{"id":72512,"date":"2014-01-05T09:41:20","date_gmt":"2014-01-05T14:41:20","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=72512"},"modified":"2014-01-05T09:44:14","modified_gmt":"2014-01-05T14:44:14","slug":"moja-droga-do-mszy-trydenckiej-ks-christopher-danel","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=72512","title":{"rendered":"Moja droga do mszy trydenckiej – ks. Christopher Danel<\/em>"},"content":{"rendered":"

Wywiad z ks. Christopherem Danelem (fragment ksi\u0105\u017cki „Gdzie jest twoja Msza, kap\u0142anie?”)<\/h4>\r\n

– Czy m\u00f3g\u0142by Ksi\u0105dz opowiedzie\u0107 troch\u0119 o swojej formacji seminaryjnej?<\/b><\/p>\r\n

Oczywi\u015bcie. Moj\u0105 formacj\u0119 zako\u0144czy\u0142em ostatecznie w Rzymie, ale nauk\u0119 rozpocz\u0105\u0142em w Filadelfii. Seminarium by\u0142o ca\u0142kiem ortodoksyjne co do doktryny, a\u017c do ko\u0144ca mojego w nim pobytu, chocia\u017c odby\u0142em tam jedynie dwa ni\u017csze lata studi\u00f3w humanistycznych. Nauczanie by\u0142o zupe\u0142nie ortodoksyjne. Wszystkie zaj\u0119cia w seminarium by\u0142y na dobrym poziomie i w wi\u0119kszej cz\u0119\u015bci o tradycyjnej orientacji.<\/p>\r\n

– Czy nosili\u015bcie sutanny?<\/b><\/p>\r\n

Tak. Sutanna by\u0142a obowi\u0105zkowa dla wszystkich w obr\u0119bie kaplicy, a koloratka poza ni\u0105. Ale wi\u0119kszo\u015b\u0107 seminarzyst\u00f3w nosi\u0142a sutanny ca\u0142y czas.<\/p>\r\n

– Jak byli postrzegani przez innych ksi\u0119\u017cy i seminarzyst\u00f3w na tym terenie?<\/b><\/p>\r\n

Seminarium by\u0142o postrzegane zar\u00f3wno lokalnie, jak i w skali kraju, jako rodzaj prawicowej ekstremy, podobnie jak postrzegano w\u00f3wczas Seminarium \u015aw. Jana Vianneya w Nowym Jorku. By\u0142o to co\u015b, co w innych seminariach diecezjalnych trudno sobie nawet wyobrazi\u0107. Nieopodal, przy tej samej ulicy \u015aw. J\u00f3zefa, znajdowa\u0142 si\u0119 jezuicki uniwersytet, kt\u00f3ry by\u0142 bardzo liberalny i posiada\u0142 nawet nie katolick\u0105 kaplic\u0119, ale kaplic\u0119 ekumeniczn\u0105. Jezuici zawsze odnosili si\u0119 do naszego seminarium z pewn\u0105 doz\u0105 pogardy. W naszej diecezji po \u015bmierci poprzedniego biskupa przeprowadzono reform\u0119 studi\u00f3w seminaryjnych. Zwykle wysy\u0142ano wszystkich seminarzyst\u00f3w do \u015aw. Karola Boromeusza w Filadelfii, P\u00f3\u0142nocnoameryka\u0144skiego Kolegium w Rzymie, do rzymskiego seminarium diecezjalnego albo Mount St. Mary w Emmetsburgu, w ca\u0142kiem ortodoksyjne miejsca. Jednak zrezygnowano z nich wszystkich opr\u00f3cz Kolegium P\u00f3\u0142nocnoameryka\u0144skiego, a wkr\u00f3tce przestano wysy\u0142a\u0107 r\u00f3wnie\u017c do seminarium rzymskiego. Dochodzi\u0142y do nas informacje o okropno\u015bciach, kt\u00f3re dzia\u0142y si\u0119 w St. Meinard, Notre Dame w Nowym Orleanie, Mundelein, St. Mary w Baltimore, w Boynton Beach. By\u0142y to prawdziwe bastiony liberalizmu – tam w\u0142a\u015bnie kieruje si\u0119 dzi\u015b seminarzyst\u00f3w. Progresi\u015bci z kurii diecezjalnej przez d\u0142ugi czas pr\u00f3bowali wyci\u0105gn\u0105\u0107 kleryk\u00f3w z seminari\u00f3w, do kt\u00f3rych ich wys\u0142ali\u015bmy, i nak\u0142oni\u0107 ich do przej\u015bcia do uczelni liberalnych. Nasz \u00f3wczesny wikariusz generalny jest obecnie \u017conaty. Po\u015blubi\u0142 swoj\u0105 sekretark\u0119, pracuj\u0105c\u0105 w\u00f3wczas przy katedrze. Pewnego razu odwiedzi\u0142em kuri\u0119 razem z biskupem emerytem i \u00f3w wikariusz generalny powiedzia\u0142 do niego: \u201eJakie to interesuj\u0105ce, mamy teraz seminarzyst\u0119 w seminarium rzymskim, seminarzyst\u0119 w diecezji rzymskiej. Ciekawe, co si\u0119 b\u0119dzie dzia\u0142o, kiedy nasz \u201erzymianin\u201d tu wr\u00f3ci\u201d. Biskup pokiwa\u0142 g\u0142ow\u0105: \u201eO tak, to ciekawy i dobry znak na przysz\u0142o\u015b\u0107\u201d. Gdy tylko biskup si\u0119 odwr\u00f3ci\u0142, pra\u0142at rzuci\u0142 mi gro\u017ane spojrzenie, kt\u00f3re m\u00f3wi\u0142o: \u201ePoczekaj tylko!\u201d.<\/p>\r\n

– \u201eRzymsko\u015b\u0107\u201d jest wi\u0119c niewybaczalnym przest\u0119pstwem?<\/b><\/p>\r\n

Zgadza si\u0119.<\/p>\r\n

– Prosz\u0119 opowiedzie\u0107 co\u015b o Ksi\u0119dza formacji w Rzymie.<\/b><\/p>\r\n

Seminarium, do kt\u00f3rego zosta\u0142em wys\u0142any, znajdowa\u0142o si\u0119 w obr\u0119bie kompleksu na Lateranie, kt\u00f3ry obejmowa\u0142 te\u017c bazylik\u0119 \u015aw. Jana i Uniwersytet Latera\u0144ski, pocz\u0105tkowo zwi\u0105zany z seminarium, a od\u0142\u0105czony w roku 1929. Seminarium przeniesione zosta\u0142o przez \u015bw. Piusa X z San Apollinare przy Piazza Navona bli\u017cej katedry, kt\u00f3r\u0105 jest bazylika \u015aw. Jana na Lateranie. By\u0142o nas 180, z czego 100 pochodzi\u0142o z diecezji rzymskiej, 25 albo 30 by\u0142o cudzoziemcami, a pozostali przyjechali z innych diecezji w\u0142oskich. By\u0142a to wi\u0119c bardzo zromanizowana instytucja.<\/p>\r\n

Bardziej konserwatywni seminarzy\u015bci pochodzili zwykle z Bergamo na p\u00f3\u0142nocy albo Puglii na po\u0142udniu. Klerycy z diecezji rzymskiej byli jednak zdecydowanie liberalni. Pewnego razu rozlepili plakaty w kancelarii kurii. Znacie stare powiedzenie \u201eUbi Petrus, ibi Ecclesia\u201d. Ot\u00f3\u017c wieszali oni przy wej\u015bciu do kancelarii plakaty z napisem \u201eUbi Christus, ibi Ecclesia\u201d, rozszerzaj\u0105c w ten spos\u00f3b poj\u0119cie Cia\u0142a Mistycznego na sekty protestanckie. Powinienem w tym miejscu zaznaczy\u0107, \u017ce jestem tradycyjnym ksi\u0119dzem pomimo mojej formacji, kt\u00f3ra by\u0142a ca\u0142kowicie soborowa. Niekt\u00f3rzy ludzie przypuszczaj\u0105, \u017ce jestem tradycyjny dzi\u0119ki seminariom, w kt\u00f3rych otrzyma\u0142em formacj\u0119, ale to naprawd\u0119 nie z tego wynika.<\/p>\r\n

– A czy formacja filozoficzna i teologiczna, kt\u00f3r\u0105 Ksi\u0105dz otrzyma\u0142, by\u0142a w pe\u0142ni zdrowa?<\/b><\/p>\r\n

Do\u015b\u0107 zdrowa, powiedzia\u0142bym, oczywi\u015bcie formacja naukowa. Studiowa\u0142em filozofi\u0119 na Papieskim Uniwersytecie Latera\u0144skim. Zaliczy\u0142em dwa lata studi\u00f3w humanistycznych w Filadelfii, tak wi\u0119c, kiedy zosta\u0142em wys\u0142any do Rzymu, trafi\u0142em prosto na pierwszy rok ich dwuletniego studium filozofii. Potem studiowa\u0142em teologi\u0119 na Papieskim Uniwersytecie Gregoria\u0144skim i by\u0142a ona tam ca\u0142kiem ortodoksyjna. By\u0142o kilku wyk\u0142adowc\u00f3w, kt\u00f3rzy w ra\u017c\u0105cy spos\u00f3b odbiegali od normy, ale w tych przypadkach \u0142atwo mogli\u015bmy zorientowa\u0107 si\u0119 w sytuacji, a poza tym wiedzieli\u015bmy od wy\u017cszych rocznik\u00f3w, kto by\u0142 libera\u0142em, kto przekazywa\u0142 nauczanie Ko\u015bcio\u0142a, a kto nie, przychodzili\u015bmy wi\u0119c przygotowani z naszymi w\u0142asnymi tekstami katolickich autor\u00f3w. S\u0142uchali\u015bmy wyk\u0142ad\u00f3w, a potem szli\u015bmy do domu studiowa\u0107 prawdziw\u0105 teologi\u0119!<\/p>\r\n

Czasami na egzaminie musieli\u015bmy powtarza\u0107 jak papugi to, co powiedzia\u0142 wyk\u0142adowca, ale w niekt\u00f3rych przypadkach uchodzi\u0142o nam na sucho wprowadzenie pewnej dawki katolickiej teologii. Nie mogli\u015bmy oczywi\u015bcie zachowywa\u0107 si\u0119 w spos\u00f3b sugeruj\u0105cy, \u017ce wiemy wi\u0119cej ni\u017c wyk\u0142adowca. Jednak pewne heretyckie pogl\u0105dy g\u0142oszone by\u0142y [na zaj\u0119ciach] w spos\u00f3b otwarty. Wi\u0119c np. gdy podczas egzaminu pisemnego ko\u0144cz\u0105cego pewien kurs z teologii moralnej pytanie dotyczy\u0142o kwestii zasadniczej – przedstawi\u0142em katolick\u0105 interpretacj\u0119, po czym napisa\u0142em: \u201eIstnieje jednak interpretacja, prezentowana przez X, Y i Z\u201d – i do\u0142\u0105czy\u0142em do tej listy r\u00f3wnie\u017c nazwisko wyk\u0142adowcy. Pokaza\u0142o to, w jaki spos\u00f3b jego stanowisko, kt\u00f3re prezentowa\u0142 na zaj\u0119ciach, sprzeczne jest z nauczaniem Ko\u015bcio\u0142a!<\/p>\r\n

– Musia\u0142o to by\u0107 bardzo ryzykowne posuni\u0119cie! Jakiej filozofii was uczono?<\/b><\/p>\r\n

Na Gregorianum przedstawiano systematyczne uj\u0119cie, koncentruj\u0105c si\u0119 niestety na filozofii wsp\u00f3\u0142czesnej. Na Lateranum natomiast w podstawowych kwestiach opierano si\u0119 na tomizmie i prowadzono dwuletni kurs historyczny, wyja\u015bniaj\u0105cy, jak filozofia rozwin\u0119\u0142a si\u0119 w nowoczesn\u0105 i wreszcie wsp\u00f3\u0142czesn\u0105. K\u0142adziono tam wi\u0119kszy nacisk na histori\u0119 filozofii, ni\u017c p\u00f3\u017aniej na Gregorianum.<\/p>\r\n

– Wyk\u0142adana wi\u0119c by\u0142a ona na tomistycznym fundamencie, zawsze jednak przy sugestii, \u017ce to, co nowsze, jest lepsze?<\/b><\/p>\r\n

Nie by\u0142o to zawsze widoczne na Lateranum, ale na Gregorianum z pewno\u015bci\u0105 tak w\u0142a\u015bnie by\u0142o. Nie jest przypadkiem, \u017ce na Gregorianum na wydziale filozofii dziekanem jest Niemiec, tak\u017ce wielu wyk\u0142adowc\u00f3w jest Niemcami, albo przynajmniej uczniami tych\u017ce.<\/p>\r\n

– Otrzyma\u0142 Ksi\u0105dz wi\u0119c solidn\u0105 dawk\u0119 Kanta i Husserla, kt\u00f3rych filozofia wydaje si\u0119 dominowa\u0107 dzi\u015b w Ko\u015bciele.<\/b><\/p>\r\n

Z pewno\u015bci\u0105 jest tak na Gregorianum, ale nawet na Lateranum dziekan filozofii by\u0142 \u015bwieckim profesorem, fenomenologiem zafascynowanym Husserlem i Edyt\u0105 Stein. By\u0142y specjalne fakultety na temat Edyty Stein.<\/p>\r\n

– Potem rozpocz\u0105\u0142 Ksi\u0105dz studia teologiczne. Czy uczono was czego\u015b poza histori\u0105 teologii? Mieli\u015bcie w og\u00f3le jakie\u015b podstawy scholastyki?<\/b><\/p>\r\n

Nie, to by\u0142o bardziej skomplikowane. Scholastyka by\u0142a przedstawiana jako etap w rozwoju teologii, kt\u00f3ry osi\u0105gn\u0105\u0142 sw\u0105 doskona\u0142o\u015b\u0107 w Vaticanum II. Taka by\u0142a g\u0142\u00f3wna idea. Od jednej trzeciej do po\u0142owy ka\u017cdego kursu po\u015bwi\u0119cano rysowi historycznemu, obejmuj\u0105cemu Ojc\u00f3w Ko\u015bcio\u0142a i okres scholastyczny. Potem dochodzi\u0142o si\u0119 do momentu, gdzie wszystko sta\u0142o si\u0119 ju\u017c jasne – Ko\u015bci\u00f3\u0142 zosta\u0142 o\u015bwiecony dzi\u0119ki II Soborowi Watyka\u0144skiemu, nawet je\u015bli wyja\u015bnia\u0142 on kwestie w spos\u00f3b, kt\u00f3ry otwarcie sprzeciwia\u0142 si\u0119 temu, czego nauczano przedtem w okresie scholastycznym – m\u00f3wiono nam o \u201enowym rozumieniu\u201d, \u201eo\u015bwieceniu\u201d. Powtarzano nieustannie te same slogany. Nawet obecnie s\u0142yszymy, jak Rzym m\u00f3wi o Eucharystii jako \u201etajemnicy \u015bwiat\u0142a\u201d, w kt\u00f3rej zawiera si\u0119 \u201emisterium\u201d zmartwychwstania. Ci\u0105gle m\u00f3wi si\u0119 o o\u015bwieceniu i nawet troch\u0119 tr\u0105ci to gnoz\u0105.<\/p>\r\n

– Czy my\u015bli Ksi\u0105dz, \u017ce uprawnione jest twierdzenie, i\u017c Vaticanum II jest now\u0105 Pi\u0119\u0107dziesi\u0105tnic\u0105, ale now\u0105 Pi\u0119\u0107dziesi\u0105tnic\u0105 nowej religii? Podobnie jak Pi\u0119\u0107dziesi\u0105tnica by\u0142a ostatecznymi narodzinami Ko\u015bcio\u0142a, nowa Pi\u0119\u0107dziesi\u0105tnica wydaje si\u0119 narodzinami czego\u015b innego. Czy to nie za mocno powiedziane?<\/b><\/p>\r\n

Nie, nie my\u015bl\u0119, \u017ceby to by\u0142a nadinterpretacja. Nie s\u0105dz\u0119 jednak, by nowa teologia by\u0142a czym\u015b wymy\u015blonym czy wynalezionym ex novo. Jeste\u015bmy \u015bwiadkami tryumfu liberalizmu w Ko\u015bciele, i pomimo \u017ce libera\u0142owie oraz moderni\u015bci zostali pot\u0119pieni, ich systemowi pozwolono odrodzi\u0107 si\u0119 i rozwin\u0105\u0107 jak nigdy przedtem. \u015aw. Pius X powiedzia\u0142, \u017ce modernizm jest \u201esum\u0105 wszystkich herezji\u201d. Jest to rzeczywi\u015bcie nowa religia w tym znaczeniu, \u017ce stwarza si\u0119 pozory, jakoby modernizm by\u0142 cz\u0119\u015bci\u0105 nauczania Ko\u015bcio\u0142a, ale on sam nie jest w istocie niczym nowym.<\/p>\r\n

– Czy program nauczania obejmowa\u0142 jakie\u015b dok\u0142adniejsze informacje o kryzysie modernistycznym i \u015bw. Piusie X, Sodalitium Pianum i podobnych rzeczach?<\/b><\/p>\r\n

Jedynym miejscem, w kt\u00f3rym si\u0119 z tymi zagadnieniami spotkali\u015bmy, by\u0142 kurs historii Ko\u015bcio\u0142a dotycz\u0105cy czas\u00f3w nowo\u017cytnych i wsp\u00f3\u0142czesnych. By\u0142em nawet pytany o te w\u0142a\u015bnie kwestie podczas egzaminu. Jezuicki wyk\u0142adowca z Holandii pyta\u0142 mnie szczeg\u00f3lnie o to. My\u015bl\u0119, \u017ce zadawa\u0142 tego typu pytania r\u00f3wnie\u017c wielu Amerykanom z Kolegium Ameryka\u0144skiego, poniewa\u017c wiedzia\u0142, \u017ce traktowali\u015bmy ten problem bardzo powa\u017cnie. W Europie wydaje si\u0119 nie przywi\u0105zywa\u0107 do tego takiej wagi, przynajmniej nie na tyle, na ile my j\u0105 przywi\u0105zywali\u015bmy.<\/p>\r\n

– Czy studiowali\u015bcie kiedy\u015b metodycznie encyklik\u0119 Pascendi?<\/b><\/p>\r\n

Tylko podczas tego kursu.<\/p>\r\n

– A podczas kursu filozofii? Blondel i inni [moderni\u015bci] s\u0105 znacz\u0105cymi postaciami w historii filozofii wsp\u00f3\u0142czesnej.<\/b><\/p>\r\n

Tylko podczas kursu historii.<\/p>\r\n

– Jaka by\u0142a opinia wyk\u0142adowc\u00f3w o Piusie X czy Pascendi? Jak si\u0119 odnosili do tych zagadnie\u0144? Przywi\u0105zywali do nich wag\u0119 czy jedynie wspominali pobie\u017cnie?<\/b><\/p>\r\n

Nie tyle wspominali o tym pobie\u017cnie, co podchodzili do tego bez emocji. Nie wyra\u017cali opinii w tych kwestiach. By\u0142o to podczas kursu historii. Jednak kiedy studiowa\u0142em na Lateranie, by\u0142 tam profesor, kt\u00f3ry bardzo interesowa\u0142 si\u0119 Blondelem i on jako jedyny wyra\u017ca\u0142 swoj\u0105 w\u0142asn\u0105 opini\u0119. By\u0142 oburzony, \u017ce wobec Blondela zastosowano sankcje. Wyrazi\u0142 to bardzo niejasno. Zamiast pokaza\u0107 nam odpowiedni dokument i powiedzie\u0107: \u201eOto dlaczego zosta\u0142 pot\u0119piony. Tu macie to na pi\u015bmie\u201d, stwierdzi\u0142 jedynie: \u201eTo robota jego wrog\u00f3w\u201d. Taka by\u0142a jego reakcja, cho\u0107 z pewno\u015bci\u0105 bardzo to upraszczam. To nie jest j\u0119zyk, jakiego u\u017cywa\u0142 na sali wyk\u0142adowej.<\/p>\r\n

– Przypuszczam, \u017ce po otrzymaniu \u015bwi\u0119ce\u0144 skupi\u0142 si\u0119 Ksi\u0105dz na liturgii. Na czym konkretnie?<\/b><\/p>\r\n

Istnia\u0142y trzy r\u00f3\u017cne kierunki: historia liturgii, liturgika duszpasterska i teologia liturgiczna. Zawsze by\u0142em zdania, \u017ce ko\u0144cz\u0105c program powinno si\u0119 by\u0107 jednym z trzech: rubrycyst\u0105, liturgist\u0105 pastoralnym albo teologiem liturgicznym. Opr\u00f3cz mnie dw\u00f3ch innych ksi\u0119\u017cy wybra\u0142o program koncentruj\u0105cy si\u0119 na liturgice, jeden by\u0142 dobrym teologiem liturgicznym, drugi interesowa\u0142 si\u0119 liturgik\u0105 pastoraln\u0105. Z powodu jego opowiada\u0144, czym zajmujemy si\u0119 w Instytucie Liturgicznym, wszyscy inni nabijali si\u0119 z nas. Pozostali ksi\u0119\u017ca \u017cartowali sobie z nas m\u00f3wi\u0105c, \u017ce zajmujemy si\u0119 filcowymi proporcami etc., co bardzo odbiega\u0142o od prawdy, ale dzia\u0142o si\u0119 tak z powodu opowie\u015bci owego kolegi.<\/p>\r\n

– Tak wi\u0119c kt\u00f3r\u0105 z tych trzech mo\u017cliwo\u015bci Ksi\u0105dz wybra\u0142?<\/b><\/p>\r\n

Uko\u0144czy\u0142em Instytut Liturgiczny jako rubrycysta. Jak bardzo frustruj\u0105cy i wprawiaj\u0105cy w zak\u0142opotanie by\u0142 powr\u00f3t do diecezji i odkrycie tam takiej anarchii liturgicznej! Biskup powiedzia\u0142 mi, \u017ce w diecezji istnieje zapotrzebowanie na liturgicznego kierownika, przeszkolonego liturgist\u0119. Dlatego w\u0142a\u015bnie wybra\u0142em ten kierunek studi\u00f3w. Jednak po powrocie wszelkie rady czy spostrze\u017cenia, jakie przekazywa\u0142em, by\u0142y ca\u0142kowicie lekcewa\u017cone jako \u201erzymskie\u201d albo przestarza\u0142e.<\/p>\r\n

Na przyk\u0142ad: przez grzeczno\u015b\u0107 podj\u0105\u0142em si\u0119 odprawienia Mszy w pewnej parafii, w kt\u00f3rej ko\u015bci\u00f3\u0142 wygl\u0105da\u0142 niemal jak hangar dla samolot\u00f3w: by\u0142 dok\u0142adnie kwadratowy. Mo\u017cna by\u0142o postawi\u0107 krzes\u0142o celebransa gdziekolwiek, ale oni postawili je dok\u0142adnie ty\u0142em do tabernakulum, kt\u00f3re z kolei znajdowa\u0142o si\u0119 w k\u0105cie po stronie lekcji. Tak wi\u0119c przestawi\u0142em krzes\u0142o w ten spos\u00f3b, by znajdowa\u0142o si\u0119 bardziej w pozycji sedilia1, a nie ty\u0142em do tabernakulum. Natychmiast otrzyma\u0142em telefon z kancelarii – kto\u015b doni\u00f3s\u0142 – z pytaniem, dlaczego przestawiam meble. Troch\u0119 otworzy\u0142o mi to oczy. P\u00f3\u017aniej, w innych miejscach, w innych parafiach, dzia\u0142y si\u0119 rzeczy, o kt\u00f3rych nigdy nie zd\u0105\u017cy\u0142bym opowiedzie\u0107. I nie by\u0142o to tak, \u017ce chcia\u0142em narzuci\u0107 swoj\u0105 wol\u0119. Po prostu oczekiwa\u0142em liturgii Ko\u015bcio\u0142a, nawet je\u015bli by\u0142o to Novus Ordo. Niekt\u00f3rzy m\u0142odzi ksi\u0119\u017ca \u017cartuj\u0105 o indulcie na odprawianie Novus Ordo, bo to, co jest odprawiane w wielu ko\u015bcio\u0142ach, wykracza nawet poza nie. Nie odpowiada nawet jego standardom.<\/p>\r\n

Ostatnia parafia, do kt\u00f3rej trafi\u0142em, by\u0142a ca\u0142kiem konserwatywna, jednak proboszcz nie u\u017cywa\u0142 tam obrus\u00f3w o\u0142tarzowych! Jest to co\u015b, co traktujemy jako oczywiste! U\u017cywa\u0142 jednak korpora\u0142u, kt\u00f3ry by\u0142 zawsze dok\u0142adnie wyprasowany, bez \u017cadnego sk\u0142adania, niemal jak mata. Reszta o\u0142tarza by\u0142a ca\u0142kowicie go\u0142a. To tak, jakby co dzie\u0144 by\u0142 Wielki Pi\u0105tek.<\/p>\r\n

– Ale je\u015bli uwa\u017caj\u0105 oni Msz\u0119 za posi\u0142ek, czy na stole nie powinno by\u0107 obrusa?<\/b><\/p>\r\n

W Stanach wielu ludzi u\u017cywa takich mat podczas posi\u0142k\u00f3w, tak wi\u0119c my\u015bl\u0119, \u017ce by\u0142a to jaka\u015b nowinka! Ale biedny proboszcz ma\u0142powa\u0142 jedynie w ten spos\u00f3b z\u0142y zwyczaj wprowadzony w katedrze.<\/p>\r\n

W Dzie\u0144 Zaduszny celebrowa\u0142em g\u0142\u00f3wn\u0105 Msz\u0119 rano i zaraz potem Msz\u0119 prywatn\u0105, ale pozosta\u0142o jeszcze kilka os\u00f3b odprawiaj\u0105cych dzi\u0119kczynienie. Wyszed\u0142em z zakrystii, zdj\u0105wszy wcze\u015bniej fioletowe szaty i za\u0142o\u017cywszy czarne, kt\u00f3re przynios\u0142em z mojego mieszkania – nie mieli\u015bmy \u017cadnych w zakrystii – przynios\u0142em te\u017c obrus o\u0142tarzowy, za\u0142o\u017cy\u0142em go i po cichu odprawia\u0142em przy g\u0142\u00f3wnym o\u0142tarzu Novus Ordo na Dzie\u0144 Zaduszny po \u0142acinie. Kilku wiernych posz\u0142o potem do proboszcza i powiedzia\u0142o, \u017ce widzieli, i\u017c wikary za\u0142o\u017cy\u0142 obrus na g\u0142\u00f3wnym o\u0142tarzu, by odprawi\u0107 Msz\u0119, oraz zapytali, dlaczego nie u\u017cywa si\u0119 ju\u017c obrusa na nowym o\u0142tarzu. Proboszcz przyni\u00f3s\u0142 wi\u0119c co\u015b w rodzaju zielonego koca – mia\u0142 to by\u0107 nowy obrus o\u0142tarzowy!
<\/b><\/p>\r\n

– Obecnie mo\u017cna u\u017cywa\u0107 wszystkiego poza tym, co wygl\u0105da zbyt rytualnie czy te\u017c stwarza poz\u00f3r tryumfalizmu! Trudno pos\u0105dza\u0107 u\u017cycie koca o tryumfalizm!<\/b><\/p>\r\n

I proboszcz zastosowa\u0142 si\u0119 do tej zasady. Na Pasterce w samym \u015brodku prezbiterium postawi\u0142 faldistorium2 i usiad\u0142 na nim – ale p\u00f3\u017aniej niekt\u00f3rzy ludzie wyra\u017cali dezaprobat\u0119 z powodu jego neoklasycznego stylu. Wygl\u0105da\u0142o to jak tron jakiego\u015b rzymskiego b\u00f3stwa. Wi\u0119c proboszcz pozby\u0142 si\u0119 go. Biskup zasiad\u0142 na nim raz podczas udzielania \u015bwi\u0119ce\u0144, ale odm\u00f3wi\u0142 u\u017cywania go w przysz\u0142o\u015bci, poniewa\u017c za bardzo przypomina\u0142o tron biskupi. Stale wynajdowano wi\u0119c jakie\u015b nowinki.
<\/b><\/p>\r\n

– Jak wygl\u0105da\u0142y pierwsze lata Ksi\u0119dza pos\u0142ugi? Wiem, \u017ce jest Ksi\u0105dz konwertyt\u0105. By\u0142 Ksi\u0105dz wychowywany jako protestant?<\/b><\/p>\r\n

Do pewnego stopnia. Kiedy by\u0142em dzieckiem, w naszym domu nie praktykowa\u0142o si\u0119 \u017cadnej religii. Zanim sta\u0142em si\u0119 katolikiem, w szkole podstawowej i \u015bredniej, chodzili\u015bmy do zboru umiarkowanych baptyst\u00f3w. By\u0142 to rodzaj interludium. Tu\u017c przed uko\u0144czeniem szko\u0142y \u015bredniej przyj\u0105\u0142em sakramenty w katolickiej parafii. W po\u015bredni spos\u00f3b dokona\u0142o si\u0119 to za spraw\u0105 katolickich znajomych. Mia\u0142em zw\u0142aszcza jednego przyjaciela, kt\u00f3ry czyta\u0142 w\u00f3wczas wiele duchowych ksi\u0105\u017cek, i podczas przerw lekcyjnych rozmawiali\u015bmy o tych rzeczach, bardzo wiele opowiada\u0142 o kwestiach, z kt\u00f3rymi zetkn\u0105\u0142 si\u0119 podczas lektury. Zacz\u0105\u0142em dostrzega\u0107, \u017ce by\u0142a w tym g\u0142\u0119bia ca\u0142kowicie nieobecna u baptyst\u00f3w. Baptyzm jest strasznie sztuczny, podobnie jak wszystkie g\u0142\u00f3wne grupy protestanckie.
<\/b><\/p>\r\n

– Przeszed\u0142 Ksi\u0105dz przez RCIA (3)?<\/b><\/p>\r\n

Zasadniczo odbywa\u0142em w\u0142asne studium katechetyczne. By\u0142em wtedy w szkole wy\u017cszej, nie by\u0142o to wi\u0119c \u017cadne powa\u017cne studium, po prostu og\u00f3lny katechizm, ale z pewno\u015bci\u0105 by\u0142o to wi\u0119cej ni\u017c to, czego uczono oficjalnie.
<\/b><\/p>\r\n

– Kiedy pojawi\u0142a si\u0119 u Ksi\u0119dza po raz pierwszy my\u015bl, \u017ce II Sob\u00f3r Watyka\u0144ski radykalnie zmieni\u0142 oblicze Ko\u015bcio\u0142a?<\/b><\/p>\r\n

Zdawa\u0142em sobie z tego spraw\u0119 od pierwszego dnia w seminarium. Niekt\u00f3rzy seminarzy\u015bci pochodzili z ma\u0142ych g\u00f3rskich miasteczek Pensylwanii, gdzie parafie mia\u0142y tych samych proboszcz\u00f3w przez 40 lat, tak wi\u0119c zachowali oni wiele tradycyjnych praktyk i nabo\u017ce\u0144stw, kt\u00f3rych u nas, na Po\u0142udniu, nigdy nie by\u0142o wiele. Troch\u0119 otworzy\u0142o mi to oczy. Zawsze by\u0142o dla mnie tajemnic\u0105, dlaczego w seminarium odnosi si\u0119 oficjalnie z tak\u0105 dezaprobat\u0105 do tradycyjnych form pobo\u017cno\u015bci.<\/p>\r\n

By\u0142o nas kilku takich, kt\u00f3rzy po Mszy kl\u0119kali na stopniach g\u0142\u00f3wnego o\u0142tarza, znajduj\u0105cego si\u0119 za swego rodzaju siedzeniami, oddzielaj\u0105cymi nowy o\u0142tarz od starego. Odmawiali\u015bmy modlitwy Leona XIII jako dzi\u0119kczynienie po Mszy, poniewa\u017c oczywi\u015bcie przestano odmawia\u0107 je publicznie. By\u0142o to jednak postrzegane jako co\u015b wstecznego, nielegalnego. Zacz\u0105\u0142em dostrzega\u0107, \u017ce jest to niekonsekwencja, poniewa\u017c przez wieki pokolenia wiernych i \u015bwi\u0119tych robi\u0142y te rzeczy, i teraz nagle wszystko to jest zakazane, pot\u0119pione, wyj\u0119te spod prawa, z\u0142e. By\u0142a to jaskrawa niekonsekwencja.
<\/b><\/p>\r\n

– Kiedy widzia\u0142 Ksi\u0105dz po raz pierwszy tradycyjn\u0105 Msz\u0119, Msz\u0119 trydenck\u0105?<\/b><\/p>\r\n

To musia\u0142o by\u0107 na drugim roku w seminarium. By\u0142 tam konserwatywny jezuita, nasz wyk\u0142adowca, kt\u00f3ry zosta\u0142 oddelegowany dla odprawiania Mszy \u015bw. w parafii robotniczej na obrze\u017cach miasta. By\u0142o nas oko\u0142o trzech seminarzyst\u00f3w, kt\u00f3rzy chodzili na t\u0119 Msz\u0119 i siadali z ty\u0142u. By\u0142a to cicha Msza i obecnych by\u0142o bardzo niewielu wiernych. Ciekawe by\u0142o widzie\u0107 to po raz pierwszy, ale Msza ta nie dzia\u0142a\u0142a na mnie tak zniewalaj\u0105co jak inne, w kt\u00f3rych uczestniczy\u0142em p\u00f3\u017aniej.<\/p>\r\n

Skoro znalaz\u0142em si\u0119 w Rzymie, r\u00f3wnie\u017c bra\u0142em udzia\u0142 w Mszach trydenckich: raz odprawia\u0142 j\u0105 kard. Stickler – by\u0142o to w ko\u015bciele na Corso, gdzie Msza trydencka odprawiana by\u0142a w ka\u017cd\u0105 niedziel\u0119; by\u0142y tam te\u017c dwie czy trzy kaplice, w kt\u00f3rych odprawiano tradycyjn\u0105 Msz\u0119. Poniewa\u017c by\u0142em w\u00f3wczas ju\u017c starszym seminarzyst\u0105 i rozumia\u0142em wi\u0119cej, by\u0142o to dla mnie intryguj\u0105ce i poci\u0105gaj\u0105ce. Jest to jednak – niestety – owoc zakazany. Msz\u0119 odprawia si\u0119 w Rzymie w jednym ko\u015bciele na ko\u0144cu \u015blepej uliczki, na drzwiach nie ma nawet informacji, pod jakim jest wezwaniem, wi\u0119c jest to naprawd\u0119 do\u015b\u0107 tajemnicze. R\u00f3wnie\u017c przychodz\u0105cy tam seminarzy\u015bci byli w strachu: \u201eCo b\u0119dzie, je\u015bli prze\u0142o\u017ceni to odkryj\u0105?\u201d, \u201eCo b\u0119dzie, je\u015bli przyjdzie wicerektor z naszego seminarium?\u201d.<\/p>\r\n

– Czy kiedy by\u0142 Ksi\u0105dz w Filadelfii, spotyka\u0142 si\u0119 Ksi\u0105dz z takim samym nastawieniem? Czy ba\u0142 si\u0119 Ksi\u0105dz o tym p\u00f3\u017aniej m\u00f3wi\u0107?<\/b><\/p>\r\n

Chodzili\u015bmy tam potajemnie i nigdy o tym otwarcie nie rozmawiali\u015bmy. Gdyby\u015bmy co\u015b powiedzieli, mieliby\u015bmy oczywi\u015bcie problemy. Mieli\u015bmy te\u017c protekcj\u0119 ze strony celebransa, jednego z naszych wyk\u0142adowc\u00f3w.<\/p>\r\n

– Jak zako\u0144czy\u0142 si\u0119 ten pierwszy, konspiracyjny etap Ksi\u0119dza drogi? Studiowa\u0142 Ksi\u0105dz po \u015bwi\u0119ceniach liturgik\u0119. Czy zaryzykowa\u0142 Ksi\u0105dz kiedy\u015b w tym czasie odprawienie samemu Mszy trydenckiej?<\/b><\/p>\r\n

Nie, poniewa\u017c wci\u0105\u017c by\u0142em przekonany, \u017ce nikt nie mo\u017ce jej odprawia\u0107, chyba \u017ce uzyska indult. Nie wnika\u0142em zbyt g\u0142\u0119boko w kwestie kanoniczne. W naszym kolegium by\u0142 ksi\u0105dz, kt\u00f3ry twierdzi\u0142, \u017ce posiada indult, i odprawia\u0142 Msz\u0119 na jednym z o\u0142tarzy w kaplicy Mszy prywatnych, kt\u00f3ra zosta\u0142a potem rozebrana. Zmieniono j\u0105 w kaplic\u0119 koncelebracyjn\u0105 z jednym o\u0142tarzem, a prywatn\u0105 kaplic\u0119 urz\u0105dzono w ma\u0142ym pokoju, mia\u0142a ona jednak tylko jeden o\u0142tarz. Zreszt\u0105 systematycznie j\u0105 zamykano w celu przeprowadzenia renowacji, a kiedy zn\u00f3w otwierano, nigdy nie mo\u017cna by\u0142o zauwa\u017cy\u0107, co konkretnie zosta\u0142o odnowione – nacisk k\u0142adziono na koncelebracj\u0119. Istnia\u0142a jednak pewna liczba ksi\u0119\u017cy, kt\u00f3rzy odprawiali Msze g\u0142\u00f3wnie prywatne. Tak wi\u0119c rzeczywi\u015bcie w tej prywatnej kaplicy m\u00f3g\u0142bym odprawia\u0107 Msz\u0119 trydenck\u0105, by\u0142em jednak przekonany, \u017ce nie mog\u0119 tego robi\u0107 bez indultu i nadal pozosta\u0107 \u201ewierny\u201d.<\/p>\r\n

Dopiero po dalszym studium nad Tradycj\u0105 i okoliczno\u015bciami ustanowienia Novus Ordo zacz\u0105\u0142em dostrzega\u0107, \u017ce w istocie wszyscy kap\u0142ani mog\u0105 odprawia\u0107 Msz\u0119 trydenck\u0105, \u017ce nie potrzeba \u017cadnego specjalnego indultu z powodu kanonizowania tej Mszy przez papie\u017ca \u015bw. Piusa V w bulli Quo primum – co jest tam bardzo jednoznacznie powiedziane – a tak\u017ce ze wzgl\u0119du ma sytuacj\u0119 w Ko\u015bciele. Jest wi\u0119cej wierno\u015bci wzgl\u0119dem wiary katolickiej w odprawieniu Mszy trydenckiej \u201ebezprawnie\u201d, ni\u017c w odprawianiu Novus Ordo przy wszystkich autoryzacjach biskupa.
<\/b><\/p>\r\n

– Nawet je\u015bli Novus Ordo odprawia si\u0119 po \u0142acinie, w bardzo konserwatywnej formie?<\/b><\/p>\r\n

Tak, nawet gdy jest odprawiana po \u0142acinie, poniewa\u017c nawet w\u00f3wczas jest to sztucznie stworzony ryt, w po\u0142owie kult Boga, a w po\u0142owie kult cz\u0142owieka. Nie da si\u0119 powiedzie\u0107, do kogo skierowany jest obecnie kult – do Boga czy do cz\u0142owieka. Wszystko w nim, nawet je\u015bli jest sprawowany po \u0142acinie, ma charakter dydaktyczny. Wiele element\u00f3w zosta\u0142o usuni\u0119tych, rzeczy zewn\u0119trzne – przykl\u0119kni\u0119cia, znaki krzy\u017ca, uszanowanie – wi\u0119kszo\u015b\u0107 z tego znik\u0142a. Nowa Msza mo\u017ce by\u0107 odprawiana w spos\u00f3b pozornie bardzo konserwatywny, jak np. na Monte Cassino, gdzie by\u0142em podczas przerwy wielkanocnej trzy lata temu. Jednak nawet w tych okoliczno\u015bciach, je\u015bli przyjrze\u0107 si\u0119 tekstom, wci\u0105\u017c pozostaje co\u015b, co jest nie w porz\u0105dku.<\/p>\r\n

– Jak doszed\u0142 Ksi\u0105dz do tych wniosk\u00f3w? Co pozwoli\u0142o Ksi\u0119dzu dostrzec, \u017ce \u201enowym szatom cesarza\u201d czego\u015b brakuje?<\/b><\/p>\r\n

Pewna dobra rodzina, kt\u00f3r\u0105 zna\u0142em – maj\u0105 wiele dzieci, wszystkie uczone w domu, bardzo dobre. Us\u0142ysza\u0142em plotk\u0119, \u017ce nie chodz\u0105 ju\u017c do swej starej parafii, kt\u00f3ra by\u0142a moj\u0105 pierwsz\u0105 plac\u00f3wk\u0105. Jaki\u015b czas p\u00f3\u017aniej spotka\u0142em ich przypadkowo i zapyta\u0142em, gdzie chodz\u0105 na Msz\u0119. Okaza\u0142o si\u0119, \u017ce chodzili do kaplicy Bractwa \u015aw. Piusa X w Charlotte w P\u00f3\u0142nocnej Karolinie. Chcia\u0142em w jaki\u015b spos\u00f3b zareagowa\u0107, \u0142agodnie nakierowa\u0107 ich na w\u0142a\u015bciwy tor, zacz\u0105\u0142em wi\u0119c przygl\u0105da\u0107 si\u0119 dok\u0142adniej postulatom Bractwa. Moja wiedza na jego temat by\u0142a w\u00f3wczas bardzo og\u00f3lnikowa. Zacz\u0105\u0142em wg\u0142\u0119bia\u0107 si\u0119 w te sprawy, by – \u017ce tak powiem – pom\u00f3c im z tego wyj\u015b\u0107, i zacz\u0105\u0142em ku memu przera\u017ceniu dochodzi\u0107 do konkluzji, \u017ce Bractwo robi dobr\u0105 robot\u0119.<\/p>\r\n

Znacznie wygodniej jest pozostawa\u0107 tam, gdzie si\u0119 jest, robi\u0107 to, co si\u0119 robi, i my\u015ble\u0107, \u017ce ci wszyscy tradycjonali\u015bci myl\u0105 si\u0119 we wszystkim, \u017ce s\u0105 zacofani, \u017ce nie chc\u0105 zaakceptowa\u0107 faktu, i\u017c mamy w Ko\u015bciele now\u0105 sytuacj\u0119, nawet je\u015bli istnieje potrzeba – jak m\u00f3wi\u0105 niekt\u00f3rzy – \u201ereformy reformy\u201d.<\/p>\r\n

– Tak wi\u0119c czyta\u0142 Ksi\u0105dz wiele \u201etradycyjnej apologetyki\u201d?<\/b><\/p>\r\n

Tak. Przebrn\u0105\u0142em przez wiele analiz, deklaracji etc., wskutek czego zacz\u0105\u0142em dostrzega\u0107, \u017ce tradycjonali\u015bci nie wszczynaj\u0105 polemik dla samych polemik, nie tworz\u0105 podzia\u0142\u00f3w, nie zaczynaj\u0105 tworzy\u0107 r\u00f3wnoleg\u0142ego Ko\u015bcio\u0142a. Chc\u0105 trzyma\u0107 si\u0119 tradycyjnej katolickiej wiary, a w ich kaplicach, wsp\u00f3lnotach, zakonach, seminariach odmawianych jest wiele tradycyjnych modlitw o odnowienie wiary katolickiej, bez \u017cadnej kosmetycznej \u201ereformy reformy\u201d, o kt\u00f3rej m\u00f3wi\u0105 inni.<\/p>\r\n

W miejscach tych odnale\u017a\u0107 mo\u017cna wiar\u0119, odmawia si\u0119 tam r\u00f3wnie\u017c modlitwy za Ojca \u015awi\u0119tego i o silne papiestwo. Zacz\u0105\u0142em rozumie\u0107, \u017ce tradycjonali\u015bci nie buntuj\u0105 si\u0119 dla samego buntu. Gotowi s\u0105 stan\u0105\u0107 w pierwszym szeregu za papie\u017cem, je\u015bli stanie on w pierwszym szeregu za swoimi poprzednikami. Tak jednak d\u0142ugo, jak jest on, \u017ce tak powiem, lokomotyw\u0105 poci\u0105gu, kt\u00f3ry si\u0119 wykoleja, nie chc\u0105 pod\u0105\u017ca\u0107 za nim. B\u0119d\u0105 czeka\u0107, modli\u0107 si\u0119, b\u0119d\u0105 trzyma\u0107 si\u0119 wiary, maj\u0105c nadziej\u0119, \u017ce poci\u0105g powr\u00f3ci zn\u00f3w na tory.<\/p>\r\n

Nawiasem m\u00f3wi\u0105c, kontynuuj\u0105c t\u0119 analogi\u0119, niekt\u00f3rzy m\u00f3wi\u0105, \u017ce tory prowadz\u0105 tam, dok\u0105d jedzie lokomotywa, i \u017ce pych\u0105 jest twierdzi\u0107 co\u015b innego. Niekt\u00f3rzy m\u00f3wili mi: \u201eWy, tradycjonali\u015bci, jeste\u015bcie pyszni i zawzi\u0119ci\u201d, albo: \u201eChcecie by\u0107 bardziej katoliccy ni\u017c papie\u017c\u201d. To w og\u00f3le nie o to chodzi. Ca\u0142e wieki Magisterium, \u015bwi\u0119ta Tradycja, depozyt wiary – wyra\u017anie okre\u015bli\u0142y i po\u0142o\u017cy\u0142y tory, jednak obecnie poci\u0105g przewa\u017cnie nie jedzie ju\u017c po nich. Ka\u017cdy trze\u017awo patrz\u0105cy wierny mo\u017ce zobaczy\u0107 wykolejenie si\u0119 poci\u0105gu. Wi\u0119ksz\u0105 pych\u0105 i uporem jest zaprzeczanie tej oczywistej prawdzie i powadze obecnego kryzysu.<\/p>\r\n

– Czy jakie\u015b konkretne publikacje przyczyni\u0142y si\u0119 w spos\u00f3b szczeg\u00f3lny do zmiany Ksi\u0119dza stanowiska?<\/b><\/p>\r\n

Nie, czyta\u0142em r\u00f3\u017cne rzeczy. Wymaga\u0142o to pracy, powodowa\u0142o wiele l\u0119k\u00f3w. Ale po wnikliwych badaniach, pewnej nocy – pami\u0119tam, \u017ce d\u0142ugiej i straszliwie bezsennej – zacz\u0105\u0142em rozumie\u0107, \u017ce po tym, co odkry\u0142em, nie mog\u0119 dalej popiera\u0107 tej \u201elinii partii\u201d, tak szkodliwej dla dusz.<\/p>\r\n

– Czy wiedzia\u0142 Ksi\u0105dz w\u00f3wczas, co zamierza zrobi\u0107?<\/b><\/p>\r\n

Nie, nie mia\u0142em poj\u0119cia.<\/p>\r\n

– To by\u0142o z pewno\u015bci\u0105 trudne. Co wi\u0119c konkretnie Ksi\u0105dz zrobi\u0142?<\/b><\/p>\r\n

Konkretnie – pojecha\u0142em porozmawia\u0107 z tradycyjnym ksi\u0119dzem. By\u0142a to pierwsza, rzecz, jak\u0105 zrobi\u0142em. By\u0142 on proboszczem parafii, do kt\u00f3rej chodzi\u0142a rodzina, o kt\u00f3rej wspomnia\u0142em. Po pierwsze poszed\u0142em na jego Msz\u0119. By\u0142o to w niedziel\u0119 wieczorem. Siedzia\u0142em w \u0142awce. Nie przyjecha\u0142em nawet w szatach duchownych, poniewa\u017c nie chcia\u0142em, by si\u0119 o mnie dowiedziano, chocia\u017c by\u0142o to na terenie innej diecezji. Pojecha\u0142em wi\u0119c jako anonimowy obserwator. By\u0142em zafascynowany, widz\u0105c t\u0119 Msz\u0119 w ten spos\u00f3b, siedz\u0105c w \u0142awce.<\/p>\r\n

Pami\u0119tam, \u017ce po raz pierwszy widzia\u0142em Msz\u0119 trydenck\u0105 w Filadelfii. By\u0142o to w ko\u015bciele parafialnym, obecnych jednak by\u0142o tylko kilka os\u00f3b. Bywa\u0142em okazyjnie na Mszach w Rzymie, ale nie by\u0142a to prawdziwa parafia. By\u0142o to co\u015b innego ni\u017c przybycie do prawdziwej, \u017cywej parafii, w kt\u00f3rej ludzie wychowuj\u0105 swe dzieci w oparciu o wiar\u0119 i Msz\u0119 \u015bw., uczestnicz\u0105c w niej ka\u017cdego tygodnia. Niezwyk\u0142e by\u0142o widzie\u0107 ksi\u0119dza, kt\u00f3ry jest w stu procentach tradycyjny. Przed i po Mszy kap\u0142an by\u0142 zaj\u0119ty spowiedzi\u0105 – by\u0142a nawet kolejka.<\/p>\r\n

– Musia\u0142o to by\u0107 dla Ksi\u0119dza niespodziank\u0105.<\/b><\/p>\r\n

I by\u0142o. Po Mszy ksi\u0105dz by\u0142 zaj\u0119ty s\u0142uchaniem spowiedzi, wr\u00f3ci\u0142em wi\u0119c do domu (mieszka\u0142em wtedy u rodzic\u00f3w). Nast\u0119pnego ranka ponownie pojecha\u0142em na Msz\u0119. By\u0142a to kolejna noc, kt\u00f3rej nie spa\u0142em dobrze – po tym jak widzia\u0142em Msz\u0119 i \u017cyw\u0105 wiar\u0119 tych ludzi. Tak wi\u0119c rano pojecha\u0142em z powrotem i mia\u0142em wreszcie okazj\u0119 porozmawia\u0107 z ksi\u0119dzem. W tym czasie, mniej wi\u0119cej w po\u0142owie oczekiwania na t\u0119 poniedzia\u0142kow\u0105 rann\u0105 Msz\u0119, u\u015bwiadomi\u0142em sobie, \u017ce naprawd\u0119 musz\u0119 podj\u0105\u0107 konkretne kroki. Rozmawia\u0142em z owym kap\u0142anem o tym, jak to mog\u0142oby wygl\u0105da\u0107.<\/p>\r\n

– W pewnym momencie musia\u0142 Ksi\u0105dz nauczy\u0107 si\u0119 odprawiania tradycyjnej Mszy. Jak si\u0119 to odbywa\u0142o?<\/b><\/p>\r\n

Pojecha\u0142em do Kansas City, by porozmawia\u0107 z prze\u0142o\u017conym dystryktu Bractwa. Zakrystianin tamtejszego ko\u015bcio\u0142a, wypr\u00f3bowany i oddany, chcia\u0142 w szkolnej kaplicy przeanalizowa\u0107 ze mn\u0105 wszystkie obrz\u0119dy Mszy, ale po kr\u00f3tkiej rozmowie zdecydowali\u015bmy, \u017ce zamiast przechodzi\u0107 przez rubryki odprawiaj\u0105c \u201esuch\u0105\u201d Msz\u0119, zrobi\u0119 przerw\u0119, po czym odprawi\u0119 tradycyjn\u0105 Msz\u0119, nawet je\u015bli b\u0119dzie ona trwa\u0142a d\u0142ugo. By\u0142a to moja pierwsza tradycyjna Msza. By\u0142o to r\u00f3wnocze\u015bnie onie\u015bmielaj\u0105ce i porywaj\u0105ce.<\/p>\r\n

– Tak wi\u0119c studiowa\u0142 Ksi\u0105dz wcze\u015bniej rubryki?<\/b><\/p>\r\n

Bardzo pobie\u017cnie. Podczas moich wczesnych lat seminaryjnych sam czyta\u0142em rubryki w starych mszalikach etc. P\u00f3\u017aniej, podczas specjalizacji z liturgiki, zajmowali\u015bmy si\u0119 – jedynie z naukowego punktu widzenia – g\u0142\u00f3wnie rozwojem rubryk w rycie rzymskim, od pierwotnej do \u015bredniowiecznej Mszy, kt\u00f3r\u0105 p\u00f3\u017aniej nazywano \u201etrydenck\u0105\u201d.<\/p>\r\n

– By\u0142o to dla Ksi\u0119dza bardzo \u0142atwe przej\u015bcie, poniewa\u017c mia\u0142 Ksi\u0105dz styczno\u015b\u0107 z tymi sprawami ca\u0142y czas jako student. Wydaje mi si\u0119, ten debiut by\u0142 ca\u0142kiem imponuj\u0105cy. Jak jednak sam Ksi\u0105dz stwierdzi\u0142, jest czym\u015b zupe\u0142nie innym zagl\u0105da\u0107 do ksi\u0105g, a czym\u015b innym rzeczywi\u015bcie odprawia\u0107 Msz\u0119. Kiedy po raz pierwszy odprawi\u0142 Ksi\u0105dz Msz\u0119 \u015bw. publicznie?<\/p>\r\n

By\u0142a to uroczysta Msza na Niedziel\u0119 Bia\u0142\u0105 w Richmond.<\/p>\r\n

– Po tym, jak odszed\u0142 Ksi\u0105dz ze swej diecezji?<\/b><\/p>\r\n

Tak. Po wst\u0119pnej wizycie w siedzibie dystryktu Bractwa oraz w seminarium. Na naleganie mojego biskupa powr\u00f3ci\u0142em do swojej diecezji na sze\u015b\u0107 miesi\u0119cy. Wykorzysta\u0142em ten czas na pozamykanie r\u00f3\u017cnych spraw. By\u0142 to jedyny pow\u00f3d, dla kt\u00f3rego wr\u00f3ci\u0142em, przygotowywa\u0142em si\u0119 w\u00f3wczas do odej\u015bcia.<\/p>\r\n

– Czy Ksi\u0119dza biskup wiedzia\u0142, \u017ce Ksi\u0105dz odchodzi?<\/b><\/p>\r\n

Nie. Poprosi\u0142em o pozwolenie na wyjazd przed moj\u0105 pierwsz\u0105 podr\u00f3\u017c\u0105 do siedziby dystryktu. D\u0142ugo rozmawiali\u015bmy na ten temat. Nie mog\u0142em powiedzie\u0107 mu wyra\u017anie, dlaczego potrzebowa\u0142em tego wyjazdu – nie zrozumia\u0142by mnie – ale powiedzia\u0142em mu, \u017ce chcia\u0142bym wyjecha\u0107 do Objawienia Pa\u0144skiego, na oko\u0142o trzy miesi\u0105ce, by zastanowi\u0107 si\u0119 nad kierunkiem mojego powo\u0142ania. Nie mia\u0142em w\u00f3wczas zreszt\u0105 \u017cadnego przydzia\u0142u. Biskup by\u0142 jednak bardzo niech\u0119tny wobec tej perspektywy. Zapewnia\u0142em go na wszystkie sposoby, \u017ce nie my\u015bl\u0119 o porzuceniu kap\u0142a\u0144stwa, zastanawiam si\u0119 jedynie nad tym, jak i w jaki spos\u00f3b powinno si\u0119 ono dalej realizowa\u0107, jaki rodzaj pos\u0142ugi kap\u0142a\u0144skiej mam wybra\u0107. Nie chcia\u0142 jednak ze mn\u0105 o tym rozmawia\u0107.<\/p>\r\n

– Po powrocie zasta\u0142 Ksi\u0105dz nowego biskupa, poprzedni odszed\u0142 na emerytur\u0119. Czy pomi\u0119dzy nim a Ksi\u0119dzem mia\u0142y miejsce jakie\u015b animozje?<\/b><\/p>\r\n

Absolutnie nie. Nic z tych rzeczy. Zachowywa\u0142 si\u0119 on bardzo grzecznie i kurtuazyjnie, naprawd\u0119. Pozostawa\u0142a jednak ta jedna kwestia, i my\u015bl\u0119, \u017ce pewni inni ksi\u0119\u017ca z diecezji donosili mu o pewnych rzeczach, wskutek czego zaj\u0105\u0142 wobec mnie nieco twardsze stanowisko. W pewnej parafii, w kt\u00f3rej pracowa\u0142em, w kt\u00f3rej w\u0142a\u015bnie w\u00f3wczas zako\u0144czy\u0142em pos\u0142ug\u0119, by\u0142 tymczasowy administrator, bardzo, bardzo liberalny ksi\u0105dz. Skrajny libera\u0142. Nie byli\u015bmy w stanie wsp\u00f3\u0142pracowa\u0107, wi\u0119c on i podobni mu ludzie opowiadali r\u00f3\u017cne rzeczy biskupowi, kt\u00f3ry zaj\u0105\u0142 twardsze stanowisko. Ale kiedy otrzyma\u0142em nowy przydzia\u0142 i powr\u00f3ci\u0142em do diecezji na te sze\u015b\u0107 miesi\u0119cy, sprawa zosta\u0142a ju\u017c zapomniana.<\/p>\r\n

Biskup koniecznie chcia\u0142, \u017cebym by\u0142 jego mistrzem ceremonii w p\u00f3\u0142nocnej cz\u0119\u015bci diecezji. Je\u017adzi\u0142em wi\u0119c z nim, gdy udziela\u0142 bierzmowania, i nie by\u0142o mi\u0119dzy nami napi\u0119\u0107. Zdarza\u0142y si\u0119 natomiast konflikty z r\u00f3\u017cnymi liberalnymi proboszczami. Je\u017adzi\u0142em tam zasadniczo nie tylko jako ceremoniarz biskupa, ale po to, by w parafii wszystko posz\u0142o g\u0142adko. Mia\u0142em w pewnym sensie dba\u0107 o to, by proboszcz dobrze wypad\u0142. Ale gdy zacz\u0105\u0142em uczy\u0107 ministrant\u00f3w, jak godnie sprawowa\u0107 ceremonie, zw\u0142aszcza jeden proboszcz okazywa\u0142 otwarcie oburzenie. Jednak wiedzia\u0142em, kim byli ci ludzie i jakie by\u0142o ich teologiczne stanowisko, wi\u0119c nic sobie z tego nie robi\u0142em. Zrozumia\u0142em. Przez lata cz\u0142owiek nabiera odporno\u015bci.<\/p>\r\n

– Tak wi\u0119c przez tych sze\u015b\u0107 miesi\u0119cy odprawia\u0142 Ksi\u0105dz tradycyjn\u0105 Msz\u0119 \u015bw. po kryjomu?<\/b><\/p>\r\n

Tak. Gdy tylko dosta\u0142em ten przydzia\u0142 na sze\u015b\u0107 miesi\u0119cy, zbudowa\u0142em w moim mieszkaniu, kt\u00f3re by\u0142o do\u015b\u0107 du\u017ce, o\u0142tarz. Zbudowa\u0142em go, odwiedziwszy najpierw sk\u0142ad drewna, ale zrobi\u0142em go prawid\u0142owo, ze stopniami i wszystkim innym. Odprawia\u0142em tradycyjn\u0105 Msz\u0119 w dni, kiedy nie mia\u0142em wyznaczonej Mszy w parafii. Z powodu rozk\u0142adu Mszy – by\u0142o nas trzech ksi\u0119\u017cy – niekt\u00f3rzy z nas mieli dni wolne. Inni ksi\u0119\u017ca nie odprawiali Mszy, je\u015bli nie zostali wyznaczeni do Mszy publicznych.<\/p>\r\n

– Czy cz\u0119sto m\u00f3g\u0142 Ksi\u0105dz dostrzec, \u017ce kap\u0142a\u0144stwo traktowane jest jako zaw\u00f3d? Czy postawa taka by\u0142a bardzo rozpowszechniona?<\/b><\/p>\r\n

Bardzo. Niewielu m\u0142odszych ksi\u0119\u017cy odprawia\u0142o Msz\u0119 prywatnie, je\u015bli nie mia\u0142o jej wyznaczonej w parafii, ale r\u00f3wnie\u017c wi\u0119kszo\u015b\u0107 starszych ksi\u0119\u017cy, uformowanych podczas soboru i w latach posoborowych, nie widzia\u0142a po temu \u017cadnego powodu. Msza, jak to rozumieli, odprawiana jest \u201edla zgromadzenia\u201d. Je\u015bli nie wyznaczy si\u0119 ich do odprawiania Mszy, nie widz\u0105 powodu, dla kt\u00f3rego mieliby i\u015b\u0107 do ko\u015bcio\u0142a, chocia\u017c niekt\u00f3rzy z nich toleruj\u0105 m\u0142odszych ksi\u0119\u017cy, kt\u00f3rzy to robi\u0105. Ja zawsze odprawia\u0142em Msz\u0119 bardzo cicho, nikt nigdy nie wchodzi\u0142 do mojego mieszkania za wyj\u0105tkiem pani, kt\u00f3ra tam sprz\u0105ta\u0142a, i mia\u0142em zbudowany o\u0142tarz. Mog\u0142em w ka\u017cdej chwili zdj\u0105\u0107 kanony oraz msza\u0142 i w\u0142o\u017cy\u0107 je do kredensu, tak, \u017ce nie by\u0142o z tym problemu. Ale przez sze\u015b\u0107 miesi\u0119cy odprawia\u0142em Msz\u0119 trydenck\u0105 w ten spos\u00f3b, w tajemnicy.<\/p>\r\n

– A co z oficjum? Odmawia\u0142 Ksi\u0105dz nowe?<\/b><\/p>\r\n

Nie. Odmawia\u0142em tradycyjny brewiarz i nie kry\u0142em si\u0119 z tym. Zacz\u0105\u0142em go odmawia\u0107 na kr\u00f3tko przed pierwsz\u0105 wizyt\u0105 u prze\u0142o\u017conego dystryktu. R\u00f3wnie\u017c kiedy szed\u0142em do parafii odprawia\u0107 wyznaczon\u0105 mi Msz\u0119, nawet w niedziel\u0119, bra\u0142em m\u00f3j tradycyjny brewiarz. Zostawia\u0142em go po prostu na stole w zakrystii, gdzie przechodzi\u0142 proboszcz. Oni naprawd\u0119 nie zwracali uwagi na to, czy i jak odmawiasz oficjum.<\/p>\r\n

– Takie odnios\u0142em wra\u017cenie. Czy wie Ksi\u0105dz, jak wielu Ksi\u0119dza koleg\u00f3w w diecezji w og\u00f3le odmawia brewiarz?<\/b><\/p>\r\n

Z pewno\u015bci\u0105 s\u0105 ksi\u0119\u017ca, kt\u00f3rzy odmawiaj\u0105 oficjum. Jest mn\u00f3stwo takich, kt\u00f3rzy nie odmawiaj\u0105 w og\u00f3le, ale z pewno\u015bci\u0105 s\u0105 tacy, kt\u00f3rzy odmawiaj\u0105 je codziennie.<\/p>\r\n

– To pocieszaj\u0105ce. Tak wi\u0119c po prostu bra\u0142 Ksi\u0105dz brewiarz i czyta\u0142, tak to wygl\u0105da\u0142o?<\/b><\/p>\r\n

Tak, i by\u0142o to orze\u017awiaj\u0105ce, bardzo orze\u017awiaj\u0105ce. Odmawianie nowej tzw. liturgii godzin by\u0142o niezwykle irytuj\u0105ce z powodu pewnych \u201emodlitw wiernych\u201d, kt\u00f3re zosta\u0142y dodane, inwokacji, hymn\u00f3w… W nowym brewiarzu umieszczono wiele protestanckich hymn\u00f3w. W rzeczy samej, poniewa\u017c s\u0105 one tak absurdalne, wielu ksi\u0119\u017cy po prostu je pomija. Przechodz\u0105 oni od pocz\u0105tku a\u017c do psalm\u00f3w, tak jak to jest w tradycyjnym brewiarzu, z tym wyj\u0105tkiem, \u017ce nigdy nie odmawiaj\u0105 po tym hymnu. Oczywi\u015bcie w laudesach i nieszporach znajduj\u0105 si\u0119 wstawki, kt\u00f3re niekiedy s\u0105 po prostu skandaliczne, godne propagandy komunistycznej. Niekt\u00f3re czytania w laudesach r\u00f3wnie\u017c odnosz\u0105 si\u0119 do praw robotnik\u00f3w i solidarno\u015bci.<\/p>\r\n

– Przez tych sze\u015b\u0107 miesi\u0119cy odprawia\u0142 Ksi\u0105dz tradycyjn\u0105 Msz\u0119 w swoim mieszkaniu, odmawia\u0142 Ksi\u0105dz tradycyjne oficjum. Jak si\u0119 Ksi\u0105dz czu\u0142, kiedy musia\u0142 Ksi\u0105dz odprawi\u0107 publicznie now\u0105 Msz\u0119?<\/b><\/p>\r\n

Cierpia\u0142em, a wynika\u0142o to z dw\u00f3ch powod\u00f3w. Przede wszystkim musia\u0142em znosi\u0107 odprawianie Mszy w jej sprotestantyzowanej formie, musia\u0142em siedzie\u0107 na swoim miejscu, podczas gdy kobiety przychodzi\u0142y, by czyta\u0107 czy macha\u0107 r\u0119kami podczas psalmu. Po drugie, je\u015bli tylko ksi\u0105dz trzyma si\u0119 rubryk, wierni zawsze podchodz\u0105 po Mszy podzi\u0119kowa\u0107: \u201eDzi\u0119kujemy ksi\u0119dzu za uszanowanie, z jakim ksi\u0105dz odprawia Msz\u0119\u201d, albo: \u201eDzi\u0119kujemy za \u015bwi\u0119t\u0105 Msz\u0119\u201d. To dlatego, \u017ce inni ksi\u0119\u017ca zachowuj\u0105 si\u0119 jak podczas aukcji albo spotkania jakiego\u015b komitetu. Kiedy widzi si\u0119 wiernych, kt\u00f3rzy wyra\u017anie s\u0105 spragnieni uszanowania podczas Mszy, bolesna jest \u015bwiadomo\u015b\u0107, \u017ce to, co otrzymuj\u0105, to jedynie wersja zubo\u017cona, \u201egroszowa\u201d. Zw\u0142aszcza niekt\u00f3re kolekty trudno zaliczy\u0107 nawet do drugiej kategorii.<\/p>\r\n

– Zw\u0142aszcza pierwsza forma. Dodatkowe kolekty s\u0105 czasami bardzo pi\u0119kne.<\/b><\/p>\r\n

O, tak. Bardzo cz\u0119sto u\u017cywa\u0142em dodatkowej kolekty, ale oczywi\u015bcie ich zako\u0144czenia s\u0105 fatalne. Po dodatkowych kolektach u\u017cywa si\u0119 kr\u00f3tkich zako\u0144cze\u0144, tak wi\u0119c \u0142\u0105czy\u0142em obie formy. U\u017cywa\u0142em dodatkowej kolekty i potem d\u0142ugiego zako\u0144czenia z podstawowej kolekty. Normalne by\u0142y praktyki w rodzaju kobiet czytaj\u0105cych czytania, Msze dla dzieci – bez jakiegokolwiek szacunku, i nadzwyczajni szafarze. By\u0142y rzadsze przypadki, jak np. kiedy upuszczono Hosti\u0119 i szafarze po prostu nie wiedzieli, co zrobi\u0107. I to nie dlatego, \u017ce byli zbyt przej\u0119ci. Opr\u00f3cz tego by\u0142y zawsze kobiety podchodz\u0105ce, by pom\u00f3c przy tabernakulum i \u201eskonsolidowa\u0107\u201d Hostie w jednym cyborium. W ostatniej parafii, w kt\u00f3rej by\u0142em, u\u017cywano zawsze cybori\u00f3w w takim kszta\u0142cie, \u017ce mog\u0142y sta\u0107 jedne na drugich jaktupperware (4) (podczas gdy mieli pi\u0119kne stare cyboria, kt\u00f3re sta\u0142y nieu\u017cywane w sejfie). Pewnego razu, kiedy przek\u0142ada\u0142em palcami Hostie z jednego cyborium do drugiego, pomagaj\u0105ca mi kobieta z w\u015bciek\u0142o\u015bci\u0105 przesypa\u0142a wszystkie Hostie ze swej ma\u0142ej miseczki do g\u0142\u00f3wnego cyborium, rzucaj\u0105c mi przy tym spojrzenie m\u00f3wi\u0105ce: \u201ePrzesta\u0144 marnowa\u0107 m\u00f3j czas!\u201d, i wybieg\u0142a z powrotem do zakrystii. Podczas Mszy. Takie rzeczy zdarza\u0142y si\u0119 nieustannie.<\/p>\r\n

– Znak jedno\u015bci i mi\u0142o\u015bci…<\/b><\/p>\r\n

W\u0142a\u015bnie. Innym razem w innej parafii \u015bwieccy szafarze stali przy kredencji \u015bmiej\u0105c si\u0119 – nie wiem, mo\u017ce kto\u015b opowiedzia\u0142 dowcip. Wygl\u0105da\u0142o na to, \u017ce puryfikuj\u0105 naczynia liturgiczne, co jest zabronione nawet w Novus Ordo, nawet w nowych rubrykach. Niegdy\u015b by\u0142o to w og\u00f3le nie do pomy\u015blenia. Po Mszy w zakrystii powiedzia\u0142em im \u0142agodnie: \u201eJe\u015bli jest w tej parafii kto\u015b, kto powinien dawa\u0107 przyk\u0142ad pobo\u017cno\u015bci eucharystycznej, to w\u0142a\u015bnie wy, ale wy \u015bmiali\u015bcie si\u0119 bez przerwy, jakby to by\u0142 mecz baseballowy\u201d. Jaki list pe\u0142en oburzenia napisali do biskupa! \u0179e \u015bmia\u0142em poda\u0107 w w\u0105tpliwo\u015b\u0107 ich pobo\u017cno\u015b\u0107 i ingerowa\u0107 w ich obowi\u0105zki etc.<\/p>\r\n

M\u00f3g\u0142bym wylicza\u0107 wci\u0105\u017c nowe nadu\u017cycia, jakie widzia\u0142em w r\u00f3\u017cnych parafiach. Podobaj\u0105 im si\u0119 rzymskie procesje na ofertorium, zatem przynosz\u0105 w nich buty do tenisa, pi\u0142ki futboloweetc. i k\u0142ad\u0105 wok\u00f3\u0142 o\u0142tarza. Dzieje si\u0119 tak wiele rzeczy i zaczyna to naprawd\u0119 wywiera\u0107 na ciebie duchowy wp\u0142yw, niezale\u017cnie, czy zdajesz sobie w\u00f3wczas z tego spraw\u0119, czy nie.
<\/b><\/p>\r\n

– Pod koniec tych sze\u015bciu miesi\u0119cy z pewno\u015bci\u0105 bardzo chcia\u0142 si\u0119 Ksi\u0105dz od tego wszystkiego uwolni\u0107, ale z drugiej strony musia\u0142 Ksi\u0105dz odczuwa\u0107 niepok\u00f3j przed skokiem na g\u0142\u0119bok\u0105 wod\u0119.<\/b><\/p>\r\n

To prawda. By\u0142o tak z powodu pewnych znajomo\u015bci i przyja\u017ani, o kt\u00f3rych wiedzia\u0142em, \u017ce mog\u0105 zosta\u0107 wystawione na pr\u00f3b\u0119, by\u0107 mo\u017ce zostan\u0105 zerwane. (Chocia\u017c przekona\u0142em si\u0119, \u017ce prawdziwi przyjaciele pozostan\u0105 wierni. Mam kilku bardzo bliskich przyjaci\u00f3\u0142, kt\u00f3rzy tak naprawd\u0119 nie rozumiej\u0105, dlaczego poszed\u0142em w tym kierunku, ale nie wp\u0142yn\u0119\u0142o to na przyja\u017a\u0144 mi\u0119dzy nami). Stosunki z biskupem i ksi\u0119\u017cmi diecezji by\u0142yby napi\u0119te. Tak wi\u0119c rzeczywi\u015bcie odczuwa\u0142em pewien niepok\u00f3j. Ci\u0105gle powraca\u0142y w\u0105tpliwo\u015bci, czy wybra\u0142em s\u0142uszn\u0105 drog\u0119.<\/p>\r\n

Stara\u0142em si\u0119 po prostu wykonywa\u0107 moje obowi\u0105zki do ostatniej chwili, zamierzaj\u0105c odwiedzi\u0107 kilka bardziej konserwatywnych rodzin, w wi\u0119kszo\u015bci ucz\u0105cych dzieci w domu, by doda\u0107 im odwagi. Nie mog\u0142em powiedzie\u0107 im prawdy o kroku, kt\u00f3ry zamierza\u0142em wykona\u0107. Tak wi\u0119c niekt\u00f3rzy prze\u017cyli szok, kiedy odszed\u0142em, poniewa\u017c zaledwie kilka dni wcze\u015bniej by\u0142em w ich domach i nic o tym nie wspomina\u0142em! Troch\u0119 l\u0119ka\u0142em si\u0119, czy wybra\u0142em dobre rozwi\u0105zanie, ale w g\u0142\u0119bi duszy czu\u0142em spok\u00f3j, wi\u0119c zacz\u0105\u0142em si\u0119 z tym godzi\u0107. Nawet ostatniego dnia poszed\u0142em do chorych s\u0142ucha\u0107 spowiedzi i udziela\u0107 Komunii \u015bw.<\/p>\r\n

– Jak przezwyci\u0119\u017cy\u0142 Ksi\u0105dz barier\u0119 psychiczn\u0105 zwi\u0105zan\u0105 z karami kanonicznymi i utrat\u0105 jurysdykcji? To w\u0142a\u015bnie ona sprawia najwi\u0119cej k\u0142opot\u00f3w wi\u0119kszo\u015bci ksi\u0119\u017cy, kt\u00f3rzy decyduj\u0105 si\u0119 porzuci\u0107 oficjalne struktury.<\/b><\/p>\r\n

W ruchu tradycyjnym jest wielu, kt\u00f3rzy musieli do\u015bwiadczy\u0107 sankcji i kar, ale mo\u017cna to przetrzyma\u0107, maj\u0105c silne przekonanie, \u017ce to, co si\u0119 robi, jest w rzeczywisto\u015bci tym, co Ko\u015bci\u00f3\u0142 zawsze czyni\u0142. Gdybym odszed\u0142 i robi\u0142 co\u015b ca\u0142kowicie nowego, a Ko\u015bci\u00f3\u0142 na\u0142o\u017cy\u0142by na mnie sankcje, by\u0142bym zmartwiony. Ale wiem, \u017ce to, co robi\u0119, to nic innego jak to, co \u015bwi\u0105tobliwi kap\u0142ani czynili w przesz\u0142o\u015bci przez setki lat. Po prostu nauczam i praktykuj\u0119 wiar\u0119 katolick\u0105. Czy Ko\u015bci\u00f3\u0142 mo\u017ce s\u0142usznie kara\u0107 mnie za to? Nie s\u0105dz\u0119. A co do sytuacji kanonicznoprawnej, sam Ko\u015bci\u00f3\u0142 uzupe\u0142nia jurysdykcj\u0119 w czasach takich jak obecne.
<\/b><\/p>\r\n

– \u015aw. Piotr m\u00f3wi, \u017ce musimy s\u0142ucha\u0107 raczej Boga, ni\u017c cz\u0142owieka.<\/b><\/p>\r\n

W\u0142a\u015bnie. Poza tym mia\u0142em siln\u0105 \u015bwiadomo\u015b\u0107, \u017ce nie porzucam po prostu czego\u015b, wyruszaj\u0105c ku niejasnej, mglistej przysz\u0142o\u015bci, w kt\u00f3rej nie wiadomo co si\u0119 wydarzy. W rzeczywisto\u015bci szed\u0142em w pewnym konkretnym kierunku. To, co porzuca\u0142em, by\u0142o jedynie cieniem tego, ku czemu zmierza\u0142em.
<\/b><\/p>\r\n

– Czy my\u015bli Ksi\u0105dz, \u017ce osi\u0105gn\u0105\u0142 ten cel? Jaki wp\u0142yw na Ksi\u0119dza kap\u0142a\u0144stwo wywar\u0142o odprawianie wy\u0142\u0105cznie Mszy trydenckiej?<\/b><\/p>\r\n

Z pewno\u015bci\u0105 osi\u0105gn\u0105\u0142em. W parafiach tradycyjnych okazuje si\u0119 kap\u0142anom wiele wsparcia i szacunku, mog\u0119 te\u017c wsp\u00f3\u0142pracowa\u0107 z tradycyjnymi wiernymi w bardziej owocny spos\u00f3b dla u\u015bwi\u0119cenia ich dusz i mojej w\u0142asnej. To jak rodzina, prawdziwa \u201ewsp\u00f3lnota wiary\u201d. A co do skutk\u00f3w, jakie wywiera odprawianie tradycyjnej Mszy – s\u0105 one niesamowite! Tradycyjna Msza ze swej natury narzuca pobo\u017cno\u015b\u0107. Gdy si\u0119 w niej zanurzy, wywiera niezwyk\u0142y wp\u0142yw na duchowo\u015b\u0107 i spos\u00f3b \u017cycia kap\u0142ana. W Novus Ordo natura kap\u0142a\u0144stwa jest rozmyta i niejasna, wi\u0119c kiedy odprawia si\u0119 now\u0105 Msz\u0119, czuje si\u0119 jak kto\u015b w rodzaju przewodnicz\u0105cego wydelegowanego przez zgromadzenie. W przypadku Mszy trydenckiej tak nie jest. Jest si\u0119 w pe\u0142ni \u015bwiadomym, \u017ce jest to kult \u201ew duchu i prawdzie\u201d – prawdziwie nadprzyrodzony.<\/p>\r\n

– Przyczynia si\u0119 do tego wiele rzeczy, na przyk\u0142ad zwr\u00f3cenie ku tabernakulum. Czy m\u00f3g\u0142by Ksi\u0105dz wymieni\u0107 jeszcze inne elementy pomagaj\u0105ce uwydatni\u0107 centraln\u0105 rol\u0119 kap\u0142a\u0144stwa sakramentalnego?<\/b><\/p>\r\n

Odmawianie niekt\u00f3rych cz\u0119\u015bci Mszy, takich jak Kanon i inne modlitwy, zni\u017conym g\u0142osem. To zdumiewaj\u0105ce, jak wielu ksi\u0119\u017cy w Novus Ordo pomija te modlitwy lub odmawia je na g\u0142os, poniewa\u017c my\u015bl\u0105: \u201ePo co to m\u00f3wi\u0107, je\u015bli ludzie nie mog\u0105 tego us\u0142ysze\u0107?\u201d. Poniewa\u017c wszystko w Novus Ordo koncentruje si\u0119 wok\u00f3\u0142 cz\u0142owieka. Tak wi\u0119c nawet odmawiaj\u0105c ca\u0142y Kanon i inne modlitwy po cichu, rozumie si\u0119, \u017ce ludzie nie chc\u0105 widowiska. Nie ma to nic wsp\u00f3lnego z wyst\u0119pem, jest to prawdziwy kult Boga. Do element\u00f3w tych nale\u017cy odmawianie modlitw po cichu, zwr\u00f3cenie ku wschodowi, \u015bpiew gregoria\u0144ski czy spos\u00f3b, w jaki udzielana jest Komunia \u015bw.<\/p>\r\n

R\u00f3wnie\u017c wierni rozumiej\u0105 w\u00f3wczas Msz\u0119 lepiej i zaanga\u017cowani s\u0105 w ni\u0105 na wy\u017cszym poziomie. Nie jest to \u201eaktywne uczestnictwo\u201d, ale raczej \u201euczestnictwo kontemplacyjne\u201d. Wszystko to owocuje w sposobie, w jaki kap\u0142an do\u015bwiadcza Mszy duchowo, poniewa\u017c nie oczekuje si\u0119 od niego, by by\u0142 \u201eanimatorem liturgicznym\u201d ani by by\u0142 \u201edynamiczny\u201d. Jaki\u017c b\u00f3l sprawia\u0142o mi udzielanie Komunii poprzednio, podczas Novus Ordo. Przy rozdawaniu i przyjmowaniu Komunii \u015bw. zdarzaj\u0105 si\u0119 wszelkie rodzaje nadu\u017cy\u0107. Tak wi\u0119c przyj\u015bcie w miejsce, gdzie wierni przyjmuj\u0105 Komuni\u0119 \u015bw. tak pobo\u017cnie – kl\u0119cz\u0105c przy balaskach – jest du\u017c\u0105 zmian\u0105.<\/p>\r\n

W ostatni weekend by\u0142em w dw\u00f3ch kaplicach. Uroczysta Msza w niedziel\u0119 jest specjalnym prze\u017cyciem! Chora\u0142 gregoria\u0144ski wykonywany by\u0142 bez zarzutu, a nawet w mniejszej z tych dw\u00f3ch kaplic ch\u00f3r \u015bpiewa\u0142 msz\u0119 polifoniczn\u0105. Ministranci byli wyszkoleni, byli nawet akolici ze \u015bwiecami przy Komunii. Parafianie czuwali ca\u0142\u0105 noc przy Naj\u015bwi\u0119tszym Sakramencie po Mszy w pierwszy pi\u0105tek, a przed Msz\u0105 w pierwsz\u0105 sobot\u0119 by\u0142o b\u0142ogos\u0142awie\u0144stwo, podczas obu kaplice by\u0142y pe\u0142ne. Przez ponad cztery godziny s\u0142ucha\u0142em spowiedzi. Egzaminowa\u0142em tak\u017ce kandydat\u00f3w do bierzmowania. Znali katechizm na pami\u0119\u0107, byli gorliwi, wszyscy \u017carliwie katoliccy. Jest to wielka r\u00f3\u017cnica w stosunku do tego, co dzieje si\u0119 na Novus Ordo, i zaczynam widzie\u0107, \u017ce w tradycyjnych parafiach jest tak ca\u0142y czas. Czym\u015b, o czym nie m\u00f3wi si\u0119 cz\u0119sto, jest kwestia spowiedzi. Oczywi\u015bcie w tradycyjnych parafiach, takich jak te kaplice, do spowiedzi przyst\u0119puje si\u0119 cz\u0119\u015bciej i z wi\u0119ksz\u0105 pobo\u017cno\u015bci\u0105, ale odkry\u0142em te\u017c, \u017ce jako\u015b\u0107 spowiedzi, kt\u00f3rych s\u0142ucha\u0142em w tradycyjnych \u015brodowiskach, by\u0142a ca\u0142kowicie r\u00f3\u017cna. Nie ma si\u0119 w tym przypadku w\u0105tpliwo\u015bci, \u017ce ci ludzie po drugiej stronie kratki s\u0105 naprawd\u0119 penitentami – pokutnikami. Niekt\u00f3rzy katolicy uczestnicz\u0105cy w Novus Ordoprzychodz\u0105 do spowiedzi, by nauczy\u0107 si\u0119 by\u0107 lepszymi – nie znaj\u0105 jednak poj\u0119cia grzechu. Bardzo rzadko zdarza\u0142o mi si\u0119 s\u0142ucha\u0107 spowiedzi bez konfesjona\u0142u, ale kiedy mia\u0142o to miejsce – poniewa\u017c jest to normalna praktyka dla wi\u0119kszo\u015bci ksi\u0119\u017cy – by\u0142o to bardzo dziwaczne.<\/p>\r\n

– Jak\u0105 rad\u0119 da\u0142by Ksi\u0105dz kap\u0142anom, kt\u00f3rzy siedz\u0105 okrakiem na barykadzie, pr\u00f3buj\u0105c podj\u0105\u0107 decyzj\u0119?<\/b><\/p>\r\n

Skontaktowa\u0107 si\u0119 z tradycyjnym ksi\u0119dzem. Tak d\u0142ugo, jak Tradycja pozostaje dla nich czym\u015b w rodzaju mira\u017cu na horyzoncie, nigdy nie zrozumiej\u0105 jej w pe\u0142ni. Ci kap\u0142ani, kt\u00f3rzy siedz\u0105 na barykadzie, je\u015bli spotkaj\u0105 si\u0119 i porozmawiaj\u0105 z tradycyjnymi ksi\u0119\u017cmi, zdadz\u0105 sobie spraw\u0119, \u017ce nie s\u0105 to heretyckie czy ekskomunikowane potwory, jak niekt\u00f3rzy my\u015bl\u0105. Powiedzia\u0142bym im: je\u015bli chcecie umocni\u0107 si\u0119 w waszym kap\u0142a\u0144stwie, id\u017acie i porozmawiajcie z tymi lud\u017ami. Maj\u0105 oni bardzo jasne poj\u0119cie o tym, czym jest kap\u0142a\u0144stwo, a tak\u017ce silne poczucie kap\u0142a\u0144skiej to\u017csamo\u015bci.<\/p>\r\n

Odwied\u017acie, nawet je\u015bli b\u0119dziecie to musieli zrobi\u0107 potajemnie czy anonimowo, miejsce, gdzie Msza tradycyjna odprawiana jest ka\u017cdego tygodnia lub codziennie, gdzie nie jest ona specjalnym wydarzeniem, jakby zakurzonym eksponatem muzealnym. Zadbajcie, by jakie\u015b tradycyjne rodziny pami\u0119ta\u0142y o was na modlitwie (ale potem uwa\u017cajcie!). Powr\u00f3\u0107cie do tradycyjnego brewiarza. Porzu\u0107cie \u201ema\u0142e oficjum\u201d Vaticanum II i powr\u00f3\u0107cie do brewiarza! Odmawianie brewiarza jest niewiarygodn\u0105 pomoc\u0105. Naprawd\u0119.
<\/b><\/p>\r\n

– A co z ksi\u0119\u017cmi, kt\u00f3rzy nie znaj\u0105 \u0142aciny? Co oni powinni zrobi\u0107?<\/b><\/p>\r\n

My\u015bl\u0119, \u017ce powinni zaopatrzy\u0107 si\u0119 w par\u0119 podr\u0119cznik\u00f3w i od\u015bwie\u017cy\u0107 swoj\u0105 znajomo\u015b\u0107 tego j\u0119zyka. Nawet je\u015bli \u0142acina jest na pocz\u0105tku przeszkod\u0105, istniej\u0105 edycje angielskie, a nawet dwuj\u0119zyczne tradycyjnego brewiarza. Mogliby zacz\u0105\u0107 od tego, bo nawet on r\u00f3\u017cni si\u0119 ogromnie od nowej tzw. liturgii godzin. Ale ucz\u0105c si\u0119 troch\u0119 ka\u017cdego dnia, zaczn\u0105 poznawa\u0107 \u0142acin\u0119 coraz lepiej. To prawda, niekt\u00f3rzy nie znaj\u0105 \u0142aciny. Jednak lepiej p\u00f3\u017ano ni\u017c wcale!
<\/b><\/p>\r\n

– Po to, by uczy\u0107 si\u0119 \u0142aciny czy teologii, nie trzeba mie\u0107 ilorazu inteligencji 300. Czyli twierdzi Ksi\u0105dz, \u017ce wi\u0119kszo\u015b\u0107 przeszk\u00f3d mo\u017cna przezwyci\u0119\u017cy\u0107?<\/b><\/p>\r\n

Tak, z pewno\u015bci\u0105. By\u0142em zaskoczony, kiedy powr\u00f3ci\u0142em na tamt\u0105 porann\u0105 poniedzia\u0142kow\u0105 Msz\u0119 \u015bw. w Charlotte i widzia\u0142em, \u017ce ministranci znali swe partie po \u0142acinie tak doskonale. Ale to nie wszystko. Po Mszy mieli oni ma\u0142\u0105 prym\u0119, r\u00f3wnie\u017c po \u0142acinie. Jeden z ch\u0142opc\u00f3w czyta\u0142 Martyrologium. By\u0142em zdumiony, \u017ce ten dzieciak, kt\u00f3ry mia\u0142 nie wi\u0119cej ni\u017c 10 lat, \u015bpiewa\u0142 Martyrologium, a wszyscy \u015bwi\u0119te oficjum. Te dzieci nie opu\u015bci\u0142y ani litery! Je\u015bli dzieci mog\u0105 to zrobi\u0107, ka\u017cdy to potrafi. Przez wieki ma\u0142e dzieci by\u0142y uczone odpowiedzi podczas Mszy i zna\u0142y je znakomicie.<\/p>\r\n

– Niekt\u00f3rzy starsi ksi\u0119\u017ca, wy\u015bwi\u0119ceni pod koniec lat sze\u015b\u0107dziesi\u0105tych i na pocz\u0105tku siedemdziesi\u0105tych, mog\u0105 zaprotestowa\u0107 i powiedzie\u0107: \u201eNie mo\u017cna nauczy\u0107 starego psa nowych sztuczek. Jak mamy si\u0119 tego nauczy\u0107? Filozofia, \u0142acina, wszystko od pocz\u0105tku?\u201d<\/b><\/p>\r\n

Dla starszych ksi\u0119\u017cy nie b\u0119dzie problemem od\u015bwie\u017cenie sobie tego, czego si\u0119 uczyli, je\u015bli co\u015b jeszcze pami\u0119taj\u0105. Niekt\u00f3rzy z nich rzeczywi\u015bcie nie pami\u0119taj\u0105 nic. Rozmawia\u0142em kiedy\u015b z ksi\u0119dzem, kt\u00f3ry zosta\u0142 wy\u015bwi\u0119cony ponad 50 lat temu. Mia\u0142 liberalne pogl\u0105dy odno\u015bnie do Mszy jako zgromadzenia wsp\u00f3lnoty etc. Zapyta\u0142em go przyja\u017anie, ale wprost: \u201eCzy tego uczyli ksi\u0119dza niegdy\u015b w seminarium? Jestem po prostu ciekawy, czego uczyli o Mszy, kiedy by\u0142 ksi\u0105dz w seminarium\u201d. Odpowiedzia\u0142: \u201eO, tak. Z pewno\u015bci\u0105 tego w\u0142a\u015bnie uczono. Wsp\u00f3lnota sk\u0142ada ofiar\u0119 eucharystyczn\u0105 przez r\u0119ce przewodnicz\u0105cego, kt\u00f3ry zosta\u0142 wydelegowany\u201d. My\u015bl\u0119, \u017ce po prostu nie pami\u0119ta\u0142, czego go uczono. Inspiratorzy zmian byli bardzo, bardzo skuteczni. Mamy dzi\u015b ksi\u0119\u017cy, kt\u00f3rzy s\u0105 25-30 lat po \u015bwi\u0119ceniach, kt\u00f3rzy przeszli przez seminaria w tych szalonych latach. \u201eNie mo\u017cna nauczy\u0107 starego psa nowych sztuczek\u201d? – z pewno\u015bci\u0105 mo\u017cna. Jest wielu ksi\u0119\u017cy w ich wieku i w ich sytuacji, kt\u00f3rzy to zrobili. Nie byliby jedynymi. Musi to by\u0107 jednak r\u00f3wnie\u017c nawr\u00f3cenie serca. Kap\u0142an nie mo\u017ce po prostu zachowa\u0107 wszystkich swych zwyczaj\u00f3w, z tym tylko, \u017ce zacznie si\u0119 uczy\u0107 tradycyjnej Mszy i powr\u00f3ci do starego brewiarza. Trzeba mie\u0107 odwag\u0119 przyzna\u0107: \u201ePrzez wi\u0119kszo\u015b\u0107 mego kap\u0142a\u0144skiego \u017cycia by\u0142em zamieszany w ten nonsens z Novus Ordo\u201d. Wielu ksi\u0119\u017cy we wczesnych latach reformy prawdopodobnie by\u0142a zaanga\u017cowana w parafiach w r\u00f3\u017cne ekscesy: Msze z ta\u0144cami i inne rzeczy, kt\u00f3re si\u0119 w\u00f3wczas pojawia\u0142y. Trudno – zawierz to wszystko mi\u0142osierdziu Zbawiciela. Nigdy nie jest za p\u00f3\u017ano, by zacz\u0105\u0107 od pocz\u0105tku.<\/p>\r\n

– Nawet odprawiaj\u0105c Msz\u0119 w swych mieszkaniach! To jest pocz\u0105tek. Pr\u00f3bowa\u0107 uczy\u0107 si\u0119 i odpokutowa\u0107 za niekt\u00f3re nonsensy.<\/b><\/p>\r\n

Sp\u00f3jrzmy te\u017c na starszych ksi\u0119\u017cy – nieugi\u0119tych libera\u0142\u00f3w, przekonanych, \u017ce trzeba by\u0142o dokona\u0107 rewolucji: ci ludzie, nawet z tymi przekonaniami, s\u0105 lud\u017ami przegranymi i mo\u017cna dostrzec w\u015br\u00f3d nich ducha rozpaczy. Nie ma tego pomi\u0119dzy ksi\u0119\u017cmi, kt\u00f3rzy pozostali wierni wierze, niezale\u017cnie od tego, co przysz\u0142o im wycierpie\u0107. Czy wi\u0119c ci ksi\u0119\u017ca, wy\u015bwi\u0119ceni 25-30 lat temu, chc\u0105 zestarze\u0107 si\u0119 i przej\u015b\u0107 na emerytur\u0119, obarczeni poczuciem przegranej, bo nigdy nie mieli odwagi by\u0107 kap\u0142anami w spos\u00f3b, w jaki Matka-Ko\u015bci\u00f3\u0142 od nich wymaga? Czy te\u017c chc\u0105 okaza\u0107 t\u0119 odwag\u0119 i wykona\u0107 zdecydowany krok?<\/p>\r\n

– Wszyscy oni stoj\u0105 przed tym wyborem i ka\u017cdy z nich musi podj\u0105\u0107 go samodzielnie.<\/b><\/p>\r\n

I mog\u0105 dokona\u0107 go w\u0142a\u015bciwie – z Bo\u017c\u0105 \u0142ask\u0105 i pod kierownictwem Ducha \u015awi\u0119tego.<\/p>\r\n

Wywiad pochodzi z ksi\u0105\u017cki „Gdzie jest twoja msza, kap\u0142anie”, Wydawnictwo Te Deum, Warszawa 2005.<\/strong><\/em><\/p>\r\n

Przypisy:<\/strong><\/p>\r\n

    \r\n
  1. Bokiem do tabernakulum.<\/li>\r\n
  2. Specjalny taboret u\u017cywany przez biskupa.<\/li>\r\n
  3. Wprowadzone po soborze przygotowanie do chrztu doros\u0142ych (katechumenat).<\/li>\r\n
  4. P\u0142askie plastikowe pojemniki na \u017cywno\u015b\u0107.<\/li>\r\n<\/ol>\r\n

     <\/p>\r\n

    Kontakt:<\/strong><\/p>\r\n

    ks. Christopher Danel
    P.O. Box 1691
    077-1691 Roswell, GA 3<\/p>\r\n

    \r\n

    Gdzie jest twoja Msza, kap\u0142anie?<\/h4>\r\n

    \"\"Wydawnictwo Te Deum<\/span> – ksi\u0105\u017cki<\/a>, 2005
    ss. 240, format A5, mi\u0119kka oprawa
    ISBN 83-89345-57-9
    wysy\u0142ka: 24 godziny
    tytu\u0142 dodany: 24.10.2005 r.
    cena 24,00<\/strong> z\u0142<\/p>\r\n

    Na kartach tej ksi\u0105\u017cki siedemnastu ksi\u0119\u017cy opowiada, jak dosz\u0142o do tego, \u017ce odprawiaj\u0105 nie now\u0105 Msz\u0119, ale Msz\u0119 trydenck\u0105. Niekt\u00f3rzy z nich, wy\u015bwi\u0119ceni przed II Soborem Watyka\u0144skim, nigdy nie odprawiali nowej Mszy. Inni odprawiali j\u0105, od kiedy zosta\u0142a wprowadzona w roku 1969, ale ostatecznie odeszli od niej. Jeszcze inni, uformowani w posoborowych seminariach i wy\u015bwi\u0119ceni po roku 1970, porzucili nowy ryt dla Mszy trydenckiej. \u201eZanim znalaz\u0142em ucieczk\u0119 we Mszy trydenckiej, by\u0142em bliski porzucenia kap\u0142a\u0144stwa… U\u015bwiadomi\u0142em sobie, \u017ce to nie jest Msza, kt\u00f3r\u0105 chc\u0119 odprawia\u0107… Brak uszanowania w nowej Mszy jest uderzaj\u0105cy… Tracimy ogromn\u0105 liczb\u0119 wiernych, kt\u00f3rzy widz\u0105c ca\u0142y ten ba\u0142agan, m\u00f3wi\u0105: Dajmy sobie z tym spok\u00f3j… Czu\u0142em si\u0119 szalenie zagubiony… Czu\u0142em, jakby w moj\u0105 dusz\u0119 wbijano miecz… Nowa Msza doprowadza\u0142a mnie do sza\u0142u\u201d \u201d\u201d oto s\u0142owa, kt\u00f3re padaj\u0105 z ust tych odwa\u017cnych kap\u0142an\u00f3w. Oby wielu innych ksi\u0119\u017cy, podobnie jak oni, znalaz\u0142o ukojenie w czcigodnym katolickim rycie Mszy \u015bw.!<\/p>\r\n<\/blockquote>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Wywiad z ks. Christopherem Danelem (fragment ksi\u0105\u017cki „Gdzie jest twoja Msza, kap\u0142anie?”) – Czy m\u00f3g\u0142by Ksi\u0105dz opowiedzie\u0107 troch\u0119 o swojej formacji seminaryjnej? Oczywi\u015bcie. Moj\u0105 formacj\u0119 zako\u0144czy\u0142em ostatecznie w Rzymie, ale nauk\u0119 rozpocz\u0105\u0142em w Filadelfii. Seminarium by\u0142o ca\u0142kiem ortodoksyjne co do doktryny, a\u017c do ko\u0144ca mojego w nim pobytu, chocia\u017c odby\u0142em tam jedynie dwa ni\u017csze lata […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[135],"tags":[32,24,221,33],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/72512"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=72512"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/72512\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=72512"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=72512"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=72512"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}