{"id":72143,"date":"2013-12-16T10:23:39","date_gmt":"2013-12-16T15:23:39","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=72143"},"modified":"2013-12-16T10:23:51","modified_gmt":"2013-12-16T15:23:51","slug":"o-geremku-tylko-na-sali-sadowej","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=72143","title":{"rendered":"O Geremku tylko na sali s\u0105dowej"},"content":{"rendered":"

Pawe\u0142 Nowacki dla PCh24.pl<\/b><\/em><\/p>\r\n

Dlaczego w Polsce nie powstaj\u0105 biografie takich polityk\u00f3w jak Bronis\u0142aw Geremek? By\u0107 mo\u017ce jest tak, jak w przypadku Wa\u0142\u0119sy – problem polega na tym, \u017ce mroczne obszary \u017cycia tych postaci s\u0105 tak rozleg\u0142e i tak wstydliwe, \u017ce bez k\u0142amstw nie da si\u0119 pisa\u0107 biografii podtrzymuj\u0105cych legendy o ich bohaterstwie – m\u00f3wi PCh24.pl Pawe\u0142 Nowacki, producent i wydawca programu \u201eJan Pospieszalski. Bli\u017cej\u201d.<\/strong><\/p>\r\n

\"OO co toczy si\u0119 s\u0105dowa batalia przeciwko Janowi Pospieszalskiemu?<\/strong><\/p>\r\n

– Oficjalnie pozew zosta\u0142 z\u0142o\u017cony przez Marcina Geremka i dotyczy naruszenia jego d\u00f3br osobistych, a \u015bci\u015blej, prawa do dobrego imienia jego ojca – prof. Bronis\u0142awa Geremka. Mam wra\u017cenie, \u017ce ca\u0142o\u015b\u0107 tego przedsi\u0119wzi\u0119cia wzi\u0119\u0142a na siebie Fundacja im. Bronis\u0142awa Geremka.<\/p>\r\n

Sprawa jest zadziwiaj\u0105ca, bo oskar\u017cenie dotyczy wyemitowania w programie \u201eJan Pospieszalski. Bli\u017cej\u201d fragmentu filmu \u201eTowarzysz Genera\u0142 idzie na wojn\u0119\u201d Grzegorza Brauna i Roberta Kaczmarka. Tym fragmentem mieli\u015bmy naruszy\u0107 dobra osobiste Marcina Geremka.<\/p>\r\n

Czego dotyczy\u0142 \u00f3w fragment filmu? Chodzi\u0142o o informacje zawarte w szyfrogramie o sytuacji w Polsce, wys\u0142anym do najwa\u017cniejszych os\u00f3b w NRD przez ambasadora w PRL, Horsta Neubauera. Fragment tego szyfrogramu dotyczy\u0142 rozmowy Bronis\u0142awa Geremka z \u00f3wczesnym ministrem ds. zwi\u0105zk\u00f3w zawodowych, Stanis\u0142awem Cioskiem. Neubauer opiera\u0142 si\u0119 na informacjach, kt\u00f3re przekaza\u0142 mu sam Ciosek. Jakie s\u0142owa pad\u0142y z ust Geremka wed\u0142ug tej relacji? Mia\u0142 on m\u00f3wi\u0107 o tym, \u017ce konfrontacja \u201eSolidarno\u015bci\u201d z socjalizmem realnym jest nieunikniona, ale jej scenariusz mo\u017ce by\u0107 taki, \u017ce zostanie uwzgl\u0119dniona rola odnowionego zwi\u0105zku zawodowego \u201eSolidarno\u015b\u0107\u201d, bez radykalnych dzia\u0142aczy i bez Matki Boskiej w klapie Lecha Wa\u0142\u0119sy. Wariant ten mia\u0142 polega\u0107 na wsp\u00f3\u0142pracy \u201eSolidarno\u015bci\u201d z parti\u0105 komunistyczn\u0105.<\/p>\r\n

Ten cytat z Geremka, kt\u00f3ry znalaz\u0142 si\u0119 w szyfrogramie, zosta\u0142 spuentowany w filmie \u201eTowarzysz Genera\u0142 idzie na wojn\u0119\u201d przez historyka IPN, Wojciecha Sawickiego takim pytaniem: czy\u017c mo\u017ce by\u0107 wi\u0119ksza zdrada zwi\u0105zku, z kt\u00f3rym si\u0119 wsp\u00f3\u0142pracowa\u0142o?<\/p>\r\n

Wszystko to zosta\u0142o zacytowane w programie Jana Pospieszalskiego. I sta\u0142o si\u0119 przyczyn\u0105 wytoczenia procesu tw\u00f3rcy programu.<\/p>\r\n

To ciekawe, bo o tym szyfrogramie \u201eKultura\u201d pisa\u0142a w latach 90.<\/strong><\/p>\r\n

– <\/strong>Oczywi\u015bcie. W 1995 roku napisa\u0142 o tym w \u201eKulturze\u201d Tomasz Mianowicz, powo\u0142uj\u0105c si\u0119 na archiwa STASI. W miesi\u0105c po opublikowaniu artyku\u0142u, Bronis\u0142aw Geremek odni\u00f3s\u0142 si\u0119 do tych informacji w specjalnym li\u015bcie. By\u0142a to jedyna reakcja Geremka na spraw\u0119 odkrycia tego szyfrogramu, a przecie\u017c wcze\u015bniej – przed ukazaniem si\u0119 tekstu Mianowicza – ujawni\u0142 go jeden z niemieckich historyk\u00f3w, p\u00f3\u017aniej za\u015b by\u0142 on przytaczany w kilku polskich publikacjach historycznych.<\/p>\r\n

Tekst w \u201eKulturze\u201d Geremek skomentowa\u0142 drwi\u0105cym tonem, ironizuj\u0105c, \u017ce o o zaliczono go do wsp\u00f3\u0142tw\u00f3rc\u00f3w stanu wojennego, nie wiadomo tylko, czemu w\u0142adze komunistyczne go internowa\u0142y. Sugerowa\u0142 przy tym, \u017ce artyku\u0142 Mianowicza to niemaj\u0105ca nic wsp\u00f3lnego z rzetelnymi badaniami naukowymi polityczna zagrywka redaktora naczelnego \u201eKultury\u201d – Jerzego Giedroycia. Geremek nie odni\u00f3s\u0142 si\u0119 wi\u0119c do sprawy merytorycznie.<\/p>\r\n

A tymczasem o \u017cyciu Bronis\u0142awa Geremka dyskutuje si\u0119 ostatecznie na sali s\u0105dowej, zamiast pisa\u0107 o nim krytyczne prace biograficzne.<\/strong><\/p>\r\n

– Jest wi\u0119c problem z t\u0105, niew\u0105tpliwie wa\u017cn\u0105 dla najnowszej historii Polski, postaci\u0105. Opr\u00f3cz kilku artyku\u0142\u00f3w na temat Geremka, kt\u00f3re ukaza\u0142y si\u0119 po jego \u015bmierci, nie zosta\u0142a napisana \u017cadna jego wnikliwa biografia. Mo\u017cna retorycznie zapyta\u0107 dlaczego? I warto zreszt\u0105 postawi\u0107 to pytanie szerzej – dlaczego nie ukazuj\u0105 si\u0119 biografie innych wa\u017cnych dla polskiej historii postaci, kt\u00f3rzy dzia\u0142ali w \u017cyciu publicznym zar\u00f3wno w czasach PRL-u jak i po 1989 roku. Oczywi\u015bcie, s\u0105 na rynku dwie ksi\u0105\u017cki o Jacku Kuroniu autorstwa prof. Andrzeja Friszke, ale mimo to, biografii wa\u017cnych dla polskiego \u017cycia publicznego os\u00f3b jest jak na lekarstwo.<\/p>\r\n

To dlaczego tak jest?<\/strong><\/p>\r\n

– Nie potrafi\u0119 odpowiedzie\u0107. By\u0107 mo\u017ce jest tak, jak w przypadku Wa\u0142\u0119sy – problem polega na tym, \u017ce mroczne obszary \u017cycia tych postaci s\u0105 tak rozleg\u0142e i tak wstydliwe, \u017ce bez k\u0142amstw nie da si\u0119 pisa\u0107 biografii podtrzymuj\u0105cych legendy o ich bohaterstwie.<\/p>\r\n

W takich krajach jak Francja, Wielka Brytania czy Stany Zjednoczone ksi\u0105\u017cek biograficznych o politykach ukazuje si\u0119 na p\u0119czki. U nas dyskusj\u0119 o Geremku wywo\u0142a\u0142 program Jana Pospieszalskiego, kt\u00f3ry w dodatku dotyczy\u0142 stanu wojennego, problemu karania winnych jego wprowadzenia, a nie samego Geremka.<\/strong><\/p>\r\n

– Od lat realizujemy w telewizji formu\u0142\u0119 programu na \u017cywo, kt\u00f3ra polega na konfrontacji stanowisk, opinii oraz \u015bwiadectw. Tak by\u0142o i w tym przypadku.<\/p>\r\n

W tamtym programie byli obecni : Andrzej Celi\u0144ski – w czasach Solidarno\u015bci najbli\u017cszy wsp\u00f3\u0142pracownik Bronis\u0142awa Geremka; Andrzej Czuma – w tamtych czasach w ROPCiO, dzi\u015b polityk PO, Bronis\u0142aw Wildstein – \u015bwiadek epoki, pisarz, publicysta i Grzegorz Braun – wybitny dokumentalista. Ca\u0142kowicie kompetentne grono by zastanawia\u0107 si\u0119 w 30. rocznic\u0119 stanu wojennego dlaczego jego autorzy – towarzysze Jaruzelski i Kiszczak – nie zostali os\u0105dzeni ? Z jakich powod\u00f3w s\u0105 do dzi\u015b bezkarni? I nagle fragment opinii o Geremku wywo\u0142uje burz\u0119. Ka\u017cdy z obecnych w studio m\u00f3g\u0142 si\u0119 wypowiedzie\u0107. Ale jak wida\u0107, lepiej zrobi\u0107 proces o obraz\u0119 czci! Mo\u017ce to spos\u00f3b na to, by ju\u017c nikomu nie chcia\u0142o si\u0119 wi\u0119cej o tym rozmawia\u0107.<\/p>\r\n

By\u0107 mo\u017ce jest tak, \u017ce s\u0105 osoby dla kt\u00f3rych prawda nie jest specjalnie wa\u017cna. \u015aledz\u0105c to, co dzia\u0142o si\u0119 wok\u00f3\u0142 Nelsona Mandeli po jego \u015bmierci, naczyta\u0142em si\u0119 pochwalnych tekst\u00f3w, czy nas\u0142ucha\u0142em pochlebnych wspomnie\u0144, ale ma\u0142o kto zwraca\u0142 uwag\u0119 na to, co w przesz\u0142o\u015bci Mandeli by\u0142o ciekawe, czyli na przyk\u0142ad jego zbrojna walka z apartheidem, czy wyg\u0142aszane pochwa\u0142y pod adresem Muammara Kaddafiego i Fidela Castro. Mo\u017ce docieranie do prawdy o Geremku te\u017c dla pewnej grupy os\u00f3b nie jest interesuj\u0105ce? Wa\u017cne przecie\u017c by autorytet trwa\u0142.<\/strong><\/p>\r\n

– Wygl\u0105da na to, \u017ce s\u0142owa J\u00f3zefa Mackiewicza, i\u017c \u201ejedynie prawda jest ciekawa\u201d nie s\u0105 do przyj\u0119cia dla wszystkich. Niekt\u00f3rzy wol\u0105 wersj\u0119, \u201etylko nasza prawda jest ciekawa\u201d. Mo\u017ce dlatego, \u017ce s\u0105 spadkobiercami \u201ePrawdy\u201d – pisma wydawanego w centrali komunizmu w Moskwie. To diabelska przewrotno\u015b\u0107 bolszewik\u00f3w by najwi\u0119ksze k\u0142amstwa nie\u015b\u0107 pod sztandarem \u201ePrawdy\u201d.<\/p>\r\n

Je\u015bli rozumie\u0107 histori\u0119 jako nauczycielk\u0119 \u017cycia, to nie mo\u017cemy przy jej odkrywaniu ucieka\u0107 od ocen. S\u0105 w niej bowiem bohaterowie i tch\u00f3rze, s\u0105 wierni i zdrajcy, kaci i ofiary, niez\u0142omni i kolaboranci, s\u0105 te\u017c nawr\u00f3ceni ale i z\u0142amani. W wielkich \u017cyciorysach bywaj\u0105 chwile chwalebne i nikczemne. Zawsze s\u0105 to konsekwencje wybor\u00f3w. Je\u015bli zrezygnujemy z poszukiwa\u0144 tego jak by\u0142o naprawd\u0119, to pozostaje nam relatywizm – czyli ka\u017cdy ma swoj\u0105 \u201eprawd\u0119\u201d .A wtedy zwyci\u0119\u017cy ta \u201eprawda\u201d kt\u00f3rej dysponent b\u0119dzie silniejszy. Na to zgodzi\u0107 si\u0119 nie mo\u017cemy.<\/p>\r\n

Podobno program Jana Pospieszalskiego mo\u017ce znikn\u0105\u0107 z anteny ju\u017c w styczniu. To prawda?<\/strong><\/p>\r\n

– Umow\u0119 mamy podpisan\u0105 do ko\u0144ca grudnia. Obecnie negocjujemy now\u0105. Czy si\u0119 uda? Zobaczymy. Mamy nadziej\u0119\u2026<\/p>\r\n

Rozmawia\u0142: Krzysztof G\u0119d\u0142ek<\/strong><\/p>\r\n

Fot. Aleksander Jalosinski\/FORUM<\/span><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Pawe\u0142 Nowacki dla PCh24.pl Dlaczego w Polsce nie powstaj\u0105 biografie takich polityk\u00f3w jak Bronis\u0142aw Geremek? By\u0107 mo\u017ce jest tak, jak w przypadku Wa\u0142\u0119sy – problem polega na tym, \u017ce mroczne obszary \u017cycia tych postaci s\u0105 tak rozleg\u0142e i tak wstydliwe, \u017ce bez k\u0142amstw nie da si\u0119 pisa\u0107 biografii podtrzymuj\u0105cych legendy o ich bohaterstwie – m\u00f3wi […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[9],"tags":[66,92,55],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/72143"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=72143"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/72143\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=72143"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=72143"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=72143"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}