{"id":72312,"date":"2013-12-23T08:25:50","date_gmt":"2013-12-23T13:25:50","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=72312"},"modified":"2013-12-23T08:25:50","modified_gmt":"2013-12-23T13:25:50","slug":"niespodzianki-swiateczne-i-noworoczne","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=72312","title":{"rendered":"Niespodzianki \u015bwi\u0105teczne i noworoczne"},"content":{"rendered":"

Pierwsz\u0105 z niespodzianek jest wywiad, jakiego zechcia\u0142 udzieli\u0107 mi p. Leszek \u017bebrowski, znakomity znawca wsp\u00f3\u0142czesnej historii Polski, a zw\u0142aszcza antykomunistycznego, niepodleg\u0142o\u015bciowego podziemia (ca\u0142o\u015b\u0107 poni\u017cej)<\/strong> – wnet, bo za par\u0119 miesi\u0119cy, b\u0119dzie \u0107wier\u0107wiecze III RP, okazja zatem do takich og\u00f3lniejszych refleksji jest w sam raz. Drug\u0105 niespodziank\u0105, szczeg\u00f3lnie dla mnie, jest to, \u017ce powoli udaje si\u0119 (rzecz jasna z pomoc\u0105 os\u00f3b dobrej woli, kt\u00f3rym raz jeszcze z tego miejsca dzi\u0119kuj\u0119) kompletowa\u0107 \u201ereporterski sprz\u0119t\u201d (nie zdradzaj\u0105c marek powiem, \u017ce do pracy nad Lotami do Katynia <\/i>(http:\/\/freeyourmind.salon24.pl\/550881,loty-do-katynia<\/a>) jest ju\u017c i kamera, i cyfrowy rejestrator d\u017awi\u0119ku, i mikrofony bezprzewodowe, i oprogramowanie do komputerowego monta\u017cu – z takich wa\u017cniejszych rzeczy). I \u017cywi\u0119 te\u017c w zwi\u0105zku z tym nadziej\u0119, \u017ce niekt\u00f3re osoby, kt\u00f3re dysponuj\u0105 swoimi prywatnymi archiwami, podziel\u0105 si\u0119 ze mn\u0105 na potrzeby filmu, no i dla dobra sprawy, swoimi depozytami foto- i wideo. Rozmaite archiwa \u201esmole\u0144skie\u201d istniej\u0105 i \u015bwietnie si\u0119 maj\u0105, poniewa\u017c jakimi\u015b bocznymi albo okr\u0119\u017cnymi drogami przedostaj\u0105 si\u0119 w r\u00f3\u017cne miejsca jakie\u015b (kryminalistycznie rozumiane) \u015blady<\/i>.<\/p>\r\n

Nie szukaj\u0105c daleko, to poni\u017csze zdj\u0119cie opublikowane kiedy\u015b przez \u201eGP\u201d: http:\/\/www.gazetapolska.pl\/uploads\/foto\/2012\/06\/23_samolot_kaczynski1_-_arch.jpg<\/a>. Kt\u00f3ra to mo\u017ce by\u0107 godzina na Ok\u0119ciu, zak\u0142adaj\u0105c, i\u017c to fotografia z 10-04 wykonana nied\u0142ugo po wschodzie s\u0142o\u0144ca? Na tej fotce, opr\u00f3cz cienia terminalu k\u0142ad\u0105cego si\u0119 na tupolewie, intryguj\u0105ca jest tak\u017ce ta posta\u0107 na schodkach po lewej stronie na granatowo ubrana, w czapce pilota. Mamy te\u017c bia\u0142y autobus i jasnobr\u0105zowy wozik – osoby z obs\u0142ugi tych pojazd\u00f3w mog\u0142yby wi\u0119cej powiedzie\u0107 o okoliczno\u015bciach pokazanych na tej\u017ce fotografii, je\u015bli to faktycznie 10-04. Mo\u017ce tego typu \u015blad\u00f3w uda si\u0119 znale\u017a\u0107 wi\u0119cej na potrzeby przysz\u0142orocznych Lot\u00f3w do Katynia<\/i> – mo\u017ce znajdzie si\u0119 np. uj\u0119cie autokar\u00f3w na parkingu przy Siewiernym, o kt\u00f3rych istnieniu zapewnia\u0142 polski monta\u017cysta albo i samego S. Wi\u015bniewskiego rozmawiaj\u0105cego z red. W. Baterem przy g\u0142\u00f3wnej bramie XUBS. Cierpliwo\u015bci zatem :).<\/p>\r\n

Przy tej okazji pozwol\u0119 sobie wszystkim Czytelnikom, Bywalcom, Komentatorkom\/Komentatorom i Blogerkom\/Blogerom odwiedzaj\u0105cym moje skromne blogowe progi, z\u0142o\u017cy\u0107 \u017cyczenia radosnego Bo\u017cego Narodzenia i duchowego umocnienia w Panu – B\u00f3g si\u0119 rodzi, moc truchleje<\/i><\/p>\r\n

:)<\/p>\r\n

\r\n

FYM<\/b>: Czy zgodzi\u0142by si\u0119 Pan z takim moim stwierdzeniem, \u017ce w Polsce (zagadnienie na pewno jest szersze, lecz nas tu Polska interesuje szczeg\u00f3lnie) nie tylko nie rozliczono, lecz przede wszystkim nie zrozumiano komunizmu? Nie zrozumiano, czym by\u0142, czym jest, czym mo\u017ce by\u0107 ten ludob\u00f3jczy ustr\u00f3j – jakie przynosi przeobra\u017cenia system\u00f3w warto\u015bci, do jakiej atomizacji i antagonizacji spo\u0142ecznej prowadzi, jak dalece zmienia spos\u00f3b funkcjonowania szkolnictwa, bada\u0144 naukowych, kultur\u0119, rozrywk\u0119, jakie g\u0142\u0119bokie zmiany mentalno\u015bci wprowadza, jak wielkie marnotrawstwo pracy, umiej\u0119tno\u015bci, si\u0142 etc. przynosi? W sytuacji, w kt\u00f3rej zawarto po koniec lat 80.\u00a0 – we wci\u0105\u017c nie do ko\u0144ca prze\u015bwietlonych okoliczno\u015bciach – porozumienie z komunistami, i\u017c dojdzie do pokojowego podzielenia si\u0119 w\u0142adz\u0105 (termin \u201epodzielenie si\u0119 w\u0142adz\u0105\u201d uwa\u017cam za trafniejszy ni\u017c \u201epokojowe przekazanie w\u0142adzy\u201d, skoro pierwszym prezydentem \u201enowej Polski\u201d zosta\u0142 wybrany przez \u201enowy parlament\u201d W. Jaruzelski, kt\u00f3ry desygnowa\u0142 na pierwszego premiera (\u201eniekomunistycznego\u201d?) Cz. Kiszczaka – ma\u0142o kto ju\u017c pami\u0119ta t\u0119 sekwencj\u0119 historycznych i symbolicznych zdarze\u0144 po \u201eczerwcowych wyborach\u201d) – nie pokuszono si\u0119 o kompleksowe studia nad poprzedni\u0105 epok\u0105, tak by dokonana zosta\u0142a diagnoza obejmuj\u0105ca komunistyczny spos\u00f3b organizowania pa\u0144stwa i rzeczywisto\u015bci spo\u0142ecznej oraz by wypracowano – zabrzmi to mo\u017ce g\u00f3rnolotnie – klarown\u0105 wizj\u0119 tej formu\u0142y polskiego pa\u0144stwa i polskiego spo\u0142ecze\u0144stwa, kt\u00f3ra ma nasta\u0107 po kilkudziesi\u0119ciu latach sowieckiej okupacji?<\/i><\/p>\r\n

L. \u017bebrowski<\/b>: Komunizm nie zosta\u0142 rozliczony i nie jest powszechnie rozumiany do dzi\u015b. W mass-mediach pokazuje si\u0119 go od strony \u201e\u015bmiesznej\u201d – a to wianuszek papieru toaletowego na szyi, a to kartki na jedno myd\u0142o miesi\u0119cznie\u2026 Weso\u0142kowato\u015b\u0107 jest tu jednak nie na miejscu. Jest to ustr\u00f3j zbrodniczy ze swej natury, ludob\u00f3jczy. Pami\u0119tajmy bowiem nie tylko o polskich do\u015bwiadczeniach, nie tylko sowieckich, ale \u015bwiatowych. Ustr\u00f3j ten istnieje po dzi\u015b dzie\u0144 w Chinach, Wietnamie, Korei P\u00f3\u0142nocnej, na Kubie\u2026 I codziennie zbiera swe krwawe \u017cniwo.<\/p>\r\n

W Polsce w\u017car\u0142 si\u0119 do wszystkich dziedzin \u017cycia. Mamy go po dzi\u015b dzie\u0144 w sferze symbolicznej. \u015awiadczy o tym nazewnictwo ulic, plac\u00f3w, szk\u00f3\u0142, pomniki, tablice. Pr\u00f3by zmiany tego stanu rzeczy (a min\u0119\u0142o prawie \u0107wier\u0107 wieku, kiedy powinno si\u0119 to dokona\u0107 natychmiast) s\u0105 o\u015bmieszane, w najlepszym przypadku \u0142agodzone powiedzeniem: \u201ekomu to przeszkadza\u201d. Mamy oficjalne, pa\u0144stwowe poch\u00f3wki \u201egenera\u0142\u00f3w\u201d Polski Ludowej i innych oficjeli, kt\u00f3rzy powinni trafia\u0107 na \u015bmietnik historii a nie w najlepsze miejsca w panteonach narodowych.<\/p>\r\n

Mamy komunizm w sferze mentalnej – prawie p\u00f3\u0142wiekowe og\u0142upianie przez szko\u0142y, pras\u0119, radio, TV pokutuje tym, \u017ce bardzo du\u017ca cz\u0119\u015b\u0107 obecnego spo\u0142ecze\u0144stwa ca\u0142y czas tkwi w tamtej epoce. I jest to podtrzymywane przez polityk\u0119 antykulturaln\u0105 kolejnych w\u0142adz III RP. Przecie\u017c ci\u0105gle mo\u017cna ogl\u0105da\u0107\/czyta\u0107 \u201eCzterech pancernych\u201d (za\u0142ganych od pocz\u0105tku do ko\u0144ca), \u201eStawk\u0119 wi\u0119ksz\u0105 ni\u017c \u017cycie\u201d (kt\u00f3rej bohaterem jest \u2026 enkawudzista), tfu-rczo\u015b\u0107 prominent\u00f3w peerelu (filmy, widowiska, sztuki, poezj\u0119, proz\u0119\u2026).<\/p>\r\n

Mamy komunizm w sferze gospodarczej – pozosta\u0142o\u015bci \u201egospodarki socjalistycznej\u201d, rzekome osi\u0105gni\u0119cia i przywileje, dotycz\u0105ce w sumie milion\u00f3w ludzi maj\u0105 si\u0119 dobrze, czyli jest to dolce vita na koszt podatnika. Olbrzymia sfera bud\u017cetowa, rozd\u0119ta do granic mo\u017cliwo\u015bci biurokracja (tak\u017ce gospodarcza), zakusy pa\u0144stwa, aby kontrolowa\u0107 wszystkich i wszystko – wszak to nic nowego, wprawdzie nie by\u0142o takich instrument\u00f3w technicznych, aby robi\u0107 to na tak\u0105 skal\u0119 do 1989 roku, dzi\u015b omnipotencji pa\u0144stwa ju\u017c prawie nic nie hamuje\u2026<\/p>\r\n

Mamy te\u017c komunizm w sferze kadrowej – ci sami ludzie, lub ich potomkowie, panosz\u0105 si\u0119 w mediach, polityce, dyplomacji, biurokracji (tej decyzyjnej).<\/p>\r\n

W znacznym stopniu mamy do czynienia ze skomunizowan\u0105 nauk\u0105. Na przyk\u0142ad\u00a0 – kadrowo (profesura rodem z peerelu – w naukach spo\u0142ecznych powinna nast\u0105pi\u0107 dekomunizacja tej kadry, weryfikacja ich dorobku \u201enaukowego\u201d, z odbieraniem stopni i tytu\u0142\u00f3w naukowych\u2026). Tak\u017ce w obszarach bada\u0144 s\u0105 to nie tylko naturalne zaleg\u0142o\u015bci. Brak jest monografii komunistycznej bezpieki\u00a0 – UB-SB (cz\u0105stkowe opracowania tego nie zast\u0105pi\u0105), Informacji Wojskowej i Wojskowej S\u0142u\u017cby Wewn\u0119trznej, s\u0105downictwa wojskowego i prokuratury wojskowej. A by\u0142y to instytucje zbrodnicze.<\/p>\r\n

Programy nauczania powszechnego i szkolnictwa wy\u017cszego nie uwzgl\u0119dniaj\u0105 konieczno\u015bci nauczania o ustroju zbrodniczym, w zwi\u0105zku z tym por\u00f3wnania niemieckiego nazizmu i komunizmu nie s\u0105 zrozumia\u0142e.<\/p>\r\n

Przyk\u0142ady mo\u017cna wymienia\u0107 dalej i wszystkie potwierdzaj\u0105, \u017ce komunizm nie zosta\u0142 rozliczony a zatem i zrozumiany w wystarczaj\u0105cym cho\u0107by stopniu.\u00a0<\/p>\r\n

FYM<\/b>: Czy Pana zdaniem scenariusz, w ramach kt\u00f3rego komuni\u015bci kooptuj\u0105 do wsp\u00f3\u0142rz\u0105dzenia przedstawicieli \u201edemokratycznej opozycji\u201d, wyklucza\u0142 zar\u00f3wno rozliczenie poprzedniej epoki, jak i jej kompleksowe przeanalizowanie? Oczywi\u015bcie ukaza\u0142o si\u0119 na przestrzeni lat sporo prac ksi\u0105\u017ckowych i artyku\u0142\u00f3w, w kt\u00f3rych przedstawiano najprzer\u00f3\u017cniejsze patologie ancien regime\u2019u oraz czerwony terror, generalnie jednak w III RP wypracowywano popkulturow\u0105 wizj\u0119 \u201efajnego peerelu\u201d, takiego bardziej z peerelowskich komedii (z ich sta\u0142ym przes\u0142aniem – socjalizm tak, wypaczenia nie) ani\u017celi z wn\u0119trz ubeckich katowni, ze \u201e\u015bcie\u017cek zdrowia\u201d, z pa\u0142owania, inwigilowania, prze\u015bladowania, poniewierania, \u0142amania sumie\u0144. Do dzi\u015b zreszt\u0105, jak wejdziemy do ksi\u0119garni, mo\u017cna znale\u017a\u0107 l\u015bni\u0105ce albumowe wydania opracowa\u0144 z peerelowsk\u0105 ikonografi\u0105. Z kart tych\u017ce album\u00f3w wygl\u0105da ku nam mo\u017ce nieco siermi\u0119\u017cna i \u201e\u015bmiszna\u201d, lecz w gruncie rzeczy \u201enie taka straszna\u201d wizja komunizmu. Zabiegi te, mo\u017ce nieco bulwersuj\u0105ce tych przedstawicieli starszego pokolenia, dla kt\u00f3rych peerel \u201ejajcarski\u201d wcale nie by\u0142, dla m\u0142odego pokolenia mog\u0105 si\u0119 okaza\u0107 ca\u0142kiem przekonuj\u0105ce i stwarzaj\u0105ce zarazem podatny grunt ku post\u0119pom neomarksizmu, stanowi\u0105cego swoist\u0105 kanw\u0119 wsp\u00f3\u0142czesnej kultury (nie tylko masowej). Czy s\u0105dzi Pan, \u017ce ten proces rozmi\u0119kczania obrazu komunizmu jest jako\u015b do zatrzymania i odwr\u00f3cenia?<\/i><\/p>\r\n

L\u0179<\/b>: By\u0142 to scenariusz niezwykle korzystny dla obu umawiaj\u0105cych si\u0119 ponad spo\u0142ecze\u0144stwem stron: w\u0142adzy komunistycznej oraz \u201eopozycji demokratycznej\u201d. Nale\u017cy pami\u0119ta\u0107, \u017ce j\u0105dro tej opozycji to byli dawni przedstawiciele tych w\u0142adz, lub ich najbli\u017csze rodziny, przede wszystkim dzieci stalinowc\u00f3w, cz\u0142onk\u00f3w Komunistycznej Partii Polski, PPR-PZPR, tajnych s\u0142u\u017cb (tak\u017ce sowieckich!), w og\u00f3le funkcyjnych pezetpeerowc\u00f3w\u2026<\/p>\r\n

Obie strony ba\u0142y si\u0119 jakichkolwiek rozlicze\u0144, bo wiedzia\u0142y, \u017ce prawdziwa dekomunizacja oznacza prawn\u0105, polityczn\u0105 i moraln\u0105 odpowiedzialno\u015b\u0107, w tym za masowe zbrodnie pope\u0142niane od 1944 roku.<\/p>\r\n

Proces rozmi\u0119kczania obrazu komunizmu, propagandowego \u201eob\u0142askawiania\u201d tego ustroju jest oczywi\u015bcie mo\u017cliwy do powstrzymania. Ale prawdziwa wiedza o epoce lat 1944-1989 (w tym tak\u017ce na Kresach Wschodnich, tam bowiem tak\u017ce u\u015bmiercano i prze\u015bladowano na olbrzymi\u0105 skal\u0119 ludno\u015b\u0107 polsk\u0105) musi zaistnie\u0107 w mass-mediach i programach szkolnych. Przecie\u017c komuni\u015bci budowali sw\u0105 zafa\u0142szowan\u0105 pozycj\u0119 w ten w\u0142a\u015bnie spos\u00f3b, przez skomunizowanie szk\u00f3\u0142 i nauki, sfery literatury i sztuki, metod\u0105 masowego ra\u017cenia truj\u0105c\u0105 propagand\u0105. Na trucizn\u0119 potrzebna jest odtrutka: prawda, prawda i jeszcze raz prawda.<\/p>\r\n

FYM<\/b>: Dlaczego nie powsta\u0142y w Polsce (cho\u0107by pod auspicjami IPN-u) muzea, w kt\u00f3rych mo\u017cna by dzieciom i m\u0142odzie\u017cy pokaza\u0107 realia komunizmu (nie mam tu na my\u015bli peerelowskich zabawek, mebli ani sprz\u0119tu AGD)? Z jednej strony mamy sporo publikacji ksi\u0105\u017ckowych i prasowych (nie tylko IPN-owskich), z drugiej wci\u0105\u017c brakuje miejsc, w kt\u00f3rych pewnych rzeczy zwi\u0105zanych z epok\u0105 sowieckiej okupacji mo\u017cna by dotkn\u0105\u0107, pewnym rzeczom mo\u017cna by si\u0119 przyjrze\u0107 z bliska itd.<\/i><\/p>\r\n

L\u0179<\/b>: Nie spos\u00f3b m\u00f3wi\u0107 o braku takich instytucji bez zrozumienia, dlaczego nie ma do tej pory dekomunizacji i dlaczego takie postulaty s\u0105 ci\u0105gle o\u015bmieszane i brutalnie zwalczane (cho\u0107by slogany A. Michnika o \u201ezoologicznym antykomunizmie\u201d \u015brodowisk niepodleg\u0142o\u015bciowych).<\/p>\r\n

A tak\u017ce bez zrozumienia, jakie \u015brodowiska dzier\u017c\u0105 w Polsce w\u0142adz\u0119 po 1989 roku – mamy du\u017co wi\u0119cej ci\u0105g\u0142o\u015bci z minion\u0105 (?) epok\u0105 ni\u017c faktycznych, jednoznacznych zmian. Nawet ci, kt\u00f3rym trudno przypisa\u0107 wprost jakiekolwiek zwi\u0105zki formalne z epok\u0105 komunistyczn\u0105, zachowuj\u0105 si\u0119 tak, jakby nadal byli jej rzecznikami. Mam na my\u015bli np. obecnego premiera, kt\u00f3ry swego czasu uzna\u0142, \u017ce \u201epolsko\u015b\u0107 to nienormalno\u015b\u0107\u201d a \u0179o\u0142nierze Wykl\u0119ci to byli (?) dla niego \u201ebandyci\u201d, czy te\u017c obecnego prezydenta z jego \u201epomys\u0142ami\u201d (a la Ferdek Kiepski), do czego mo\u017cna sprowadzi\u0107 poj\u0119cie patriotyzmu\u2026<\/p>\r\n

FYM<\/b>: Nieprzypadkowo problem \u201eprzekazania wiedzy\u201d, rzetelnej wiedzy, o komunizmie m\u0142odemu pokoleniu powraca w moich pytaniach. Wiem, \u017ce Pan je\u017adzi ze swoimi wyk\u0142adami o antykomunistycznym podziemiu po polskich szko\u0142ach – jak oceni\u0142by Pan kondycj\u0119 tego m\u0142odego pokolenia (mam na my\u015bli, naturalnie, \u015bwiadomo\u015b\u0107 historyczn\u0105) i jak Pan patrzy na system edukacji III RP, kt\u00f3ry, przynajmniej wed\u0142ug mnie, tak\u017ce – tj. tak jak media masowe i popkultura (klasycznym przyk\u0142adem jest ikonografia z Guevar\u0105 jako takim \u201efajnym bojownikiem z imperializmem\u201d, ale te\u017c symbolika leninowska w reklamach pewnej wielkiej sieci\u00a0 sklep\u00f3w ze sprz\u0119tem elektronicznym) – przyczynia si\u0119 do zmi\u0119kczania obrazu komunizmu?<\/i><\/p>\r\n

L\u0179<\/b>: Nie mo\u017cna ju\u017c powiedzie\u0107, \u017ce stan \u015bwiadomo\u015bci historycznej\u00a0 m\u0142odego okolenia zmieni\u0142 si\u0119 ju\u017c na tyle, \u017ce jest dobrze. Ale mamy do czynienia z procesem (kt\u00f3ry si\u0119 nasila) poszukiwania to\u017csamo\u015bci, szukania podstawy ideowej, nawi\u0105zywania do bohater\u00f3w z najnowszej historii, kt\u00f3rzy czynnie lub biernie walczyli z komun\u0105. Jeszcze kilka lat temu powszechnym symbolem na t- shirtach, czy bluzach m\u0142odzie\u017cy w Polsce by\u0142 komunistyczny morderca \u201eChe\u201d Guevara. Dzi\u015b dominuj\u0105 bohaterowie Polskiego Pa\u0144stwa Podziemnego i Powstania Antykomunistycznego po 1944 roku. M\u0142ode pokolenie instynktownie odzyskuje fundament ideowy i patriotyczny. Dla nich nie ma wzor\u00f3w w\u015br\u00f3d \u201epoprawiaczy socjalizmu\u201d, s\u0105 natomiast w\u015br\u00f3d tych, kt\u00f3rzy bronili wolno\u015bci i godno\u015bci, cz\u0119sto p\u0142ac\u0105c za to \u017cyciem.<\/p>\r\n

Bardzo wa\u017cne jest to, \u017ce \u017cyjemy w epoce informatycznej. Dzi\u015b nie trzeba zak\u0142ada\u0107 klub\u00f3w, stowarzysze\u0144, organizacji, aby racjonalnie i skutecznie dzia\u0142a\u0107. Jest wolny Internet, komunikatory, portale spo\u0142eczno\u015bciowe, telefony kom\u00f3rkowe\u2026 W ci\u0105gu dos\u0142ownie paru minut mo\u017cna skrzykn\u0105\u0107 si\u0119 wok\u00f3\u0142 jakiego\u015b wydarzenia, nie wychodz\u0105c z domu, nawi\u0105za\u0107 kontakty, podj\u0105\u0107 wsp\u00f3lne dzia\u0142ania, nie znaj\u0105c si\u0119 bli\u017cej. W \u015blad za tym id\u0105 kolejne inicjatywy: strony internetowe, wiece, demonstracje (tak\u017ce przeciwko obwo\u017ceniu pseudoautorytet\u00f3w z komunistycznego aparatu bezpiecze\u0144stwa po wy\u017cszych uczelniach, sympozjach; wyst\u0105pieniach tych polityk\u00f3w, kt\u00f3rzy propaguj\u0105 antywarto\u015bci i na\u015bmiewaj\u0105 si\u0119 z symboli narodowych). S\u0105 to inicjatywy oddolne, poza kontrol\u0105 partii i organizacji politycznych, co cieszy. Taka m\u0142odzie\u017c nie podda si\u0119 \u0142atwo manipulacji i wyprowadzeniu jej na manowce.<\/p>\r\n

FYM<\/b>: Po niedawnym Pa\u0144skim wyk\u0142adzie (na Uniwersytecie Rzeszowskim) dotycz\u0105cym \u017cyciorys\u00f3w \u0179o\u0142nierzy Wykl\u0119tych, pyta\u0142em Pana, czy istota rzeczy nie sprowadza si\u0119 do tego, \u017ce wsp\u00f3\u0142czesna Polska cierpi na swoist\u0105 schizofreni\u0119. Z jednej strony konstruuje si\u0119 obraz wolnego i \u201erosn\u0105cego w si\u0142\u0119 i dostatek\u201d kraju, kt\u00f3ry pokojowo przeszed\u0142 od komunizmu do demokracji (czego wyrazem jest tak\u017ce trwa\u0142y udzia\u0142 \u015brodowisk komunistycznych w systemie rz\u0105dzenia, edukacji, nauki, kultury, rozrywce itd.) – z drugiej strony usi\u0142uje si\u0119 przywr\u00f3ci\u0107 cze\u015b\u0107 oficerom i zwyk\u0142ym \u017co\u0142nierzom antykomunistycznego podziemia, wprowadza si\u0119 uchwa\u0142\u0119 dotycz\u0105c\u0105 szczeg\u00f3lnego obchodzenia ich \u015bwi\u0119ta, szuka si\u0119 miejsc, gdzie ubecy zrzucili cia\u0142a zamordowanych, torturowanych. Istnieje przy tym olbrzymia dysproporcja – regu\u0142\u0105 raczej jest, przy r\u00f3\u017cnych okazjach, mniejsze lub wi\u0119ksze gloryfikowanie peerelu, a nie jego pot\u0119pianie. W zwi\u0105zku z tym nasuwa si\u0119 – nieco cyniczne – pytanie: przeciwko czemu i w imi\u0119 czego walczyli \u0179o\u0142nierze Wykl\u0119ci, je\u015bli \u201ePolska Ludowa\u201d wcale nie by\u0142a krajem tak z\u0142ym?<\/i>\u00a0 <\/p>\r\n

L\u0179<\/b>: Prosz\u0119 pami\u0119ta\u0107, \u017ce s\u0105 to dwa r\u00f3\u017cne procesy. Z jednej strony mamy do czynienia z oficjaln\u0105, nachaln\u0105, instytucjonaln\u0105 propagand\u0105 o dobrodziejstwach \u201eokr\u0105g\u0142ego sto\u0142u\u201d i braku rozlicze\u0144 (co jakoby grozi\u0142o\u2026 \u201ewojn\u0105 domow\u0105\u201d!), z drugiej za\u015b z wymuszaniem przez si\u0142y spo\u0142eczne i ich naciskiem, aby w\u0142a\u015bnie przywraca\u0107 cze\u015b\u0107 bohaterom, poszukiwa\u0107 ich doczesnych szcz\u0105tk\u00f3w, pi\u0119tnowa\u0107 zdrajc\u00f3w, morderc\u00f3w i zbrodniarzy.<\/p>\r\n

Ten nacisk zaczyna by\u0107 skuteczny i przybiera na sile, co wywo\u0142uje ju\u017c nie tylko niepok\u00f3j, ale wr\u0119cz strach\u00a0 mi\u0142o\u015bnik\u00f3w \u201egrubej kreski\u201d. St\u0105d bior\u0105 si\u0119 absurdalne oskar\u017cenia \u015brodowisk m\u0142odzie\u017cowych, narodowych, kibicowskich – o \u201efaszyzm\u201d. Oskar\u017cyciele za\u015b wywodz\u0105 si\u0119 bardzo cz\u0119sto rodzinnie i instytucjonalnie z\u2026 faszyzmu, tyle, \u017ce czerwonego. Ten za\u015b wcale nie by\u0142 lepszy od brunatnego.<\/p>\r\n

Dzi\u015b walka prowadzona jest innymi metodami, ale trwa. To walka propagandowa i walka o \u015bwiat warto\u015bci. Obro\u0144cy starego porz\u0105dku maskuj\u0105 si\u0119 has\u0142ami o \u201etolerancji\u201d i \u201epost\u0119pie\u201d, stosuj\u0105 jednak bardzo cz\u0119sto metody stalinowskie – k\u0142amstwa, pom\u00f3wienia, prowokacje.<\/p>\r\n

FYM<\/b>: Wspomnia\u0142em o gloryfikowaniu peerelu czy szerzej komunizmu jako takiego, a zwanego eufemistycznie \u201erealnym socjalizmem\u201d (a wi\u0119c ustrojem dalekim od sowieckiego zamordyzmu). Nie odbywa si\u0119 ono, ma si\u0119 rozumie\u0107, wprost. Pomijam \u015brodowiska komunistyczne, kt\u00f3re w swoich gazetach, czasopismach, ksi\u0105\u017ckach etc. zachwalaj\u0105 peerel jako kraj, gdzie terror stanowi\u0142 tylko jaki\u015b mikroskopijny u\u0142amek funkcjonowania pa\u0144stwa i zapewniaj\u0105 o powszechnej weso\u0142o\u015bci w tym \u201ebaraku\u201d w ca\u0142ym obozie sowieckim. Mam na my\u015bli media masowe, kt\u00f3re co rusz przypominaj\u0105 peerelowskie seriale lub produkcje, zachwalaj\u0105 peerelowsk\u0105 szko\u0142\u0119 filmow\u0105, wzdychaj\u0105 z sentymentem nad starymi dobrymi czasami gierkowskiego \u201eStudia 2\u201d, wspominaj\u0105 \u201ekultowe programy\u201d, \u201ekultowe postaci telewizyjne\u201d etc. Mam na my\u015bli ekskluzywne boksy z \u201ekinem radzieckim\u201d, dost\u0119pne w empikach i koncerty ch\u00f3ru \u201earmii czerwonej\u201d. Mam na my\u015bli te\u017c ca\u0142\u0105 seri\u0119 wsp\u00f3\u0142czesnych kinowych produkcji o \u201edobrych ubekach\u201d czy \u201edobrych esbekach\u201d, zapocz\u0105tkowan\u0105 g\u0142o\u015bnymi \u201ePsami\u201d W. Pasikowskiego – przy jednoczesnym, bardzo konsekwentnym, pomijaniu przez filmowc\u00f3w postaci autentycznie heroicznych, jak cho\u0107by rotmistrz W. Pilecki, kt\u00f3rego \u017cyciorys m\u00f3g\u0142by pos\u0142u\u017cy\u0107 za pretekst do znakomitego filmu akcji. Na tym tle poruszaj\u0105cy film \u201eGenera\u0142 Nil\u201d ze \u015bwietn\u0105 rol\u0105 O. \u0141ukaszewicza okazuje si\u0119 jedynie \u201ewyj\u0105tkiem potwierdzaj\u0105cym regu\u0142\u0119\u201d. Dlaczego, Pana zdaniem, nawet w obszarze kultury masowej nie dokonuje si\u0119 utrwalenie tej historii Polski niez\u0142omnej, bohaterskiej, stawiaj\u0105cej op\u00f3r okupantom?<\/i><\/p>\r\n

L\u0179<\/b>: Sfera kultury i sztuki zosta\u0142a opanowana przez komun\u0119 bardzo konsekwentnie po 1944 roku. Tfu-rcy \u201ePolski Ludowej\u201d mieli przecie\u017c wzory sowieckie i wiedzieli, jak wa\u017cna jest ta dziedzina w kszta\u0142towaniu nowej mentalno\u015bci i produkcji stalinowskiego \u201ecz\u0142owieka szczeg\u00f3lnego pokroju\u201d. Dlatego tak wa\u017cn\u0105 rzecz\u0105 jest odmitologizowanie komunistycznych elit. Przecie\u017c ich przedstawiciele zaj\u0119li miejsca polskich elit niepodleg\u0142o\u015bciowych we wszystkich dziedzinach \u017cycia spo\u0142ecznego. Odbywa\u0142o si\u0119 to bardzo cz\u0119sto kosztem \u017cycia najwybitniejszych jednostek – przedstawicieli prawdziwych elit politycznych, wojskowych, naukowych, kulturalnych\u2026<\/p>\r\n

Prosz\u0119 zobaczy\u0107, kto dzi\u015b zdominowa\u0142 film, literatur\u0119, sztuk\u0119 – mamy ca\u0142e \u015brodowiska \u201ebudowniczych Polski Ludowej\u201d (oraz ich potomstwo), kt\u00f3rzy wrzeszcz\u0105 (tak, nie krzycz\u0105 a wprost wrzeszcz\u0105) nam w twarz: \u201ePolacy, nic si\u0119 nie sta\u0142o\u201d. Ale to nieprawda. Z jednej strony s\u0105 trzy pokolenia ludzi UB (i PPR-PZPR), z drugiej za\u015b – trzy pokolenia Polski Niepodleg\u0142ej, normalnej, wolnej. Nie mam w\u0105tpliwo\u015bci, kto t\u0119 walk\u0119 wygra, cho\u0107 nie przyjdzie to \u0142atwo i szybko.<\/p>\r\n

FYM<\/b>: Na Pa\u0144skim wyk\u0142adzie pojawi\u0142 si\u0119 te\u017c w\u0105tek niemal stale powracaj\u0105cy w debatach dotycz\u0105cych antykomunistycznego podziemia – przypisywania oddzia\u0142om walcz\u0105cym z komunistami wsp\u00f3\u0142pracy z Niemcami. Chcia\u0142bym do tej sprawy wr\u00f3ci\u0107, poniewa\u017c w \u015bwie\u017cym, grudniowo-styczniowym wydaniu magazynu Focus Historia Ekstra (6\/2013) w artykule R. Kudelskiego pod jednoznacznym tytu\u0142em Dawny wr\u00f3g, nowy sojusznik jest om\u00f3wiony w\u0105tek mo\u017cliwej kooperacji (ju\u017c po II wojnie) polskich oddzia\u0142\u00f3w wartowniczych w Dachau z tajn\u0105 organizacj\u0105 za\u0142o\u017con\u0105 przez by\u0142ych cz\u0142onk\u00f3w SS (internowanych w Dachau). Wsp\u00f3\u0142pracy tej mia\u0142yby dowodzi\u0107 \u201epewne dokumenty z ameryka\u0144skich archiw\u00f3w\u201d. Zacytuj\u0119 fragment tego artyku\u0142u (s. 69): <\/i><\/p>\r\n

\u201e20 stycznia 1947 r. agenci\u00a0 970. oddzia\u0142u ameryka\u0144skiego Korpusu Kontrwywiadu (CIC – Counter Intelligence Corps) sporz\u0105dzili notatk\u0119 na temat post\u0119p\u00f3w \u015bledczych w operacji o kryptonimie \u201eBrandy\u201d. Sprawa dotyczy\u0142a rozpoznania \u015brodowiska cz\u0142onk\u00f3w SS, kt\u00f3rzy po wojnie podejmowali dzia\u0142ania dywersyjne i pr\u00f3by sabota\u017cu. Chocia\u017c skala tych zdarze\u0144 nie by\u0142a wielka, Amerykanie starali si\u0119 przeciwdzia\u0142a\u0107 wszelkim akcjom prowadz\u0105cym do niepokoj\u00f3w spo\u0142ecznych. Sprawozdanie z przebiegu operacji zawiera\u0142o informacje, kt\u00f3re nale\u017cy uzna\u0107 za sensacyjne. Po pierwsze dokument jest jednym z niewielu dowod\u00f3w na to, \u017ce na terenie Niemiec istnia\u0142 ruch o kryptonimie Odessa: \u201eOrganization der Entlasse SS Angehoerige\u201d, czyli Organizacja Zwolnionych Cz\u0142onk\u00f3w SS. Po drugie agenci kontrwywiadu wskazywali, \u017ce jednym z kierownik\u00f3w tej organizacji by\u0142 s\u0142ynny komandos Adolfa Hitlera Otto Skorzeny. Po trzecie Amerykanie weszli w posiadanie informacji sugeruj\u0105cych, \u017ce w czasie pobytu w obozie dla internowanych cz\u0142onk\u00f3w SS w Dachau Skorzeny mia\u0142 prowadzi\u0107 swoj\u0105 dzia\u0142alno\u015b\u0107 m.in. z pomoc\u0105\u2026 polskich oddzia\u0142\u00f3w wartowniczych!<\/i><\/p>\r\n

\u201ePolacy wydaj\u0105 si\u0119 by\u0107 zwolennikami tego ruchu, poniewa\u017c uwa\u017caj\u0105, \u017ce b\u0119d\u0105 k\u0142opoty z Rosj\u0105 i organizacja z\u0142o\u017cona z by\u0142ych cz\u0142onk\u00f3w SS mo\u017ce im si\u0119 przyda\u0107. Polscy stra\u017cnicy pomagaj\u0105 uciec ludziom, kt\u00f3rzy dostaj\u0105 rozkazy od Skorzenego. Wygl\u0105da na to, \u017ce genera\u0142 Anders z 2. Korpusu Polskiego ma kontakty w tym ruchu\u201d – stwierdza raport. Ostatnie zdanie wydaje si\u0119 do\u015b\u0107 szokuj\u0105ce. Czy\u017cby Polacy pr\u00f3bowali wykorzysta\u0107 niedawnych wrog\u00f3w do walki z nowym zagro\u017ceniem – komunizmem?\u201d\u00a0\u00a0 <\/i><\/p>\r\n

W tym wypadku mamy wi\u0119c \u015bmia\u0142\u0105 sugesti\u0119, i\u017c ludzie Andersa (a mo\u017ce i sam Anders) widzieli mo\u017cliwo\u015b\u0107 wsp\u00f3\u0142dzia\u0142ania z by\u0142ymi esesmanami, autor dodaje te\u017c (s. 71), \u017ce wartownicy w Dachau rekrutowali si\u0119 z cz\u0142onk\u00f3w Brygady \u015awi\u0119tokrzyskiej NSZ, co mia\u0142oby \u201ewyja\u015bnia\u0107\u201d ich pomoc udzielan\u0105 by\u0142ym esesmanom (o tej pomocy mieli si\u0119 Amerykanie dowiedzie\u0107 od samych cz\u0142onk\u00f3w SS, nawiasem m\u00f3wi\u0105c). <\/i><\/p>\r\n

Przywo\u0142uj\u0119 to jako egzemplifikacj\u0119 pewnej og\u00f3lnej tendencji w pi\u015bmiennictwie popularno-historycznym, tendencji do uporczywego \u0142\u0105czenia przedstawicieli antykomunistycznych oddzia\u0142\u00f3w zbrojnych z hitlerowcami. Tendencja ta bowiem przek\u0142ada si\u0119 na takie potoczne przekonanie, \u017ce \u201eco\u015b w tym musi by\u0107\u201d, skoro \u201ewci\u0105\u017c si\u0119 o tym m\u00f3wi\/pisze\u201d. W ten za\u015b spos\u00f3b \u017co\u0142nierze antykomunistycznego podziemia staj\u0105 si\u0119 de facto ponownie \u201ezaplutymi kar\u0142ami reakcji\u201d, kt\u00f3rzy czyhaj\u0105c na przedstawicieli ludowej w\u0142adzy, dzia\u0142aj\u0105 w cieniu swastyki. W rezultacie kto\u015b mo\u017ce s\u0105dzi\u0107, i\u017c czerwoni mieli racj\u0119 zwalczaj\u0105c antykomunistyczne \u201ebandy\u201d. I ko\u0142o si\u0119 zamyka. Udokumentowana za\u015b wsp\u00f3\u0142praca PPR-owc\u00f3w z Niemcami w okresie okupacji pozostaje za\u015b faktem zgo\u0142a nieznanym, nieobecnym w (nie tylko polskiej) przestrzeni publicznej.<\/i><\/p>\r\n

L\u0179<\/b>: W okupowanej Polsce by\u0142o tylko jedno licz\u0105ce si\u0119 \u015brodowisko, kt\u00f3re podj\u0119\u0142o wsp\u00f3\u0142prac\u0119 z Niemcami – bezpo\u015bredni\u0105 i po\u015bredni\u0105, tak\u017ce w zakresie zwalczania polskich niepodleg\u0142o\u015bciowc\u00f3w. By\u0142o to \u015brodowisko b. kapepowc\u00f3w, a od czerwca 1941 r.\u00a0 podziemie komunistyczne. W latach 1939-1941 komuni\u015bci byli najlepszymi sojusznikami niemieckich nazist\u00f3w. Wsp\u00f3\u0142praca dotyczy\u0142a przecie\u017c nie tylko\u00a0 Gestapo i NKWD, przedstawicieli obu zbrodniczych armii, ale na poziomie lokalnym – co mo\u017ce wydawa\u0107 si\u0119 szokuj\u0105ce – b. dzia\u0142aczy KPP z NSDAP! To s\u0105 potwierdzone mocnymi dokumentami zjawiska, mo\u017ce jeszcze ma\u0142o znane, ale ju\u017c niemo\u017cliwe do zakwestionowania.<\/p>\r\n

P\u00f3\u017aniej, ju\u017c w okresie istnienia PPR i GL-AL (1942-1945) nie by\u0142a to wsp\u00f3\u0142praca tak jawna i instytucjonalna, ale przecie\u017c by\u0142a i jej wymiar jest szokuj\u0105cy. To wszystko wychodzi na jaw i budzi zdumienie, \u017ce tego oblicza komunist\u00f3w nie znali\u015bmy. Jak cho\u0107by stwierdzenia w oficjalnym, konspiracyjnym dokumencie Gwardii Ludowej, dotycz\u0105cym przewidywanego powstania w Warszawie przeciwko Niemcom. Mo\u017cna tam przeczyta\u0107, \u017ce mieli przed sob\u0105 \u201esi\u0142y wroga: faszysty niemieckiego i polskiego\u201d.<\/i> Na r\u00f3wni III Rzesz\u0119 Niemieck\u0105 i Polskie Pa\u0144stwo Podziemne\u2026<\/p>\r\n

Komuni\u015bci wzywali te\u017c do podst\u0119pnego atakowania i mordowania polskich powsta\u0144c\u00f3w: \u201e<\/i>Nie mo\u017cemy zapomina\u0107, \u017ce w gor\u0105czce walk pierwszych godzin, mo\u017cna b\u0119dzie bezkarnie \u201etrzepn\u0105\u0107\u201d ten, czy inny oddzia\u0142 reakcyjny w\u0142a\u017c\u0105cy nam w parafi\u0119\u201d.<\/i> Doprawdy, trudno jest znale\u017a\u0107 mocniejsze argumenty do demitologizacji heroicznych jakoby \u201ezas\u0142ug\u201d komunist\u00f3w, p\u00f3\u017aniejszych w\u0142a\u015bcicieli Polski Ludowej.<\/p>\r\n

Co do fa\u0142szywych oskar\u017ce\u0144 o tak\u0105 wsp\u00f3\u0142prac\u0119 NSZ-owc\u00f3w zd\u0105\u017cy\u0142em si\u0119 ju\u017c doprawdy przyzwyczai\u0107.\u00a0 Wielokrotnie publicznie wzywa\u0142em do debaty na ten temat i pokazania \u201edowod\u00f3w\u201d instytucjonalnej wsp\u00f3\u0142pracy \u015brodowisk niepodleg\u0142o\u015bciowych z Niemcami, w najgorszym znaczeniu tego s\u0142owa. Brak jest ch\u0119tnych\u2026<\/p>\r\n

Prosz\u0119 zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 na sformu\u0142owania, jakie padaj\u0105 w przytoczonym przez Pana artykule R. Kudelskiego w Focus Historia Ekstra <\/i>(6\/2013). \u201eAmerykanie weszli w posiadanie informacji sugeruj\u0105cych\u2026\u201d;<\/i> \u201ePolacy wydaj\u0105 si\u0119 by\u0107\u2026<\/i>\u201d; \u201ewygl\u0105da na to\u2026\u201d.<\/i> To jaka\u015b zgaduj-zgadula, a nie rzetelne opracowanie historyczne. Azali, a ju\u017cci, a mo\u017ce\u2026<\/p>\r\n

FYM<\/b>: Pytanie zatem podstawowe na koniec: czy wed\u0142ug Pana komunizm rzeczywi\u015bcie upad\u0142 (pomijam tu realia Chin Ludowych, Korei P\u00f3\u0142nocnej itd.)? Czy te\u017c tylko si\u0119 nieco \u201eskuli\u0142\u201d, a jego niekt\u00f3re, co bardziej k\u0142uj\u0105ce w oczy, emblematy, pochowano? Jak bowiem mo\u017cna by rozumie\u0107 rzeczywisty upadek komunizmu, skoro ani nie dosz\u0142o do skazania wielu winnych zbrodni s\u0105dowych, tortur, ludzi wysy\u0142aj\u0105cych czo\u0142gi na ludno\u015b\u0107 cywiln\u0105 itd. itd., ani te\u017c nawet do dok\u0142adnego przemy\u015blenia tego, jak funkcjonowa\u0142 sowiecki system? <\/i><\/p>\r\n

L\u0179<\/b>: Praktycznie nie ma w Europie instytucjonalnego komunizmu i do postaci znanej nam do pocz\u0105tk\u00f3w lat 90-tych XX wieku nie ma ju\u017c powrotu. Nie chcieliby tego przede wszystkim reprezentanci tamtego ustroju. Zamiast \u201eKapita\u0142u\u201d Karola Marksa w g\u0142owie, wol\u0105 mie\u0107 realny kapita\u0142 w kieszeni, w bankach\u2026 Wiedz\u0105, \u017ce to daje w\u0142adz\u0119, pozwala j\u0105 zachowa\u0107 ju\u017c nie jako absolutn\u0105, ale w takim zakresie, jaki\u00a0 pozwala na kontrolowanie spo\u0142ecze\u0144stwa i unikanie odpowiedzialno\u015bci. Trwa natomiast ofensywa marksizmu kulturowego i zn\u00f3w to oni (oraz ich potomstwo) s\u0105 na czele. Jest to bardzo gro\u017ane zjawisko, bo nie jest kojarzone jako ci\u0105g\u0142o\u015b\u0107 instytucjonalna i personalna z minionym ustrojem, ale mamy w dalszym ci\u0105gu zwalczanie tradycyjnego spo\u0142ecze\u0144stwa, jego d\u0105\u017ce\u0144 wolno\u015bciowych, wolno\u015bci wyznania, prawa do prawdziwej historii i kultywowania to\u017csamo\u015bci. A przecie\u017c to wszystko zwalczali ju\u017c komuni\u015bci (i nazi\u015bci), w dodatku najbardziej brutalnymi metodami!<\/p>\r\n

FYM<\/b>: Dzi\u0119kuj\u0119 za rozmow\u0119.<\/i><\/p>\r\n<\/blockquote>\r\n

*<\/p>\r\n

P.S. Raz jeszcze dzi\u0119kuj\u0119 p. \u017bebrowskiemu za t\u0119 rozmow\u0119 i za walk\u0119 o prawd\u0119 o wsp\u00f3\u0142czesnej historii Polski. Optymizm \u017bebrowskiego jest zara\u017aliwy i tego optymizmu nam potrzeba w nadchodz\u0105cym roku :). Wi\u0119cej tego rodzaju rozm\u00f3w mo\u017ce mi si\u0119 uda nagra\u0107 w 2014 roku z kamer\u0105 :). Weso\u0142ych \u015awi\u0105t Narodzenia Pa\u0144skiego!<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Pierwsz\u0105 z niespodzianek jest wywiad, jakiego zechcia\u0142 udzieli\u0107 mi p. Leszek \u017bebrowski, znakomity znawca wsp\u00f3\u0142czesnej historii Polski, a zw\u0142aszcza antykomunistycznego, niepodleg\u0142o\u015bciowego podziemia (ca\u0142o\u015b\u0107 poni\u017cej) – wnet, bo za par\u0119 miesi\u0119cy, b\u0119dzie \u0107wier\u0107wiecze III RP, okazja zatem do takich og\u00f3lniejszych refleksji jest w sam raz. Drug\u0105 niespodziank\u0105, szczeg\u00f3lnie dla mnie, jest to, \u017ce powoli udaje si\u0119 […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[9],"tags":[66,254,137],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/72312"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=72312"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/72312\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=72312"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=72312"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=72312"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}