego \u017cycia. Wyznajemy, \u017ce jedyny B\u00f3g istnieje jako Ojciec, Syn i Duch \u015awi\u0119ty. To nie Jezus cz\u0142owiek doczeka\u0142 si\u0119 ub\u00f3stwienia przez swoich wyznawc\u00f3w, kt\u00f3rzy – patrz\u0105c z \u017cydowskiej perspektywy – sprzeniewierzyli si\u0119 wierze Izraela, lecz dzi\u0119ki misterium wcielenia Syna Bo\u017cego, zapowiadanym i przeczuwanym w biblijnym Izraelu, natura ludzka zyska\u0142a now\u0105 godno\u015b\u0107: B\u00f3g sta\u0142 si\u0119 w Jezusie jednym z nas, czyli bratem wszystkich ludzi i ka\u017cdego cz\u0142owieka. Podejmujemy wi\u0119c i podzielamy wyznanie: \u201eS\u0142uchaj, Izraelu, Pan, nasz B\u00f3g, jest Panem jedynym [lub: jedynie]\u201d (Pwt 6, 4). Jednak zbawcza inicjatywa Boga – stoj\u0105ca na przed\u0142u\u017ceniu wielu wcze\u015bniejszych i nie tak radykalnych inicjatyw, o kt\u00f3rych mowa w Starym Testamencie – kt\u00f3ra znalaz\u0142a wyraz we wcieleniu Syna Bo\u017cego, sprawi\u0142a, \u017ce poznali\u015bmy Boga g\u0142\u0119biej i pe\u0142niej ni\u017c Izraelici w czasach, kt\u00f3re poprzedzi\u0142y narodziny Jezusa.<\/p>\r\n

Nasuwa si\u0119 pytanie: czy chrze\u015bcijanie nie poszli za daleko, to jest czy nie wyszli poza ramy wyznaczone wiar\u0105 i pobo\u017cno\u015bci\u0105 starotestamentowego Izraela, ludu Pierwszego Przymierza? Odpowied\u017a obejmuje dwa aspekty. Po pierwsze, rzeczywisto\u015b\u0107 wiary staro\u017cytnego Izraela zawsze zawiera\u0142a w\u0105tek mesja\u0144ski, kt\u00f3rego sk\u0142adnik stanowi nadzieja na radykalnie nowe dzia\u0142anie Boga wykraczaj\u0105ce poza wszelkie ludzkie mo\u017cliwo\u015bci i uwarunkowania. W jej nurcie przewija\u0142 si\u0119 w\u0105tek Mesjasza cierpi\u0105cego, najtrudniejszy, a zarazem najbardziej wznios\u0142y i nios\u0105cy zapewnienie, kt\u00f3rego prawdziwo\u015b\u0107 Izrael uznawa\u0142, \u017ce B\u00f3g jest zawsze po stronie cierpi\u0105cych i prze\u015bladowanych. Wcielenie Syna Bo\u017cego wnios\u0142o now\u0105 jako\u015b\u0107: B\u00f3g nie tylko jest po stronie cierpi\u0105cych i prze\u015bladowanych, lecz, przyjmuj\u0105c ludzki los, sta\u0142 si\u0119 w Jezusie jednym z nich. W tym miejscu trzeba przypomnie\u0107 zbyt rzadko przytaczane s\u0142owa Jana Paw\u0142a II: \u201eCzy mo\u017cna si\u0119 dziwi\u0107, \u017ce nawet wyznawcom jedynego Boga, kt\u00f3rego Abraham by\u0142 \u015bwiadkiem, trudno jest przyj\u0105\u0107 wiar\u0119 w Boga ukrzy\u017cowanego? Uwa\u017caj\u0105, \u017ce B\u00f3g mo\u017ce by\u0107 tylko pot\u0119\u017cny i wspania\u0142y, absolutnie transcendentny i pi\u0119kny w swojej mocy, \u015bwi\u0119ty i nieosi\u0105galny dla cz\u0142owieka. B\u00f3g mo\u017ce by\u0107 tylko taki! Nie mo\u017ce On by\u0107 Ojcem i Synem, i Duchem \u015awi\u0119tym. Nie mo\u017ce by\u0107 Mi\u0142o\u015bci\u0105, kt\u00f3ra siebie daje, kt\u00f3ra siebie pozwala widzie\u0107, s\u0142ysze\u0107 i na\u015bladowa\u0107 jako cz\u0142owiek, kt\u00f3ra siebie pozwala kr\u0119powa\u0107, bi\u0107 po twarzy i krzy\u017cowa\u0107. To nie mo\u017ce by\u0107 B\u00f3g\u2026! Tak wi\u0119c w samym \u015brodku wielkiej monoteistycznej tradycji jest obecne takie g\u0142\u0119bokie rozdarcie\u201d (Przekroczy\u0107 pr\u00f3g nadziei, Lublin 1994, s. 30). Jan Pawe\u0142 II podsuwa do refleksji my\u015bl, \u017ce przyczyn\u0105 kontestacji i sprzeciwu wobec Jezusa ze strony cz\u0119\u015bci Izraelit\u00f3w sta\u0142o si\u0119 – ich zdaniem zbyt radykalne i dlatego niemo\u017cliwe – wej\u015bcie Boga w histori\u0119 ludzko\u015bci. To, co nas, chrze\u015bcijan, r\u00f3\u017cni od wyznawc\u00f3w judaizmu rabinicznego, nie zasadza si\u0119 na tym, \u017ce opowiadamy si\u0119 za ub\u00f3stwieniem Jezusa, ale \u017ce, wyznaj\u0105c prawd\u0119 o Bogu w Tr\u00f3jcy \u015awi\u0119tej Jedynym, objawion\u0105 przez samego Boga, wyznajemy w Jezusie Chrystusa, to jest zapowiadanego i oczekiwanego Mesjasza (greckie \u201eChrystus\u201d jest odpowiednikiem hebrajskiego \u201eMesjasz\u201d) oraz Syna Bo\u017cego. W\u0142a\u015bnie ta wiara dzieli chrze\u015bcijan i wyznawc\u00f3w judaizmu, ale – tak dochodzimy do drugiego aspektu – chodzi o wyznawc\u00f3w judaizmu rabinicznego. S\u0105 to spadkobiercy i kontynuatorzy postawy tych \u017byd\u00f3w, kt\u00f3rzy ju\u017c za \u017cycia Jezusa powiedzieli \u201enie\u201d Bogu, kt\u00f3ry w Jezusie sta\u0142 si\u0119 cz\u0142owiekiem. Ta odmowa narasta\u0142a i nasila\u0142a si\u0119, na skutek czego w rabinicznej tradycji \u017cydowskiej nagromadzi\u0142o si\u0119 mn\u00f3stwo pierwiastk\u00f3w antychrze\u015bcija\u0144skich. Wyra\u017caj\u0105c zrozumienie dla \u017cydowskich trudno\u015bci i waha\u0144 wobec Boga, w kt\u00f3rych Jan Pawe\u0142 II upatruje swoist\u0105 obron\u0119 Boga przed Nim samym, jednak ich nie podzielamy, lecz uznajemy wype\u0142nienie si\u0119 wszystkich nadziei mesja\u0144skich obecnych w Starym Testamencie oraz przyjmujemy nowo\u015b\u0107 obecno\u015bci i dzia\u0142ania Boga w osobie Jezusa Chrystusa. Chcemy te\u017c skutecznego przezwyci\u0119\u017cania zasz\u0142o\u015bci i stereotyp\u00f3w, kt\u00f3re po stronie \u017cydowskiej przedstawiaj\u0105 nas w krzywym zwierciadle i dotkliwie wypaczaj\u0105 nasz\u0105 to\u017csamo\u015b\u0107. W tym miejscu trzeba podkre\u015bli\u0107, \u017ce w obr\u0119bie starotestamentowego Izraela znalaz\u0142o si\u0119 te\u017c wielu wyznawc\u00f3w jedynego Boga, kt\u00f3rzy w kontek\u015bcie osoby i dzie\u0142a Jezusa powiedzieli Mu swoje \u201etak\u201d. Pierwsza z nich to Maryja, w kt\u00f3rej \u201edokona\u0142o si\u0119 przej\u015bcie od nadziei \u017cydowskiej do nadziei chrze\u015bcija\u0144skiej\u201d (Jan Pawe\u0142 II) – i to zanim Jezus zosta\u0142 pocz\u0119ty i w Betlejem przyszed\u0142 na \u015bwiat. Maryja nie zapocz\u0105tkowa\u0142a \u201ewiary w Jezusa\u201d, lecz w pe\u0142ni zawierzy\u0142a Bogu, kt\u00f3ry we wsp\u00f3\u0142pracy z Ni\u0105 urzeczywistni\u0142 kluczowy etap planu zbawienia.<\/p>\r\n

Bilansuj\u0105c, dzieli nas – chrze\u015bcijan i wyznawc\u00f3w judaizmu – wiara w Jezusa Chrystusa, to jest w Jezusa Mesjasza i Syna Bo\u017cego. Nasza wiara nie jest wypadkow\u0105 wyj\u0105tkowego uznania czy podziwu, kt\u00f3ry przekszta\u0142ci\u0142 si\u0119 w deifikacj\u0119 Jezusa, ale otwarciem i odpowiedzi\u0105 na radykalnie nowy etap objawienia Bo\u017cego. Jej istot\u0119 wyra\u017ca pocz\u0105tek Listu do Hebrajczyk\u00f3w: \u201eWielokrotnie i na r\u00f3\u017cne sposoby przemawia\u0142 niegdy\u015b B\u00f3g do ojc\u00f3w przez prorok\u00f3w, a w tych ostatecznych dniach przem\u00f3wi\u0142 do nas przez Syna\u201d (1, 1-2).<\/p>\r\n

Wiara Jezusa<\/b><\/p>\r\n

Nieprawdziwy, a w du\u017cym stopniu r\u00f3wnie\u017c niebezpieczny, jest drugi cz\u0142on, czyli stwierdzenie, \u017ce \u201ewiara Jezusa nas \u0142\u0105czy\u201d. W\u0142a\u015bciwie stoi ono na przed\u0142u\u017ceniu poprzedniego, sugeruj\u0105c, \u017ce Jezus z Nazaretu nie by\u0142 nikim wi\u0119cej ni\u017c inne postacie biblijnego Izraela, a zatem nie mia\u0142 \u017cadnej innej \u015bwiadomo\u015bci o sobie, o Bogu i swoich wi\u0119zach z Bogiem ni\u017c ta, jak\u0105 mieli pozostali gorliwi, religijni \u017bydzi. Konsekwencj\u0119 stanowi postrzeganie i przedstawianie Jezusa jako pobo\u017cnego wyznawcy Boga, kt\u00f3ry bez reszty wpisuje si\u0119 w \u017cycie religijne wielopostaciowego judaizmu swoich czas\u00f3w, mo\u017ce jedynie z tym wyj\u0105tkiem, \u017ce posun\u0105\u0142 si\u0119 zbyt daleko w swej krytyce oficjalnej religii, co doprowadzi\u0142o do konfliktu z jej wp\u0142ywowymi przedstawicielami, a w ko\u0144cu do \u015bmierci. W forsowanej w obr\u0119bie politycznej poprawno\u015bci i nag\u0142a\u015bnianej w ostatnich latach wersji tych dramatycznych wydarze\u0144 odpowiedzialno\u015bci\u0105 za m\u0119k\u0119 i \u015bmier\u0107 Jezusa s\u0105 obarczani staro\u017cytni Rzymianie, przede wszystkim dlatego, \u017ce nikt nie czuje si\u0119 zobowi\u0105zany do ich obrony.<\/p>\r\n

Tak dochodzimy do subtelnej kwestii samo\u015bwiadomo\u015bci Jezusa. W najbardziej wyostrzonej postaci bywa stawiane pytanie: czy Jezus wiedzia\u0142, \u017ce jest Bogiem? W dawnej i wsp\u00f3\u0142czesnej teologii chrze\u015bcija\u0144skiej mno\u017c\u0105 si\u0119 rozmaite dociekania i pojawiaj\u0105 r\u00f3\u017cne odpowiedzi, kt\u00f3rych pobie\u017cny przegl\u0105d wymaga ogromnej wnikliwo\u015bci i zajmuje wiele miejsca. Nigdy nie b\u0119dziemy mie\u0107 pe\u0142nej wiedzy na temat samo\u015bwiadomo\u015bci Jezusa, czyli tego, jak postrzega\u0142 On i prze\u017cywa\u0142 siebie i swoj\u0105 misj\u0119. Wiemy jednak, \u017ce b\u0119d\u0105c cz\u0142owiekiem, \u201eJezus czyni\u0142 post\u0119py w m\u0105dro\u015bci, w latach i w \u0142asce u Boga i u ludzi\u201d (\u0141k 2, 52, zob. te\u017c 2, 40). Wraz ze wzrastaniem ros\u0142a te\u017c wiedza Jezusa o \u015bwiecie oraz wszczepienie w \u017cycie religijne i pobo\u017cno\u015b\u0107 biblijnego Izraela, a wi\u0119c ros\u0142o r\u00f3wnie\u017c rozumienie i prze\u017cywanie oczekiwa\u0144 i nadziei mesja\u0144skich wyra\u017conych w Starym Testamencie. Poniewa\u017c nie traktujemy, jak czyni\u0105 to wyznawcy judaizmu, ewangelicznej narracji o zwiastowaniu w Nazarecie jako niedorzecznej bajki, lecz uznajemy i wyznajemy rzeczywisto\u015b\u0107 dziewiczego pocz\u0119cia przez Maryj\u0119, to musimy przyj\u0105\u0107, \u017ce okoliczno\u015bci pocz\u0119cia i narodzin Jezusa by\u0142y przedmiotem ponawianej refleksji Maryi oraz Jej rozm\u00f3w prowadzonych z dorastaj\u0105cym i doros\u0142ym Synem, kt\u00f3rych celem by\u0142o cierpliwe dociekanie, kim jest Jezus i co B\u00f3g zamierza przez Niego osi\u0105gn\u0105\u0107. Nie ulega w\u0105tpliwo\u015bci, \u017ce Jezus by\u0142 – po J\u00f3zefie – pierwsz\u0105 osob\u0105, kt\u00f3ra w odpowiednim momencie swego \u017cycia dowiedzia\u0142a si\u0119 o dziewiczym pocz\u0119ciu, kt\u00f3re z perspektywy J\u00f3zefa opisuje Ewangelia wed\u0142ug \u015bw. Mateusza (1, 18-25), a z perspektywy Maryi – Ewangelia wed\u0142ug \u015bw. \u0141ukasza (1, 26-38). Maryj\u0119 i Jezusa \u0142\u0105czy\u0142a ta tajemnica, niew\u0105tpliwie maj\u0105ca wp\u0142yw na Jego samo\u015bwiadomo\u015b\u0107. Wraz z rozpocz\u0119ciem publicznej dzia\u0142alno\u015bci stale ros\u0142a \u015bwiadomo\u015b\u0107 Jezusa odno\u015bnie do wyj\u0105tkowo\u015bci w\u0142asnej osoby i misji. Nie wyrasta\u0142a z jakiego\u015b systemu religijnego ani z osobistych dywagacji, lecz z autentyczno\u015bci wyj\u0105tkowego prze\u017cywania Boga oraz Jego blisko\u015bci, a tak\u017ce skuteczno\u015bci dzia\u0142ania Bo\u017cej mocy. Wiara Jezusa znajduje wyraz w rozmaitych sytuacjach Jego \u017cycia, w kt\u00f3rych wyra\u017ca si\u0119 niez\u0142omne przekonanie, \u017ce nie jest jeszcze jednym bohaterem wiary Izraela, ale kim\u015b, kto pozostaje w absolutnie unikatowej relacji z Bogiem. Wida\u0107 to zw\u0142aszcza w Ewangelii wed\u0142ug \u015bw. Jana i nie jest to tylko rezultat wiary Ko\u015bcio\u0142a, lecz \u017cywe \u015bwiadectwo stanu \u015bwiadomo\u015bci Jezusa. Trwa\u0142y fundament \u017cycia i dzia\u0142alno\u015bci Jezusa stanowi w Jego w\u0142asnym przekonaniu B\u00f3g, kt\u00f3rego moc\u0105 dzia\u0142a. Przejawem tej samo\u015bwiadomo\u015bci jest zw\u0142aszcza odpuszczanie grzech\u00f3w. Gdy niekt\u00f3rzy z uczonych w Pi\u015bmie odebrali to jako blu\u017anierstwo, Jezus potwierdzi\u0142 swoje s\u0142owa skutecznym uzdrowieniem paralityka (Mt 9, 1-8). Wprawdzie na kartach Starego Testamentu jest mowa o wielu uzdrowieniach i uzdrowicielach, ale \u017caden z nich nie obwieszcza\u0142 w\u0142adzy odpuszczania grzech\u00f3w ani jej nadzwyczajnie nie potwierdza\u0142. Dla odmiany to roszczenie jest wyra\u017anie obecne w nauczaniu i dzia\u0142alno\u015bci Jezusa, a zatem wyra\u017ca Jego samo\u015bwiadomo\u015b\u0107. W kluczowych momentach Jezus dawa\u0142 j\u0105 pozna\u0107 swoim uczniom, bo wiedzia\u0142, \u017ce ich wiara zostanie wystawiona na ci\u0119\u017ck\u0105 pr\u00f3b\u0119. W nawi\u0105zaniu do przemienienia Jan Pawe\u0142 II napisa\u0142: \u201eTrudno\u015b\u0107 Golgoty, jej prowokacja jest tak wielka, \u017ce B\u00f3g sam chcia\u0142 uprzedzi\u0107 Aposto\u0142\u00f3w o tym, co mia\u0142o nast\u0105pi\u0107 pomi\u0119dzy Wielkim Pi\u0105tkiem a Niedziel\u0105 Paschaln\u0105\u201d (s. 66).<\/p>\r\n

Chrze\u015bcijanie w spotkaniu z wyznawcami judaizmu nie mog\u0105 powiedzie\u0107, \u017ce \u201ewiara Jezusa nas \u0142\u0105czy\u201d. \u0141\u0105cz\u0105 nas pewne formy i przejawy zewn\u0119trznego wyra\u017cania wiary biblijnego Izraela, a potem wiary \u017cydowskiej, jak modlitwa zakorzeniona w Starym Testamencie, pielgrzymki do Jerozolimy czy ucz\u0119szczanie do synagogi. Nie brakuje jednak licznych przejaw\u00f3w kontestowania przez Jezusa rozpowszechnionych w\u00f3wczas, a potem podtrzymywanych i rozwijanych w judaizmie rabinicznym form pobo\u017cno\u015bci, jak rozporz\u0105dzenia o czysto\u015bci rytualnej czy sprawa rozumienia i obja\u015bniania Tory. Co wi\u0119cej, Jezus zaj\u0105\u0142 miejsce Tory i nie sta\u0142o si\u0119 to dopiero we wczesnym Ko\u015bciele, ale ju\u017c za Jego \u017cycia. Wcielenie Syna Bo\u017cego, obok zawierzenia i akceptacji, ju\u017c wtedy skutkowa\u0142o negatywn\u0105 reakcj\u0105 wielu \u017byd\u00f3w, kt\u00f3rzy ca\u0142kowicie inaczej wyobra\u017cali sobie wej\u015bcie Boga w histori\u0119 Izraela i \u015bwiata. Jan Pawe\u0142 II wyrazi\u0142 to tak: \u201eTen wielki protest nazywa si\u0119 naprz\u00f3d Synagog\u0105, a potem Islamem. I jedni, i drudzy nie mog\u0105 przyj\u0105\u0107 Boga, kt\u00f3ry jest tak bardzo ludzki. Protestuj\u0105: \u2019To nie przystoi Bogu\u2019. \u2019Powinien pozosta\u0107 absolutnie transcendentny, powinien pozosta\u0107 czystym Majestatem – owszem, majestatem pe\u0142nym mi\u0142osierdzia, ale nie a\u017c tak, \u017ceby sam p\u0142aci\u0142 za winy swojego stworzenia, za jego grzech\u2019\u201d (s. 49).<\/p>\r\n

Bilansuj\u0105c, nie jest tak, \u017ce \u201ewiara Jezusa nas \u0142\u0105czy\u201d, bo gdyby to by\u0142a prawda, nie by\u0142oby szczeg\u00f3lnych i uzasadnionych podstaw, by w Bo\u017cym planie zbawienia uzna\u0107 Go za kogo\u015b absolutnie wyj\u0105tkowego. By\u0142by co najwy\u017cej r\u00f3wny Abrahamowi, Moj\u017ceszowi czy Dawidowi, co wpisuje Jezusa w ramy wyznaczone przez Stary Testament, albo – jak uwa\u017ca wi\u0119kszo\u015b\u0107 \u017byd\u00f3w – czyni z Jezusa uzurpatora i gro\u017anego apostat\u0119 oraz stawia poza granicami \u017cydowsko\u015bci i judaizmu. Po stronie chrze\u015bcija\u0144skiej naiwnym rezultatem bezkrytycznego postrzegania \u201ewiary Jezusa\u201d s\u0105 sugestie, \u017ce Jezus \u017cy\u0142, my\u015bla\u0142, naucza\u0142 i dzia\u0142a\u0142 tak samo jak wszyscy \u00f3wcze\u015bni wyznawcy Boga, a nawet tak samo jak wyznawcy judaizmu rabinicznego, kt\u00f3rych – znowu bezkrytycznie – traktuje si\u0119 jako prostych kontynuator\u00f3w judaizmu biblijnego.<\/p>\r\n

Zamiast zako\u0144czenia<\/b><\/p>\r\n

Po kilkunastu latach, kt\u00f3re up\u0142yn\u0119\u0142y od ustanowienia w 1998 r. Dnia Judaizmu w Ko\u015bciele katolickim w Polsce (taka jest poprawna nazwa), ta inicjatywa wci\u0105\u017c pozostaje bezprecedensowa i unikatowa. Wbrew rozmaitym informacjom nigdzie nie ma ona zasi\u0119gu og\u00f3lnokrajowego, chocia\u017c s\u0105 diecezje czy miasta (np. w Austrii, we W\u0142oszech), w kt\u00f3rych jest praktykowana. Nie mo\u017cna wi\u0119c nie zauwa\u017cy\u0107, \u017ce inne Episkopaty nie posz\u0142y, jak dot\u0105d, w \u015blady Episkopatu Polski. Nie jest to bynajmniej zarzut, poniewa\u017c inicjatywa jest potrzebna i cenna, ale pod warunkiem, \u017ce b\u0119dzie poprawnie i rzetelnie realizowana. Nie powinien to by\u0107 jednodniowy albo trwaj\u0105cy kilka dni festiwal kultury \u017cydowskiej, w kt\u00f3rym udzia\u0142 bior\u0105 r\u00f3wnie\u017c prominentni katolicy, ani tym bardziej nie mo\u017ce to by\u0107 przeszczepianie na grunt katolicki spojrzenia w\u0142a\u015bciwego \u017bydom i ich religii kosztem zaciemniania czy nawet wypaczania prawdy Ewangelii. Gdyby istotnie judaizm by\u0142 tak nam blisk\u0105, atrakcyjn\u0105 i skuteczn\u0105 ofert\u0105 zbawcz\u0105, to w\u0142a\u015bciwie dlaczego mieliby\u015bmy pozosta\u0107 chrze\u015bcijanami?<\/p>\r\n

Idea Dnia Judaizmu powinna by\u0107 realizowana zgodnie ze swoim pierwotnym zamys\u0142em, kt\u00f3ry leg\u0142 u jej podstaw i przes\u0105dzi\u0142 o jej przyj\u0119ciu. Chodzi o przezwyci\u0119\u017canie antyjudaistycznego i anty\u017cydowskiego balastu tam, gdzie on nadal istnieje, oraz o wzajemno\u015b\u0107 w tym wysi\u0142ku po stronie \u017cydowskiej, polegaj\u0105c\u0105 na usuwaniu balastu antychrze\u015bcija\u0144skiego i antyko\u015bcielnego, bo go te\u017c nie brakuje. Chodzi r\u00f3wnie\u017c o wypracowywanie odnowionej katolickiej teologii judaizmu. Od ponad \u0107wier\u0107 wieku s\u0105 powtarzane s\u0142owa Jana Paw\u0142a II, wypowiedziane 13 kwietnia 1986 r. w rzymskiej Synagodze Wi\u0119kszej, \u017ce religia \u017cydowska nie jest dla naszej religii czym\u015b zewn\u0119trznym, lecz czym\u015b wewn\u0119trznym, a stosunek do niej jest inny ni\u017c do ka\u017cdej innej religii. Problem w tym, \u017ce traktuje si\u0119 te s\u0142owa jako punkt doj\u015bcia, a nie – jak by\u0107 powinno – punkt wyj\u015bcia rzetelnej katolickiej refleksji teologicznej. A przecie\u017c obchodzony w Ko\u015bciele katolickim w Polsce doroczny Dzie\u0144 Judaizmu stanowi nie tylko dobr\u0105 ku temu okazj\u0119, lecz i zobowi\u0105zanie.<\/p>\r\n

\u00a0Ks. prof. Waldemar Chrostowski<\/strong><\/em><\/p>\r\n

Autor jest dyrektorem Instytutu Nauk Biblijnych UKSW, cz\u0142onkiem Komitetu Teologicznego PAN.<\/p>\r\n

\r\n

KOMENTARZ BIBU\u0141Y<\/em><\/strong>: W tym niew\u0105tpliwie merytorycznym wyk\u0142adzie ks. prof. Chrostowskiego, wkrad\u0142y si\u0119 na sam koniec niebezpieczne sformu\u0142owania.<\/p>\r\n

Ks. prof. konkluduje: „Inicjatywa [Dnia Judaizmu w Ko\u015bciele katolickim w Polsce]\u00a0 jest potrzebna i cenna, ale pod warunkiem, \u017ce b\u0119dzie poprawnie i rzetelnie realizowana.<\/em>„
Po c\u00f3\u017c nam celebrowanie takowych Dni, nie otrzymujemy ju\u017c jednak wyja\u015bnienia. Ko\u015bci\u00f3\u0142 katolicki przez 2 tysi\u0105clecia oby\u0142 si\u0119 bez tego typu podejrzanych uczt i wysz\u0142o Mu to jedynie na dobre. Dopiero po Soborze Watyka\u0144skim II – kt\u00f3ry przecie\u017c nawet przez jego zwolennik\u00f3w nazwany zosta\u0142 „Rewolucj\u0105 francusk\u0105 w Ko\u015bciele” – zacz\u0105\u0142 flirtowa\u0107 i zmienia\u0107 zdrowe, historycznie i teologicznie poprawne nastawienie do \u017byd\u00f3w, czyli – nie b\u00f3jmy si\u0119 u\u017cy\u0107 tego okre\u015blenia – judaizowa\u0107 si\u0119.<\/p>\r\n

Dalej czytamy: „Nie mo\u017ce to by\u0107 przeszczepianie na grunt katolicki spojrzenia w\u0142a\u015bciwego \u017bydom i ich religii kosztem zaciemniania czy nawet wypaczania prawdy Ewangelii. Gdyby istotnie judaizm by\u0142 tak nam blisk\u0105, atrakcyjn\u0105 i skuteczn\u0105 ofert\u0105 zbawcz\u0105, to w\u0142a\u015bciwie dlaczego mieliby\u015bmy pozosta\u0107 chrze\u015bcijanami?<\/em>” – W tym przypadku, pe\u0142na zgoda – wszelkie „dialogi” nie mog\u0105 s\u0142u\u017cy\u0107 przeszczepianiu na grunt katolicki spojrzenia \u017cydowskiego. Ale ju\u017c kolejne wyja\u015bnienie budzi powa\u017cne zastrze\u017cenie:<\/p>\r\n

„Idea Dnia Judaizmu powinna by\u0107 realizowana zgodnie ze swoim pierwotnym zamys\u0142em, kt\u00f3ry leg\u0142 u jej podstaw i przes\u0105dzi\u0142 o jej przyj\u0119ciu. Chodzi o przezwyci\u0119\u017canie antyjudaistycznego i anty\u017cydowskiego balastu tam, gdzie on nadal istnieje, oraz o wzajemno\u015b\u0107 w tym wysi\u0142ku po stronie \u017cydowskiej, polegaj\u0105c\u0105 na usuwaniu balastu antychrze\u015bcija\u0144skiego i antyko\u015bcielnego, bo go te\u017c nie brakuje. Chodzi r\u00f3wnie\u017c o wypracowywanie odnowionej katolickiej teologii judaizmu<\/em>.”<\/p>\r\n

No w\u0142a\u015bnie: co to jest ta „odnowiona katolicka teologia judaizmu<\/em>„? O jakie to „przezwyci\u0119\u017canie antyjudaistycznego i anty\u017cydowskiego balastu tam, gdzie on nadal istnieje<\/em>” chodzi? Kto ma okre\u015bla\u0107 nam gdzie \u00f3w balast ma ca\u0142y czas miejsce? I czy nie jest niepokoj\u0105ce, \u017ce w\u0142a\u015bnie d\u0105\u017canie w tym kierunku, w kierunku eliminowania rzekomego balastu, spowodowa\u0142o niedopuszczalne zmiany w liturgii, modlitwach czy nawet rozwa\u017caniach (wystarczy por\u00f3wna\u0107 np. komentarze przed- i posoborowe do V Stacji Krzy\u017cowej)? Ksi\u0119dza profesora widocznie te dotychczasowe zmiany nie niepokoj\u0105 i nie zastanawiaj\u0105.<\/p>\r\n<\/blockquote>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Na tegoroczny Dzie\u0144 Judaizmu w Ko\u015bciele katolickim w Polsce ks. bp Mieczys\u0142aw Cis\u0142o, aktualny przewodnicz\u0105cy Komitetu Konferencji Episkopatu Polski ds. Dialogu z Judaizmem, wyda\u0142 o\u015bwiadczenie, w kt\u00f3rym postawi\u0142 pytanie: \u201eJakie znaczenie maj\u0105 s\u0142owa Szaloma Ben Horina, kt\u00f3ry powiedzia\u0142, \u017ce \u2019wiara w Jezusa nas dzieli, wiara Jezusa nas \u0142\u0105czy\u2019\u201d? To pytanie, w\u0142\u0105czone do oficjalnej wypowiedzi biskupa, […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[5],"tags":[100,18,101,33],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/73008"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=73008"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/73008\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=73008"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=73008"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=73008"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}