Podstawowe pytanie, jakie warto sobie zada\u0107, gdy si\u0119 pr\u00f3buje analizowa\u0107 (oficjalnie opisywane) funkcjonowanie TAWS-a w dniu 10-04 na pok\u0142adzie PLF 101, brzmi nast\u0119puj\u0105co: jak dok\u0142adnie podczas r\u00f3\u017cnych podej\u015b\u0107 do l\u0105dowania dzia\u0142a\u0142o to urz\u0105dzenie, jak by\u0142o serwisowane i jakie posiada\u0142o bazy danych? Na to pytanie nie znajdziemy odpowiedzi w \u201eraportach\u201d, pocz\u0105wszy od \u201eMAK\u201d, poprzez KBWLLP, na \u201ekomisji Macierewicza\u201d ko\u0144cz\u0105c, kt\u00f3ra to komisja przecie\u017c z\u0119by zjad\u0142a na analizowaniu \u201edanych TAWS-a\u201d. Je\u015bli za\u015b nie wiadomo dok\u0142adnie, jak TAWS dzia\u0142a\u0142, jakie mia\u0142 fabryczne ustawienia (i jak ewentualnie by\u0142y one zmieniane przez fachowc\u00f3w wojskowych z 36 SPLT), jak wygl\u0105da\u0142a jego mapa terenu, jakie generowa\u0142 komunikaty alarmowe w r\u00f3\u017cnych sytuacjach etc. – to w jaki spos\u00f3b mo\u017cna by\u0142o ustali\u0107, czy dzia\u0142a\u0142 10 Kwietnia prawid\u0142owo lub nie?<\/p>\r\n
Katastrofologom to w niczym nie przeszkadza\u0142o, cho\u0107 wydawa\u0107 by si\u0119 mog\u0142o, i\u017c od tego nale\u017ca\u0142oby zacz\u0105\u0107 jakiekolwiek badanie (danego urz\u0105dzenia czy systemu) – tj. od uzyskania pe\u0142nej wiedzy, jak (ono\/on) si\u0119 zachowuje w okre\u015blonych sytuacjach. Jakich? Takich cho\u0107by jak 1) podchodzenie na \u201eZZZZ\u201d, takich jak 2) ustawienie przez pilot\u00f3w jakiej\u015b wysoko\u015bci decyzji, takich jak 3) przestawianie wysoko\u015bciomierzy itd. W \u201eraporcie MAK\u201d podane s\u0105 og\u00f3lne zasady funkcjonowania urz\u0105dzenia ostrzegaj\u0105cego pilot\u00f3w o zbli\u017caniu si\u0119 do ziemi wraz z rozrysowanym schematem skonfigurowania TAWS-a z innymi urz\u0105dzeniami, ale z kolei w raporcie sporz\u0105dzonym przez Universal Avionics opis dzia\u0142ania TAWS-a jest w r\u00f3\u017cnych aspektach odmienny (o szczeg\u00f3\u0142ach pisz\u0119 w moim opracowaniu, kt\u00f3rego pierwsza cz\u0119\u015b\u0107 zlinkowana jest poni\u017cej). Najbardziej chyba zorientowanymi w zawi\u0142o\u015bciach funkcjonowania tego<\/i> TAWS-a, a wi\u0119c tego zainstalowanego w rz\u0105dowym Tu-154M 101, powinny by\u0107 KBWLLP wraz z NPW, tymczasem wcale tak nie jest. Wystarczy wczyta\u0107 si\u0119 w polskie Uwagi<\/i> do ruskiego projektu \u201eraportu MAK\u201d, by znale\u017a\u0107 tam fragmenty \u015bwiadcz\u0105ce o tym, i\u017c polska strona miesi\u0105cami usi\u0142owa\u0142a si\u0119 dowiedzie\u0107 od Moskwy, jak ten<\/i> TAWS dzia\u0142a. Z kolei K. Galimski i P. Nisztor w ksi\u0105\u017cce Kto naprawd\u0119 ich zabi\u0142?<\/i>, pisali, \u017ce NPW pr\u00f3bowa\u0142a od USA uzyska\u0107 informacje o funkcjonowaniu TAWS-a (s. 31):<\/p>\r\n
Z nieoficjalnych informacji wynika, \u017ce prokuratura podejrzewa, i\u017c zak\u0142ady w Samarze nie mia\u0142y od producent\u00f3w stosownych certyfikat\u00f3w na demonta\u017c i monta\u017c urz\u0105dze\u0144 znajduj\u0105cych si\u0119 na pok\u0142adzie Tu-154M. Oznacza to, \u017ce mog\u0142y one zosta\u0107 uszkodzone lub niepoprawnie zamontowane i w konsekwencji, nie dzia\u0142a\u0107 prawid\u0142owo. Obok systemu \u0142\u0105czno\u015bci satelitarnej chodzi tu m.in. o system TAWS (Terrain Awareness and Warning System) informuj\u0105cy pilot\u00f3w o zbli\u017caniu si\u0119 do ziemi. To kluczowe urz\u0105dzenie w momencie podchodzenia do l\u0105dowania. Wojskowa prokuratura wyst\u0105pi\u0142a do Stan\u00f3w Zjednoczonych z wnioskiem o pomoc prawn\u0105 m.in. w kwestii szczeg\u00f3\u0142owych informacji o systemie m.in. czy lotnisko Siewiernyj-Smole\u0144sk znajdowa\u0142o si\u0119 w jego bazie. <\/b><\/i>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0<\/p>\r\n
To niezwykle intryguj\u0105ce, i\u017c KBWLLP z NPW, obie dysponuj\u0105ce takimi znakomitymi ekspertami i bieg\u0142ymi, tak okr\u0119\u017cnymi drogami szuka\u0142y dost\u0119pu do, by tak rzec, instrukcji obs\u0142ugi TAWS-a, maj\u0105c pod bokiem ju\u017c od wrze\u015bnia 2010, drugiego<\/i>, bli\u017aniaczego tupolewa, \u015bwie\u017co odremontowanego, \u00a0z – jak mo\u017cna s\u0105dzi\u0107 – takim samym typem urz\u0105dzenia zamontowanego na pok\u0142adzie oraz maj\u0105c (w istniej\u0105cym jeszcze wtedy) 36 SPLT kilku pilot\u00f3w tupolew\u00f3w, korzystaj\u0105cych z tego systemu na tupolewach przez lata. Nawet bowiem je\u015bli tutka 102-ka mia\u0142aby mimo wszystko innego<\/i> TAWS-a ni\u017c 101-ka, to cho\u0107by w celach pogl\u0105dowych mo\u017cna by\u0142o wykona\u0107<\/b> komisyjny<\/b> lot do Smole\u0144ska i sprawdzi\u0107, jak to urz\u0105dzenie si\u0119 przy podej\u015bciu takim, jakie mia\u0142a wykonywa\u0107 pono\u0107 za\u0142oga PLF 101, zachowuje, podczas zni\u017cania na XUBS<\/b>. <\/b>W tym celu mo\u017cna by\u0142o zatrudni\u0107 za\u0142og\u0119 sk\u0142adaj\u0105c\u0105 si\u0119 z pp\u0142k. B. Stroi\u0144skiego i kpt. G. Pietruczuka, obaj wszak mieli by\u0107 w Smole\u0144sku 7-04-2010, wi\u0119c na pewno poradziliby sobie nie tylko z l\u0105dowaniem na Siewiernym, ale i z manewrem odej\u015bcia na drugi kr\u0105g, bez problemu, z wysoko\u015bci 100 metr\u00f3w, dajmy na to. Lot m\u00f3g\u0142by by\u0107 wykonany przy \u0142adnej pogodzie, a nie we mgle, tak by piloci nie musieli szuka\u0107 wzrokiem ziemi. Czy TAWS generowa\u0142by wtedy podczas podchodzenia tylko dwa typy komunikat\u00f3w: Terrain Ahead<\/i> oraz Pull Up<\/i>? Czy mo\u017ce jeszcze jakie\u015b? Np. Approaching Minimums<\/i> i Minimums<\/i>, kt\u00f3rych nie s\u0142ycha\u0107 w zapisach CVR PLF 101? Taki lot na XUBS by\u0142by szczeg\u00f3lnie wskazany, skoro, jak zaznaczy\u0142em, KBWLLP i NPW mia\u0142y problem w zrekonstruowaniu sposobu funkcjonowania TAWS-a PLF 101. \u00a0\u00a0<\/b>\u00a0<\/p>\r\n
Takiego eksperymentu jednak nie przeprowadzono, a wi\u0119c nawet nie pr\u00f3bowano odtworzy\u0107 tych warunk\u00f3w, jakie opisywano w katastrofologicznych badaniach. W jaki wi\u0119c spos\u00f3b mo\u017cna by potwierdzi\u0107, i\u017c katastrofologiczna rekonstrukcja dotyczy fakt\u00f3w, a nie fikcji? To pytanie, oczywi\u015bcie, do katastrofolog\u00f3w, lecz oni tego problemu nie zauwa\u017caj\u0105 lub nie chc\u0105 dostrzec. Sprawa komplikuje si\u0119 natomiast na poziomie samych ustale\u0144 katastrofolog\u00f3w. Nie kto inny, jak \u201ekomisja Laska\u201d, przyzna\u0142a na swojej internetowej stronie (http:\/\/faktysmolensk.gov.pl\/pytania-i-odpowiedzi<\/a> ), i\u017c danych FMS-a i TAWS-a nie nale\u017cy traktowa\u0107 jako niepodwa\u017calnych (za takie za\u015b maj\u0105 uchodzi\u0107 te pochodz\u0105ce z rejestrator\u00f3w parametr\u00f3w lotu), co w rezultacie pozostawia otwart\u0105 kwesti\u0119: jak mo\u017cna by\u0142o na podstawie danych maj\u0105cych pochodzi\u0107 z tych\u017ce urz\u0105dze\u0144, rekonstruowa\u0107 przebieg domniemanego lotniczego wypadku<\/b>? Naturalnie, katastrofolodzy w odpowiedzi rzekliby, \u017ce powo\u0142ywano si\u0119 na dane rejestrator\u00f3w. Czy jednak nie por\u00f3wnywano ich wielokrotnie z \u201edanymi FMS-a\u201d i \u201edanymi TAWS-a\u201d? Czy komunikaty TAWS-a nie stanowi\u0142y istotnej cz\u0119\u015bci katastroficznego przekazu zaraz po opublikowaniu \u201estenogram\u00f3w rozm\u00f3w z kokpitu\u201d?<\/p>\r\n Mi\u0142ej lektury :)<\/p>\r\n